ശാന്തിമ് ആയാതി ദേഹോ ഽയം സര്വസങ്കല്പസങ്ക്ഷയേ । തദാ രാഘവ നിശ്ശേഷം ദീപസ് തൈലക്ഷയേ യഥാ
രാഘവാ, എല്ലാ മനസ്സിലെ ആലോചനകളും തീർന്നാൽ ഈ ശരീരം സമാധാനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു. എണ്ണ തീർന്ന ദീപം അങ്ങിനെ അണയുന്നതുപോലെയാണ്.
നിദ്രാവ്യപഗമേ ജന്തുര് യഥാ സ്വപ്നം ന പശ്യതി । ജീവോ ഹി ഭാവിതേ സത്യേ തഥാ ദേഹം ന പശ്യതി
നിദ്ര മാറിയാൽ ഒരു ജീവി സ്വപ്നം കാണാത്തതുപോലെ, സത്യം മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചാൽ ആത്മാവ് ശരീരത്തെ കാണുന്നില്ല.
അതത്ത്വേ തത്ത്വഭാവേന ജീവോ ദേഹാവൃതസ് സ്ഥിതഃ । നിര്ദേഹോ ഭവതി ശ്രീമാന് സുഖീ തത്ത്വൈകഭാവനാത്
ശരീരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട ആത്മാവ് അസത്യം സത്യമെന്നു കരുതുമ്പോൾ ശരീരബന്ധത്തിൽ തന്നെ തുടരുന്നു. സത്യം മാത്രം ചിന്തിച്ചാൽ, ആ ആത്മാവ് ശരീരമില്ലാതെ, മഹത്വത്തോടെ, സന്തോഷത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.
അനാത്മനി ശരീരാദാവ് ആത്മഭാവനമ് അങ്ഗ യത് । സൂര്യാദ്യാലോകദുര്ഭേദം ഹാര്ദം തദ് ദാരുണം തമഃ
പ്രിയനേ, ശരീരം പോലുള്ളത് ആത്മാവാണെന്നു കരുതുന്നത് അകത്തുള്ള കനത്ത ഇരുട്ടാണ്; സൂര്യന്റെ പ്രകാശം പോലുള്ളതുകൊണ്ടുപോലും അതു ഭേദിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ആത്മന്യ് ഏവാത്മഭാവേന സര്വവ്യാപി നിരഞ്ജനമ് । ചിന്മാത്രമ് അമലോ ഽസ്മീതി ജ്ഞാനാദിത്യേന പശ്യതി
അവൻ ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ തന്നെ തന്നെ ശുദ്ധമായ ബോധം, എല്ലാ സ്ഥലത്തും നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്നവൻ, മായ്ച്ചുകളയാൻ കഴിയാത്തവൻ, അഴുക്കില്ലാത്തവൻ, സ്വയം സ്വരൂപത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നവൻ എന്നു കാണുന്നു.
പ്രതിമന്വന്തരം രാമ ബുദ്ധതാമ് അനുതിഷ്ഠതി । കലൌ ഹരിര് അമേയാത്മാ കിഞ്ചിദ് ആശ്രിത്യ കാരണമ്
രാമാ, ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും അവൻ ബുദ്ധത്വം പ്രാപിക്കുന്നു; കലിയുഗത്തിൽ അളക്കാനാകാത്ത സ്വഭാവമുള്ള ഹരി, ഏതെങ്കിലും ഒരു കാരണത്തെ ആശ്രയിച്ച് അവതരിക്കുന്നു.
തസ്യ ബുദ്ധാഭിധാനസ്യ മുനിനാഥസ്യ രാഘവ । യേ ഭക്തിമന്തോ ധീമന്തോ മോക്ഷമാര്ഗാഭികാങ്ക്ഷിണഃ
രാഘവാ, ബുദ്ധ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ആ മുനിനാഥനോടാണ് ഭക്തിയും വിവേകവും മോക്ഷമാർഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും ഭക്തിപൂർവ്വം ശരണം പോകുന്നത്.
