ഹുതാശോ നാശമ് ആഗത്യ സോമോ ഭവതി വൈ തഥാ । ദിവസോ നാശമ് ആഗത്യ രാത്രിര് ഭവതി വൈ യഥാ
അഗ്നി നശിച്ചാൽ അതു സോമമായി മാറുന്നതുപോലെയും, പകൽ അവസാനിച്ചാൽ അതു രാത്രിയായി മാറുന്നതുപോലെയും ആണ്.
തമഃപ്രകാശയോശ് ഛായാതപയോര് ദിനരാത്രയോഃ । മധ്യേ വിലക്ഷണം രൂപം പ്രാജ്ഞൈര് അപി ന ലഭ്യതേ
അന്ധകാരത്തിനും വെളിച്ചത്തിനും, നിഴലിനും ചൂടിനും, പകലിനും രാത്രിക്കും ഇടയിൽ ഉള്ള വ്യത്യസ്തമായ രൂപം, ഏറ്റവും ജ്ഞാനികൾക്കു പോലും പിടികൂടാൻ കഴിയില്ല.
സന്ധിര് അപ്യ് ആബിലോ യസ് സ്യാദ് ഏതയോര് ഏവ തദ് വപുഃ । ഭാവാഭാവൌ യഥൈകസ്യ ശ്ലിഷ്ടാവ് ഏതൌ തഥൈവ ഹി
ഇവ രണ്ടിനും ഇടയിൽ ഉള്ള സംഗമം പോലും വ്യക്തമായതല്ല; അതാണ് ഇവയുടെ സ്വഭാവം. ഒരാളുടെ ഉണ്ട്-ഇല്ല എന്നത് ചേർന്ന് നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ ഇവ രണ്ടും അങ്ങനെ തന്നെ ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
ദ്വാഭ്യാം ചൈതന്യജാഡ്യാഭ്യാം ഭൂതാനി പ്രസ്ഫുരന്തി ഹി । യഥാ തമഃപ്രകാശാഭ്യാമ് അഹോരാത്രാ മഹീതലേ
ചൈതന്യവും ജഡതയും ചേർന്ന് എല്ലാ ഭൗതിക വസ്തുക്കളും ഉദിക്കുന്നു; അങ്ങനെ തന്നെ, ഭൂമിയിൽ അന്ധകാരവും വെളിച്ചവും ചേർന്ന് പകലും രാത്രിയും ഉണ്ടാകുന്നു.
ചിദ്രൂപജഡരൂപാഭ്യാമ് ആരബ്ധേയം ജഗത്സ്ഥിതിഃ । ജലാമൃതാഭ്യാം മിശ്രാഭ്യാം ദ്വാഭ്യാം തനുര് ഇവൈന്ദവീ
ഈ ലോകത്തിന്റെ നില ചൈതന്യവും ജഡതയും ചേർന്നുണ്ടായതാണ്. വെള്ളവും അമൃതവും കലർന്നുണ്ടാകുന്ന ചന്ദ്രന്റെ ശരീരത്തെപ്പോലെ തന്നെയാണ് ഇത്.
പ്രകാശമ് അനലം സൂര്യം ചിദ്രൂപം വിദ്ധി രാഘവ । ജഡാത്മകം തമോരൂപം വിദ്ധി സോമശരീരകമ്
രാഘവാ, അഗ്നിയും പ്രകാശവും സൂര്യനും ചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപങ്ങളാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത, അതായത് ജഡസ്വഭാവമുള്ളത്, ചന്ദ്രന്റെ ശരീരമാണെന്ന് അറിയണം.
ചിത്സൂര്യേ നിര്മലേ ദൃഷ്ടേ തമോ നശ്യേദ് ഭവാമയഃ । വ്യോമസൂര്യേ ബഹിര് ദൃഷ്ടേ യഥാ കൃഷ്ണനിശാതമഃ
ശുദ്ധമായ ചൈതന്യസൂര്യനെ കാണുമ്പോൾ ലോകമായ ഇരുണ്ടത അപ്രത്യക്ഷമാകും. ആകാശത്ത് സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നപ്പോൾ രാത്രിയുടെ ഇരുണ്ടത ഇല്ലാതാകുന്നതുപോലെയാണ് അത്.
സോമദേഹേ ജഡേ ദൃഷ്ടേ ചിത്തേജോ ഽസത്യവദ് ഭവേത് । നിശീഥേ വിലസച്ചന്ദ്രേ യഥാ സൌരഃ പ്രഭാഭരഃ
ജഡമായ ചന്ദ്രന്റെ ശരീരം മാത്രം കാണുമ്പോൾ, ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശം സത്യമല്ലെന്നതുപോലെ തോന്നും. അർദ്ധരാത്രിയിൽ ചന്ദ്രൻ പ്രകാശിക്കുമ്പോൾ സൂര്യന്റെ പ്രകാശം ഇല്ലാതായതുപോലെ.
സോമം പ്രകടയത്യ് അഗ്നിശ് ചിദ് ദേഹം സുചിരപ്രഭാ । അഗ്നിം ഭാസയതീന്ദുശ് ച ദേഹം സ്വം രൂപമ് അര്പയന്
അഗ്നി ചന്ദ്രനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു, അതുപോലെ ദീർഘകാലം പ്രകാശമുള്ള ചൈതന്യം ശരീരത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, ചന്ദ്രൻ അഗ്നിയെ വെളിച്ചം നൽകുന്നു, തന്റെ രൂപം ശരീരത്തിലേക്ക് നൽകുന്ന പോലെ.
