സര്വത്യാഗസ്യ വിഷയോ യഥൈവാന്യോ ഽസ്തി തേ തഥാ । ത്വമ് അപ്യ് അന്യസ്യ ഭവസി ത്യാഗിന് ഗൃഹ്ണാസി ചേന് നൃപ
സർവ്വം വിട്ടുനിൽക്കുന്നതിന് എങ്ങിനെയോ ഒരു ലക്ഷ്യം ഉണ്ടെന്നതുപോലെ, രാജാവേ, നീ എന്തെങ്കിലും സ്വീകരിച്ചാൽ, നീ മറ്റൊരാളുടെ ആകുന്നു; അപ്പോൾ നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ വിട്ടുനിൽക്കുന്നവൻ അല്ല.
സൂത്രം മുക്താഫലേനേവ ജഗജ്ജാലം ത്രികാലഗമ് । സര്വമ് അന്തഃകൃതം തേന യേന സര്വം സമുജ്ഝിതമ്
മുത്തുകൾക്ക് ഇടയിൽ സൂത്രം എങ്ങനെയോ, മൂന്ന് കാലങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ലോകത്തിന്റെ ജാലം മുഴുവൻ അകത്തുനിന്ന് ആ സർവ്വം വിട്ടുപോയതാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
യേന സര്വം പരിത്യക്തം തസ്മിഞ് ശൂന്യേ ഽപി സംസ്ഥിതം । ജഗത് സര്വം ത്രികാലസ്ഥം തന്തുര് മുക്താഫലേ യഥാ
ആൾ എല്ലാം വിട്ടുകളഞ്ഞാൽ, ശൂന്യത്തിൽ നിലകൊണ്ടാലും, മൂന്ന് കാലങ്ങളിലും നിലനിൽക്കുന്ന ലോകം മുഴുവൻ അവൻ താങ്ങുന്നു, മുത്തുകൾ സൂത്രത്തിൽ തങ്ങുന്നതുപോലെ.
സസ്നേഹേനേവ ദീപേന തേന സര്വം പ്രകാശിതമ് । സ്ഥിതസ് സര്വം പരിത്യജ്യ യശ് ശാന്തോ ഽസ്നേഹദീപവത്
എണ്ണയുള്ള വിളക്ക് എല്ലാം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാം വിട്ടുനിൽക്കുന്ന ആ ശാന്തൻ എണ്ണയില്ലാത്ത വിളക്കുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു, എന്നാൽ അവനാൽ എല്ലാം പ്രകാശിതമാകുന്നു.
അസ്നേഹേനേവ ദീപേന യേന സര്വം തിരോഹിതമ് । സ രാജതേ പ്രകാശാത്മാ സമസ് സസ്നേഹദീപവത്
എണ്ണയില്ലാത്ത വിളക്കുപോലെ ഒരാൾക്ക് എല്ലാം മറഞ്ഞുപോകുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, അവൻ വെളിച്ചത്തിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളവനായി, എല്ലാവരോടും ഒരുപോലെ, എണ്ണയുള്ള വിളക്കുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
സമസ്തവസ്തുനിഷ്കാസേ യഥാ ഖമ് അവശിഷ്യതേ । സര്വത്യാഗേ കൃതേ താദൃഗ് വിജ്ഞാനമ് അവശിഷ്യതേ
എല്ലാ വസ്തുക്കളും മാറ്റിയാൽ ആകാശം മാത്രം ശേഷിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അത്തരം ജ്ഞാനം മാത്രം ശേഷിക്കും.
സമസ്തവസ്തൂദാസോ ഹി യഥാ ഖം നേതരന് നൃപ । സര്വസന്ത്യാഗ ഏവാങ്ഗ തഥാ നിര്വാണമ് ഉച്യതേ
രാജാവേ, ആകാശം എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാവസ്തുക്കളോടും അസംഗതമായിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, എല്ലാം വിട്ടൊഴിയുമ്പോഴാണ് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നത്.
സര്വത്യാഗോ ഹി ശൂന്യാത്മാപ്യ് ആശ്രയസ് സര്വസമ്പദാമ് । അനന്താനാമ് ഉദാരാണാം ഖമ് ഇവേദം ദിവൌകസാമ്
എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കൽ ശൂന്യമായിരിക്കും, പക്ഷേ അതാണ് എല്ലാ സമ്പത്തുക്കളുടെയും ആധാരം; ആകാശം ദേവന്മാർക്ക് എത്ര വിശാലവും ഉജ്ജ്വലവുമാണോ, അതുപോലെയാണ്.
