യദ് വക്ഷി തദ് അനുഷ്ഠേയം മയാ വിധിര് ഇവ ശ്രുതേഃ । അവികാരിതമ് ഏവാശു സത്യമ് ഏതദ് വ്രതം മമ
നീ പറയുന്നതൊക്കെ ഞാൻ നിർബന്ധമായി ചെയ്യണം, ശാസ്ത്രത്തിലെ നിയമം പോലെ. ഇതാണ് എന്റെ ഉറപ്പായ വ്രതം—ഒരിക്കലും മാറ്റം വരാത്തതും സത്യവുമായത്.
യഥാ ബാലഃ പിതുര് വാക്യം മുക്തഹേതൂപപാദനമ് । ആദത്തേ ഹി തഥൈവേദം ഗൃഹാണ ത്വം വചോ മമ
ഒരു കുഞ്ഞ് അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ കാരണം അന്വേഷിക്കാതെ എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കുമോ, അതുപോലെ തന്നെ നീയും എന്റെ വാക്കുകൾ അങ്ങനെ തന്നെ സ്വീകരിക്കണം.
ശ്രവണാനന്തരം ബുദ്ധ്യാ ശുഭമ് ഇത്യ് ഏവ ഭാവയന് । ശൃണു ഗീതമ് ഇവ ത്യക്ത്വാ ഹേത്വര്ഥിത്വം വചോ മമ
കേട്ട ശേഷം മനസ്സിൽ നല്ലതാണെന്ന് മാത്രം കരുതൂ; കാരണം അന്വേഷിക്കാതെ, ഒരു പാട്ട് കേൾക്കുന്നതുപോലെ എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.
സ്വചരിതസദൃശം തവോദയന്ത്യാശ് ചിരസമയേന വിബോധനം ച ബുദ്ധേഃ । ഭവഭയഭിദുരം മഹാകവീനാം ശൃണു കഥയാമി യഥാക്രമം മനോജ്ഞമ്
നിന്റെ സ്വഭാവത്തോടു ചേർന്നതും, കാലക്രമേണ മനസ്സിന് ഉണർവ് നൽകുന്നതുമായ, ലോകഭയത്തെ തകർക്കുന്ന മഹാകവികളുടെ മനോഹരമായ കഥ ഞാൻ ക്രമമായി പറയാം; നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
അസ്തി കശ്ചിത് പുമാഞ് ശ്രീമാന് സ്ഥാനം നിത്യവിരുദ്ധയോഃ । ഗുണലക്ഷ്മ്യോര് അശേഷേണ യഥാബ്ധിര് വഡവാമ്ബുനോഃ
ഒരു സമ്പന്നനായ പുരുഷന് ഉണ്ട്; അവന് എപ്പോഴും പരസ്പരം വിരുദ്ധമായ രണ്ട് ഗുണങ്ങളുടെ ഇടയില് നിലകൊള്ളുന്നു. സമുദ്രം വടവാഗ്നിയുടെയും വെള്ളത്തിന്റെയും ഇടയില് നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയാണ് അവന്റെ അവസ്ഥ.
കലാവാഞ് ശാസ്ത്രകുശലോ വ്യവഹാരേ വിചക്ഷണഃ । സര്വസങ്കല്പസീമാന്തം ന തു ജാനാത്യ് അജം പദമ്
അവന് കലകളില് നിപുണനും ശാസ്ത്രങ്ങളില് പാണ്ഡിത്യവും ലോകവ്യവഹാരങ്ങളില് വിവേകവും ഉള്ളവനുമാണ്; എന്നിരുന്നാലും, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളുടെ അതിരായ ജനനമില്ലാത്ത അവസ്ഥയെ അവന് അറിയുന്നില്ല.
അനന്തയത്നസംസാധ്യേ സ ചിന്താമണിസാധനേ । പ്രവൃത്തോ വാഡവോ വഹ്നിര് അബ്ധിസംശോഷണേ യഥാ
അവന് അനന്തമായ പരിശ്രമത്തോടെ ചിന്താമണിയെ നേടാന് ശ്രമിക്കുന്നു; സമുദ്രം ഉണക്കാന് വടവാഗ്നി എത്രയും ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അതു.
തസ്യ യത്നേന മഹതാ കാലേനാധ്യവസായിനഃ । സിദ്ധശ് ചിന്താമണിഃ കിം വാ ന സിധ്യത്യ് ഉന്നതാത്മനാമ്
അവന് വലിയ പരിശ്രമവും ദീര്ഘകാലം ക്ഷമയും കൊണ്ട് ചിന്താമണി നേടുന്നു; ഉന്നത മനസ്സുള്ളവര്ക്ക് നേടാനാവാത്തത് എന്താണ്?
