ഗജസ് ത്വമ് ആശാ നിഗഡാനി വൈരീ മോഹോ നിഖാതഃ പുനര് ഉഗ്രബന്ധഃ । മഹീതലം വിന്ധ്യ ഉദന്ത ഇത്ഥം ത്വദീയ ഉക്തഃ കുരു യത് കരോഷി
നീ ആനയാണ്; ആസയാണ് കെട്ട്; ശത്രു മോഹമാണ്; കുഴി കഠിനമായ ബന്ധനമാണ്; ഭൂമി വിന്ധ്യപർവ്വതം പോലെ. ഇങ്ങനെ നിന്റെ കഥ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നീ ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യുക.
യദ് ഉക്തം നയശാലിന്യാ തയാ വിദിതവേദ്യയാ । തദാ ചൂഡാലയാ ജ്ഞാനം തത് കസ്മാന് നോരരീകൃതമ്
നയത്തിൽ നിപുണയുമായ, അറിയേണ്ടത് അറിഞ്ഞിരുന്ന ചൂഡാലാ പറഞ്ഞ ആ ജ്ഞാനം അപ്പോൾ എന്തുകൊണ്ട് സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല?
സാ ഹി തത്ത്വവിദാം മുഖ്യാ യദ് യദ് വക്തി കരോതി ച । തത് സര്വം സത്യമ് ഏവാങ്ഗ തദ് അനുഷ്ഠേയമ് ആദരാത്
അവളാണ് സത്യത്തെ അറിയുന്നവരിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനി. അവൾ പറയുന്നതും ചെയ്യുന്നതും എല്ലാം സത്യമാണ്, പ്രിയനേ, അതെല്ലാം ആദരപൂർവ്വം അനുസരിക്കണം.
അഥ ചേദ് വചനം തസ്യാസ് ത്വയാ നാനുഷ്ഠിതം നൃപ । തത് സ സര്വപരിത്യാഗഃ കസ്മാന് ന നിപുണീകൃതഃ
രാജാവേ, അവളുടെ വാക്കുകൾ നീ പാലിച്ചില്ലെങ്കിൽ, പിന്നെ ഈ സമ്പൂർണ്ണ ത്യാഗം നീ എന്തുകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി നടത്താത്തത്?
രാജ്യം ത്യക്തം ഗൃഹം ത്യക്തം ദേശസ് ത്യക്തസ് തഥാവിധഃ । ദാരാസ് ത്യക്താസ് തഥാപ്യ് അങ്ഗ സര്വത്യാഗോ ന കിം കൃതഃ
രാജ്യം വിട്ടു, വീട് വിട്ടു, ദേശവും വിട്ടു, ഭാര്യയെയും വിട്ടു—എന്നിട്ടും, പ്രിയനേ, സമ്പൂർണ്ണ ത്യാഗം എന്തുകൊണ്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടില്ല?
ധനം ദാരാ ഗൃഹം രാജ്യം ഭൂമിശ് ഛത്ത്രം ച ബാന്ധവാഃ । ഇതി സര്വം ന തേ രാജന് സര്വത്യാഗോ ഽത്ര കസ് തവ
ധനം, ഭാര്യ, വീട്, രാജ്യം, ഭൂമി, കുട, ബന്ധുക്കൾ—ഇവയെല്ലാം നിന്റെതല്ല, രാജാവേ. അങ്ങനെ വന്നാൽ, ഇവിടെ നിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ത്യാഗം എന്താണ്?
തവാസ്ത്യ് ഏവാപരിത്യക്തസ് സര്വസ്മാദ് ഭാഗ ഉത്തമഃ । തം പരിത്യജ്യ നിശ്ശേഷം പരാമ് ആയാസ്യ് അശോകതാമ്
നിനക്കൊരുപാട് ഉന്നതമായൊരു ഭാഗം ഇനിയും എല്ലാത്തിലും നിന്ന് വിട്ടുവിടാനുണ്ട്. അതും മുഴുവനായി വിട്ടുവിട്ടാൽ, നീ പരമമായ ദുഃഖരഹിതാവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തും.
