മുക്തോ ഽസ്മി ശസ്ത്രനിഗഡാദ് ഇതി തുഷ്ടോ ഽപി വാരണഃ । ദൂരസ്ഥോ ഽപി പുനര് ബദ്ധോ മൌര്ഖ്യം ക്വേവ ന ബാധതേ
ആന സന്തോഷത്തോടെ 'ശസ്ത്രത്തിന്റെ ബന്ധനം നിന്നെ വിട്ടു പോയി, ഞാൻ മോചിതനായി' എന്ന് കരുതിയാലും, അകലെ നിന്നു വീണ്ടും ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടും. മൗഢ്യം ഇല്ലാത്തിടത്തൊന്നുമില്ല, അത് എവിടെയും കഷ്ടപ്പെടാൻ ഇടയാക്കും.
മൌര്ഖ്യം നിബന്ധനമ് അവൈഹി പരം മഹാത്മന് ബന്ധോ ന ബന്ധ ഇഹ ചേതസി തദ്വിയുക്തേ । ആത്മോദയേ ത്രിജഗദ് ആത്മമയം സമസ്തമ് അശ്വേ സ്ഥിതസ്യ സഹയാ നനു സര്വഭൂമിഃ
മഹാത്മാവേ, യഥാർത്ഥ ബന്ധനം മൗഢ്യമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. മനസ്സ് അതിൽ നിന്ന് മോചിതമായാൽ, ബന്ധനം ബന്ധനമല്ല. ആത്മാവ് ഉണരുമ്പോൾ, മൂന്നു ലോകവും ആത്മസ്വരൂപമായതായി കാണപ്പെടും. കുതിരപ്പുറത്ത് ഇരിക്കുന്നവനു മുഴുവൻ ഭൂമിയും സുലഭമായതുപോലെ.
മണിസാധനവന്യേഭബന്ധനാദ്യ് അമരാത്മജ । സൂചിതം സത്കഥാജാലം പുനര് മേ പ്രകടീകുരു
അമരപുത്രാ, മണി, ഉപാധി, കാട്ടാന, ബന്ധനം എന്നിവയുടെ കഥ നീ സൂചിപ്പിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഈ മഹത്തായ കഥകളുടെ ജാലം വീണ്ടും എനിക്ക് വ്യക്തമായി വിശദീകരിക്കൂ.
വാക്യാര്ഥദൃഷ്ടേര് നിഷ്പത്ത്യാ ഹൃദ്ഗൃഹേ ചിത്തഭിത്തിഷു । ശൃണുഷ്വ സത്കഥാചിത്രം ചിത്രമ് ഉന്മീലയാമി തേ
വാക്കുകളുടെ അർത്ഥവും ഫലവും മനസ്സിലാക്കി, ഹൃദയത്തിന്റെ ആന്തരിക ഗൃഹത്തിൽ, മനസ്സിന്റെ ഭിത്തികളിൽ, നീ കേൾക്കൂ, ഞാൻ ഈ അത്ഭുതകരമായ മഹത്തായ കഥ നിനക്ക് തുറന്നു കാണിക്കാം.
യോ ഽസൌ ശാസ്ത്രാര്ഥകുശലസ് തത്ത്വജ്ഞാനേ ത്വ് അപണ്ഡിതഃ । രത്നസംസാധനേ പ്രോക്തസ് സ ത്വമ് ഏവ മഹീപതേ
ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥത്തിൽ നിപുണനാണെങ്കിലും സത്യജ്ഞാനത്തിൽ പരിചയമില്ലാത്തവൻ രത്നങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നവനായി പറയപ്പെടുന്നു. മഹാരാജാവേ, അതാണ് നീ.
തജ്ജ്ഞോ ഭവസി ശാസ്ത്രേഷു രവിര് മേരുതടേഷ്വ് ഇവ । തത്ത്വജ്ഞാനേ തു വിശ്രാന്തോ ന ത്വം ദൃഷദ് ഇവാമ്ബരേ
നീ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ വിദഗ്ധനാണ്, മെരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന സൂര്യനുപോലെ. പക്ഷേ, സത്യജ്ഞാനത്തിൽ നീ നിലകൊള്ളുന്നില്ല, ആകാശത്ത് കിടക്കുന്ന കല്ലുപോലെയാണ് അവസ്ഥ.
വിദ്ധി ചിന്താമണിം സാധോ സര്വത്യാഗമ് അകൃത്രിമമ് । തമ് അന്തം സര്വദുഃഖാനാം സംസാധയസി ശുദ്ധധീഃ
സർവ്വത്യാഗം, അതായത് എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും കപടമില്ലാത്തതുമായ മനസ്സാണ് യഥാർത്ഥ ചിന്താമണി എന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക, മഹാനുഭാവാ. ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ നീ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങൾക്കും അവസാനം കാണും.
