ദേവാര്ചനായാവചിതമ് ഇദം യത് കുസുമം മയാ । അങ്ഗ ത്വദങ്ഗസങ്ഗേന തത് പ്രയാതു കൃതാര്ഥതാമ്
ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കാൻ ഞാൻ ഈ പൂവ് എടുത്തു. എന്നാൽ, നിന്റെ ശരീരത്തോടു ചേർന്നാൽ അതിന് യഥാർത്ഥ ഫലമെത്തും.
ജീവിതം യാതി സാഫല്യം മമാഭ്യാഗതപൂജയാ । ദേവാദ് അപ്യ് അധികം പൂജ്യസ് സതാമ് അഭ്യാഗതോ ജനഃ
നീ വന്നു, നിന്നെ ആദരിച്ച് പൂജിച്ചപ്പോൾ എന്റെ ജീവിതം സഫലമായി. സന്മാർഗ്ഗികളോടു വന്നു ചേർന്ന അതിഥി ദേവന്മാരേക്കാൾ വലുതാണ്.
തത് കസ് ത്വം കസ്യ പുത്രസ് ത്വം കിമ് ആയാതോ ഽസ്യ് അനുഗ്രഹാത് । ഏതം മേ സംശയം ഛിന്ദ്ധി വിമലേന്ദുസമാനന
ആരാണു നീ? ആരുടെ മകനാണ് നീ? എന്തിനാണ് നീ ഇവിടെ വന്നത്? കറുത്തതുമില്ലാത്ത ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖമേ, ഈ സംശയം ദയവായി നീക്കിക്കൊടുക്കൂ.
രാജര്ഷേ ശൃണു വക്ഷ്യാമി യഥാപൃഷ്ടമ് അഖണ്ഡിതമ് । അവര്ണനം ഹി ജിഹ്മത്വം തത് സതാമ് അതിനിന്ദിതമ്
രാജർഷേ, നീ ചോദിച്ചതുപോലെ ഞാൻ ഒറ്റയടിക്ക് എല്ലാം പറയുന്നു. സ്വയം പറയാതെ മറയ്ക്കുന്നത് വളച്ചുപറയലാണ്, അതു സന്മാർഗ്ഗികൾക്ക് വലിയ അപമാനമാണ്.
അസ്ത്യ് അസ്മിഞ് ജഗതഃ കോശേ ശുദ്ധാത്മാ നാരദോ മുനിഃ । പുണ്യലക്ഷ്മ്യാ മുഖേ കാന്തേ കര്പൂരതിലകോപമഃ
ഈ ലോകത്തിന്റെ വിശാലതയിൽ, പാവനമായ ആത്മാവുള്ള നാരദമുനി വസിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖം, പുണ്യത്തിന്റെ തേജസ്സാൽ പ്രകാശിച്ച്, കർപ്പൂരത്തിൻറെ ചിഹ്നംപോലെ മനോഹരമായി തിളങ്ങുന്നു.
സ കദാചിന് മുനിര് മേരോര് ഗുഹായാം ധ്യാനമ് ആസ്ഥിതഃ । അധിത്യകായാം ഭൂതാനാമ് അദൃശ്യശ് ശാന്തമാനസഃ
ഒരു ദിവസം, ആ മുനിയായ നാരദൻ, മേരുപർവതത്തിലെ ഒരു ഗുഹയിൽ ധ്യാനത്തിൽ ഇരുന്നു. പർവതത്തിന്റെ ചുറ്റളവിലുള്ള ജീവികൾക്ക് അവൻ കാണാനാവാത്തവനായി, മനസ്സിൽ ആഴമായ ശാന്തതയോടെ അവിടെ ഇരുന്നു.
തത്ര ഹേമതടേ ഗങ്ഗാ വഹത്യ് ഉരുതരങ്ഗിണീ । മേരുലക്ഷ്മ്യാസ് സ്ഫുരദ്രൂപാ ഭാതി ഹാരലതേവ യാ
അവിടെ, പൊന്നിൻറെ കരയിൽ, വലിയ തരംഗങ്ങളോടെ ഗംഗാനദി ഒഴുകുന്നു. മേരുവിന്റെ സമ്പത്തിന്റെ തേജസ്സിൽ തിളങ്ങി, മുത്തുകളുടെ ഹാരമാലപോലെ അതി മനോഹരമായി അവൾ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ഏകദാ നാരദമുനിര് ധ്യാനാന്തേ സരിതസ് തടേ । ധ്വനദ്വലയമ് അശ്രൌഷീല് ലീലാകലകലാരവമ്
ഒരു ദിവസം, നാരദമുനി ധ്യാനം അവസാനിപ്പിച്ച് നദിയുടെ കരയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ കളിയോടെയും ചിരിയോടെയും നിറഞ്ഞ ശബ്ദങ്ങൾ കേട്ടു.
