വാസനാ വിവിധാശ് ശാഖാഃ ഫലസ്കന്ധാദിനാന്വിതാഃ । അഭാവിതാ ഭവന്ത്യ് അന്തര് ലൂനാസ് സംവിദ്ബലേന തേ
വാസനകൾ പലതരത്തിലുള്ള ശാഖകളെപ്പോലെയാണ്, പലവിധ ഫലങ്ങളും മറ്റും അവയിൽ ഉണ്ടാകും. അവയെ വളർത്താതെ, അകത്തുള്ള ബോധത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ അവ മുറിച്ചുകളയപ്പെടും.
അസംസക്തമനാ മൌനീ ശാന്തവാദവിചാരണഃ । സമ്പ്രാപ്തകാരീ യസ് സോ ഽന്തര് ലൂനചിത്തലതോ ഭവേത്
മനസ്സ് ആകർഷണമില്ലാതെ, മിണ്ടാതെയും വാദങ്ങൾ അവസാനിപ്പിച്ചവനും, ആവശ്യമായതെല്ലാം ചെയ്യുന്നതും ആയാൽ, അങ്ങനെയുള്ളവൻ അകത്തുനിന്ന് മനസ്സിന്റെ കലഹത്തിന്റെ വേരുകൾ മുറിച്ചവനാകുന്നു.
ചിത്തദ്രുമലതാജാലം പൌരുഷേണ വികര്തയന് । യസ് തിഷ്ഠതി സ മൂലസ്യ യോഗ്യോ നികഷണേ ഭവേത്
മനസ്സെന്ന വൃക്ഷത്തിൽ വളരുന്ന വള്ളികൾ പരിശ്രമത്തോടെ മുറിച്ചുകളയുന്നവൻ, അതിന്റെ വേരുകൾ തന്നെ പൂർണ്ണമായി നീക്കം ചെയ്യാൻ യോഗ്യനാണ്.
ഗൌണം ശാഖാവിലവനം മുഖ്യം മൂലവികര്തനമ് । ചിത്തവൃക്ഷസ്യ തേന ത്വം മൂലകാഷപരോ ഭവ
ശാഖകൾ മുറിക്കുന്നത് രണ്ടാമതാണ്; പ്രധാനമായത് വേരുകൾ മുറിക്കുകയാണ്. അതിനാൽ, മനസ്സെന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ വേരുകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിൽ നീ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കണം.
മുഖ്യത്വേന മഹാബുദ്ധേ മൂലദാഹമ് അലം കുരു । ചിത്തകണ്ടകഷണ്ഡസ്യ ഭവത്യ് ഏവമ് അചിത്തതാ
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, പ്രധാനമായും മനസ്സിന്റെ വേരുകൾ പൂർണ്ണമായി കത്തിച്ചേരണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, മനസ്സിന്റെ കട്ടക്കാടായ കുരുക്കുകൾ ഇല്ലാതായി മനസ്സില്ലാത്ത അവസ്ഥയാകും.
അഹമ്ഭാവാത്മനശ് ചിത്തദ്രുമബീജസ്യ ഹേ മുനേ । കോ ഽനലോ ദാഹ്യദഹനസമര്ഥോ ഽര്ഥകരോ ഭവേത്
മഹർഷേ, 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഉള്ള മനസ്സിന്റെ വൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്ത് കത്തിക്കാൻ യോജിച്ചും ഫലപ്രദവുമായ തീയെന്നാൽ ഏതാണ്?
രാജന് സ്വാത്മവിചാരോ ഽയം കോ ഽഹം സ്യാമ് ഇതി രൂപധൃത് । ചിത്തദുര്ദ്രുമബീജസ്യ ദഹനേ ദഹനസ് സ്മൃതഃ
രാജാവേ, 'ഞാൻ ആരാണ്?' എന്ന സ്വാത്മവിചാരം തന്നെയാണ് മനസ്സെന്ന കഠിനമായ വൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്ത് കത്തിക്കുന്ന തീയെന്ന് പറയുന്നു.
മുനേ മയാ മഹാബുദ്ധ്യാ ബഹുശഃ പ്രവിചാരിതമ് । യാവന് നാഹം ജഗന് നോര്വീ ന ച മണ്ഡലമണ്ഡലമ്
മഹർഷേ, ഞാൻ വലിയ ബുദ്ധിയോടെ പലതവണ ആലോചിച്ചു: ഞാൻ ലോകവും അല്ല, ഭൂമിയും അല്ല, അനേകം ലോകങ്ങളിലൊന്നും അല്ല.
