സവൃക്ഷാദിവനശ്വഭ്രാദ് വിപിനാദ് അപി വാസനാ । പരിത്യക്താ മയാ നൂനം സര്വത്യാഗസ് സ്ഥിതോ മമ
വൃക്ഷങ്ങളോടുകൂടിയ കാടുകളും, ഗുഹകളും, മരുഭൂമികളും പോലുള്ള എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഞാൻ മുഴുവൻ ഉപേക്ഷിച്ചു. ഞാൻ പൂർണ്ണമായ വേരൊഴുക്കിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
അദ്രേസ് തടവനം ശ്വഭ്രം സലിലം പാദപാസ് സ്ഥലമ് । ഇത്യാദി തവ നോ സര്വം സര്വത്യാഗഃ കഥം തവ
പർവതവും അതിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള കാടും, ഗുഹയും, വെള്ളവും, വൃക്ഷങ്ങളുടെ അടിയിലിരിക്കുന്ന നിലവും—ഇവയെല്ലാം നിനക്കുണ്ടെങ്കിൽ, എങ്ങനെ നീ പൂർണ്ണമായ വേരൊഴുക്കിൽ എത്തി എന്ന് പറയാൻ കഴിയും?
തവാസ്ത്യ് ഏവാപരിത്യക്തസ് സര്വസ്മാദ് ഭാഗ ഉത്തമഃ । തം പരിത്യജ്യ നിശ്ശേഷം പരാമ് ആയാസ്യ് അശോകതാമ്
നിനക്ക് ഇപ്പോഴും ഉപേക്ഷിക്കാത്ത ഒരു ഉത്തമ ഭാഗം ശേഷിക്കുന്നു. അതും മുഴുവനായി ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, നീ പരമമായ ദുഃഖരഹിതമായ സമാധാനം നേടും.
ഏതച് ചേന് മമ നോ സര്വം തത് സര്വം സ്വാശ്രമോ മുനേ । വാപീസ്ഥലോടജയുതസ് തമ് ഏവാശു ത്യജാമ്യ് അഹമ്
മഹർഷേ, ഇതെല്ലാം എനിക്ക് ഇല്ലെങ്കിൽ, എന്റെ ആശ്രമം—കിണറും നിലവും കുടിലുമൊക്കെയും—അത് പോലും ഞാൻ ഉടൻ ഉപേക്ഷിക്കും.
ഇതി രാമ വദന്ന് ഏവ കുമ്ഭവാക്യപ്രചോദിതഃ । നിമേഷധ്യാനമാത്രേണ വശീ വീരശ് ശിഖിധ്വജഃ
ഇങ്ങനെ രാമനോടു സംസാരിക്കുമ്പോള്, കുംബന്റെ വാക്കുകള് പ്രേരണയായി, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള ധീരനായ ശിഖിധ്വജന് ഒരു നിമിഷം മാത്രം ധ്യാനിച്ചപ്പോള്
പ്രമമാര്ജാശ്രമാസ്ഥാം താം സംവിദാ ശുദ്ധയാ ഹൃദി । സ്ഫുരന്തീം സ്ഫുരണേനൈവ രജോരേഖാമ് ഇവാനിലഃ
ഹൃദയത്തില് ശുദ്ധമായ ബോധം നിറഞ്ഞു, ആശ്രമത്തോടുള്ള ആസ്വാദനം അവന് കാറ്റ് പൊടിരേഖയെ ഒറ്റയടി നീക്കംചെയ്യുന്നതുപോലെ പൂര്ണമായി അകറ്റി.
സവൃക്ഷോടജവീരുത്കാദ് വാസനാ സ്വാശ്രമാദ് അപി । പരിത്യക്താ മയാ നൂനം സര്വത്യാഗസ് സ്ഥിതോ മമ
മരങ്ങള്, കുടിലുകള്, വള്ളികള്, എന്റെ സ്വന്തം ആശ്രമം — ഇവയൊക്കെയും കുറിച്ചുള്ള ആഗ്രഹങ്ങള് ഞാന് പൂര്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ചു; ഇപ്പോള് പൂര്ണ ത്യാഗത്തിലാണ് എന്റെ നില.
