സാധോ സോ ഽയമ് അഹം പൌത്രഃ കുമ്ഭോ ഽഹം പദ്മജന്മനഃ । പുത്രോ ഽഹം നാരദമുനേഃ കുമ്ഭനാമാസ്മി കുമ്ഭജഃ
ആര്യനേ, ഞാൻ ആ പൗത്രനാണ്—കുമ്ഭൻ, കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനും, നാരദമുനിയുടെ പുത്രനും, കുമ്ഭജൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനും ആകുന്നു.
നിവസാമ്യ് അബ്ജജപുരേ പിത്രാ സഹ യഥാസുഖമ് । ചത്വാരസ് സുഹൃദോ വേദാ മമ ലീലാ വിലാസിനീ
ഞാൻ എന്റെ അച്ഛനോടൊപ്പം കമലത്തിൽ ജനിച്ചവന്റെ നഗരത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു. നാലു വേദങ്ങളും എന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളാണ്; എന്റെ കളികൾ എല്ലാം ആനന്ദത്തിലാണ്.
മാതൃഷ്വസാ മേ ഗായത്രീ മാതാ മമ സരസ്വതീ । ബ്രഹ്മലോകേ മമ ഗൃഹം പൌത്രസ് തത്രാസ്മി സുസ്ഥിതഃ
ഗായത്രി എന്റെ അമ്മാവിയാണ്, സരസ്വതി എന്റെ അമ്മയാണ്. ബ്രഹ്മലോകത്തിലാണ് എന്റെ വീട്, അവിടെ ഞാൻ മുത്തശ്ശന്റെ മകനായി സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു.
യഥാകാമമ് അശേഷാണി ജഗന്തി വിഹരാമ്യ് അഹമ് । ലീലയാ പരിപൂര്ണത്വാന് ന തു കാര്യേണ കേനചിത്
എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു, കളിയോടെയും പൂർണ്ണതയോടെയും. എനിക്ക് യാതൊരു ബാധ്യതയാലും ചെയ്യേണ്ടത് ഒന്നുമില്ല.
രാജര്ഷേ തേന മേ പാദൌ പതതോ മേ ന ഭൂതലേ । രജസ് സ്പൃശതി നാങ്ഗാനി ഗ്ലാനിം നായാതി മേ വപുഃ
രാജർഷേ, അതുകൊണ്ടാണ് എന്റെ കാലുകൾ ഭൂമിയെ തൊടാത്തത്. പൊടി എന്റെ ശരീരത്തിൽ പതിയാറില്ല, ക്ഷീണം എന്നെ ഒരിക്കലും ബാധിക്കാറില്ല.
അദ്യാകാശപഥാ ഗച്ഛന് ദൃഷ്ടവാംസ് ത്വാമ് അഹം പുരഃ । ഇഹ തേനാഗതോ ഽസ്മ്യ് അങ്ഗ സര്വം കഥിതവാന് ഇതി
ഇന്ന് ആകാശമാർഗം യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ നേരിൽ കണ്ടു. അതിനാലാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്, സ്നേഹിതാ, എല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
ഏഷോ ഽഹമ് ഇത്യ് അഖിലമ് ഏവ യഥാനുഭൂതം തേ വര്ണിതം നനു മയാ വനവാസതജ്ജ്ഞ । സന്തോ ഹ്യ് അസങ്കഥനമ് ആര്യസമാഗമേഷു നിന്ദന്ത്യ് അലം സുഭഗ സംവ്യവഹാരദക്ഷാഃ
എനിക്ക് അനുഭവപ്പെട്ടതുപോലെ, "ഇതാണെനിക്ക് യാഥാർത്ഥ്യം" എന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് എല്ലാം തുറന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. സദാചാരത്തിൽ നിപുണരായ മഹാത്മാക്കൾ സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ സ്വന്തം കഥ മറയ്ക്കുന്നത് ശരിയല്ലെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഇത്യ് ഉക്തവത്യ് അഥ മുനൌ ദിവസോ ജഗാമ സായന്തനായ വിധയേ ഽസ്തമ് ഇനോ ജഗാമ । സ്നാതും സഭാ കൃതനമസ്കരണാ ജഗാമ ശ്യാമാക്ഷയേ രവികരൈശ് ച സഹാജഗാമ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, മഹർഷി അവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ദിവസം വൈകുന്നേരത്തിലേക്ക് നീങ്ങി സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു. അവൾ സഭയിൽ നമസ്കാരം അർപ്പിച്ച് കുളിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു, അസ്തമയ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളോടൊപ്പം അവളും അകന്നു.
