തസ്യാവച്ഛിന്നപാശസ്യ മൂര്ധ്നി താലതരോ രിപുഃ । പപാതാക്രമതസ് സ്വര്ഗം ഹരിര് മേരോര് ബഡേര് ഇവ
അവന്റെ ബന്ധങ്ങൾ തകർന്നതോടെ, ശത്രു താളവൃക്ഷത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന് വീണുപോയി. സ്വർഗ്ഗം നേടാൻ ശ്രമിച്ച ഹരിയും, മേരു പർവതത്തിൽ നിന്നോ ബഡയിൽ നിന്നോ വീണതുപോലെയാണ് അതു.
സ പതന് പാദപാന് മോഹാദ് അപ്രാപ്യ കരിണശ് ശിരഃ । പപാതോര്ധ്വ്യാം ഫലം പക്വം വാതാഹതമ് ഇവാകുലഃ
അവൻ മോഹത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി വീഴുമ്പോൾ, ആനയുടെ തലയിൽ എത്താൻ കഴിയാതെ, കാറ്റ് അടിച്ചുവീഴുന്ന പാകമായ പഴംപോലെ അവൻ അശാന്തനായി താഴേക്ക് വീണു.
തം പുരഃ പതിതം ദൃഷ്ട്വാ മഹേഭഃ കരുണാം യയൌ । സ്ഫുരത്സ്ഫാരഗുണാസ് സന്തസ് സന്തി തിര്യഗ്ഗതാവ് അപി
അവനെ മുന്നിൽ വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ട മഹാ ആനയ്ക്ക് കരുണയുണ്ടായി. ധർമ്മബോധമുള്ളവർക്കും, എത്ര മഹത്വം ഉള്ളവരായാലും, താഴ്ന്നവരെ കണ്ടാൽ ദയ തോന്നാറുണ്ട്.
പതിതം ദലയാമീതി കിം നാമ മമ പൌരുഷമ് । വാരണോ ഽപീതി കലയന് ന ജഘാന ച തം രിപുമ്
'ഇതുപോലെ വീണുപോയവനെ തകർക്കുന്നതിൽ എനിക്ക് എന്ത് വീര്യം?' എന്ന ചിന്തയിൽ ആന, 'ഞാൻ ആനയാണ്, ഇങ്ങനെയൊരു ശത്രുവിനെ കൊല്ലേണ്ടതല്ല' എന്നു കരുതി, അവനെ കൊല്ലാതെ വിട്ടു.
കേവലം നിഗഡവ്യൂഹം വിദാര്യാശു ജഗാമ ഹ । വിതതം സേതുമ് ഉത്സാര്യ വിപുലൌഘ ഇവാമ്ഭസഃ
അവൻ വെറും ചങ്ങലകളുടെ കൂട്ടം തകർത്തു വേഗത്തിൽ പുറത്ത് പോയി. വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കം കെട്ട് തകർക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ ആ തടസ്സം പിരിച്ചുകളഞ്ഞു.
തമ് അനാദൃത്യ മാതങ്ഗോ ഭങ്ക്ത്വാ ജാലം ജവാദ് യയൌ । വിദാര്യ മേഘസങ്ഘാതം നഭസീവ ദിവാകരഃ
അവനെ ശ്രദ്ധിക്കാതിരുന്ന ആന വലയം തകർത്തു വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോയി. ആകാശത്തിലെ മേഘക്കൂട്ടം ചിരിയ്ക്കുന്ന സൂര്യനുപോലെ, അവൻ വഴിതുറന്നു.
ഗതേ ഗജേ സമുത്തസ്ഥൌ ഹസ്തിപസ് സ്വസ്ഥദേഹധീഃ । ഗജേനൈവ സമം തസ്യ വ്യഥാ ദൂരതരം ഗതാ
ആന പോയതോടെ, ആനക്കാരൻ ശരീരവും മനസും സുഖമായി എഴുന്നേറ്റു. ആനയോടൊപ്പം അവന്റെ വേദനയും ദൂരെയായി.