വൃക്ഷോ വാപീ സ്ഥലം ഗുല്മ ഉടജം വ്രതതീവൃതിഃ । ഇതി കിഞ്ചിന് ന തേ സര്വം സര്വത്യാഗഃ കുതസ് തവ
മരങ്ങള്, കിണര്, നിലം, പുല്ല്, കുടില്, വ്രതം — ഇതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും ഒന്നും നിനക്കുണ്ടെങ്കില്, പൂര്ണ ത്യാഗം എങ്ങനെയാണ് നിന്റെതാവുക?
തവാസ്ത്യ് അന്യോ ഽപരിത്യക്തസ് സര്വസ്മാദ് ഭാഗ ഉത്തമഃ । തം പരിത്യജ്യ നിശ്ശേഷം പരാമ് ആയാസ്യ് അശോകതാമ്
നിനക്കു മറ്റൊരു ഉത്തമമായ ഭാഗം ഇപ്പോഴും എല്ലാം വിട്ടുകളയാതെ ശേഷിച്ചിരിക്കുന്നു. അതും പൂർണ്ണമായും ഉപേക്ഷിച്ച്, പരമമായ ദുഃഖരഹിതാവസ്ഥയിലേക്കു എത്തിച്ചേരണം.
ഏതച് ചേന് മമ നോ സര്വം തത് സര്വം ഭാജനാദി മേ । ചര്മകുട്യക്ഷസൂത്രാദി തത് താവത് സന്ത്യജാമ്യ് അഹമ്
ഇത് എങ്കിൽ എന്റെതല്ലെങ്കിൽ, ഈ പാത്രങ്ങൾ മുതലായവ എന്റെതാണല്ലോ. ചർമ്മംകൊണ്ടുള്ള തൂങ്ങി, ജപമാല, നൂൽ മുതലായവ — ഇവയെല്ലാം ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ സ സമുത്തസ്ഥാവ് അവിക്ഷുബ്ധമനാശ് ശമീ । വിഷ്ടരാദ് അവദാതാത്മാ ശൃങ്ഗാദ് ഇവ ശരദ്ഘനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, സമാധാനമുള്ള മനസ്സോടെ ശമീ എഴുന്നേറ്റു. തന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ നിന്നു, അവന്റെ നിർമ്മലമായ ആത്മാവ്, പർവതശൃംഗത്തിൽ നിന്ന് ശരദ്കാലത്തിലെ മേഘം പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
കുമ്ഭസ് ത്വ് ആലോകയന്ന് ഏവ തത്ക്രിയാം സംസ്ഥിതസ് സമാമ് । ആസനേ ലോകകാര്യേഷു സ്വേ സ്യന്ദന ഇവാംശുമാന്
കുംഭൻ ആ പ്രവർത്തി നോക്കി, തന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഇരുന്നു. ലോകകാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ട്, രഥത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന സൂര്യൻപോലെ അവൻ നിലകൊണ്ടു.
യത് കരോതി കരോത്വ് ഏതദ് അസ്യൈതത് പാവനം പരമ് । ഇതി തൂഷ്ണീം സ്ഥിതഃ കുമ്ഭശ് ശിഖിധ്വജമ് അവൈക്ഷത
അവൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്നു ചെയ്യട്ടെ, അതാണ് അവന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധീകരണം എന്നു കരുതി, കുംബൻ ശാന്തമായി നിന്നു ശിഖിധ്വജനെ നോക്കി.
ശിഖിധ്വജസ് തു തത് സര്വം ഭാണ്ഡോപസ്കരമ് ആശ്രമാത് । ഏകത്രൈവാനയാമ് ആസ ഭുവോ വാര്യ് അബ്ധിഭൂര് ഇവ
ശിഖിധ്വജൻ ആശ്രമത്തിലെ എല്ലാ പാത്രങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും ഒന്നിച്ചൊന്നു കൂട്ടി, ഭൂമിയിൽ സമുദ്രം വെള്ളം കൊണ്ടുവരുന്നതുപോലെ ഒറ്റയിടത്ത് വെച്ചു.
തത് സംസ്ഥാപ്യേന്ധനൈശ് ശുഷ്കൈര് ജ്വലയാമ് ആസ പാവകമ് । കരസഞ്ചാരവാന് അര്കസ് സൂര്യകാന്തതടം യഥാ
അവൻ ഉണക്കിയ ഇന്ധനം ക്രമീകരിച്ച് തീ കൊളുത്തി, കൈകൾ നീട്ടി സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ സ്ഫടികത്തിന്റെ അറ്റം തൊടുന്നതുപോലെ തീയിൽ സ്പർശിച്ചു.
