ജീവേനേദൃഗ്വിധേനൈവം യദ് ആ പ്രഥമസര്ഗതഃ । സ്വയം സംവിദിതോ മാര്ഗസ് തേനൈവാദ്യാപി ഗച്ഛതി
ആദികാലം മുതലേ ജീവൻ ഇങ്ങനെയുള്ള അവബോധത്തോടെ ഈ വഴിയിലാണ് സഞ്ചരിച്ചത്; ഇന്നും അതേപോലെയാണ് അതിന്റെ യാത്ര.
സുഖസഞ്ചാരയോഗ്യാസു ജീവേ സരതി നാഡിഷു । ദേവപുത്ര ഭവത്യ് ഏതദ് വീര്യവിച്യവനം കഥമ്
ദൈവസ്വരൂപനായവനേ, ജീവശക്തി ശരീരത്തിലെ അനായാസമായി സഞ്ചരിക്കാൻ അനുയോജ്യമായ നാഡികളിലൂടെ ഒഴുകുന്നു; എന്നാൽ എങ്ങനെ ഈ ശക്തിനഷ്ടം സംഭവിക്കുന്നു?
ജീവഃ ക്ഷുബ്ധയതി ക്ഷുബ്ധഃ പ്രാണാദിപവനാവലീമ് । സംവിദാജ്ഞാംശമാത്രേണ സേനാമ് ഇവ മഹീപതിഃ
ജീവൻ അശാന്തനായാൽ, ശ്വാസം തുടങ്ങിയ പ്രാണവായുക്കളുടെ പ്രവാഹം ഉണർത്തുന്നു; രാജാവു ഒരു കല്പനകൊണ്ട് സൈന്യത്തെ ചലിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അത്.
വാതസ്പന്ദേന മേദോഽന്തര് മജ്ജാസാരശ് ച സ്വസ്ഥിതിമ് । ത്യജത്യ് അമ്ബ്വഭ്രസൌഗന്ധ്യരജഃപത്ത്രതൃണാദി വ
വായുവിന്റെ ചലനത്താൽ ശരീരത്തിനുള്ളിലെ കൊഴുപ്പ്, മജ്ജ, സാരം എന്നിവ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം വിട്ടുപോകുന്നു; മേഘം, സുഗന്ധം, പൊടി, ഇല, പുല്ല് എന്നിവ കാറ്റിൽ പറക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ചലിതം വസ്ത്വ് അധോ യാതി വാര്യാദി ദഹനാദി ഖമ് । ദേഹാന് നാഡീപ്രണാലേന ശുക്രം യാതി ബഹിസ്സ്ഥിതിമ്
സ്ഥലം മാറിയ വസ്തു താഴേക്ക് പോകുന്നു; വെള്ളം, തീ, വായു, ആകാശം എന്നിവയും അങ്ങനെ തന്നെ. ശരീരത്തിലെ നാഡികളിലൂടെ വീര്യം പുറത്തേക്ക് ഒഴുകുന്നു.
ദേവപുത്ര മഹാജ്ഞോ ഽസി വേത്സി പൂര്വാപരം സ്ഥിതേഃ । ജ്ഞായസേ വചനാദ് ഏവ സ്വഭാവോ ഹി കിമ് ഉച്യതേ
ദൈവസുതാ, നീ മഹത്തായ ജ്ഞാനിയാണു്; നിലയുടെ മുമ്പും ശേഷവും നീ അറിയുന്നു. വാക്ക് കേട്ടാൽ പോലും നിന്നെ മനസ്സിലാക്കാം; പിന്നെ നിന്റെ സ്വഭാവം പറയേണ്ടതെന്ത്?