നാദ്രേസ് തടം ന വിപിനം ന പര്ണസദനാദി വാ । ജഡത്വാന് ന ച ദേഹാദി ന മാംസാസ്ഥ്യസൃഗാദി ച
അവിടെ ഒരു നദീതടമില്ല, കാടുമില്ല, ഇലകൊട്ടാരമോ മറ്റേതെങ്കിലും ഇല്ല; ജഡത്വം കൊണ്ടു ശരീരമോ, മാംസം, അസ്ഥി, രക്തം എന്നിവയോ ഒന്നും ഇല്ല.
കര്മേന്ദ്രിയാണ്യ് അപി ന ച ന ച ബുദ്ധീന്ദ്രിയാണി ച । ന മനോ നാപി ച മതിര് നാഹമ്ഭാവശ് ച ജാഡ്യതഃ
അവിടെ കര്മ്മേന്ദ്രിയങ്ങളോ ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങളോ ഇല്ല; മനസ്സോ ബുദ്ധിയോ 'ഞാന്' എന്ന ഭാവമോ ഒന്നും ജഡത്വം കൊണ്ടു ഇല്ല.
കടകത്വം യഥാ ഹേമ്നി തഥാഹന്ത്വം ചിദാത്മനി । ജഡം ത്വ് അസദ്രൂപതയാ തേന തന് നാസ്മി ഹേ മുനേ
പൊന്നിന് കഠിനത എന്ന ഗുണം ഉള്ളതുപോലെ, ചൈതന്യത്തില് 'ഞാന്' എന്ന ഭാവം ഉണ്ട്; പക്ഷേ ജഡത്വം അസത്തായതിനാല്, അതല്ല ഞാന്, മഹാമുനിയേ.
സന്നിവേശവിശേഷാത്മശബ്ദാര്ഥാദി പരേ പദേ । വിദ്യതേ നാത്യനന്തത്വാന് നഭസീവ മഹാദ്രുമഃ
പരമാവസ്ഥയില് പ്രത്യേകമായ ക്രമമില്ലാത്തതിനാല് 'ആത്മാവ്' എന്ന വാക്കോ അതിന്റെ അര്ത്ഥമോ ഇല്ല; അതു അനന്തമായതിനാല് ആകാശത്ത് വലിയ വൃക്ഷം ഇല്ലാത്തതുപോലെ അവിടെ അതൊന്നും ഇല്ല.
ജാനന്ന് അപീതി ഭഗവന്ന് അഹന്ത്വമലമാര്ജനമ് । അന്തര് യദാ ന ജാനാമി തേന തപ്യേ മഹാമുനേ
ഭഗവന്, ഈ 'ഞാന്' എന്ന അഹംഭാവത്തിന്റെ മലിനത്വം നീക്കേണ്ടതാണെന്ന് അറിയുമ്പോഴും, അതിനെ ഉള്ളിൽ തിരിച്ചറിയാതെ പോകുമ്പോള് അതുകൊണ്ട് ഞാന് വേദനിക്കുന്നു, മഹാമുനീ.
ഏതാവന്മാത്രകം വൃന്ദം യദി ന ത്വം മഹീപതേ । ജഡത്വാത് തന് മഹാബുദ്ധേ യോ ഽസി തം വദ മേ നവമ്
രാജാവേ, നീ ഈ ചെറിയ കൂട്ടം മാത്രമല്ലെങ്കില്, അജ്ഞത്വം കൊണ്ടാണ് അങ്ങനെ തോന്നുന്നത്. മഹാബുദ്ധിമാനേ, നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആര് എന്ന് വീണ്ടും എനിക്കു പറയൂ.
ചിന്മാത്രമ് അഹമ് അച്ഛാത്മവേദനം വിദുഷാം വര । യത്ര ഭാവാസ് സ്വദന്ത്യ് ഏതേ നിര്മീയന്തേ ച യേന വാ
ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാന് ശുദ്ധമായ ചൈതന്യവും, വ്യക്തമായ ആത്മാനുഭവവുമാണ്. ഈ നിലകൾക്ക് സന്തോഷം അനുഭവപ്പെടുന്നതും അവയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതും അതിലൂടെയാണ്.