സര്വത്യാഗേന ശുദ്ധേന സര്വമ് ആസാദ്യതേ ഽനഘ । സര്വത്യാഗോ ഹി സാമ്രാജ്യം കിം ചിന്താമണിനാ ഭവേത്
ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ എല്ലാം ലഭിക്കും, പാപരഹിതനേ. കാരണം, സർവ്വത്യാഗം എന്ന സാമ്രാജ്യത്തിനെതിരെ ചിന്താമണിക്ക് എന്ത് കഴിയും?
സിദ്ധസ് സ സര്വസന്ത്യാഗസ് സാധോ സംസാധിതസ് തവ । ഖര്വീകുര്വഞ് ജഗദ്ഭൂതിം വിന്ധ്യസ്യാത്മോദയോ യഥാ
നീ മുഴുവൻ വെടിപ്പും ത്യാഗവും നേടിയവനാണ്, മഹാനായവനേ. ലോകത്തിലെ മഹിമ കുറച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ വിന്ധ്യപർവ്വതം ഉയരുന്നത് തനിക്കുള്ള ഉയരം കുറക്കുന്നതുപോലെ.
സന്ത്യക്തം ഭവതാ രാജ്യം സദാരധനബാന്ധവമ് । ബ്രഹ്മണേവ ജഗത്സര്ഗവ്യാപാരസ് സ്വനിശാഗമേ
നീ രാജ്യം, ഭാര്യ, ധനം, ബന്ധുക്കൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചു. അതുപോലെ തന്നെ ബ്രഹ്മാവ് രാത്രിയുടെ അവസാനം ലോകസൃഷ്ടിയുടെ പ്രവർത്തനം നിർത്തുന്നതുപോലെയാണ്.
സ്വദേശസ്യാതിദൂരസ്ഥമ് ആഗതോ ഽസീമമ് ആശ്രമമ് । ഭുവോ ഽന്തമ് ഇവ വിശ്രാന്ത്യൈ വൈനതേയസ് സകച്ഛപഃ
നിന്റെ ദേശത്തുനിന്ന് വളരെ ദൂരെയുള്ള ഈ ആശ്രമത്തിലേക്ക് നീ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഗരുഡനും ആമയും ചേർന്ന് ഭൂമിയുടെ അറ്റത്തേക്ക് വിശ്രമത്തിനായി പോകുന്നതുപോലെ.
കേവലം സര്വസന്ത്യാഗേ ശേഷിതാഹമ്മതിസ് ത്വയാ । മൃഷ്ടാഖിലകലങ്കേന സ്വസത്തേവാനിലേന ഖേ
നിന്റെ എല്ലാ ത്യാഗത്തിനും ശേഷവും 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം മാത്രം ബാക്കി നിൽക്കുന്നു. ആ ഭാവം മുഴുവൻ മലിനതികളിൽനിന്നും ശുദ്ധമായതും, ആകാശത്തിലെ കാറ്റുപോലെയും ആണ്.
മനോമാത്രേ ഹൃദസ് ത്യക്തേ യാവത് തേ യാതി പൂര്ണതാമ് । ത്യാഗസ് താവദ് വികല്പസ് ത്വാം ഖമ് അമ്ബുദ ഇവാവൃണോത്
മനസ്സായി മാത്രം നിലനിൽക്കുന്ന ഹൃദയം പൂർണ്ണതയിലേക്ക് എത്താതെ, ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള ആലോചനകൾ മേഘം ആകാശത്തെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ നിന്നെ മറയ്ക്കും.
നായം സ പരമാനന്ദസ് സര്വത്യാഗോ മഹോദയഃ । കോ ഽപ്യ് ഉച്ചൈര് അന്യ ഏവാസൌ ചിരസാധ്യോ മഹാന് ഇതി
ഇതാണ് പരമാനന്ദം അല്ല, അതായത് സർവ്വം ഉപേക്ഷിക്കുന്ന മഹത്തായ ഉണർവ്. അതൊരു വേറിട്ടതും വളരെ ഉയർന്നതും, ദീർഘകാലം ശ്രമിച്ചാലും കിട്ടാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതും, യഥാർത്ഥത്തിൽ മഹത്തായതുമാണ്.
ചിന്തയേതി ഗതേ വൃദ്ധിം സങ്കല്പഗ്രഹണേ ശനൈഃ । വാത്യയേവ വനസ്പന്ദേ ത്യാഗഃ പ്രോഡ്ഡീയ തേ ഗതഃ
ആലോചനകൾ ക്രമേണ വർദ്ധിച്ച് ആശയങ്ങളെ പിടിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ, കാറ്റ് കാടിലൂടെ വീശുന്നതുപോലെ, ഉപേക്ഷണം നിന്നിൽ നിന്ന് അകന്നു പോകുന്നു.