സര്വത്യാഗരസാപാനാജ് ജരാമരണഭീതയഃ । ന കാശ്ചന പ്രബാധന്തേ ഖസ്യേവ മലലേഖികാഃ
സർവ്വം ഉപേക്ഷിച്ചവരുടെ മനസ്സിൽ വൃദ്ധാവസ്ഥയുടെയും മരണത്തിന്റെയും ഭയം ഒന്നും വരികയില്ല. ആകാശത്ത് മലയുടെ രേഖകൾ പതിയാത്തതുപോലെ, അവരെ ഒന്നും ബാധിക്കില്ല.
സര്വത്യാഗോ മഹത്ത്വസ്യ കാരണം നിര്മലദ്യുതേഃ । സര്വം ത്യജതി ഖം യസ്മാത് തസ്മാച് ഛുദ്ധം സ്ഥിരം ബൃഹത്
സർവ്വം ഉപേക്ഷിക്കൽ മഹത്വത്തിന്റെയും നിർമ്മലമായ പ്രകാശത്തിന്റെയും കാരണം ആകുന്നു. ആകാശം എല്ലാം വിട്ടുകളയുന്നതുകൊണ്ടാണ് അതു ശുദ്ധവും സ്ഥിരവുമായും വിശാലവുമായിരിക്കുന്നു.
സര്വത്യാഗഃ പരാനന്ദോ ദുഃഖമ് അന്യത് സുദാരുണമ് । ഇത്യ് ഓം ഇത്യ് ഉരരീകൃത്യ യദ് ഇച്ഛസി തദ് ആചര
സർവ്വം ഉപേക്ഷിക്കൽ പരമാനന്ദമാണ്; മറ്റെല്ലാം കഠിനമായ ദു:ഖം മാത്രമാണ്. അതിനാൽ 'ഓം' എന്നത് ഹൃദയത്തിൽ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും ചെയ്യുക.
സര്വം ത്യജതി യസ് തസ്യ സര്വമ് ഏവോപതിഷ്ഠതേ । യഥൈവാമ്ബു വിശത്യ് അഗ്നൌ തഥൈവായാതി വാരിധൌ
എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനോടാണ് എല്ലാം എത്തിച്ചേരുന്നത്; വെള്ളം അഗ്നിയിലേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെയും പിന്നെ സമുദ്രത്തിലേക്ക് തിരികെയെത്തുന്നതുപോലെയും.
സര്വത്യാഗാന്തര് ഏവാസ്തി ജ്ഞാനമ് ആത്മപ്രസാദകമ് । യച് ഛൂന്യം കില ഭാണ്ഡസ്യ തത്ര രത്നാദി തിഷ്ഠതി
സകലവും വിട്ടൊഴിയുമ്പോഴാണ് ആത്മാവിന് തെളിച്ചം നൽകുന്ന ജ്ഞാനം ഉദയിക്കുന്നത്. ഒരു പാത്രം ശൂന്യമാകുമ്പോൾ അതിൽ രത്നങ്ങൾ പോലുള്ള വിലപ്പെട്ട വസ്തുക്കൾ ഇടാൻ കഴിയുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്.
സര്വത്യാഗവശാദ് ഏവ ഹതകാലേ കലാവ് അപി । ശാക്യേന വിഗതാശങ്കം മുനിനാ മേരുവത് സ്ഥിതമ്
സകലവും വിട്ടുനിൽക്കുന്ന ശക്തിയാൽ മാത്രമാണ് കാലം അവസാനിച്ചപ്പോഴും ശാക്യമുനി ഭയമില്ലാതെ, മെരു പർവ്വതംപോലെ അചഞ്ചലനായി നിലകൊണ്ടത്.
സര്വത്യാഗോ മഹാരാജ സര്വസമ്പത്സമാശ്രയഃ । ന ഗൃഹ്ണാതി ഹി യഃ കശ്ചിത് സര്വം തസ്മൈ പ്രദീയതേ
മഹാരാജാവേ, എല്ലാം വിട്ടൊഴിയൽ എല്ലാ ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും ആധാരമാണ്. ഒന്നും പിടിച്ചിടാത്തവനു എല്ലാം സ്വതന്ത്രമായി ലഭിക്കുന്നു.