പ്രവൃത്തിമ് ഉദ്യമം പ്രജ്ഞാം പ്രയുങ്ക്തേ ചേദ് അഖേദവാന് । അകിഞ്ചനോ ഽപി ശക്രത്വം തദ് അവാപ്നോത്യ് അവിഘ്നതഃ
യാതൊരു വസ്തുവും ഇല്ലാത്തവനാണെങ്കിലും, ക്ഷീണം കൂടാതെ പ്രവർത്തനവും പരിശ്രമവും വിവേകവും പ്രയോജിപ്പിച്ചാൽ, അവൻ തടസ്സമില്ലാതെ ഇന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനത്തെത്തും.
മണിമ് അഗ്രേ സ്ഥിതം പ്രാപ്തം ഹസ്തപ്രാപ്യം ദദര്ശ സഃ । മേരോര് ഉദയശൃങ്ഗസ്ഥോ മുനിര് ഇന്ദുമ് ഇവോദിതമ്
മേരു പർവതത്തിന്റെ കിഴക്കേ ചൂഡയിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ചന്ദ്രനെ കാണുന്ന ഒരു മുനിപോലെ, അവൻ കൈവശം എത്താവുന്ന വിധത്തിൽ മുന്നിൽ വെച്ചിരുന്ന രത്നത്തെ കണ്ടു.
ബഭൂവ മണിരാജേന്ദ്രേ ന തു നിശ്ചയവാന് അസൌ । രാജ്യേ ഝഗിതി സമ്പ്രാപ്തേ സുദീന ഇവ പാമരഃ
രത്നം രത്നങ്ങളുടെ രാജാവായി മാറിയെങ്കിലും, അവനിൽ ഉറച്ച മനസ്സില്ലായിരുന്നു. രാജ്യം പെട്ടെന്ന് ലഭിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ഒരു ദരിദ്രൻപോലെ അത്യന്തം വിഷാദത്തോടെ നിന്നു.
ഇദം സഞ്ചിന്തയാമ് ആസ മനസാ സ്മയശാലിനാ । സമ്പ്രാപ്തോപേക്ഷയാ ദീര്ഘദുഃഖസമ്ഭ്രമഭാവിനാ
അപ്രതീക്ഷിതമായി ലഭിച്ച ഈ അനുഭവത്തെക്കുറിച്ച്, ദീർഘദു:ഖവും ആശങ്കയും വരുമെന്ന് കരുതി, അവൻ മനസ്സിൽ ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ ആലോചിച്ചു.
അയം മണിര് മണിര് നായം മണിശ് ചേത് തദ് ഭവേന് ന സഃ । സ്പൃശാമി ന സ്പൃശാമ്യ് ഏനം കദാചിത് സ്പര്ശതോ വ്രജേത്
ഇത് രത്നമാണോ, അല്ലയോ എന്നതിൽ എനിക്ക് സംശയമാണ്. ഇത് രത്നമാണെങ്കിൽ, അതു തന്നെയല്ലെന്നു തോന്നുന്നു. ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഞാൻ അതിനെ തൊടുന്നു, ചിലപ്പോൾ തൊടുന്നില്ല. ഒരിക്കൽ തൊട്ടാൽ അത് അകന്നു പോകുമോ എന്നതും മനസ്സിൽ വരുന്നു.
നൈതാവതൈവ കാലേന മണീന്ദ്രഃ കില സിധ്യതി । യത്നേനാജീവിതാന്തേന സിധ്യതീത്യ് ആഗമക്രമഃ
ഇത്ര ചെറുതായ കാലംകൊണ്ട് രത്നങ്ങളുടെ രാജാവിനെ ലഭിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് പറയുന്നു. ജീവിതം മുഴുവൻ പരിശ്രമിച്ചാൽ മാത്രമേ അതിനെ നേടാൻ സാധിക്കൂവെന്ന് പാരമ്പര്യത്തിൽ പറയാറുണ്ട്.
ക്രിയാനികൂണിതേനാക്ഷ്ണാ ലോലാലാതതലോപമമ് । രത്നാലോകം പ്രപശ്യാമി ദ്വിചന്ദ്രത്വമ് ഇവ ഭ്രമാത്
പ്രവർത്തനത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുരുണ്ടും, നെറ്റി ചഞ്ചലമായും ഞാൻ നോക്കുമ്പോൾ, രത്നത്തിന്റെ പ്രകാശം ഞാൻ കാണുന്നു. അത് ഭ്രമയാൽ രണ്ട് ചന്ദ്രന്മാരെ കാണുന്നതുപോലെയാണ്.