കിമ് ഏതദ് ഇത്യ് അസൌ കിഞ്ചിജ്ജാതപ്രായകുതൂഹലഃ । ഹേലയാലോകയന് നദ്യാമ് അപശ്യല് ലലനാഗണമ്
ഇത് എന്താണെന്നു കുറച്ചു കൗതുകത്തോടെ അവൻ ആസൂത്രണം ചെയ്തു. അപ്രത്യക്ഷമായി നദിയിലേക്കു നോക്കിയപ്പോൾ അവിടെ സ്ത്രീകളുടെ ഒരു കൂട്ടം കാണപ്പെട്ടു.
രമ്ഭാതിലോത്തമാപ്രായം നിര്യാതം ജലലീലയാ । ക്രീഡന്തം ത്യക്തവസനം ദേശേ പുരുഷവര്ജിതേ
അവർക്കു രംഭയെയും തിലോത്തമയെയുംപ്പോലെയുള്ള ഭംഗിയുണ്ടായിരുന്നു. പുരുഷന്മാരില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത്, വെള്ളത്തിൽ കളിക്കാനായി വസ്ത്രങ്ങൾ അഴിച്ചു ഇറങ്ങി അവർ പുറത്തുവന്നു.
കാഞ്ചനാമ്ഭോജമുകുലസുന്ദരൈസ് സ്തനമണ്ഡലൈഃ । പരിവേല്ലിതമ് അന്യോഽന്യം ഫലൈഃ കാന്തദ്രുമം യഥാ
പൊന്നിൻ കമലത്തിന്റെ മുക്കളെപ്പോലെയുള്ള മനോഹരമായ അവരുടെ മുലകൾ തമ്മിൽ ചേർന്ന്, മനോഹരമായ വൃക്ഷങ്ങളുടെ കായ്കൾപോലെ ഒരുമിച്ച് കലർന്നിരുന്നു.
ദ്രുതഹേമരസാപൂരനിര്ഝരാഭോഗഭാസുരൈഃ । കുര്വന്തമ് ഊരുഭിഃ കാമമന്ദിരസ്തമ്ഭവിഭ്രമമ്
പൊന്നുപോലെത്തിളങ്ങുന്ന അമൃതം നിറഞ്ഞ ഒഴുക്കുകളെപ്പോലെയുള്ള അവരുടെ തോളുകൾ, ആഗ്രഹങ്ങളുടെ മന്ദിരത്തിലെ തൂണുകൾ പോലെ ഭ്രമം സൃഷ്ടിച്ചു.
നിര്മലീകൃതചന്ദ്രേണ വ്യാപ്തവ്യോമ്നാ വിലാസിനാ । ലാവണ്യരസപൂരേണ തര്ജയന്തമ് ഇവാപഗാമ്
ശുദ്ധമായ ചന്ദ്രനാൽ നിറഞ്ഞ പ്രകാശമുള്ള ആകാശം, സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സാരമൊഴുകി, നദികളെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നതുപോലെ തിളങ്ങുന്നു.
പ്രാകാരൈര് അമരോദ്യാനേ രഥചക്രൈര് മനോഭുവഃ । ഉത്പഥാര്പിതഗങ്ഗാമ്ബുനിതമ്ബതടസേതുഭിഃ
ദേവതകളുടെ തോട്ടത്തിൽ കോട്ടമതിലുകൾ പോലെ, മനസ്സിൽ ജനിച്ച ദേവന്റെ രഥചക്രങ്ങൾ പോലെ, വഴിതിരിച്ചുപോകുന്ന പാതകളിൽ നദീജലം ചേർത്ത് കെട്ടിയ പാലങ്ങൾ പോലെ.
സര്വത്ര ദൃഷ്ടസര്വാങ്ഗം വിശ്വരൂപമ് ഇവാസ്ഥിതമ് । പ്രതിബിമ്ബിതസര്വാര്ഥമ് അന്യോഽന്യാദര്ശതാം ഗതമ്
എവിടെയും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും കാണാവുന്ന വിധത്തിൽ, സർവ്വവിശ്വരൂപം പോലെ നിലകൊണ്ടു, എല്ലാം പ്രതിഫലിപ്പിച്ച് പരസ്പരം കണ്ണാടിപോലെയായി.