രാജ്യം ചേന് മമ നോ സര്വം തത് സര്വം വനമ് ഏവ മേ । സാലവൃക്ഷാദിഗുല്മാഢ്യം തദ് അപ്യ് ഏതത് ത്യജാമ്യ് അഹമ്
രാജ്യം മുഴുവൻ എനിക്ക് ഇല്ലെങ്കിൽ, ഈ കാടൊക്കെയും എന്റേതാണ്; സാലവൃക്ഷങ്ങളാലും മറ്റും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ കാടും ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിട്ടുവിടുന്നു.
ഇതി രാമ വദന്ന് ഏവ കുമ്ഭവാക്യപ്രചോദിതഃ । നിമേഷാന്തരമാത്രേണ വശീ വീരശ് ശിഖിധ്വജഃ
ഇങ്ങനെ രാമൻ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, കുംഭന്റെ വാക്കുകൾക്കനുസരിച്ച്, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള വീരനായ ശിഖിധ്വജൻ ഒരു നിമിഷം പോലും വൈകാതെ—
പ്രമമാര്ജ വനാസ്ഥാം താം ഹൃദസ് സുദൃഢനിശ്ചയഃ । പ്രാവൃഡ്വാതസ് തടഗതാം രജോരേഖാമ് ഇവാത്മനഃ
ഹൃദയത്തിൽ ഉറച്ച തീരുമാനത്തോടെ, കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നതിലുള്ള ആസ്വാദനം അവൻ പൂർണ്ണമായി കളഞ്ഞുകളഞ്ഞു; മഴക്കാലത്തിലെ കാറ്റ് നദീതീരത്തെ പൊടിരേഖയെ പോലെ അതെല്ലാം അകറ്റി.
സവൃക്ഷാദിവനശ്വഭ്രാദ് വിപിനാദ് അപി വാസനാ । പരിത്യക്താ മയാ നൂനം സര്വത്യാഗസ് സ്ഥിതോ മമ
വൃക്ഷങ്ങളോടുകൂടിയ കാടുകളും, ഗുഹകളും, മരുഭൂമികളും പോലുള്ള എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഞാൻ മുഴുവൻ ഉപേക്ഷിച്ചു. ഞാൻ പൂർണ്ണമായ വേരൊഴുക്കിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
അദ്രേസ് തടവനം ശ്വഭ്രം സലിലം പാദപാസ് സ്ഥലമ് । ഇത്യാദി തവ നോ സര്വം സര്വത്യാഗഃ കഥം തവ
പർവതവും അതിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള കാടും, ഗുഹയും, വെള്ളവും, വൃക്ഷങ്ങളുടെ അടിയിലിരിക്കുന്ന നിലവും—ഇവയെല്ലാം നിനക്കുണ്ടെങ്കിൽ, എങ്ങനെ നീ പൂർണ്ണമായ വേരൊഴുക്കിൽ എത്തി എന്ന് പറയാൻ കഴിയും?
തവാസ്ത്യ് ഏവാപരിത്യക്തസ് സര്വസ്മാദ് ഭാഗ ഉത്തമഃ । തം പരിത്യജ്യ നിശ്ശേഷം പരാമ് ആയാസ്യ് അശോകതാമ്
നിനക്ക് ഇപ്പോഴും ഉപേക്ഷിക്കാത്ത ഒരു ഉത്തമ ഭാഗം ശേഷിക്കുന്നു. അതും മുഴുവനായി ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, നീ പരമമായ ദുഃഖരഹിതമായ സമാധാനം നേടും.
ഏതച് ചേന് മമ നോ സര്വം തത് സര്വം സ്വാശ്രമോ മുനേ । വാപീസ്ഥലോടജയുതസ് തമ് ഏവാശു ത്യജാമ്യ് അഹമ്
മഹർഷേ, ഇതെല്ലാം എനിക്ക് ഇല്ലെങ്കിൽ, എന്റെ ആശ്രമം—കിണറും നിലവും കുടിലുമൊക്കെയും—അത് പോലും ഞാൻ ഉടൻ ഉപേക്ഷിക്കും.