ആദിസര്ഗേ യഥാ യദ് യത് സ്ഫുരിതം ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മണി । ഘടാവടപടാദ്യാത്മ തഥൈവാദ്യാപി ച സ്ഥിതമ്
സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഉദിച്ചതെല്ലാം—കുടം, കുടിൽ, തുണി, മറ്റെന്തായാലും—ഇന്നും അങ്ങനെ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
കാകതാലീയവദ് വാരിബുദ്ബുദോത്പത്തിനാശവത് । ഘുണാക്ഷരവദ് ഉച്ഛൂനം തം സ്വഭാവം വിദുര് ബുധാഃ
കാക്ക താളിന്റെ കൂടെ യാദൃശ്ചികമായി ചേരുന്നതുപോലെയും, വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ ഉദയം നാശം പോലെയും, പുഴു അക്ഷരം വരയ്ക്കുന്നതുപോലെയും, ഈ സ്വഭാവം അജ്ഞാതമായി ഉണ്ടാകുന്നതാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
അസ്മിന് സ്വഭാവവശതോ ജഗതി പ്രരൂഢേ ദേഹാസ് സ്ഫുരന്തി വിവിധാ വിവിധാവികാരാഃ । പ്രക്ഷീണവാസനതയാ ന ഭവന്തി കേചിദ് ഭൂയോ ഭവന്തി ച പുനസ് ത്വ് ഇതരേ ഘനാസ്ഥാഃ
ഈ ലോകം സ്വഭാവത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ശരീരങ്ങൾ പലവിധ രൂപങ്ങളിലായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ചിലവട്ടം, ആഗ്രഹങ്ങൾ തീർന്നുപോയാൽ, ചില ശരീരങ്ങൾ വീണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നില്ല. എന്നാൽ, ചില ശക്തമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, അവ വീണ്ടും വീണ്ടും ശരീരങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ആത്മസ്വഭാവവശതോ ജാതം ജഗദ് ഇദം മഹത് । സ്ഥിതിം വാസനയാഭ്യേത്യ ധര്മാധര്മവശേ സ്ഥിതമ്
ആത്മാവിന്റെ സ്വഭാവത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ഈ വിശാലമായ ലോകം ഉദിച്ചുവന്നു. ആഗ്രഹങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ഇതിന് നിലനിൽപ്പ് ലഭിച്ചത്. അതിനാൽ, ഈ ലോകം പുണ്യവും പാപവും എന്നിങ്ങനെയുള്ള കാര്യങ്ങളുടെ അധീനമായിരിക്കുന്നു.
വാസനാംശം സമാനീയ ധര്മാധര്മൈര് ന ഗൃഹ്യതേ । തതോ ന ജായതേ മുക്ത ഇതി നോ ദര്ശനം മുനേ
ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ഭാഗം മാത്രം എടുത്താൽ, അതിനെ പുണ്യവും പാപവും പിടിച്ചിടില്ല. അതിനാൽ മോക്ഷം ഉണ്ടാകുന്നില്ല എന്നത് ഞങ്ങളുടെ അഭിപ്രായമല്ല, മഹർഷേ.
അത്യുദാരം മഹാര്ഥം ച വക്ഷി ത്വം വദതാം വര । അനുഭൂതിമ് ഉപാരൂഢം ഗൂഢം ച പരമാര്ഥവത്
നീ സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനാണ്. നീ വളരെ ഉന്നതവും മഹത്തായതുമായ ഒരു അനുഭവം, അത്യന്തം ആഴമുള്ളതും രഹസ്യമായതും യഥാർത്ഥത്തിൽ പരമാർത്ഥമായതുമായ ഒരു സത്യാനുഭവം വെളിപ്പെടുത്തും.
ത്വദ്വാക്യവിഭവേനാദ്യ ശ്രുതേനാനേന സുന്ദര । പീതേനേവേന്ദുനാ രാഹുര് അന്തര് യാതോ ഽസ്മി ശീതതാമ്
നിന്റെ വാക്കുകളുടെ ശക്തിയാൽ, ഈ മനോഹരമായ ഉപദേശങ്ങൾ ഇന്ന് കേട്ടതുകൊണ്ട്, എന്റെ ഉള്ളിൽ തണുപ്പു നിറഞ്ഞു. രാഹു ചന്ദ്രനെ കുടിച്ച ശേഷം തണുത്തതുപോലെയാണ് ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നത്.
തത് സമാസേന താം താവദ് ആത്മോത്പത്തിം വദാശു മേ । തതശ് ശ്രോഷ്യാമി യത്നേന ജ്ഞാനഗര്ഭാം ഗിരം തവ
അതുകൊണ്ട്, ദയവായി നീ എനിക്ക് ആത്മാവിന്റെ ഉത്ഭവം സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞുതരിക. അതിനുശേഷം, ഞാൻ ഉത്സാഹത്തോടെ നിന്റെ ജ്ഞാനപൂർണ്ണമായ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കും.
