തത്ര മാസം ഗതോ വൃദ്ധിം മുനിമന്ത്രാഹുതിക്രമൈഃ । അമൃതാത്മാ ശുഭോ ഗര്ഭ ഇന്ദോര് ഇന്ദുര് ഇവാനുജഃ
അവിടെ, ഒരു മാസം, മുനിയുടെ മന്ത്രാഹുതികളാൽ ആ ഗർഭം വളർന്നു. അമൃതസ്വഭാവവും ശുദ്ധിയുമുള്ള ആ ഗർഭം, ചന്ദ്രന്റെ അനുജനെപ്പോലെ, നന്നായി പുഷ്ടിയായി.
ഇന്ദും മാസ ഇവാപൂര്ണം മാസേന സുഷുവേ ഘടഃ । ഗര്ഭം കമലപത്ത്രാക്ഷം പ്രസൂനമ് ഇവ മാധവഃ
ഒരു മാസം കഴിയുമ്പോൾ പോലും, ചന്ദ്രൻ എങ്ങനെ പൂർണ്ണമാകാതെ ഇരിക്കുന്നു, അതുപോലെ ആ പാത്രത്തിൽ കമലദളനയനനായ ഗർഭം, മാധവൻ പൂവ് ധരിക്കുന്നതുപോലെ, നിലനിന്നിരുന്നു.
പരിപൂര്ണസമസ്താങ്ഗഃ കുമ്ഭാദ് ഗര്ഭസ് സ നിര്യയൌ । ഇന്ദുസ് സൂക്ഷ്മാദ് ഇവാമ്ഭോധേര് അപരഃ ക്ഷയവര്ജിതഃ
എല്ലാ അവയവങ്ങളും പൂർണ്ണമായി രൂപം കൊണ്ടപ്പോൾ, ആ ഗർഭം പാത്രത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു. അതു, ക്ഷയമില്ലാതെ, സൂക്ഷ്മമായ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ചന്ദ്രൻ ഉദിക്കുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു.
ദിനൈഃ കതിപയൈര് ഏവ വൃദ്ധിമ് അഭ്യാജഗാമ സഃ । അപ്രമേയാങ്ഗസൌന്ദര്യശ് ശുക്ലപക്ഷേ ശശീ യഥാ
കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ, അത്ഭുതകരമായ സൗന്ദര്യമുള്ള ആ ബാലൻ വളർന്നു. ശശി ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ വളരുന്നതുപോലെ, അവൻ വേഗത്തിൽ പുഷ്ടിയായി.
സര്വസംസ്കാരസമ്പന്നേ സ തസ്മിന് നാരദോ മുനിഃ । ഭാണ്ഡാദ് ഭാണ്ഡ ഇവാശേഷം വിദ്യാധനമ് അയോജയത്
സകല കഴിവുകളും നേടിയിരുന്ന ആയാളിൽ നാരദമുനി മുഴുവൻ ജ്ഞാനസമ്പത്ത് ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്നതുപോലെ ചേർത്തുവെച്ചു.
ദിനൈഃ കതിപയൈര് ഏവ വിജ്ഞാതാശേഷവാങ്മയമ് । ചകാരൈനം മുനിവരഃ പ്രതിബിമ്ബമ് ഇവാത്മനഃ
അൽപ്പദിനങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ മഹാമുനി അവനെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പൂർണ്ണമായി പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാക്കി, തനിക്കു താനൊരു പ്രതിബിംബം പോലെയായിരുന്നു.
തേനാരാജത പുത്രേണ മുനിനാ മുനിനായകഃ । രത്നാദ്രൌ പ്രതിബിമ്ബേന സദ്യോദിത ഇവോഡുരാട്
രാജാവല്ലാത്ത ആ മകനായ മുനിയുടെ മുഖാന്തിരം മുനികളിൽ പ്രധാനനായവൻ രത്നപർവതത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
അഥൈനം പുത്രമ് ആദായ ബ്രഹ്മലോകം സ നാരദഃ । ജഗാമ തത്ര പിതരം ബ്രഹ്മാണം ചാഭ്യവാദയത്
അതിനുശേഷം നാരദൻ ആ മകനെയും കൂട്ടി ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി, അവിടെ തന്റെ അച്ഛനായ ബ്രഹ്മാവിനെ ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു.