ഇതി രാമ വദന്ന് ഏവ കുമ്ഭവാക്യപ്രചോദിതഃ । നിമേഷധ്യാനമാത്രേണ വശീ വീരശ് ശിഖിധ്വജഃ
ഇങ്ങനെ രാമനോടു സംസാരിക്കുമ്പോള്, കുംബന്റെ വാക്കുകള് പ്രേരണയായി, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള ധീരനായ ശിഖിധ്വജന് ഒരു നിമിഷം മാത്രം ധ്യാനിച്ചപ്പോള്
പ്രമമാര്ജാശ്രമാസ്ഥാം താം സംവിദാ ശുദ്ധയാ ഹൃദി । സ്ഫുരന്തീം സ്ഫുരണേനൈവ രജോരേഖാമ് ഇവാനിലഃ
ഹൃദയത്തില് ശുദ്ധമായ ബോധം നിറഞ്ഞു, ആശ്രമത്തോടുള്ള ആസ്വാദനം അവന് കാറ്റ് പൊടിരേഖയെ ഒറ്റയടി നീക്കംചെയ്യുന്നതുപോലെ പൂര്ണമായി അകറ്റി.
സവൃക്ഷോടജവീരുത്കാദ് വാസനാ സ്വാശ്രമാദ് അപി । പരിത്യക്താ മയാ നൂനം സര്വത്യാഗസ് സ്ഥിതോ മമ
മരങ്ങള്, കുടിലുകള്, വള്ളികള്, എന്റെ സ്വന്തം ആശ്രമം — ഇവയൊക്കെയും കുറിച്ചുള്ള ആഗ്രഹങ്ങള് ഞാന് പൂര്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ചു; ഇപ്പോള് പൂര്ണ ത്യാഗത്തിലാണ് എന്റെ നില.
വൃക്ഷോ വാപീ സ്ഥലം ഗുല്മ ഉടജം വ്രതതീവൃതിഃ । ഇതി കിഞ്ചിന് ന തേ സര്വം സര്വത്യാഗഃ കുതസ് തവ
മരങ്ങള്, കിണര്, നിലം, പുല്ല്, കുടില്, വ്രതം — ഇതുപോലുള്ള ഏതെങ്കിലും ഒന്നും നിനക്കുണ്ടെങ്കില്, പൂര്ണ ത്യാഗം എങ്ങനെയാണ് നിന്റെതാവുക?
തവാസ്ത്യ് അന്യോ ഽപരിത്യക്തസ് സര്വസ്മാദ് ഭാഗ ഉത്തമഃ । തം പരിത്യജ്യ നിശ്ശേഷം പരാമ് ആയാസ്യ് അശോകതാമ്
നിനക്കു മറ്റൊരു ഉത്തമമായ ഭാഗം ഇപ്പോഴും എല്ലാം വിട്ടുകളയാതെ ശേഷിച്ചിരിക്കുന്നു. അതും പൂർണ്ണമായും ഉപേക്ഷിച്ച്, പരമമായ ദുഃഖരഹിതാവസ്ഥയിലേക്കു എത്തിച്ചേരണം.
ഏതച് ചേന് മമ നോ സര്വം തത് സര്വം ഭാജനാദി മേ । ചര്മകുട്യക്ഷസൂത്രാദി തത് താവത് സന്ത്യജാമ്യ് അഹമ്
ഇത് എങ്കിൽ എന്റെതല്ലെങ്കിൽ, ഈ പാത്രങ്ങൾ മുതലായവ എന്റെതാണല്ലോ. ചർമ്മംകൊണ്ടുള്ള തൂങ്ങി, ജപമാല, നൂൽ മുതലായവ — ഇവയെല്ലാം ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ സ സമുത്തസ്ഥാവ് അവിക്ഷുബ്ധമനാശ് ശമീ । വിഷ്ടരാദ് അവദാതാത്മാ ശൃങ്ഗാദ് ഇവ ശരദ്ഘനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, സമാധാനമുള്ള മനസ്സോടെ ശമീ എഴുന്നേറ്റു. തന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ നിന്നു, അവന്റെ നിർമ്മലമായ ആത്മാവ്, പർവതശൃംഗത്തിൽ നിന്ന് ശരദ്കാലത്തിലെ മേഘം പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
കുമ്ഭസ് ത്വ് ആലോകയന്ന് ഏവ തത്ക്രിയാം സംസ്ഥിതസ് സമാമ് । ആസനേ ലോകകാര്യേഷു സ്വേ സ്യന്ദന ഇവാംശുമാന്
കുംഭൻ ആ പ്രവർത്തി നോക്കി, തന്റെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഇരുന്നു. ലോകകാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ട്, രഥത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന സൂര്യൻപോലെ അവൻ നിലകൊണ്ടു.