പ്രോത്താലതാലവിടപാത് സ തഥാ പതിതോ ഽപി സന് । ന ഭേദമ് ആപ ദുര്ഭേദാ മന്യേ ദേഹാ ദുരാത്മനാമ്
ഉയർന്ന പനമരത്തിൽ നിന്ന് വീണിട്ടും അവന് ഒന്നും സംഭവിച്ചില്ല. ദുഷ്ടരുടെ ശരീരം തകർക്കാൻ എളുപ്പമല്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
വര്ധതേ പ്രാവൃഷീവാബ്ദഃ കുകാര്യേഷ്വ് അസതാം ബലമ് । അതീവാസീത് സമുത്സാഹീ സ ഗജാക്രമണേ തദാ
മഴക്കാലത്ത് നദി നിറയുന്നതുപോലെ, ദുഷ്ടരുടെ ശക്തിയും ദുഷ്കൃത്യങ്ങളിൽ വർദ്ധിക്കുന്നു. അന്നു അവൻ അത്യന്തം ഉത്സാഹത്തോടെ ആനയെ ആക്രമിക്കാൻ തയ്യാറായി.
വാരണാരിര് അസിംഹോ ഽസൌ ഗതേഭോ ദുഃഖമ് ആയയൌ । ആഗത്യോപഗതേ ഽന്തര്ധിം നിധാന ഇവ നിര്ധനഃ
ആനയുടെ ശത്രുവായ സിംഹം, ആന പോയതോടെ ദുഃഖിതനായി. അവൻ എത്തി, ആനയെ കാണാതിരുന്നതറിഞ്ഞപ്പോൾ, ശൂന്യമായ നിധിയിൽ നിന്ന് ദരിദ്രൻ പോകുന്നതുപോലെ അവൻ അപ്രത്യക്ഷനായി.
സോ ഽന്വിയേഷ ഗജം യത്നാദ് ഗുല്മകാന്തരിതം വനേ । പയോദപിഹിതം ഭോക്തും രാഹുര് ഇന്ദുമ് ഇവാമ്ബരേ
അവൻ കാട്ടിലെ കാടുകൾക്കിടയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആനയെ ഉത്സാഹത്തോടെ തിരഞ്ഞു. ആകാശത്ത് മേഘങ്ങൾ മൂടിയിരിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെ തിന്നാൻ രാഹു ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അതു.
ചിരേണാലഭതേഭേന്ദ്രം കസ്മിംശ്ചിത് കാനനേ സ്ഥിതമ് । വിശ്രാമ്യന്തം തരുതലേ സമരാദ് ഇവ നിര്ഗതമ്
ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, കാട്ടിലെ ഒരു ഭാഗത്ത്, ഒരു വൃക്ഷത്തണലിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന ആനരാജാവിനെ അവൻ കണ്ടെത്തി. യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയവനെന്നപോലെയായിരുന്നു ആന.
അഥ യത്ര സ്ഥിതോ നാഗസ് തത്ര തദ്ബന്ധനക്ഷമമ് । പരയാ രാജസാമഗ്ര്യാ ഗജലമ്പടരൂപയാ
ആന നിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്, ആനകളെ പിടിക്കാൻ അത്യന്തം പരിചയമുള്ള രാജകീയ വിദ്യയോടെ, ആനയെ പിടിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനായി അവൻ ഒരു കുടുക്കു ഒരുക്കി.
സ ഖാതവലയം ചക്രേ ഹസ്തിപഃ കാനനേ നവമ് । സര്വദിക്കം വിധിര് ഭൂമൌ സമുദ്രവലയം യഥാ
കാട്ടിൽ, ആ ആനയുപയോക്താവ് പുതിയൊരു കുഴി ചുറ്റും കുഴിച്ചെടുത്ത്, അതിനെ മുഴുവൻ ചുറ്റും സമുദ്രം ചുറ്റിയിരിക്കുന്നതുപോലെ മണ്ണിൽ ഒരുക്കി.
ഉപര്യ് അസ്ഥഗയജ് ജീര്ണലതൌഘേന സ തം ശഠഃ । ശൂന്യം തന്വഭ്രജാലേന ശരത്കാല ഇവാമ്ബരമ്
മുകളിൽ, ആ കപടൻ ഉണങ്ങിയ വള്ളികൾകൊണ്ട് അതിനെ മൂടി, അതിനുമുകളിൽ വളരെ ചെറുതായൊരു വലപോലെയും വിരിച്ച്, ശരത്കാലത്തെ ആകാശം പോലെ ശൂന്യമായി തോന്നുന്നവിധം ചെയ്തു.
ദിനൈഃ കതിപയൈര് ഏവ വാരണോ വിഹരന് വനേ । തസ്മിന് നിപതിതഃ ഖാതേ ശുഷ്കാബ്ധാവ് ഇവ പര്വതഃ
അൽപ്പദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ, ആ ആന കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ആ കുഴിയിലേക്കു വീണു, ഉണങ്ങിയ സമുദ്രത്തിൽ പർവതം വീഴുന്നതുപോലെ.