ഏവംരൂപസ്യ മേ ലഗ്നം നൂനം മലമ് അകാരണമ് । സകാരണം ചാഹമ് ഇതി യത് തത് ത്യക്തും ന വേദ്മ്യ് അഹമ്
ഇങ്ങനെ ഉള്ള എനിക്ക് ചേർന്ന മലിനത്വം കാരണം ഇല്ലാത്തതാണെന്ന് ഉറപ്പാണ്. പക്ഷേ, കാരണം ഉള്ള 'ഞാന്' എന്ന ഭാവം എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കാമെന്ന് എനിക്കറിയില്ല.
അസദ് ഏതദ് അനാത്മീയം പ്രമാര്ഷ്ടും മലമ് ആത്മനഃ । മുനേ യദാ ന ശക്തോ ഽസ്മി തേന തപ്യേ സുദാരുണമ്
മഹർഷേ, സത്യമായതുമല്ല, എനിക്ക് സ്വന്തമായതുമല്ലാത്ത ഈ മല ഞാൻ എന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അതിയായി ദുഃഖിക്കുന്നു.
ബ്രൂഹി കിം തന് മഹാബാഹോ ലഗ്നം തവ മലം മഹത് । സ്ഥിതോ ഽസി യേന സംസാരീ സതാ വാപ്യ് അസതാഥ വാ
മഹാബാഹുവേ, നിന്റെ മേൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ആ വലിയ മല എന്താണ്? അതിനാൽ നീ സത്യമായോ അസത്യമായോ ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ കുടുങ്ങി നിൽക്കുന്നു എന്ന് പറയൂ.
ചിത്തദ്രുമസ്യ യദ് ബീജമ് അഹമ്ഭാവസ് സ മേ മലമ് । തച് ച ത്യക്തും ന ജാനാമി ത്യക്തം ത്യക്തമ് ഉപൈതി മാമ്
മനസ്സെന്ന വൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്ത് എന്നതുപോലെ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവമാണ് എന്റെ മല. അതെങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല; ഉപേക്ഷിച്ചാലും അത് വീണ്ടും എന്നിൽ വരുന്നു.
കാരണാജ് ജായതേ കാര്യം യത് തത് സര്വത്ര സദ് ഭവേത് । അന്യത് ത്വ് അസദ് ദ്വിചന്ദ്രാഭം ദൃഷ്ടമ് ഏവ ന വിദ്യതേ
ഏതൊക്കെ കാരണത്തിൽ നിന്നാണ് ഫലം ഉണ്ടാകുന്നത്, അതൊക്കെയും എല്ലായിടത്തും സത്യമാണ്. അതിന് പുറമേയുള്ളത്, രണ്ടുചന്ദ്രന്മാരെ കാണുന്നതുപോലെ, വെറും ദൃശ്യമാണ്, യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.
കാരണാജ് ജായതേ കാര്യമ് അഹമ്ഭാവാത്മകം തതഃ । ഇതികാരണമ് അന്വിഷ്യ കഥയാശു മമാത്മനാ
ഏതെങ്കിലും കാരണത്തിൽ നിന്നാണ് ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്, അതിൽ നിന്നാണ് 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ഉരുത്തിരിയുന്നത്. ആ കാരണമെന്താണെന്ന് അന്വേഷിച്ച് എനിക്ക് വേഗത്തിൽ പറയൂ, മഹർഷേ.
മുനേ ഽഹമ് ഇതി ദോഷസ്യ വേദനം വേദ്മി കാരണമ് । തദ് യഥോപശമം യാതി തന് മേ വദ മുനീശ്വര
മഹർഷേ, 'ഞാൻ' എന്ന ദോഷത്തിന്റെ കാരണം എനിക്ക് അറിയാം. അതു എങ്ങനെ ശാന്തമാകുന്നു എന്ന് ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
ചിതശ് ചേത്യോന്മുഖത്വേന ദുഃഖായാഹമ് ഇതി സ്ഥിതഃ । ചേത്യോപശമനം ബ്രൂഹി മുനേ തദുപശാന്തയേ
ചൈതന്യം അതിന്റെ വിഷയങ്ങളിലേക്കാണ് തിരിയുന്നത്, അതിനാൽ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ദുഃഖത്തിന് കാരണമാകുന്നു. വിഷയം എങ്ങനെ ശമിപ്പിക്കാം എന്ന് എനിക്ക് പറയൂ, മഹർഷേ, അതിനാൽ മനസ്സിന് ശാന്തി ലഭിക്കുമല്ലോ.