കൃത്വാ സര്വപരിത്യാഗം ശാന്തസ് സ്വച്ഛോ വിയത്സമഃ । സോമ്യോ ഭവസി യദ്രൂപസ് തദ്രൂപോ ഭവ ഭൂപതേ
സകലവും വിട്ടുനിൽക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് ശാന്തവും, മനസ്സുതുല്യവും, ആകാശംപോലെ വിശുദ്ധവുമാകും. ഭൂപതേ, അങ്ങനെയുള്ള സൌമ്യനും ശാന്തനും ആയിരിക്കുക.
സര്വം പരിത്യജ്യ മഹാനുഭാവ ത്യജസ്യ് അലം യേന ച തദ് വിഹായ । ത്യാഗം ച സാദാനമ് അലം വിമുച്യ വിമുക്തരൂപോ ഭവ ഭൂമിപാല
സകലവും വിട്ടൊഴിയണം, മഹാനുഭാവാ, വിട്ടുവിടാനുള്ള ശ്രമവും ഉപേക്ഷിക്കണം. വിട്ടുവിടലിന്റെ ആശയവും അതിന്റെ മാർഗ്ഗവും പോലും വിട്ടുകളയണം. അങ്ങനെ മുഴുവൻ സ്വതന്ത്രനായ് ഭവാൻ ജീവിക്കണം, ഭൂമിയുടെ രാജാവേ.
ഏവം വദതി വൈ കുമ്ഭേ ചിത്തത്യാഗം മുഹുര് മുഹുഃ । അന്തര് വിചാരയന് സോമ്യോ രാജാ വചനമ് അബ്രവീത്
കുംബൻ ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും മനസ്സിനെ വിട്ടുകളയണമെന്ന് ഉപദേശിച്ചപ്പോൾ, സുമുഖനായ രാജാവ് അകത്തായി ആലോചിച്ചു മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഹൃദയാകാശവിഹഗോ ഹൃദയദ്രുമമര്കടഃ । ഭൂയോ ഭൂയോ നിരസ്തം ഹി സമായാത്യ് ഏവ മാം മനഃ
എന്റെ മനസ്സ് ഹൃദയാകാശത്തിലെ പക്ഷിയെപ്പോലെയോ ഹൃദയവൃക്ഷത്തിലെ കുരങ്ങിനെപ്പോലെയോ ആണ്; എത്ര തവണ തള്ളിയാലും അത് വീണ്ടും വീണ്ടും എന്റെ അടുത്ത് തിരിച്ചുവരുന്നു.
ജാനാമി നൈതദ് ആദാതും മത്സ്യം ബാല ഇവാകുലമ് । ത്യാഗമ് അസ്യ ന ജാനാമി ചിത്രമ് അന്ധ ഇവോത്തമമ്
ഒരു അകുലമായ മീനെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന കുട്ടിയെപ്പോലെ, അതിനെ പിടിക്കാനാവില്ലെന്ന് എനിക്ക് അറിയാം. അതിനെ വിട്ടുകളയാനും എനിക്ക് വഴിയില്ല; അതൊരു അന്ധന് മികച്ചതിനെ കാണുന്നതുപോലെ അത്ഭുതകരമാണ്.
ചിത്തസ്യാദൌ സ്വരൂപം മേ യഥാവദ് ഭഗവന് വദ । തതശ് ചിത്തപരിത്യാഗം യഥാവദ് ഭഗവന് വദ
ഭഗവനേ, മനസ്സിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ആദ്യം എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ. അതിന് ശേഷം, മനസ്സിനെ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കാമെന്ന് എനിക്ക് വ്യക്തമാക്കിക്കൊടുക്കൂ.
വാസനൈവ മഹാരാജ സ്വരൂപം വിദ്ധി ചേതസഃ । ചിത്തശബ്ദസ് തു പര്യായോ വാസനായാ ഉദാഹൃതഃ
മഹാരാജാവേ, മനസ്സിന്റെ സാരമായത് വാസനകളാണ് എന്നു അറിഞ്ഞിരിക്കണം. 'മനം' എന്നത് വാസനകൾക്കുള്ള മറ്റൊരു പേരാണ്.
ത്യാഗസ് ത്വ് അസ്യാതിസുകരസ് സുസാധസ് സ്പന്ദനാദ് അപി । രതാദ് അപ്യ് അധികാനന്ദഃ കുസുമാദ് അപി സുന്ദരഃ
മനസ്സിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് അത്യന്തം എളുപ്പമാണ്, ഒരു ഹൃദയസ്പന്ദനത്തേക്കാൾ പോലും എളുപ്പം. അതിൽ നിന്നുള്ള സന്തോഷം ആസ്വാദനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്, ഒരു പുഷ്പത്തേക്കാൾ മനോഹരവുമാണ്.