കൃതാഭിവാദനം ബ്രഹ്മാ പൌത്രമ് ആദായ തം തദാ । അഭിവാദിതവേദാദിം സ്വയമ് അങ്കേ ന്യവേശയത്
ബ്രഹ്മാവ് ആദരപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്ത തന്റെ മകന്മാരിൽ ഒരാളായ പൗത്രനെ, വേദങ്ങളിലും മറ്റു വിജ്ഞാനങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായി, തന്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി സ്നേഹത്തോടെ ചേർത്തു.
അഥാശീര്വാദമാത്രേണ സര്വജ്ഞം ജ്ഞാനപാരഗമ് । പൌത്രം തം കുമ്ഭനാമാനം ചകാര കമലോദ്ഭവഃ
അതിനുശേഷം, ഒരു അനുഗ്രഹം മാത്രം നൽകി, കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് ആ പൗത്രനായ കുമ്ഭനെ സർവ്വജ്ഞനായി, വിജ്ഞാനത്തിൽ പൂർണ്ണനായി മാറ്റി.
സാധോ സോ ഽയമ് അഹം പൌത്രഃ കുമ്ഭോ ഽഹം പദ്മജന്മനഃ । പുത്രോ ഽഹം നാരദമുനേഃ കുമ്ഭനാമാസ്മി കുമ്ഭജഃ
ആര്യനേ, ഞാൻ ആ പൗത്രനാണ്—കുമ്ഭൻ, കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനും, നാരദമുനിയുടെ പുത്രനും, കുമ്ഭജൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവനും ആകുന്നു.
നിവസാമ്യ് അബ്ജജപുരേ പിത്രാ സഹ യഥാസുഖമ് । ചത്വാരസ് സുഹൃദോ വേദാ മമ ലീലാ വിലാസിനീ
ഞാൻ എന്റെ അച്ഛനോടൊപ്പം കമലത്തിൽ ജനിച്ചവന്റെ നഗരത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു. നാലു വേദങ്ങളും എന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളാണ്; എന്റെ കളികൾ എല്ലാം ആനന്ദത്തിലാണ്.
മാതൃഷ്വസാ മേ ഗായത്രീ മാതാ മമ സരസ്വതീ । ബ്രഹ്മലോകേ മമ ഗൃഹം പൌത്രസ് തത്രാസ്മി സുസ്ഥിതഃ
ഗായത്രി എന്റെ അമ്മാവിയാണ്, സരസ്വതി എന്റെ അമ്മയാണ്. ബ്രഹ്മലോകത്തിലാണ് എന്റെ വീട്, അവിടെ ഞാൻ മുത്തശ്ശന്റെ മകനായി സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു.
യഥാകാമമ് അശേഷാണി ജഗന്തി വിഹരാമ്യ് അഹമ് । ലീലയാ പരിപൂര്ണത്വാന് ന തു കാര്യേണ കേനചിത്
എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു, കളിയോടെയും പൂർണ്ണതയോടെയും. എനിക്ക് യാതൊരു ബാധ്യതയാലും ചെയ്യേണ്ടത് ഒന്നുമില്ല.
രാജര്ഷേ തേന മേ പാദൌ പതതോ മേ ന ഭൂതലേ । രജസ് സ്പൃശതി നാങ്ഗാനി ഗ്ലാനിം നായാതി മേ വപുഃ
രാജർഷേ, അതുകൊണ്ടാണ് എന്റെ കാലുകൾ ഭൂമിയെ തൊടാത്തത്. പൊടി എന്റെ ശരീരത്തിൽ പതിയാറില്ല, ക്ഷീണം എന്നെ ഒരിക്കലും ബാധിക്കാറില്ല.