കുത ഏതാവതീ സ്ഫീതാ ഭാഗ്യസമ്പന് മമാതതാ । അധുനൈവ യദ് ആപ്നോമി മണീന്ദ്രം സര്വസിദ്ധിദമ്
ഇത്ര വലിയ ഭാഗ്യസമ്പത്ത് എനിക്ക് എങ്ങനെയാണ് ലഭിച്ചത്? ഇപ്പോൾ തന്നെ എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുന്ന രത്നങ്ങളുടെ രാജാവിനെ ഞാൻ നേടുന്നു.
കേചിദ് ഏവ മഹാന്തസ് തേ മഹാഭാഗ്യാ ഭവന്തി ഹി । യേഷാമ് അല്പേന കാലേന പ്രയാന്ത്യ് അഭിമുഖം ശ്രിയഃ
അവരിൽ ചിലർ മാത്രമേ യഥാർത്ഥത്തിൽ മഹാന്മാരും അത്യന്തം ഭാഗ്യശാലികളും ആകുന്നുള്ളൂ. വളരെ ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളിൽ സമൃദ്ധി നേരിട്ട് അവരെ സമീപിക്കുന്നു.
അഹമ് അല്പതപാസ് സാധുര് വരാകോ മാനുഷഃ കില । സിദ്ധയഃ കഥമ് ആയാന്തി മാമ് അഭാഗ്യൈകഭാജനമ്
ഞാൻ വളരെ കുറച്ച് വ്രതങ്ങൾ ചെയ്ത ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യൻ മാത്രമാണ്, അതും അപ്രത്യക്ഷമായ ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ പാത്രം. എങ്ങനെ സിദ്ധികൾ എന്നെ എത്തും?
ഏവം വികല്പസങ്കല്പൈശ് ചിരമ് അജ്ഞഃ പരാമൃശന് । ന മണിഗ്രഹണേ യത്നമ് അകരോന് മൌര്ഖ്യമോഹിതഃ
ഇങ്ങനെ സംശയങ്ങളിലും ചിന്തകളിലും നീണ്ട സമയം മുഴുവൻ മുങ്ങി ജീവിച്ച അജ്ഞാനി, മൗഢ്യത്താൽ മയങ്ങി, ആ മനിമുത്ത് നേടാൻ ഒരുപാട് ശ്രമം പോലും ചെയ്തില്ല.
ന യദാ യേന ലബ്ധവ്യം ന തത് പ്രാപ്നോത്യ് അസൌ തദാ । ചിന്താമണിര് അവാപ്തോ ഽപി ദുര്ധിയാ ഹേലയോജ്ഝിതഃ
ഏതെങ്കിലും വസ്തു ഒരു സമയത്തോ മാർഗ്ഗത്തിലോ ലഭിക്കേണ്ടതല്ലെങ്കിൽ, അപ്പോൾ അതു ലഭിക്കില്ല. ദുർബുദ്ധിയാൽ അവഗണിക്കപ്പെട്ടാൽ, ചിന്താമണി കിട്ടിയാലും അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടും.
ഇതി തസ്മിന് സ്ഥിതേ യാതോ മണിര് ഉഡ്ഡീയ സിദ്ധയഃ । ത്യജന്തി ഹ്യ് അവമന്താരം ശരാ ഗുണമ് ഇവോജ്ഝിതാഃ
അവിടെ അവൻ ഇരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, ആ രത്നം പറന്നു പോയി, അതിനൊപ്പം സിദ്ധികളും വിട്ടുപോയി. ആരെയും അവഹേളിക്കുന്നവനെ ശക്തികൾ ഉപേക്ഷിക്കും; വില്ലിന്റെ നൂൽ വിട്ടുപോകുമ്പോൾ അമ്പുകൾ വീഴുന്നതുപോലെ.
ഹൃത്വാ പ്രാക്സമ്പദഃ പുംസസ് സ യാതസ് സിദ്ധയഃ കില । ആഗതാസ് സമ്പ്രയച്ഛന്തി സര്വം യാതാ ഹരന്ത്യ് അലമ്
മുന്പ് ആ മനുഷ്യന്റെ സമ്പത്ത് എടുത്തു പോയതുപോലെ, സിദ്ധികൾ അവനെ വിട്ടുപോയി. അവ എത്തുമ്പോൾ എല്ലാം നൽകും, പോയാൽ എല്ലാം എടുത്തുപോകും.
പുമാന് ഭൂയഃ ക്രിയായത്നം ചക്രേ രത്നേന്ദ്രസാധനേ । നോദ്വിജന്തേ ഹി കാര്യേഷു ജനാ അധ്യവസായിനഃ
അവൻ വീണ്ടും ആ മഹാരത്നം നേടാൻ ശ്രമിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. കാരണം, ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവർ ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങളിൽ എപ്പോഴും മനസ്സില്ലാതെ പോകുന്നവരല്ല.