കാലകല്പതരോര് വര്ഷവിടപാത് പക്ഷപല്ലവാത് । വിവിധര്തുലതാജാലാദ് ദിനശ്രീകലികാകുലാത്
കാലം എന്ന ഇഷ്ടവൃക്ഷത്തിന്റെ കൊമ്പുകളും ഇലകളും, പലവിധം നൂലുപോലെയുള്ള ജാലങ്ങളും, പകലിന്റെ ഭംഗിയുടെ കുരുമുലകളും.
ആലോകപുഷ്പരജസോ ജാതാദ് ഗഗനകാനനേ । സ്ഫുരജ്ജഗത്ഖഗവ്രാതാത് സപ്താബ്ധ്യേകാലവാലകാത്
ആകാശവനത്തിൽ ജനിച്ച പ്രകാശമുള്ള പുഷ്പങ്ങളുടെ പൊടി, ലോകത്ത് പറക്കുന്ന പക്ഷികളുടെ കൂട്ടം, ഏഴു സമുദ്രങ്ങളുടെ ഒരു മുടികഷണം — ഇവയിൽ നിന്നാണ് ഇത് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്.
മാസസ്തബകവൃന്തേഷു വൃദ്ധിം യാന്തം രസാന്വിതമ് । ഉദ്ധൃത്യോദ്ധൃത്യ സമ്പൂര്ണം ചാലിതാമ്ഭോദപല്ലവമ്
മാസംതോറും വളരുന്ന തണ്ടുകളിൽ രസം നിറഞ്ഞതും, വീണ്ടും വീണ്ടും എടുത്തു നിറച്ചതും, നീങ്ങുന്ന ജലമേഘങ്ങളുടെ മുളകളും അതിലുണ്ട്.
ആലോലാലകകേശാക്ഷിതാരകാദിമധുവ്രതമ് । അമൃതാപദ്വിഘാതായ കോശസഞ്ചയകാരിഭിഃ
അലയുന്ന മുടിയും നക്ഷത്രംപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും ഉള്ള പുഷ്പങ്ങളിൽ അമൃതം തേടി വരുന്ന തേൻച്ചീറ്റകളാൽ, അമൃതപഥം തടയാൻ കൂമ്പാരങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു.
ദുഷ്പ്രാപേ ഭൂതസങ്ഘാനാം വികസത്കനകാമ്ബുജേ । പദ്മപല്ലവസഞ്ഛന്നം ഗുപ്തം മേരോര് ഗുഹാന്തരേ
ഭൂതഗണങ്ങൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ എത്താനാകാത്തതും, പൊന്നുപൊലിഞ്ഞ താമരകൾ വിരിയുന്നതും, താമരയുടെ ഇലകൾ കൊണ്ട് മറച്ചതും, മേരു പർവതത്തിന്റെ ഗുഹയിൽ ഒളിഞ്ഞതുമാണ് അത്.
ശീതലേ സ്വര്ധുനീതീരേ യത്നോത്സൃഷ്ടമലം പുരഃ । ചന്ദ്രബിമ്ബഫലാപൂരമ് ഏകത്രൈവോപസമ്ഭൃതമ്
തണുത്ത സ്വർഗ്ഗനദിയുടെ കരയിൽ, അവന്റെ മുന്നിൽ പുതുതായി ക്രമീകരിച്ച, മിനുക്കമുള്ള പഴങ്ങൾ ഒരു ചന്ദ്രബിംബത്തിന്റെ കൂട്ടംപോലെയും പഴക്കൂട്ടംപോലെയും ഒരുമിച്ച് വെച്ചിരിക്കുന്നു.
സ്ത്രൈണമ് ആലോക്യ തത് കാന്തം സഹസൈവ മനോ മുനേഃ । അനാശ്രിതവിവേകാംശം ബഭൂവാനന്ദിതം സ്ഫുരത്
ആ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ, മുനിയുടെ മനസ്സ് അപ്രതീക്ഷിതമായി ആകർഷിക്കപ്പെട്ടു; വിവേകമെന്നുള്ള ആശ്രയം ഇല്ലാതെ അതു സന്തോഷത്തിലും പ്രകാശത്തിലും നിറഞ്ഞു.
ആനന്ദവലിതേ ചിത്തേ ക്ഷുബ്ധേ പ്രാണാനിലേ സ്ഥിതേ । ബഭൂവ തസ്യ തുഷ്ടസ്യ മദനസ്ഖലിതം തദാ
ആനന്ദത്തിൽ മുഴുകിയ മനസ്സും അശാന്തമായ ശ്വാസവും ഉണ്ടായപ്പോൾ, ആ തൃപ്തിയുടെ നിമിഷത്തിൽ, മോഹം കൊണ്ടുള്ള ഒരു തളർച്ച അവനുണ്ടായി.