മൂര്ഖസ്യ തു മനസ്ത്യാഗോ നൂനം ദുസ്സാധതാം ഗതഃ । പുക്കസസ്യേവ സാമ്രാജ്യം തൃണസ്യേവ സുമേരുതാ
പക്ഷേ, അജ്ഞാനിക്ക് മനസ്സിനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് അത്യന്തം പ്രയാസമാണ്—ഒരു ചണ്ഡാളന് രാജ്യം കിട്ടുന്നതുപോലെയും, ഒരു പുല്ലിന് സുമേരു പർവതം ആകുന്നതുപോലെയും.
സ്വരൂപം വേദ്മി ചിത്തസ്യ വാസനാമയമ് ആകുലമ് । ത്യാഗോ ഽസ്യ മന്യേ ദുസ്സാധോ വജ്രനിര്ദലനാദ് അപി
ചിത്തത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം എനിക്ക് അറിയാം; അതു വാസനകളാൽ നിറഞ്ഞു, ചഞ്ചലമായിരിക്കുന്നു. ഈ ചിതം ഉപേക്ഷിക്കുക വജ്രം പൊട്ടിക്കുന്നതിലും കഠിനമാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
സംസൃത്യാമോദപുഷ്പസ്യ ദുഃഖതൈലതിലസ്യ ച । ജഗദ്വാലമൃണാലസ്യ മോഹമാരുതഖസ്യ ച
ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ പുഷ്പങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ഒരു മാലപോലെയാണ് ഈ ലോകം; ദുഃഖം നിറഞ്ഞ എള്ളുണ്ട പോലെ, ഭവാഗ്നിയിൽ കത്തുന്ന താമരത്തണ്ട് പോലെ, മോഹത്തിന്റെ കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന ആകാശം പോലെ.
ശരീരയന്ത്രവാഹസ്യ ഹൃത്പദ്മഭ്രമരസ്യ ച । അയത്നാച് ചേതസസ് ത്യാഗോ യഥാ ഭവതി തദ് വദ
ഈ ശരീരം ഒരു യന്ത്രംപോലെയും ഹൃദയം താമരയിൽ ഇരിക്കുന്ന തേനീച്ചപോലെയും ആണ്. മനസിനെ എളുപ്പത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എങ്ങനെ സാധിക്കും എന്ന് ദയവായി പറയൂ.
സര്വനാശോ ഽസ്യ യസ് സാധോ ചേതസസ് സംസൃതിക്ഷയഃ । സ ഏവ ചിത്തസന്ത്യാഗ ഇത്യ് ഉക്തം ദീര്ഘദര്ശിഭിഃ
സദോ, മനസ്സിന്റെ പൂർണ്ണനാശം, അതായത് ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ അവസാനമാണ്, ദീര്ഘദര്ശികളായവർ മനസ്സിനെ ഉപേക്ഷിക്കൽ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ചിത്തത്യാഗാദ് അഹം മന്യേ ചിത്തനാശസ് സ്വസിദ്ധയേ । അഭാവശ് ചേതസോ വ്യാധേഃ കഥമ് അസ്യാനുഭൂയതേ
ചിത്തത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിലൂടെ ചിത്തനാശം സ്വയം തിരിച്ചറിയുന്നതിനുള്ള മാർഗമാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. എന്നാൽ, മനസ്സിന്റെ രോഗം ഇല്ലാതാകുന്നത് എങ്ങനെ അനുഭവിക്കാമെന്ന് അറിയാമോ?
അഹമ്ബീജദ്രുമം ചിത്തം സശാഖാഫലപല്ലവമ് । ഉന്മൂലയ സമൂലം ത്വമ് ആകാശവിശദോ ഭവന്
'ഞാൻ' എന്ന ബീജം ഉള്ള മനസ്സെന്ന വൃക്ഷം അതിന്റെ ശാഖകളും ഫലങ്ങളും ഇലകളും ഉൾപ്പെടെ പൂർണ്ണമായും വേരോടെ നീക്കംചെയ്യുക; അങ്ങനെ നീ ആകാശംപോലെ നിർമ്മലനാകണം.