അദ്യാകാശപഥാ ഗച്ഛന് ദൃഷ്ടവാംസ് ത്വാമ് അഹം പുരഃ । ഇഹ തേനാഗതോ ഽസ്മ്യ് അങ്ഗ സര്വം കഥിതവാന് ഇതി
ഇന്ന് ആകാശമാർഗം യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ നേരിൽ കണ്ടു. അതിനാലാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്, സ്നേഹിതാ, എല്ലാം നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
ഏഷോ ഽഹമ് ഇത്യ് അഖിലമ് ഏവ യഥാനുഭൂതം തേ വര്ണിതം നനു മയാ വനവാസതജ്ജ്ഞ । സന്തോ ഹ്യ് അസങ്കഥനമ് ആര്യസമാഗമേഷു നിന്ദന്ത്യ് അലം സുഭഗ സംവ്യവഹാരദക്ഷാഃ
എനിക്ക് അനുഭവപ്പെട്ടതുപോലെ, "ഇതാണെനിക്ക് യാഥാർത്ഥ്യം" എന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് എല്ലാം തുറന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. സദാചാരത്തിൽ നിപുണരായ മഹാത്മാക്കൾ സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ സ്വന്തം കഥ മറയ്ക്കുന്നത് ശരിയല്ലെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഇത്യ് ഉക്തവത്യ് അഥ മുനൌ ദിവസോ ജഗാമ സായന്തനായ വിധയേ ഽസ്തമ് ഇനോ ജഗാമ । സ്നാതും സഭാ കൃതനമസ്കരണാ ജഗാമ ശ്യാമാക്ഷയേ രവികരൈശ് ച സഹാജഗാമ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, മഹർഷി അവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ദിവസം വൈകുന്നേരത്തിലേക്ക് നീങ്ങി സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു. അവൾ സഭയിൽ നമസ്കാരം അർപ്പിച്ച് കുളിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു, അസ്തമയ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളോടൊപ്പം അവളും അകന്നു.
സര്ഗേ സ്ഫുരദ്ഭിര് മത്പുണ്യൈര് മന്യേ സമ്പ്രേഷിതോ ഭവാന് । അലക്ഷ്യൈസ് സമ്ഭൃതൈര് അദ്രൌ പ്രാവൃഡ്വാതൈര് ഇവാമ്ബുദഃ
ഈ സൃഷ്ടിയിൽ എന്റെ അദൃശ്യമായ പുണ്യഫലങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് നീ എന്റെ അടുത്തേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടതെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. മഴക്കാറ്റിൽ കയറി മലയിൽ എത്തുന്ന മേഘംപോലെയാണ് അതു.
അദ്യ തിഷ്ഠാമ്യ് അഹം സാധോ ധന്യാനാം ധുരി ധര്മതഃ । അമൃതസ്യന്ദവചസാ യത് ത്വയാസ്മി സമാഗതഃ
ഇന്ന് ഞാൻ, മഹാനേ, ധർമ്മത്തിന്റെ കരുണയാൽ ഭാഗ്യശാലികളിൽ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു. കാരണം, അമൃതം പോലെ മധുരമായ വാക്കുകൾ നിന്നിൽ നിന്ന് ഞാൻ കേട്ടു, നിന്നെ ഞാൻ കണ്ടു.
ന കേചന തഥാ ഭാവാശ് ചേതശ് ശീതലയന്തി മേ । രാജ്യലാഭാദയോ ഽപ്യ് ഏതേ യഥാ സാധുസമാഗമഃ
എന്ത് അനുഭവങ്ങൾ കിട്ടിയാലും, മനസ്സിനെ ഇങ്ങനെയൊന്നു തണുപ്പിക്കുന്നതല്ല; രാജ്യം ലഭിച്ചാലും മറ്റേതെങ്കിലും വലിയ വിജയങ്ങൾ കണ്ടാലും, നല്ലവരുടെ സാന്നിധ്യം നൽകുന്ന മനസ്സുതണുപ്പ് അതിനേക്കാൾ വലുതാണ്.
നിരര്ഗലതയാ യത്ര സാമ്യമ് ഏവ വിജൃമ്ഭതേ । മുക്തരാഗാദിമനനം തന് ന കസ്യ സുഖാവഹമ്
എവിടെയാണോ മനസ്സിൽ മുഴുവൻ സമത്വം തടസ്സമില്ലാതെ വിരിയുന്നത്, ആസ്വാദനവും ആസക്തിയും ഇല്ലാത്ത ആലോചന അവിടെ ആരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കില്ല.