ഫലം രസാപൂര്ണമ് ഇവ ഗ്രീഷ്മാന്ത ഇവ തോയദഃ । പ്രത്യഗ്രഃ പാദപശ് ഛിന്നലതാവൃന്ത ഇവോത്തമഃ
പുതിയ രസത്തോടെ നിറഞ്ഞ പഴംപോലും, വേനലാവസാനത്തിലെ മഴമേഘംപോലും, വള്ളി വെട്ടിയെടുത്ത യുവവൃക്ഷംപോലും, അവൻ അതിന്റെ ഉന്നതിയിൽ ആയിരുന്നു.
അവശ്യായകണസ്യന്ദീ ശശാങ്ക ഇവ വാ മുനിഃ । ബിസം ദ്വിധാ യാതമ് ഇവ ഗലത്സാരരസോ ഽഭവത്
മഹർഷി, ചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് അമൃതം തുളുമ്പുന്നതുപോലെ, ഒരു താമരത്തണ്ടു രണ്ടായി പിളർന്നതുപോലെ, അതിന്റെ സാരം ഒഴുകിപ്പോകുന്നപോലെ, അത്യാവശ്യമായ ആ ഒഴുക്കിനെ തടയാൻ കഴിയാതെ നിന്നു.
താദൃശോ ഽപി ബഹുജ്ഞോ ഽപി ജീവന്മുക്തോ ഽപ്യ് അസൌ മുനിഃ । നിരിച്ഛോ ഽപി നിരാസ്ഥോ ഽപി നകിഞ്ചിദുപമോ ഽപ്യ് അലമ്
അവൻ അങ്ങനെയൊരാൾ ആയിരുന്നെങ്കിലും, വളരെ അറിവുള്ളവനും ജീവൻപോലും മോചിതനും, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനും അകറ്റം നിൽക്കുന്നവനും, മറ്റൊന്നുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്താനാകാത്തവനും ആയിരുന്നെങ്കിലും, ആ മഹർഷി അതിനാൽ കീഴടങ്ങി.
സബാഹ്യാഭ്യന്തരം നിത്യമ് ആകാശവിശദോ ഽപി ച । നാരദോ ഽപി കഥം ബ്രഹ്മന് മദനസ്ഖലിതോ ഽഭവത്
ബ്രഹ്മൻ, അകത്തും പുറത്തും എപ്പോഴും ശുദ്ധിയുള്ളവനും ആകാശംപോലെ വ്യക്തമായവനും ആയ നാരദനും എങ്ങനെയാണ് ആഗ്രഹത്തിൽ വീഴാൻ ഇടയായത്?
സര്വസ്യാ ഏവ രാജേന്ദ്ര ഭൂതജാതേര് ജഗത്ത്രയേ । ദേവാദേര് അപി ദേഹോ ഽയം ദ്വയാത്മൈവം സ്വഭാവതഃ
രാജാധിരാജാ, ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലുമുള്ള എല്ലാ ജീവജാതികൾക്കും—even ദേവന്മാർക്കും—ഈ ശരീരം സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ ഇരട്ടത്വം ഉള്ളതാണ്.
അജ്ഞമ് അസ്ത്വ് അഥ വാ തജ്ജ്ഞം യാവന് മത്തം ശരീരകമ് । സര്വമ് ഏവ ജഗത്യ് അങ്ഗ സുഖദുഃഖമയം സ്മൃതമ്
അറിയാത്തവനോ അറിവുള്ളവനോ ആയാലും, മനസ്സിൽ മായയുണ്ടെങ്കിൽ, പ്രിയനേ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ സുഖവും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞതാണെന്ന് തോന്നും.
ഹൃദ്യാദിനാ പദാര്ഥേന കേനചിദ് വര്ധതേ സുഖമ് । ആലോക ഇവ ദീപേന മഹാമ്ബുധിര് ഇവേന്ദുനാ
ഹൃദയസുഖം പോലെയുള്ള വസ്തുക്കൾ കൊണ്ടു ചിലർക്കു സന്തോഷം കൂടുന്നു, വിളക്കിന്റെ പ്രകാശം പോലെ, അല്ലെങ്കിൽ ചന്ദ്രനാൽ കടൽ നിറയുന്നതുപോലെ.