യത് കരോതി കരോത്വ് ഏതദ് അസ്യൈതത് പാവനം പരമ് । ഇതി തൂഷ്ണീം സ്ഥിതഃ കുമ്ഭശ് ശിഖിധ്വജമ് അവൈക്ഷത
അവൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്നു ചെയ്യട്ടെ, അതാണ് അവന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധീകരണം എന്നു കരുതി, കുംബൻ ശാന്തമായി നിന്നു ശിഖിധ്വജനെ നോക്കി.
ശിഖിധ്വജസ് തു തത് സര്വം ഭാണ്ഡോപസ്കരമ് ആശ്രമാത് । ഏകത്രൈവാനയാമ് ആസ ഭുവോ വാര്യ് അബ്ധിഭൂര് ഇവ
ശിഖിധ്വജൻ ആശ്രമത്തിലെ എല്ലാ പാത്രങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും ഒന്നിച്ചൊന്നു കൂട്ടി, ഭൂമിയിൽ സമുദ്രം വെള്ളം കൊണ്ടുവരുന്നതുപോലെ ഒറ്റയിടത്ത് വെച്ചു.
തത് സംസ്ഥാപ്യേന്ധനൈശ് ശുഷ്കൈര് ജ്വലയാമ് ആസ പാവകമ് । കരസഞ്ചാരവാന് അര്കസ് സൂര്യകാന്തതടം യഥാ
അവൻ ഉണക്കിയ ഇന്ധനം ക്രമീകരിച്ച് തീ കൊളുത്തി, കൈകൾ നീട്ടി സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ സ്ഫടികത്തിന്റെ അറ്റം തൊടുന്നതുപോലെ തീയിൽ സ്പർശിച്ചു.
ഭാണ്ഡോപസ്കരജാതം തദ് അഗ്നൌ ത്യക്തും വിവേശ സഃ । ബൃസികായാം ജഗദ് ദഗ്ധും മേരുശൃങ്ഗേ യഥാ രവിഃ
അവൻ ആ പാത്രങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും തീയിൽ ഇട്ടു കളയാൻ അകത്തു കയറി, മെരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ സൂര്യൻ ഒരു പുല്ലിൽ ലോകം കത്തിക്കുന്നതുപോലെ.
ഏതാവന്തം മയാ കാലം വൃതോ യത് ത്വം വ്രതിപ്രിയ । അജാതബുദ്ധിഭേദേന തേനൈവാനൃണ്യമ് അസ്തു തേ
നീ വ്രതങ്ങളെ പ്രിയപ്പെട്ടവളേ, ഇത്രയും കാലം ഞാൻ നിന്നെ എന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു ഭേദവും ഇല്ലാതെ സൂക്ഷിച്ചു. ഇതുകൊണ്ട് ഇനി നിന്നെ ഞാൻ കടപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
ഭ്രാന്തൌ തു വിനിവര്തിന്യാം നാധുനോപകരോഷി മേ । ദേവപുത്രപ്രസാദേന ദണ്ഡകാഷ്ഠ നമോ ഽസ്തു തേ
ഇപ്പോൾ മായ അകന്നതുകൊണ്ട് നീ ഇനി എനിക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്നില്ല. ദേവപുത്രന്റെ കൃപയാൽ, വ്രതത്തിന്റെ ദണ്ഡമേ, നിനക്ക് വന്ദനം.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ വൈണവം ദണ്ഡം ചിക്ഷേപാഗ്നൌ ശിഖിധ്വജഃ । ഗാങ്ഗം പ്രവാഹമ് ആദീര്ഘം വഡവാഗ്നാവ് ഇവാര്ണവഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശിഖിധ്വജൻ വൈഷ്ണവദണ്ഡം അഗ്നിയിൽ എറിഞ്ഞു, സമുദ്രം ദീർഘമായ ഗംഗാനദിയെ വടവാഗ്നിയിൽ ഒഴുക്കുന്നതുപോലെ.
പ്രസങ്ഖ്യാതാന്യ് അസങ്ഖ്യാനി ജന്മാനീവ ത്വയാ മയാ । സഖി മന്ത്രപദാന്യ് അദ്യ യാഹി നോപകരോഷി മേ
സഖേ, അനേകം ജന്മങ്ങൾ പോലെ അനവധി മന്ത്രങ്ങൾ നീയും ഞാനും ഉച്ചരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇനി നീ പോകൂ, എനിക്ക് ഇനി നിന്നിൽ ഉപകാരമില്ല.