ഏവംവാദിന ഏവാസ്യ വാക്യമ് ആക്ഷിപ്യ ഭൂപതേഃ । ഭൂയഃ പ്രോവാച ചൂഡാലാ മുനിദാരകരൂപിണീ
അവൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ മുറിച്ചു, മുനിശിശുവിന്റെ രൂപത്തിൽ ചൂഡാല വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
ആസ്താമ് ഏഷാ കഥാ താവത് സര്വം തേ വര്ണിതം മയാ । ത്വം മേ കഥയ ഹേ സാധോ കസ് ത്വമ് അദ്രൌ കരോഷി കിമ്
ഇപ്പൊൾ ഈ കഥ ഇവിടെ നിർത്താം; ഞാൻ നിന്നോട് എല്ലാം പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു. നീ ആരാണ്, സാദ്ധോ, ഈ മലകളിൽ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത് എന്നെ പറയൂ.
കിയത്പര്യവസാനേയം തവ വാ വനവാസിതാ । സത്യം കഥയ നാസത്യം വക്തും ജാനാതി താപസഃ
നീ എത്രകാലമായാണ് ഈ കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നത്? സത്യം പറയണം, അസത്യം പറയാൻ ഒരു തപസ്വിക്കും അറിയില്ലല്ലോ.
ദേവപുത്രോ ഽസി ജാനാസി സര്വമ് ഏവ യഥാസ്ഥിതമ് । ലോകവൃത്താന്തതജ്ജ്ഞോ ഽസി കിമ് അന്യത് കഥയാമ്യ് അഹമ്
നീ ദൈവപുത്രനാണ്, എല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയാണോ അതുപോലെയാണ് നിനക്ക് അറിയാവുന്നത്. ലോകത്തിലെ കാര്യങ്ങൾക്കൊക്കെ നീ അറിയുന്നവനാണ്, ഞാൻ ഇനി എന്ത് പറയണം?
സംസാരഭയഭീതത്വാന് നിവസാമി വനാന്തരേ । ജാനതോ ഽപി ഹി ഹാസായ കഥയാമ്യ് ഏവ തേ മനാക്
സംസാരഭയത്താൽ ഞാൻ കാട്ടിനുള്ളിൽ താമസിക്കുന്നു. നീ ഇതൊക്കെ അറിയുന്നവനാണെങ്കിലും, സംസാരത്തിനായി ഞാൻ പറയുകയാണ്.
ശിഖിധ്വജോ ഽഹം ഭൂപാലസ് ത്യക്ത്വാ രാജ്യമ് ഇഹ സ്ഥിതഃ । ഭൃശം ഭീതോ ഽസ്മി തത്ത്വജ്ഞ സംസൃതൌ ജന്മനഃ പുനഃ
ഞാൻ ശിഖിധ്വജൻ, ഒരു രാജാവാണ്. രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ഇവിടെ താമസിക്കുന്നു. സത്യത്തെ അറിയുന്നവനേ, പുനർജനനത്തിന്റെ ചക്രത്തിൽ പെടുമോ എന്ന ഭയം എനിക്ക് വളരെ കൂടുതലാണ്.
പുനസ് സുഖം പുനര് ദുഃഖം പുനര് മരണജന്മനീ । ഭവതസ് തേന തപ്യേ ഽഹം സര്വജ്ഞ വനവീഥിഷു
വീണ്ടും സന്തോഷം, വീണ്ടും ദു:ഖം, വീണ്ടും ജനനം, വീണ്ടും മരണം—ഇങ്ങനെ ഞാൻ ഈ കാട്ടുവഴികളിൽ അലഞ്ഞു നടക്കുന്നു, സർവ്വം അറിയുന്നവനേ, ഇതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ വേദനയിലാകുന്നത്.
ഭ്രമന്ന് അപി ദിഗന്താംശ് ച ചരന്ന് അപി പരം തപഃ । നാസാദയാമി വിശ്രാന്തിമ് ഏകാം നിധിമ് ഇവാധനഃ
ദിശകളുടെ അറ്റത്തേക്കു വരെ ഞാൻ സഞ്ചരിച്ചിട്ടും, ഏറ്റവും കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തിട്ടും, ഒരു വിശ്രമവും എനിക്ക് ലഭിക്കുന്നില്ല; ഒരു പാവം ഒരിക്കലും ഒരു നിധി കണ്ടെത്താനാവാത്തതുപോലെയാണ്.