തേന പദ്മജപുത്രേണ മുനിനാ നാരദേന തത് । ക്വ കൃതം വീര്യമ് ആര്യേണ കഥയാര്യ യഥാസ്ഥിതമ്
പദ്മജപുതനായ നാരദമുനി ആ ധൈര്യം എവിടെയാണ് കാണിച്ചത്, മഹാനേ? ദയവായി, അതു യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയാണെന്നു എനിക്ക് പറയൂ.
തതോ നിബധ്നതാ തേന മനോമത്തമതങ്ഗജമ് । വിവേകവിപുലാലാനേ ശുദ്ധബുദ്ധിവരത്രയാ
അതിനുശേഷം, അവൻ മനസ്സിനെ ഒരു പിച്ചിപ്പോയാനയെപ്പോലെ, ശുദ്ധമായ ബുദ്ധിയുടെ മൂന്നു കയറുകളും വിവേകത്തിന്റെ വലിയ അങ്കുഷവും ഉപയോഗിച്ച് നിയന്ത്രിച്ചു.
തദ് വീര്യം കല്പകാലാഗ്നിഗലിതേന്ദുദ്രവോപമമ് । രസാനാം പാരതാദീനാം ദിവ്യാനാമ് അനുജം നവമ്
ആ ശക്തി, കല്പകാലത്തിന്റെ അഗ്നിയില് ഉരുകിയ പുതുമയുള്ള ചന്ദ്രരസത്തിനെപ്പോലെയാണ്. അതു പാരദം മുതലായ ദിവ്യരസങ്ങള്ക്കിടയില് പുതിയൊരു പുത്രനെപ്പോലെയാണ്.
മുനിനാ പാര്ശ്വഗേ കുമ്ഭേ സ്ഫാടികേ വിസരദ്രുചൌ । അദ്രുതേ വിദ്രുതാകാരം ചന്ദ്രേ ചന്ദ്രമ് ഇവാര്പിതമ്
മഹര്ഷി അതിനെ തനിക്കരികിലുള്ള ദീപ്തിയുള്ള സ്ഫടികപാത്രത്തില് വെച്ചു. അതു കുലുക്കമില്ലാതെ ഒഴുകുന്ന രൂപത്തില്, ചന്ദ്രനെ ചന്ദ്രനിലേയ്ക്ക് വെച്ചതുപോലെ ആയിരുന്നു.
രത്നശൈലൈര് വൃതഃ കാന്തൈസ് തലേ പാര്ശ്വേഷു ചാഭിതഃ । ഗമ്ഭീരകുക്ഷിസ് സുദൃഢശ് ചാചലാഹനനക്ഷമഃ
അത് മനോഹരമായ രത്നപര്വ്വതങ്ങള് അടിയിലും ചുറ്റും വളഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ആ പാത്രത്തിന് ആഴമുള്ള ഉള്ളളവും, ശക്തമായ ഉറപ്പുമുണ്ട്. പര്വ്വതം ഇടിച്ചാലും തകര്ന്നുപോകില്ലാത്തതുമാണ്.
സങ്കല്പിതേന ക്ഷീരേണ സ കുമ്ഭസ് തേന പൂരിതഃ । അമൃതാപൂരഭിന്നേന വിധിനേവാമൃതാര്ണവഃ
ആ പാത്രം, മനസ്സില് സങ്കല്പ്പിച്ച പാല് കൊണ്ടു നിറച്ചു. അമൃതം നിറഞ്ഞു ഒഴുകുന്നതുപോലെ, ഒരു കര്മ്മവിധാനത്തില് അമൃതസമുദ്രം നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
തത്ര മാസം ഗതോ വൃദ്ധിം മുനിമന്ത്രാഹുതിക്രമൈഃ । അമൃതാത്മാ ശുഭോ ഗര്ഭ ഇന്ദോര് ഇന്ദുര് ഇവാനുജഃ
അവിടെ, ഒരു മാസം, മുനിയുടെ മന്ത്രാഹുതികളാൽ ആ ഗർഭം വളർന്നു. അമൃതസ്വഭാവവും ശുദ്ധിയുമുള്ള ആ ഗർഭം, ചന്ദ്രന്റെ അനുജനെപ്പോലെ, നന്നായി പുഷ്ടിയായി.
ഇന്ദും മാസ ഇവാപൂര്ണം മാസേന സുഷുവേ ഘടഃ । ഗര്ഭം കമലപത്ത്രാക്ഷം പ്രസൂനമ് ഇവ മാധവഃ
ഒരു മാസം കഴിയുമ്പോൾ പോലും, ചന്ദ്രൻ എങ്ങനെ പൂർണ്ണമാകാതെ ഇരിക്കുന്നു, അതുപോലെ ആ പാത്രത്തിൽ കമലദളനയനനായ ഗർഭം, മാധവൻ പൂവ് ധരിക്കുന്നതുപോലെ, നിലനിന്നിരുന്നു.