സര്ഗേ സ്ഫുരദ്ഭിര് മത്പുണ്യൈര് മന്യേ സമ്പ്രേഷിതോ ഭവാന് । അലക്ഷ്യൈസ് സമ്ഭൃതൈര് അദ്രൌ പ്രാവൃഡ്വാതൈര് ഇവാമ്ബുദഃ
ഈ സൃഷ്ടിയിൽ എന്റെ അദൃശ്യമായ പുണ്യഫലങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് നീ എന്റെ അടുത്തേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടതെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. മഴക്കാറ്റിൽ കയറി മലയിൽ എത്തുന്ന മേഘംപോലെയാണ് അതു.
അദ്യ തിഷ്ഠാമ്യ് അഹം സാധോ ധന്യാനാം ധുരി ധര്മതഃ । അമൃതസ്യന്ദവചസാ യത് ത്വയാസ്മി സമാഗതഃ
ഇന്ന് ഞാൻ, മഹാനേ, ധർമ്മത്തിന്റെ കരുണയാൽ ഭാഗ്യശാലികളിൽ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു. കാരണം, അമൃതം പോലെ മധുരമായ വാക്കുകൾ നിന്നിൽ നിന്ന് ഞാൻ കേട്ടു, നിന്നെ ഞാൻ കണ്ടു.
ന കേചന തഥാ ഭാവാശ് ചേതശ് ശീതലയന്തി മേ । രാജ്യലാഭാദയോ ഽപ്യ് ഏതേ യഥാ സാധുസമാഗമഃ
എന്ത് അനുഭവങ്ങൾ കിട്ടിയാലും, മനസ്സിനെ ഇങ്ങനെയൊന്നു തണുപ്പിക്കുന്നതല്ല; രാജ്യം ലഭിച്ചാലും മറ്റേതെങ്കിലും വലിയ വിജയങ്ങൾ കണ്ടാലും, നല്ലവരുടെ സാന്നിധ്യം നൽകുന്ന മനസ്സുതണുപ്പ് അതിനേക്കാൾ വലുതാണ്.
നിരര്ഗലതയാ യത്ര സാമ്യമ് ഏവ വിജൃമ്ഭതേ । മുക്തരാഗാദിമനനം തന് ന കസ്യ സുഖാവഹമ്
എവിടെയാണോ മനസ്സിൽ മുഴുവൻ സമത്വം തടസ്സമില്ലാതെ വിരിയുന്നത്, ആസ്വാദനവും ആസക്തിയും ഇല്ലാത്ത ആലോചന അവിടെ ആരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കില്ല.
ഏവംവാദിന ഏവാസ്യ വാക്യമ് ആക്ഷിപ്യ ഭൂപതേഃ । ഭൂയഃ പ്രോവാച ചൂഡാലാ മുനിദാരകരൂപിണീ
അവൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ മുറിച്ചു, മുനിശിശുവിന്റെ രൂപത്തിൽ ചൂഡാല വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
ആസ്താമ് ഏഷാ കഥാ താവത് സര്വം തേ വര്ണിതം മയാ । ത്വം മേ കഥയ ഹേ സാധോ കസ് ത്വമ് അദ്രൌ കരോഷി കിമ്
ഇപ്പൊൾ ഈ കഥ ഇവിടെ നിർത്താം; ഞാൻ നിന്നോട് എല്ലാം പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു. നീ ആരാണ്, സാദ്ധോ, ഈ മലകളിൽ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത് എന്നെ പറയൂ.
കിയത്പര്യവസാനേയം തവ വാ വനവാസിതാ । സത്യം കഥയ നാസത്യം വക്തും ജാനാതി താപസഃ
നീ എത്രകാലമായാണ് ഈ കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നത്? സത്യം പറയണം, അസത്യം പറയാൻ ഒരു തപസ്വിക്കും അറിയില്ലല്ലോ.
ദേവപുത്രോ ഽസി ജാനാസി സര്വമ് ഏവ യഥാസ്ഥിതമ് । ലോകവൃത്താന്തതജ്ജ്ഞോ ഽസി കിമ് അന്യത് കഥയാമ്യ് അഹമ്
നീ ദൈവപുത്രനാണ്, എല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയാണോ അതുപോലെയാണ് നിനക്ക് അറിയാവുന്നത്. ലോകത്തിലെ കാര്യങ്ങൾക്കൊക്കെ നീ അറിയുന്നവനാണ്, ഞാൻ ഇനി എന്ത് പറയണം?