ഭാണ്ഡോപസ്കരജാതം തദ് അഗ്നൌ ത്യക്തും വിവേശ സഃ । ബൃസികായാം ജഗദ് ദഗ്ധും മേരുശൃങ്ഗേ യഥാ രവിഃ
അവൻ ആ പാത്രങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും തീയിൽ ഇട്ടു കളയാൻ അകത്തു കയറി, മെരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ സൂര്യൻ ഒരു പുല്ലിൽ ലോകം കത്തിക്കുന്നതുപോലെ.
ഏതാവന്തം മയാ കാലം വൃതോ യത് ത്വം വ്രതിപ്രിയ । അജാതബുദ്ധിഭേദേന തേനൈവാനൃണ്യമ് അസ്തു തേ
നീ വ്രതങ്ങളെ പ്രിയപ്പെട്ടവളേ, ഇത്രയും കാലം ഞാൻ നിന്നെ എന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു ഭേദവും ഇല്ലാതെ സൂക്ഷിച്ചു. ഇതുകൊണ്ട് ഇനി നിന്നെ ഞാൻ കടപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
ഭ്രാന്തൌ തു വിനിവര്തിന്യാം നാധുനോപകരോഷി മേ । ദേവപുത്രപ്രസാദേന ദണ്ഡകാഷ്ഠ നമോ ഽസ്തു തേ
ഇപ്പോൾ മായ അകന്നതുകൊണ്ട് നീ ഇനി എനിക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്നില്ല. ദേവപുത്രന്റെ കൃപയാൽ, വ്രതത്തിന്റെ ദണ്ഡമേ, നിനക്ക് വന്ദനം.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ വൈണവം ദണ്ഡം ചിക്ഷേപാഗ്നൌ ശിഖിധ്വജഃ । ഗാങ്ഗം പ്രവാഹമ് ആദീര്ഘം വഡവാഗ്നാവ് ഇവാര്ണവഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശിഖിധ്വജൻ വൈഷ്ണവദണ്ഡം അഗ്നിയിൽ എറിഞ്ഞു, സമുദ്രം ദീർഘമായ ഗംഗാനദിയെ വടവാഗ്നിയിൽ ഒഴുക്കുന്നതുപോലെ.
പ്രസങ്ഖ്യാതാന്യ് അസങ്ഖ്യാനി ജന്മാനീവ ത്വയാ മയാ । സഖി മന്ത്രപദാന്യ് അദ്യ യാഹി നോപകരോഷി മേ
സഖേ, അനേകം ജന്മങ്ങൾ പോലെ അനവധി മന്ത്രങ്ങൾ നീയും ഞാനും ഉച്ചരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇനി നീ പോകൂ, എനിക്ക് ഇനി നിന്നിൽ ഉപകാരമില്ല.
മന്ത്രാടവ്യാം ചിരം ഭ്രാന്തം വിഹൃതം കാര്യവര്ത്മസു । ദൃഷ്ടാനി ധര്മസ്ഥാനാനി വിശ്രാമ്യാമ്യ് അധുനാ സഖി
മന്ത്രങ്ങളുടെ കാടിലൂടെ ഞാൻ ഏറെക്കാലം അലയിച്ചു, കർമ്മത്തിന്റെ വഴികളിൽ സഞ്ചരിച്ചു; ധർമ്മത്തിന്റെ നിലയങ്ങൾ കണ്ടു കഴിഞ്ഞു — ഇനി, സഖി, ഞാൻ വിശ്രമിക്കുന്നു.
ഇത്യ് അക്ഷമാലാം ജ്വലനേ ചിക്ഷേപോക്ത്വാ ശിഖിധ്വജഃ । കല്പാന്താഗ്നാവ് ഇവ വ്യോമതാരാലീം പവനോ ഽമലാമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശിഖിധ്വജൻ അക്ഷമാലയെ അഗ്നിയിൽ ഇട്ടു; കാലാന്ത്യത്തിലെ വാതം നക്ഷത്രങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആകാശത്തെ അഗ്നിയിൽ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ.
മയാ നരമൃഗേണ ത്വം ചിരം വനമൃഗച്യുതമ് । അബോധേന ധൃതം വൃത്ത്യാ ദയയേവ മൃഗാജിന
ഒരുപാട് കാലം, അക്ഷമാലേ, മനുഷ്യമൃഗമായ ഞാൻ അജ്ഞതയോടെ നിന്നെ പിടിച്ചു വെച്ചിരുന്നു, ആരോ മൃഗജിനം കരുണകൊണ്ട് സൂക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ.