ശൂന്യം വിജ്ഞാനമാത്രം വാ മധ്യം വാ കിഞ്ചിദ് ഏതയോഃ । അസ്തീതി ഹേതൂപന്യാസൈര് ബ്രഹ്മ വ്യപദിശന്തി തേ
ശൂന്യമായതോ ശുദ്ധബോധമായതോ അല്ലെങ്കിൽ ഈ രണ്ടിനും ഇടയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നോ എന്നിങ്ങനെ, കാരണം വിശദീകരിച്ച്, അവർ ബ്രഹ്മത്തെ അങ്ങനെ നിർവ്വചിക്കുന്നു.
തേഷാം മധ്യേ ഹി വിജ്ഞാനവിദോ ദ്വിത്വേ ക്ഷയീകൃതേ । ജഗദ് ഭ്രാന്തിപരാമര്ശമാത്രം പശ്യന്തി നേതരത്
അവരിൽ, ആത്മബോധത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയവർ, ഇരട്ടത്വം ഇല്ലാതാക്കിയ ശേഷം, ഈ ലോകം ഭ്രമത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു അനുഭവം മാത്രമാണെന്ന് കാണുന്നു, അതിന് പുറമെ മറ്റൊന്നുമില്ല.
മധ്യം മാധ്യമികാഃ പ്രാഹുഃ ക്ഷണഭങ്ഗവിദഃ പരേ । ന ശൂന്യം ന ച വിജ്ഞാനമ് ഇദം കിഞ്ചിദ് ഇതി സ്ഥിതാഃ
ഇതിനെ മധ്യപഥം എന്ന് മാധ്യമികർ പറയുന്നു; മറ്റുചിലർ, എല്ലാം ക്ഷണികമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയവർ, ഇത് ശൂന്യവും അല്ല, ബോധവും അല്ല, വേറേതൊന്നാണെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നു.
തേ ശൂന്യവാദിനസ് ത്വ് അന്യേ ശൂന്യത്വദൃഢഭാവനാഃ । വ്യോമ്നശ് ശൂന്യതരം സര്വം ജഗദ് ഇത്യ് ആസ്ഥയോജ്ഝിതാഃ
മറ്റുചിലർ, ശൂന്യവാദികൾ, ശൂന്യതയിൽ ഉറച്ച വിശ്വാസമുള്ളവർ, ഈ ലോകം ആകാശത്തേക്കാൾ ശൂന്യമാണെന്ന് കരുതി, അതിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏകമ് ആകാശമ് ഏവോച്ചൈര് ആകാശവിശദാശയാഃ । പശ്യന്തി രാമ നാത്മാനം ജഗദാദി ച വാ പൃഥക്
രാമാ, ആകാശംപോലെ മനസ്സു തെളിഞ്ഞവർക്ക് ഒരേ ഒരു ആകാശം മാത്രം കാണപ്പെടുന്നു; അവർക്ക് തങ്ങളെയും ലോകത്തെയും അതിന്റെ ആരംഭത്തെയും വേറിട്ടതായി തോന്നുന്നില്ല.
ശിലാകുഡ്യേന നിര്യാന്തി നഭസേവാനിരോധിതമ് । ശസ്ത്രാനിലൈര് ന ഭിദ്യന്തേ നഭോഭാഗാ ഇവാചലാഃ
അവർ കല്ല് മതിലുകൾക്കൂടെയും, ആകാശം പോലും തടയാതെ കടന്നു പോകുന്നു; ആയുധങ്ങളോ കാറ്റോ അവരെ തൊടുന്നില്ല, ആകാശത്തിൽ അചലങ്ങൾ അപ്രഭാവിതരായിരിക്കുന്നതുപോലെ.
സുമേരുവിപുലാകാരാ അപ്യ് ആദിത്യാംശുരേണുഷു । ബിസതന്തുഷു മേഘേഷു തിഷ്ഠന്തി പരമാണുവത്
സുമേരു മലപോലെയുള്ള വലിപ്പമുള്ളവരായിരുന്നാലും, അവർ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളിൽ, പൊടികണങ്ങളിൽ, താമരയുടെ നൂലുകളിൽ, മേഘങ്ങളിൽ പോലും അനുസൂക്ഷ്മമായി, ഒരു അണുവിനെപ്പോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ശൂന്യത്വമ് ഇവ സംയാതാശ് ശൂന്യതാബദ്ധഭാവനാഃ । ശൂന്യാ ഇവ നഭോഭാഗാശ് ശൂന്യേ തിഷ്ഠന്തി വിജ്വരമ്
ശൂന്യതയോടുള്ള ദൃഢമായ ഭാവനയോടെ, അവർ ശൂന്യതയെപ്പോലെ തന്നെയാണ്; ആകാശത്തിലെ ഭാഗങ്ങൾ ശൂന്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, അവർ ശൂന്യത്തിൽ വേദനയില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ശൂന്യേ ച വിദിതാത്മാനോ ഭാവയന്തി യഥൈവ യത് । തത് തഥൈവാശു പശ്യന്തി ദൃഢഭാവനയാ സ്വയാ
ആ ശൂന്യത്തിൽ, ആത്മാവിനെ തിരിച്ചറിയുന്നവർ തങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും ഭാവന ചെയ്യുന്നു; അവരുടെ ദൃഢമായ ഭാവനയാൽ അതു അതുപോലെ തന്നെ ഉടൻ കാണുകയും ചെയ്യുന്നു.