സംസാരഭയഭീതത്വാന് നിവസാമി വനാന്തരേ । ജാനതോ ഽപി ഹി ഹാസായ കഥയാമ്യ് ഏവ തേ മനാക്
സംസാരഭയത്താൽ ഞാൻ കാട്ടിനുള്ളിൽ താമസിക്കുന്നു. നീ ഇതൊക്കെ അറിയുന്നവനാണെങ്കിലും, സംസാരത്തിനായി ഞാൻ പറയുകയാണ്.
ശിഖിധ്വജോ ഽഹം ഭൂപാലസ് ത്യക്ത്വാ രാജ്യമ് ഇഹ സ്ഥിതഃ । ഭൃശം ഭീതോ ഽസ്മി തത്ത്വജ്ഞ സംസൃതൌ ജന്മനഃ പുനഃ
ഞാൻ ശിഖിധ്വജൻ, ഒരു രാജാവാണ്. രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ഇവിടെ താമസിക്കുന്നു. സത്യത്തെ അറിയുന്നവനേ, പുനർജനനത്തിന്റെ ചക്രത്തിൽ പെടുമോ എന്ന ഭയം എനിക്ക് വളരെ കൂടുതലാണ്.
പുനസ് സുഖം പുനര് ദുഃഖം പുനര് മരണജന്മനീ । ഭവതസ് തേന തപ്യേ ഽഹം സര്വജ്ഞ വനവീഥിഷു
വീണ്ടും സന്തോഷം, വീണ്ടും ദു:ഖം, വീണ്ടും ജനനം, വീണ്ടും മരണം—ഇങ്ങനെ ഞാൻ ഈ കാട്ടുവഴികളിൽ അലഞ്ഞു നടക്കുന്നു, സർവ്വം അറിയുന്നവനേ, ഇതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ വേദനയിലാകുന്നത്.
ഭ്രമന്ന് അപി ദിഗന്താംശ് ച ചരന്ന് അപി പരം തപഃ । നാസാദയാമി വിശ്രാന്തിമ് ഏകാം നിധിമ് ഇവാധനഃ
ദിശകളുടെ അറ്റത്തേക്കു വരെ ഞാൻ സഞ്ചരിച്ചിട്ടും, ഏറ്റവും കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തിട്ടും, ഒരു വിശ്രമവും എനിക്ക് ലഭിക്കുന്നില്ല; ഒരു പാവം ഒരിക്കലും ഒരു നിധി കണ്ടെത്താനാവാത്തതുപോലെയാണ്.
അപത്ത്രോ ഽപ്യ് അഫലോ ഽപ്യ് ഏകോ നീരസോ ഽപ്യ് അസ്തസങ്ഗതിഃ । ശുഷ്യാമ്യ് ഏവ വനേ സാധോ ഘുണക്ഷുണ്ണ ഇവ ദ്രുമഃ
ഇലകളില്ലാതെ, പഴങ്ങളില്ലാതെ, ഒറ്റയ്ക്കും, രസമില്ലാതെ, ബന്ധങ്ങളില്ലാതെ, കാട്ടിൽ ഞാൻ ഉണങ്ങിപ്പോകുന്നു, സാദ്ധോ, കീടങ്ങൾ തിന്നു നശിച്ച ഒരു വൃക്ഷംപോലെ.
ഇമാമ് അഖണ്ഡിതാം സമ്യക് ക്രിയാം സമ്പാദയന്ന് അപി । ദുഃഖാദ് ഗച്ഛാമി ദുഃഖൌഘമ് അമൃതം മേ വിഷം സ്ഥിതമ്
ഈ അക്ഷയമായ കൃത്യങ്ങൾ ഞാൻ പൂർണ്ണമായി നിർവഹിച്ചിട്ടും, ഒരു ദു:ഖത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ദു:ഖത്തിലേക്കാണ് ഞാൻ പോകുന്നത്; എനിക്ക് അമൃതം വിഷമായിരിക്കുന്നു.