ഇദാനീം ഗച്ഛ സച്ഛായ പന്ഥാനസ് സന്തു തേ ശിവാഃ । വഹ്നിനാ വ്യോമതാം ഗച്ഛ സതാരം വ്യോമ തേ സമമ്
ഇപ്പോൾ നീ നിന്റെ യഥാർത്ഥ ഛായയോടൊപ്പം പോവുക; നിന്റെ വഴികൾ ശുഭമായിരിക്കട്ടെ. അഗ്നിയിലൂടെ ആകാശത്തിലേക്ക് ചേർക്കുക, നക്ഷത്രങ്ങളോടുകൂടിയ ആകാശം നിന്നോടൊപ്പം ഉണ്ടാകട്ടെ.
ഉന്മോച്യാങ്ഗാത് കരാഭ്യാം ച ധൃത്വാ ചര്മ ജഹാവ് ഇതി । നൃപോ ഽഗ്നാവ് അമ്ബുദം വാതോ ദവവഹ്നാവ് ഇവാചലാത്
രാജാവ് തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ചർമ്മം അഴിച്ചു, കൈകൊണ്ടു പിടിച്ച് അതു കളഞ്ഞു. കാട്ടുതീയിൽ കാറ്റ് മേഘം നീക്കുന്നതുപോലോ, അഗ്നി മല കത്തിക്കുന്നതുപോലോ അതു വിട്ടുകളഞ്ഞു.
മയാ ധൃതേന ഭവതാ ത്വയാ വാരി ധൃതം മമ । സാധോ കമണ്ഡലോ സമ്യക്കൃതേ പ്രതികൃതം കൃതമ്
ഞാൻ കൈവശം വെച്ച വെള്ളം നീയും കൈവശം വെച്ചു. ഞാൻ ചെയ്തതു നീയും ചെയ്തു. മഹാനേ, ഈ കമണ്ഡലു ശരിയായി ഉപയോഗിച്ചു, ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം ചെയ്തു കഴിഞ്ഞു.
സൌഹൃദസ്യ മനോജ്ഞസ്യ സൌജന്യസ്യ സ്ഥിരസ്യ ച । സാധുത്വസ്യ ച സര്വസ്യ ത്വമ് ഏകഃ പരമാസ്പദമ്
സ്നേഹത്തിന്റെയും മനോഹാരിതയുടെയും ഉറ്റ സൗജന്യത്തിന്റെയും സ്ഥിരതയുടെയും പൂർണ്ണ സദ്ഗുണങ്ങളുടെയും പരമമായ ആധാരമായത് നീയൊന്നാണ്.
യേനൈവ വഹ്നിനാ ദേഹം സംശോധ്യാഭ്യാഗതോ ഽസി മാമ് । തേനൈവ ഗച്ഛ ഹേ മിത്ര പന്ഥാനസ് സന്തു തേ ശിവാഃ
നീ അഗ്നിയിലൂടെ ശരീരം ശുദ്ധീകരിച്ച് എന്നെ സമീപിച്ചുവല്ലോ, അതേ വഴി നീ പോവുക, സ്നേഹിതാ, നിന്റെ വഴികൾ എല്ലാം മംഗളമായിരിക്കട്ടെ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ശ്രോത്രിയായൈഷ കമണ്ഡലുമ് അദാത് തദാ । അഗ്നയേ മഹതേ വാപി ദാതവ്യം സാധു യദ് ഭവേത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണിക്ക് അവൻ കമണ്ഡലു നൽകി. നല്ലതായതെന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതു മഹത്തായ അഗ്നിക്കോ, അർഹിക്കുന്നവർക്കോ നൽകണം.
മൂര്ഖസ്യേവ മതിര് ഗുപ്തേ നിത്യമ് ഏവ വസസ്യ് അധഃ । ഉചിതാ തേ ഗതിഃ കേവ ബൃസികേ ഭസ്മതാം വ്രജ
മൂഢന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും ഒളിച്ചിരിപ്പതുപോലെ, നിന്റെ യോജ്യമായ വഴിയും അങ്ങനെ തന്നെ. കേവാ, നീയും ഈ ദണ്ഡവും ചാരമായി മാറുക.