ദൃഢഭാവാനുസന്ധാനാദ് വിമൂഢാ അപി രാഘവ । വിഷം നയന്ത്യ് അമൃതതാമ് അമൃതം വിഷതാമ് അപി
രാഘവ, ദൃഢമായ ചിന്തയിലൂടെ, മനസ്സിൽ ഭ്രമം ഉള്ളവരും വിഷം അമൃതമാക്കി മാറ്റാനും അമൃതം വിഷമാക്കി മാറ്റാനും കഴിയും.
ഏവം യഥാ യഥൈവേഹ ഭാവ്യതേ ദൃഢഭാവനമ് । ഭൂയതേ ഹി തഥൈവാശു തദ് ഏത്യ് ആലോകിതം പുനഃ
ഇവിടെ ദൃഢമായ മനസ്സോടെ എന്ത് ചിന്തിച്ചാലും അതു തന്നെ വേഗത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ആവർത്തിച്ച് കാണപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
സത്യഭാവേന ദൃഷ്ടോ ഽയം ദേഹോ ദേഹോ ഭവത്യ് അലമ് । ദൃഷ്ടസ് ത്വ് അസത്യഭാവേന വ്യോമതാം യാതി ദേഹകഃ
ഈ ശരീരം സത്യമായാണെന്ന് ഉറപ്പോടെ കണ്ടാൽ ശരീരമായിരിക്കും; അസത്യമായാണെന്ന് കണ്ടാൽ ശരീരം ആകാശംപോലെയാകും.
അണിമാദിപദപ്രാപ്തൌ ജ്ഞാനയുക്തിര് ഇതി ശ്രുതാ । ഭവതൈഷാധുനാ രാമ യുക്തിമ് അന്യാമ് ഇമാം ശൃണു
അണിമാദി ശക്തികൾ ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രയോഗത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; ഇപ്പോൾ, രാമ, മറ്റൊരു മാർഗം ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
രേചകാഭ്യാസയോഗേന ജീവഃ കുണ്ഡലിനീഗൃഹാത് । ഉദ്ധൃത്യ യോജ്യതേ വായാവ് ആമോദഃ കുസുമാദ് ഇവ
ശ്വാസം പുറത്തുവിടാനുള്ള അഭ്യാസംകൊണ്ട്, ജീവൻ കുണ്ഡലിനിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തെടുക്കപ്പെടുന്നു, പുഷ്പത്തിൽ നിന്ന് സുഗന്ധം പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ.
ത്യജ്യതേ വിഗതസ്പന്ദോ ദേഹോ ഽയം കാഷ്ഠലോഷ്ടവത് । ദേഹേ വിജീവേ വിമണൌ വംശേ ച ക ഇവാദരഃ
ചലനം നിൽക്കുമ്പോൾ ഈ ശരീരം മരച്ചില്ലയോ മണ്ണ് കഷ്ണമോ പോലെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ജീവൻ പുറത്ത് പോയാൽ, ശൂന്യമായ ശരീരത്തോടോ, വംശിയോടോ, യന്ത്രത്തോടോ ആര്ക്ക് പ്രീതിയുണ്ടാകും?