ദദര്ശാഥ കചദ്രൂപം കാചഖണ്ഡമ് അപണ്ഡിതഃ । ഹസദ്ഭിര് വഞ്ചകൈസ് സിദ്ധൈഃ പുരസ് ത്യക്തമ് അലക്ഷിതൈഃ
അപ്പോൾ, അവിവേകിയായ ആൾ രത്നംപോലെയുള്ള ഒരു കച്ചുകഷണം കണ്ടു. അതു ചതിയന്മാരായ സിദ്ധികൾ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അവനവിടം ഉപേക്ഷിച്ചുപോയതായിരുന്നു, ആരും ശ്രദ്ധിക്കാതെ.
അയം ചിന്താമണിര് ഇതി മൂഢസ് തസ്മിന് സ വസ്തുതാമ് । ബുബുധേ മോഹിതോ ഹ്യ് അജ്ഞോ മൃദം ഹേമേതി പശ്യതി
മണ്ടനായ അവന് 'ഇത് ഒരു ഇഷ്ടപ്രദ രത്നം' എന്നു കരുതി, അജ്ഞാനത്തിലും ഭ്രമത്തിലും ആകുന്നു; സാധാരണ മണ്ണിനെ കാണുമ്പോള് തന്നെ പൊന്നെന്ന് വിളിക്കുന്നു.
അഷ്ടൌ ഷഷ്ടിം ദ്വിഷന് മിത്രം രജ്ജും സര്പം സ്ഥലം ജലമ് । ചന്ദ്രൌ ദ്വൌ കുരുതേ ചിത്തേ ശിശോര് മോഹോ ഽമൃതം വിഷമ്
ഒരു കുഞ്ഞിന്റെ മനസ്സില് എട്ട് അമ്പത് ആറ് ആകുന്നു, ശത്രു സ്നേഹിതനാവുന്നു, കയറിനെ പാമ്പ് എന്നു കരുതുന്നു, ഉണങ്ങിയ നിലം വെള്ളമാവുന്നു; രണ്ട് ചന്ദ്രന്മാരെ കാണുന്നു, അമൃതം വിഷമെന്നു തോന്നുന്നു, ഭ്രമം മുഴുവന് പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
തം ദഗ്ധമണിമ് ആദായ പ്രാക്തനീം സ ശ്രിയം ജഹൌ । സര്വം ചിന്താമണേര് അസ്മാത് പ്രാപ്യതേ കിം ധനൈര് ഇതി
അവന് ആ കത്തിയ രത്നം എടുത്ത്, മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന സമ്പത്ത് എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചു; 'ഈ ഇഷ്ടപ്രദ രത്നത്തില് നിന്ന് എല്ലാം കിട്ടും, എനിക്ക് ധനത്തിന് എന്ത് ആവശ്യം?' എന്നു വിചാരിച്ചു.
ദേശോ ഽയമ് അസുഖോ രൂക്ഷോ ജനൈഃ പാപിഭിര് ആവൃതഃ । കിം തദ് ഗേഹം ഹതപ്രായം കേ നാമ മമ ബന്ധവഃ
ഈ ദേശം അനാനന്ദകരവും കഠിനവുമാണ്, പാപികളാല് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ആ വീട് എന്ത്, നശിച്ചുപോകുന്ന ഒന്നല്ലേ, എനിക്ക് ബന്ധുക്കളായി ആരാണ്?
ദൂരം ഗത്വാ യഥാകാമം സുഖം തിഷ്ഠാമി സമ്പദാ । ഇത്യ് ആദായ മണിം മൂഢശ് ശൂന്യം കാനനമ് ആയയൌ
ദൂരെയ്ക്ക് പോയി, എനിക്കിഷ്ടമുള്ള വിധത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ സമ്പത്തോടെ ജീവിക്കാം എന്ന് വിചാരിച്ച്, ആ മുത്ത് എടുത്ത് ആ ഭ്രാന്തൻ ശൂന്യമായ കാടിലേക്ക് പോയി.
തത്ര കാചദലേനാസൌ തേന താമ് ആപദം യയൌ । കജ്ജലാദ്രേര് ഇവ നിശാ മൌര്ഖ്യസ്യൈവാങ്ഗ യാ സമാ
അവിടെ ആ ഗ്ലാസ് തൂണ്ടിന്റെ കാരണത്താൽ അവൻ ദുരിതത്തിലായി. കറുത്ത കൂനിൽ രാത്രിയിറങ്ങുന്നതുപോലെ, അജ്ഞതയുടെ ഇരുട്ടാണ് അങ്ങനെയുള്ളത്.