ത്യാഗിതാ സ്യാത് കുതസ് തസ്യ ചിന്താമ് അപ്യ് ആവൃണോതി യഃ । പവനസ്പന്ദയുക്തസ്യ നിസ്സ്പന്ദത്വം കുതസ് തരോഃ
ആലോചനകൾ മനസ്സിനെ മറയ്ക്കുന്നവനിൽ എങ്ങിനെയാണ് ഉപേക്ഷണം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയുക? കാറ്റിൽ ഇളകുന്ന വൃക്ഷത്തിന് എങ്ങനെ അചഞ്ചലത ഉണ്ടാകാം?
ചിന്തൈവ ചിത്തമ് ഇത്യ് ആഹുസ് സങ്കല്പേതരനാമകമ് । തസ്യാമ് ഏവ സ്ഫുരന്ത്യാം തു ചിത്തം ത്യക്തം കഥം ഭവേത്
ചിന്ത തന്നെയാണ് മനസ്സ് എന്നു പറയുന്നു; അതിനെ സങ്കല്പം എന്നൊക്കെ വിളിക്കും. അത് സജീവമായിരിക്കുമ്പോള് മനസ്സ് ഉപേക്ഷിച്ചതായി എങ്ങനെ പറയാം?
ചിത്തേ ഗൃഹീതേ ത്രിജഗജ്ജാലബീജകണേ ക്ഷണാത് । കഥം സമ്പദ്യതേ സാധോ സര്വത്യാഗോ നിരഞ്ജനഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലേക്കുള്ള ആകാംക്ഷയുടെ വിത്ത് മനസ്സില് ഒന്നു പോലും പിടിച്ചുവെച്ചാല്, മഹാനേ, പൂർണ്ണമായും കളങ്കമില്ലാത്ത ഉപേക്ഷം എങ്ങനെ സാധിക്കും?
സങ്കല്പഗ്രഹണേനാന്തസ് ത്യാഗഃ പ്രോഡ്ഡീയ തേ ഗതഃ । ശബ്ദസംശ്രവണേനാങ്ഗ യഥാ ഗ്രാമവിഹങ്ഗമഃ
സങ്കല്പങ്ങളെ പിടിച്ചുനിര്ത്തുമ്പോള് അകത്തുള്ള ഉപേക്ഷം ഒറ്റയടിക്ക് ഒഴുകിപ്പോകുന്നു; ഗ്രാമത്തിലെ പക്ഷി കൂട്ടത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട് പറന്നുപോകുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് അത്.
നിശ്ചിന്തത്വധനം സര്വം ത്യാഗ ആദായ തേ ഗതഃ । ആമന്ത്ര്യാപൂജിതോ യാതി യസ് സ ദുഃഖം കരോതി ഹി
ചിന്തകളില്നിന്നുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യമാണ് ഉപേക്ഷയിലൂടെ നേടിയത്; അതെല്ലാം വിട്ടുപോകുമ്പോള് ദു:ഖം മാത്രം ശേഷിക്കും, വിളിച്ചോ ആദരിച്ചോ ചെയ്താല് പോകുന്നതെന്തും ദു:ഖം തന്നെയാണ് തരുന്നത്.
സര്വത്യാഗമണാവ് ഏവം ഗതേ കമലലോചന । തപഃകാചമണിര് ദൃഷ്ടസ് ത്വയാ സങ്കല്പചക്ഷുഷാ
കമലനയനനേ, എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിന്റെ മുത്ത് അങ്ങിനെത്തന്നെ എത്തിയപ്പോൾ, നീ മനസ്സിന്റെ ദൃഷ്ടിയാൽ തപസ്സിന്റെ സുതാരമായ കല്ല് കണ്ടു.
ത്വയാ തസ്മിംസ് തപസ്യ് ഏവ ദുഃഖേ ദൃഷ്ടിഭ്രമോദിതേ । ഗ്രാഹ്യൈകഭാവനാ ബദ്ധാ ജലേന്ദൌ ശിശുനാ യഥാ
ആ തപസ്സിൽ, അതായത് ദു:ഖമായും തെറ്റായ ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്നുമുള്ളതായതിൽ, നീ മനസ്സിനെ ഒരൊറ്റ കാര്യത്തിൽ പിടിച്ചിരുത്തി; വെള്ളത്തിൽ ചന്ദ്രനെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന കുഞ്ഞുപോലെ.