കാരണം കാരണജ്ഞോ ഽസി വേദനസ്യ വദാശു മേ । തതസ് ത്വാം ബോധയിഷ്യാമി കാരണാകാരണക്രമമ്
നിനക്ക് കാരണമെന്തെന്നു അറിയാം, അതിനാൽ ഈ ബോധത്തിന്റെ കാരണം എനിക്ക് വേഗത്തിൽ പറയൂ. പിന്നെ ഞാൻ നിനക്കു കാരണവും കാരണമല്ലാത്തതും എങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ വരുന്നു എന്ന് പഠിപ്പിക്കാം.
വേദ്യവേദനരൂപസ്യ ചേത്യസഞ്ചേതനസ്യ ച । അകാരണം കാരണതാം യദ് ഗതം തവ തദ് വദ
നിനക്ക് അറിയാവുന്നതും അറിയുന്നതുമായതും, ചൈതന്യവും ജഡത്വവും ഉള്ളതുമായതും, സ്വയം കാരണമില്ലാതെ എങ്ങനെ കാരണമാകുന്നു എന്ന് പറയൂ.
ചേത്യചേതനരൂപസ്യ വേദ്യസംവേദനാകൃതേഃ । ഇയം പദാര്ഥസത്തേഹ ദേഹാദ്യാ കാരണം മുനേ
മഹർഷേ, ശരീരം മുതലായ വസ്തുക്കളുടെ സത്തയെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ അന്വേഷണത്തിൽ, അറിയുന്നതിന്റെയും അറിയപ്പെടുന്നതിന്റെയും, ചൈതന്യത്തിന്റെയും ജഡത്വത്തിന്റെയും രൂപമാണ് കാരണമെന്നു പറയുന്നു.
ശരീരാദിതയോദേതി വേദനം വസ്തുസത്തയാ । അസത്യാഭാസയാ സ്പന്ദോ യഥാ പവനലേഖയാ
വസ്തുവിന്റെ സത്തയാൽ, ശരീരം മുതലായവയായി അനുഭവം ഉദിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഈ ചലനം യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്ത ഒരു പ്രത്യക്ഷമാണ്, കാറ്റ് വരച്ച ഒരു രേഖപോലെ.
അസത്താം വസ്തുസത്തായാ നാവഗച്ഛാമ്യ് അഹം യയാ । അഹന്ത്വവേദനം ചിത്തബീജം സമുപശാമ്യതി
വസ്തുവിന്റെ സത്ത എങ്ങനെയാണ് അസത്യത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നതെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നില്ല; മനസ്സിന്റെ വിത്ത് ശാന്തമായാൽ, 'ഞാൻ' എന്ന ബോധവും അനുഭവവും അങ്ങേയറ്റം ശമിക്കുന്നു.
വിദ്യതേ യദി ദേഹാദിവസ്തുസത്താ തദ് അസ്തി തേ । അഭാവാദ് ദേഹസത്താദേഃ കിംനിഷ്ഠം തവ വേദനമ്
ശരീരവും മറ്റും യാഥാർത്ഥ്യമായി ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് നിനക്കുണ്ട്. എന്നാൽ ശരീരത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം ഇല്ലെങ്കിൽ, നിന്റെ അനുഭവം എവിടെയാണ് അധിഷ്ഠിതമാവുന്നത്?
യസ്യോപലഭ്യതേ കിഞ്ചിത് സ്വരൂപം കലനാത്മകമ് । അസദ്രൂപം കഥം തത് സ്യാത് പ്രകാശസ് സ്യാത് കഥം തമഃ
ഏതെങ്കിലും വസ്തുവിന്റെ സ്വരൂപം ചിന്തയുടെ ഫലമായി അറിയപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, അതെങ്ങനെ അസത്യം ആകും? പ്രകാശമുള്ളിടത്ത് ഇരുണ്ടിരിക്കാൻ കഴിയുമോ?