സ്ഥാവരേ ജങ്ഗമേ വാപി യഥാഭിമതയേച്ഛയാ । ഭോക്തും തത്സമ്പദം സമ്യഗ് ജീവോ ഽന്തര് വിനിവേശ്യതേ
സ്വന്തം ഇഷ്ടത്താൽ, ജീവൻ ഇച്ഛിച്ച stationary അല്ലെങ്കിൽ ചലിക്കുന്ന ജീവിയിൽ പ്രവേശിച്ച്, ആ രൂപത്തിന്റെ സമ്പത്ത് മുഴുവൻ അനുഭവിക്കുന്നു.
ഇതി സിദ്ധിശ്രിയം ഭുക്ത്വാ സ്ഥിതം ചേത് തദ് വപുഃ പുനഃ । പ്രവിശ്യതേ സ്വമ് അന്യദ് വാ യദ് യഥാത്രാഭിരോചതേ
ഇങ്ങനെ അത്ഭുതശക്തികളുടെ മഹിമ അനുഭവിച്ചശേഷം, മനസ്സ് ആഗ്രഹിച്ചാൽ പഴയ ശരീരത്തിലോ മറ്റേതെങ്കിലും ശരീരത്തിലോ വീണ്ടും പ്രവേശിക്കുന്നു.
ദേഹാദ് അയാതയാ വിഷ്വഗ് വ്യാപ്തവത്യാ ച ഖാനിലമ് । സംവിദാ ജഗദ് ആപൂര്യ സമ്പൂര്ണം സ്ഥീയതേ ഽഥ വാ
ശരീരത്തിന്റെ അതിരുകൾ വിട്ട്, ആ ബോധം ആകാശത്തിലും വായുവിലും എല്ലാടും വ്യാപിച്ച്, ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറച്ച്, പൂർണ്ണമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ജ്ഞാത്വാ സദാഭ്യുദിതമ് ഉജ്ഝിതദോഷമ് ഈശം യദ് യദ് യഥാ സമഭിവാഞ്ഛതി ചിത്പ്രകാശഃ । പ്രാപ്നോതി തത് തദ് അചിരേണ തഥൈവ രാമ സമ്പത്പദം വിദുര് അനാവരണത്വമ് ഏവ
എപ്പോഴും ഉദയിക്കുന്ന, ദോഷങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത, പരമാധിപതിയായ ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശം അറിയുന്നവന്, രാമാ, അതു എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അതു ഉടൻ ലഭിക്കും. ഇതാണ് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്ന തടസ്സങ്ങളില്ലാത്ത സമ്പത്തിന്റെ അവസ്ഥ.
അണിമാദിഗുണൈശ്വര്യയുക്താ സാ നൃപമാനിനീ । ഏവം ബഭൂവ ചൂഡാലാ ഘനാഭ്യാസവതീ സതീ
അണിമാദി ശക്തികൾ ഉള്ളതും, രാജകീയമായ മഹത്വം പുലർത്തുന്നതുമായ ചൂഡാലാ, ഇങ്ങനെ സ്ഥിരമായ അഭ്യാസത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ജഗാമാകാശമാര്ഗേണ വിവേശാമ്ബുധികോടരമ് । ചചാര വസുധാപീഠേ ഗങ്ഗേവാമലശീതലാ
അവൾ ആകാശമാർഗ്ഗത്തിൽ യാത്ര ചെയ്തു, സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ കടന്നു, ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ ഗംഗയെപ്പോലെ ശുദ്ധിയും തണുപ്പും കൊണ്ട് സഞ്ചരിച്ചു.
ക്ഷണമ് അപ്യ് അഗതാ ഭര്തുര് വക്ഷസശ് ചേതസസ് തഥാ । സര്വേഷൂവാസ രാജ്യേഷു ലക്ഷ്മീര് ഇവ ജഗത്സു ച
ഭർത്താവിന്റെ മനസ്സിലും ഹൃദയത്തിലും അവൾ ഒരു നിമിഷം പോലും വിട്ടുപോയില്ല; രാജാവിന്റെ രാജ്യത്തും ലോകത്തും ഐശ്വര്യം എപ്പോഴും ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
ആകാശഗാമിനീ ശ്യാമാ വിദ്യുദാലോലഭൂഷണാ । ബഭ്രാമ മേഘലേഖേവ ഗിരിമാലാ മഹീതലേ
ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന കറുത്തവളും മിന്നുന്ന ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവളും, മേഘരേഖപോലോ ഭൂമിയിൽ പർവ്വതമാലപോലോ സുന്ദരമായി സഞ്ചരിച്ചു.