വ്രജന് സര്പാകൃതൌ കൂപേ പാതാലതലഭീഷണേ । ഖാതേ ശുഷ്കാബ്ധിഖാതാഭേ ഗജരത്നസമുദ്ഗകേ
അവിടെ പോകുന്ന ആന ഒരു പാമ്പുപോലെയുള്ള ആഴമുള്ള കിണറ്റിൽ വീണു, അത്ര ഭയങ്കരമായത് പാതാളത്തേക്കാൾ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതും, ഉണങ്ങിയ സമുദ്രത്തിന്റെ കുഴിയേത് പോലെ ഉള്ളതും, ആനാമുത്തുകൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന പെട്ടിയേത് പോലുമാണ്.
ഇതി ഭൂയോ ദൃഢം ബദ്ധസ് തേന ഹസ്തിപകേന സഃ । തിഷ്ഠത്യ് അദ്യാപി ദുഃഖേന ഭൂസദ്മനി യഥാ ബഡിഃ
അങ്ങനെ ആ ആനപിടിത്തക്കാരൻ വീണ്ടും കെട്ടിയതുകൊണ്ട്, ആന ഇന്നും വല്ലാതെ ദുഃഖത്തോടെ നില്ക്കുന്നു, കരയിലിറങ്ങിയ മീനുപോലെയാണ് അവസ്ഥ.
അഹനിഷ്യത് പുരൈവാസൌ യദ്യ് അഗ്രോപഗതം രിപുമ് । തന് നാലപ്സ്യത തദ് ദുഃഖം ഗജഃ ഖാതനിബന്ധനമ്
ആ ആന നേരത്തെ തന്നെ അടുത്തുവന്ന ശത്രുവിനെ നശിപ്പിച്ചിരുന്നുവെങ്കിൽ, ആ കുഴിയിൽ കുടുങ്ങിയ ദുഃഖം അതിന് അനുഭവിക്കേണ്ടി വരില്ലായിരുന്നു.
മൌര്ഖ്യാദ് ആഗാമിനം കാലം വര്തമാനക്രിയാക്രമൈഃ । അശോധയന് നരോ ദുഃഖം യാതി വിന്ധ്യഗജോ യഥാ
മണ്ടത്തരത്താൽ, വരാനിരിക്കുന്ന കാലത്തെ ഇപ്പോഴത്തെ പ്രവൃത്തികളിലൂടെ പരിശോധിക്കാതെ ഒരാൾ ജീവിച്ചാൽ, അവൻ ആVindhya മലനിലെ ആനയെപ്പോലെ ദുഃഖത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
മുക്തോ ഽസ്മി ശസ്ത്രനിഗഡാദ് ഇതി തുഷ്ടോ ഽപി വാരണഃ । ദൂരസ്ഥോ ഽപി പുനര് ബദ്ധോ മൌര്ഖ്യം ക്വേവ ന ബാധതേ
ആന സന്തോഷത്തോടെ 'ശസ്ത്രത്തിന്റെ ബന്ധനം നിന്നെ വിട്ടു പോയി, ഞാൻ മോചിതനായി' എന്ന് കരുതിയാലും, അകലെ നിന്നു വീണ്ടും ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടും. മൗഢ്യം ഇല്ലാത്തിടത്തൊന്നുമില്ല, അത് എവിടെയും കഷ്ടപ്പെടാൻ ഇടയാക്കും.
മൌര്ഖ്യം നിബന്ധനമ് അവൈഹി പരം മഹാത്മന് ബന്ധോ ന ബന്ധ ഇഹ ചേതസി തദ്വിയുക്തേ । ആത്മോദയേ ത്രിജഗദ് ആത്മമയം സമസ്തമ് അശ്വേ സ്ഥിതസ്യ സഹയാ നനു സര്വഭൂമിഃ
മഹാത്മാവേ, യഥാർത്ഥ ബന്ധനം മൗഢ്യമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. മനസ്സ് അതിൽ നിന്ന് മോചിതമായാൽ, ബന്ധനം ബന്ധനമല്ല. ആത്മാവ് ഉണരുമ്പോൾ, മൂന്നു ലോകവും ആത്മസ്വരൂപമായതായി കാണപ്പെടും. കുതിരപ്പുറത്ത് ഇരിക്കുന്നവനു മുഴുവൻ ഭൂമിയും സുലഭമായതുപോലെ.