പരിപൂര്ണസമസ്താങ്ഗഃ കുമ്ഭാദ് ഗര്ഭസ് സ നിര്യയൌ । ഇന്ദുസ് സൂക്ഷ്മാദ് ഇവാമ്ഭോധേര് അപരഃ ക്ഷയവര്ജിതഃ
എല്ലാ അവയവങ്ങളും പൂർണ്ണമായി രൂപം കൊണ്ടപ്പോൾ, ആ ഗർഭം പാത്രത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു. അതു, ക്ഷയമില്ലാതെ, സൂക്ഷ്മമായ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു ചന്ദ്രൻ ഉദിക്കുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു.
ദിനൈഃ കതിപയൈര് ഏവ വൃദ്ധിമ് അഭ്യാജഗാമ സഃ । അപ്രമേയാങ്ഗസൌന്ദര്യശ് ശുക്ലപക്ഷേ ശശീ യഥാ
കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ, അത്ഭുതകരമായ സൗന്ദര്യമുള്ള ആ ബാലൻ വളർന്നു. ശശി ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ വളരുന്നതുപോലെ, അവൻ വേഗത്തിൽ പുഷ്ടിയായി.
സര്വസംസ്കാരസമ്പന്നേ സ തസ്മിന് നാരദോ മുനിഃ । ഭാണ്ഡാദ് ഭാണ്ഡ ഇവാശേഷം വിദ്യാധനമ് അയോജയത്
സകല കഴിവുകളും നേടിയിരുന്ന ആയാളിൽ നാരദമുനി മുഴുവൻ ജ്ഞാനസമ്പത്ത് ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്നതുപോലെ ചേർത്തുവെച്ചു.
ദിനൈഃ കതിപയൈര് ഏവ വിജ്ഞാതാശേഷവാങ്മയമ് । ചകാരൈനം മുനിവരഃ പ്രതിബിമ്ബമ് ഇവാത്മനഃ
അൽപ്പദിനങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ മഹാമുനി അവനെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പൂർണ്ണമായി പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാക്കി, തനിക്കു താനൊരു പ്രതിബിംബം പോലെയായിരുന്നു.
തേനാരാജത പുത്രേണ മുനിനാ മുനിനായകഃ । രത്നാദ്രൌ പ്രതിബിമ്ബേന സദ്യോദിത ഇവോഡുരാട്
രാജാവല്ലാത്ത ആ മകനായ മുനിയുടെ മുഖാന്തിരം മുനികളിൽ പ്രധാനനായവൻ രത്നപർവതത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
അഥൈനം പുത്രമ് ആദായ ബ്രഹ്മലോകം സ നാരദഃ । ജഗാമ തത്ര പിതരം ബ്രഹ്മാണം ചാഭ്യവാദയത്
അതിനുശേഷം നാരദൻ ആ മകനെയും കൂട്ടി ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി, അവിടെ തന്റെ അച്ഛനായ ബ്രഹ്മാവിനെ ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു.
കൃതാഭിവാദനം ബ്രഹ്മാ പൌത്രമ് ആദായ തം തദാ । അഭിവാദിതവേദാദിം സ്വയമ് അങ്കേ ന്യവേശയത്
ബ്രഹ്മാവ് ആദരപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്ത തന്റെ മകന്മാരിൽ ഒരാളായ പൗത്രനെ, വേദങ്ങളിലും മറ്റു വിജ്ഞാനങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായി, തന്റെ മടിയിൽ ഇരുത്തി സ്നേഹത്തോടെ ചേർത്തു.
അഥാശീര്വാദമാത്രേണ സര്വജ്ഞം ജ്ഞാനപാരഗമ് । പൌത്രം തം കുമ്ഭനാമാനം ചകാര കമലോദ്ഭവഃ
അതിനുശേഷം, ഒരു അനുഗ്രഹം മാത്രം നൽകി, കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് ആ പൗത്രനായ കുമ്ഭനെ സർവ്വജ്ഞനായി, വിജ്ഞാനത്തിൽ പൂർണ്ണനായി മാറ്റി.