അവാസനമ് അനാരഭ്യ കൃതാനന്ദാ സവാസനാ । ആദ്യന്തമധ്യവിഷമാ ദുഃഖായൈവ തപഃക്രിയാ
വാഞ്ഛകൾ ഉപേക്ഷിക്കാതെയും ശരിയായി തുടങ്ങാതെയും നീ ആനന്ദം നിറഞ്ഞതുപോലെ തോന്നുന്ന, പക്ഷേ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞ തപസ്സുകൾ ചെയ്തു; തുടക്കം, നടുവ്, അവസാനം എല്ലാം അസമമായതുകൊണ്ട് അത്തരം തപസ്സുകൾ ദു:ഖം മാത്രമേ നൽകൂ.
അമിതാനന്ദമ് ഉത്സൃജ്യ സുസാധം യഃ പ്രവര്തതേ । മിതേ വസ്തുനി ദുസ്സാധേ സ്വാത്മഹാ സ ശഠസ് സ്മൃതഃ
അവസാനമില്ലാത്ത ആനന്ദം ഉപേക്ഷിച്ച്, ചെറിയതും പ്രയാസമുള്ളതുമായ കാര്യത്തിൽ മനസ്സു നിക്ഷേപിക്കുന്നവൻ, സ്വയം വഞ്ചിക്കുന്ന മൂഢനാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
സര്വത്യാഗസ് സമാരഭ്യ ന വിനിഷ്പാദിതസ് ത്വയാ । തപോദുഃഖൈകതജ്ജ്ഞേന ബദ്ധേന വനസദ്മനി
സർവ്വം ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള യഥാർത്ഥ വ്രതം നീ ആരംഭിച്ചില്ല; തപസ്സിന്റെ കഷ്ടം മാത്രം അറിഞ്ഞ്, കാട്ടിൽ താമസിച്ച് നീ സ്വയം ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു.
രാജ്യബന്ധാദ് വിനിഷ്ക്രമ്യ ഗജവദ് ദുഃഖപൂരിതേ । വനവാസാഭിധേ സാധോ ബദ്ധോ ഽസി ദൃഢബന്ധനേ
രാജാധികാരത്തിന്റെ ബന്ധനം വിട്ട്, മഹാബുദ്ധിമാനേ, ആനപോലെ കഷ്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നതെന്ന പേരിൽ നീ ഉറപ്പുള്ള ബന്ധത്തിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ദ്വിഗുണാ ഏവ തേ ചിന്താശ് ശീതവാതാതപാദയഃ । ബന്ധനാദ് അധികം മന്യേ വനവാസമ് അജാനതഃ
തണുപ്പ്, കാറ്റ്, ചൂട് തുടങ്ങിയവകൊണ്ടു നിന്റെ ചിന്തകൾ ഇരട്ടിയായി വർദ്ധിച്ചു; ബന്ധത്തിന്റെ അർത്ഥം അറിയാത്തവർക്കു കാട്ടിൽ താമസം കൂടുതൽ കഠിനമായ ബന്ധമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ചിന്താമണിര് മയാ പ്രാപ്ത ഇത്യ് അലം ബുദ്ധവാന് അസി । ന ലബ്ധവാന് ഭവാന് സാധോ സ്ഫടികസ്യാപി ഖണ്ഡികാമ്
നീ 'ചിന്താമണി കിട്ടി' എന്നു വിചാരിക്കുന്നു; എന്നാൽ സത്യത്തിൽ, മഹാനേ, നീ സ്ഫടികത്തിന്റെ ഒരു കഷ്ണം പോലും നേടിയിട്ടില്ല.
ഇത്യ് ഏതദ് അങ്ഗ മണിയത്നകഥാസമാനം സമ്യങ് മയാ പ്രകടിതം തവ പദ്മനേത്ര । ഉദ്ബോധ്യ ബോധമ് അമലം സ്വയമ് ഏവ ബുദ്ധ്യാ യദ് വച്മി തത് പരിണതിം കുരു ചിത്തകോശേ
കമലനയനനേ, ഈ കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ മനസ്സോടെ, വിലയേറിയ ഒരു കഥപോലെ നിനക്കു വിശദമായി പറഞ്ഞു. നീ സ്വന്തമായുള്ള വിവേകത്തോടെ മനസ്സിൽ ശുദ്ധമായ അറിവ് ഉണർത്തണം. ഞാൻ പറയുന്നതെല്ലാം മനസ്സിന്റെ ആന്തരികത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ആഴപ്പെടുത്തണം.
ഇദാനീം രാജശാര്ദൂല വസ്തുസമ്പ്രതിപത്തയേ । ശൃണു വിന്ധ്യേഭവൃത്താന്തവിവൃതിം സ്മയകാരിണീമ്
രാജശ്രേഷ്ഠനേ, വസ്തുതയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാൻ, വിന്ധ്യകാടിൽ സംഭവിച്ച ആഹ്ലാദകരമായ കഥ ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.