മണിസാധനവന്യേഭബന്ധനാദ്യ് അമരാത്മജ । സൂചിതം സത്കഥാജാലം പുനര് മേ പ്രകടീകുരു
അമരപുത്രാ, മണി, ഉപാധി, കാട്ടാന, ബന്ധനം എന്നിവയുടെ കഥ നീ സൂചിപ്പിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഈ മഹത്തായ കഥകളുടെ ജാലം വീണ്ടും എനിക്ക് വ്യക്തമായി വിശദീകരിക്കൂ.
വാക്യാര്ഥദൃഷ്ടേര് നിഷ്പത്ത്യാ ഹൃദ്ഗൃഹേ ചിത്തഭിത്തിഷു । ശൃണുഷ്വ സത്കഥാചിത്രം ചിത്രമ് ഉന്മീലയാമി തേ
വാക്കുകളുടെ അർത്ഥവും ഫലവും മനസ്സിലാക്കി, ഹൃദയത്തിന്റെ ആന്തരിക ഗൃഹത്തിൽ, മനസ്സിന്റെ ഭിത്തികളിൽ, നീ കേൾക്കൂ, ഞാൻ ഈ അത്ഭുതകരമായ മഹത്തായ കഥ നിനക്ക് തുറന്നു കാണിക്കാം.
യോ ഽസൌ ശാസ്ത്രാര്ഥകുശലസ് തത്ത്വജ്ഞാനേ ത്വ് അപണ്ഡിതഃ । രത്നസംസാധനേ പ്രോക്തസ് സ ത്വമ് ഏവ മഹീപതേ
ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥത്തിൽ നിപുണനാണെങ്കിലും സത്യജ്ഞാനത്തിൽ പരിചയമില്ലാത്തവൻ രത്നങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നവനായി പറയപ്പെടുന്നു. മഹാരാജാവേ, അതാണ് നീ.
തജ്ജ്ഞോ ഭവസി ശാസ്ത്രേഷു രവിര് മേരുതടേഷ്വ് ഇവ । തത്ത്വജ്ഞാനേ തു വിശ്രാന്തോ ന ത്വം ദൃഷദ് ഇവാമ്ബരേ
നീ ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ വിദഗ്ധനാണ്, മെരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന സൂര്യനുപോലെ. പക്ഷേ, സത്യജ്ഞാനത്തിൽ നീ നിലകൊള്ളുന്നില്ല, ആകാശത്ത് കിടക്കുന്ന കല്ലുപോലെയാണ് അവസ്ഥ.
വിദ്ധി ചിന്താമണിം സാധോ സര്വത്യാഗമ് അകൃത്രിമമ് । തമ് അന്തം സര്വദുഃഖാനാം സംസാധയസി ശുദ്ധധീഃ
സർവ്വത്യാഗം, അതായത് എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും കപടമില്ലാത്തതുമായ മനസ്സാണ് യഥാർത്ഥ ചിന്താമണി എന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക, മഹാനുഭാവാ. ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ നീ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങൾക്കും അവസാനം കാണും.
സര്വത്യാഗേന ശുദ്ധേന സര്വമ് ആസാദ്യതേ ഽനഘ । സര്വത്യാഗോ ഹി സാമ്രാജ്യം കിം ചിന്താമണിനാ ഭവേത്
ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ എല്ലാം ലഭിക്കും, പാപരഹിതനേ. കാരണം, സർവ്വത്യാഗം എന്ന സാമ്രാജ്യത്തിനെതിരെ ചിന്താമണിക്ക് എന്ത് കഴിയും?
സിദ്ധസ് സ സര്വസന്ത്യാഗസ് സാധോ സംസാധിതസ് തവ । ഖര്വീകുര്വഞ് ജഗദ്ഭൂതിം വിന്ധ്യസ്യാത്മോദയോ യഥാ
നീ മുഴുവൻ വെടിപ്പും ത്യാഗവും നേടിയവനാണ്, മഹാനായവനേ. ലോകത്തിലെ മഹിമ കുറച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ വിന്ധ്യപർവ്വതം ഉയരുന്നത് തനിക്കുള്ള ഉയരം കുറക്കുന്നതുപോലെ.
സന്ത്യക്തം ഭവതാ രാജ്യം സദാരധനബാന്ധവമ് । ബ്രഹ്മണേവ ജഗത്സര്ഗവ്യാപാരസ് സ്വനിശാഗമേ
നീ രാജ്യം, ഭാര്യ, ധനം, ബന്ധുക്കൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചു. അതുപോലെ തന്നെ ബ്രഹ്മാവ് രാത്രിയുടെ അവസാനം ലോകസൃഷ്ടിയുടെ പ്രവർത്തനം നിർത്തുന്നതുപോലെയാണ്.