പിതാമഹമ് അഹം പൂര്വം കദാചിത് പൃഷ്ടവാന് ഇദമ് । യത് ക്രിയാജ്ഞാനയോര് ഏകം ശ്രേയസ് തദ് ബ്രൂഹി മേ വിഭോ
ഒരു സമയത്ത് ഞാന് പിതാമഹനോടു ചോദിച്ചിരുന്നു: കര്മ്മവും ജ്ഞാനവും ഇതില് ഏതാണ് ഉത്തമം? അതു ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ, പ്രഭോ.
ജ്ഞാനം ഹി പരമം ശ്രേയഃ ക ഇവൈതന് ന വേത്ത്യ് അലമ് । കാലാതിവാഹനായൈവ വിനോദായോചിതാ ക്രിയാ
ജ്ഞാനമാണ് ഏറ്റവും നല്ലത്—ഇത് ആരാണ് അറിയാത്തത്? കര്മ്മം എന്നത് സമയം കടത്താനോ വിനോദത്തിനോ മാത്രം അനുയോജ്യമാണ്.
അലബ്ധജ്ഞാനദൃഷ്ടീനാം ക്രിയാമുത്ര പരായണമ് । യസ്യ നാസ്ത്യ് അമ്ബരം പട്ടം കമ്ബലം കിം ത്യജത്യ് അസൌ
ജ്ഞാനദൃഷ്ടി ലഭിക്കാത്തവർക്കു കര്മ്മം ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും പ്രധാനമാണ്. ഒരു മനുഷ്യന് വസ്ത്രം, പറ്റു, കംബളം ഒന്നും ഇല്ലെങ്കില് അവന് എന്താണ് ഉപേക്ഷിക്കാനുളളത്?
വാസനാമാത്രസാരത്വാദ് അജ്ഞസ്യ സഫലാഃ ക്രിയാഃ । സര്വാ ഏവാഫലാ ജ്ഞസ്യ വാസനാമാത്രസങ്ക്ഷയാത്
അജ്ഞാനികള്ക്ക് വാസനകള് മാത്രമാണ് അടിസ്ഥാനമായത്, അതുകൊണ്ട് അവരുടെ കര്മ്മങ്ങള്ക്ക് ഫലം ഉണ്ടാകും. പക്ഷേ, ജ്ഞാനിക്ക് എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഫലരഹിതമാണ്, കാരണം അവന്റെ എല്ലാ വാസനകളും പൂര്ണ്ണമായും നശിച്ചിരിക്കുന്നു.
സര്വാ ഹി വാസനാഭാവേ പ്രയാന്ത്യ് അഫലതാം ക്രിയാഃ । സുശുഭാഃ ഫലവത്യോ ഽപി സേകാഭാവേ ലതാ ഇവ
എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ആന്തരിക വാസനകളില്ലാതെ ചെയ്താൽ ഫലം ഉണ്ടാകില്ല—even ഏറ്റവും നല്ലതും ഫലപ്രദവുമായ പ്രവൃത്തികൾ പോലും, വെള്ളം ഇല്ലാത്ത വള്ളിപോലെ.
ഋത്വന്തരേ യഥാ യാതി വിലയം പൂര്വമ് ആര്തവമ് । തഥൈവ വാസനാനാശേ നാശമ് ഏതി ക്രിയാഫലമ്
ഋതുക്കൾ മാറുമ്പോൾ പഴയ ঋതുവിന്റെ പൂക്കൾ ഉണങ്ങിപ്പോകുന്നതുപോലെ, വാസനകൾ നശിച്ചാൽ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലവും നശിക്കും.
ന സ്വഭാവേന ഫലതി യഥാ ശരലതാ ഫലമ് । ക്രിയാ നിര്വാസനാമുത്ര ഫലം ഫലതി നോ തഥാ
ഒരു മരത്തിന് സ്വഭാവം കൊണ്ടു മാത്രം പഴം ഉണ്ടാകാത്തതുപോലെ, വാസനകളില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾക്കും ഈ ലോകത്ത് ഫലം ലഭിക്കില്ല.
സയക്ഷവാസനോ ബാലോ യക്ഷം പശ്യതി നാന്യഥാ । സദുഃഖവാസനോ മൂഢോ ദുഃഖം പശ്യതി നാന്യഥാ
യക്ഷനെക്കുറിച്ചുള്ള വാസനയുള്ള കുട്ടി യക്ഷനെ കാണും; അതുപോലെ, ദുഃഖത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാസനയുള്ളവൻ ദുഃഖം മാത്രം കാണും.