ചിന് നിഷ്ക്രിയാ ത്വ് അനാഭാസാ കേവലാ നോപലഭ്യതേ । ആലോക ഇവ ദീപേന ദേഹേനൈവാവഗമ്യതേ
ചൈതന്യം പ്രവർത്തിയില്ലാത്തതും രൂപമില്ലാത്തതും ഒറ്റയ്ക്കു കാണാനാവാത്തതുമാണ്. ദീപം കൊണ്ടു വെളിച്ചം അറിയപ്പെടുന്നതുപോലെ, ശരീരത്തിലൂടെ മാത്രമേ അതിനെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയൂ.
ചിതശ് ചേത്യോന്മുഖത്വേന ലാഭസ് സൈവ ച സംസൃതിഃ । നിശ്ചേത്യായാസ് തു നോ ലാഭോ നിര്വാണം ച തദ് ഏവ ഹി
ചൈതന്യം വസ്തുക്കളിലേക്കു തിരിഞ്ഞാൽ അതാണ് ലഭ്യമായതും, അതാണ് തന്നെ ജന്മമരണചക്രവും. എന്നാൽ വസ്തുക്കളിൽ ലയിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ ലഭ്യമായതൊന്നുമില്ല, അതാണ് യഥാർത്ഥ മോക്ഷം.
അന്യോഽന്യലബ്ധസത്താകാവ് ഏവം കുഡ്യപ്രകാശവത് । അഗ്നീഷോമാവ് ഇമൌ വിദ്ധി സമ്പൃക്തൌ ദേഹദേഹിനൌ
രണ്ടു മതിലുകൾ പരസ്പരം വെളിപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ, അഗ്നിയും ചന്ദ്രനും—അഥവാ ചൈതന്യവും ജഡത്വവും—ശരീരവും അതിലെ ജീവനും തമ്മിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
അതിശായിനി നിര്വാണേ ജാഡ്യേ ചൈവാതിശായിനി । അഗ്നേസ് സോമസ്യ ചൈവാങ്ഗ സ്ഥിതിര് ഭവതി കേവലാ
പരമമായ മോക്ഷത്തിലും അതീവ ജഡതയിലുമാണ് അഗ്നിയും സോമവും എന്നിങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നത്, പ്രിയവേ.
പ്രാണോ ഽഗ്നിര് ഉഷ്ണപ്രകൃതിര് അപാനശ് ശീതലശ് ശശീ । ഛായാതപവദ് ഇത്യ് ഏതൌ സംസ്ഥിതൌ മുഖമാര്ഗഗൌ
ശ്വാസം അഗ്നിപോലെയാണ്, അതിന്റെ സ്വഭാവം ചൂടാണ്; അപാനവായു ചന്ദ്രനുപോലെയാണ്, അതിന്റെ സ്വഭാവം തണുപ്പാണ്. ഈ രണ്ടും നിഴലും വെളിച്ചവും പോലെ വായിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
അപാനേ ശീതലേ സത്താമ് ഏത്യ് ഉഷ്ണഃ പ്രാണപാവകഃ । പ്രതിബിമ്ബമ് ഇവാദര്ശേ സ ച തസ്മിംസ് തഥൈവ ഹി
അപാനവായു തണുപ്പിനെ നേടുമ്പോൾ, പ്രാണന്റെ അഗ്നി ചൂടാകുന്നു; കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലനം കാണുന്നതുപോലെ അതും അതിൽ പ്രത്യക്ഷമാകും.
ചിദഗ്നിഃ പദ്മയന്ത്രസ്ഥം സോമം വാര്യാത്മകം ത്വിഷാ । ജനയത്യ് അനുഭൂത്യേഹ കുഡ്യാലോകം യഥാ ബഹിഃ
ചൈതന്യത്തിന്റെ അഗ്നി, കമലാകാരമായ യന്ത്രത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ജലസ്വഭാവമുള്ള സോമത്തെ അതിന്റെ പ്രകാശംകൊണ്ട് സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അകത്തുള്ള വിളക്ക് ചുമരിൽ വെളിച്ചം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
സംസൃത്യാദൌ ഹി യാ കാചിത് സംവിച് ഛീതോഷ്ണരൂപിണീ । അഗ്നീഷോമാഭിധാം പ്രാപ്താ സൈവ സര്ഗോ നൃണാമ് ഇഹ
സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ ചൂടും തണുപ്പും എന്ന രൂപത്തിൽ പ്രകടമാകുന്ന അവബോധം തന്നെയാണ് അഗ്നിയും സോമവും എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇതാണ് ഇവിടെ ജീവികളുടെ സൃഷ്ടി.
യത്ര സോമകലാ ഗ്രസ്താ ക്ഷണം സൂര്യേണ ഷോഡശീ । മുഖാദ് വിതസ്തിമാത്രാഗ്രേ തത്ര ബദ്ധപദോ ഭവ
സൂര്യൻ ഒരു നിമിഷം സോമയുടെ പത്താറാം അംശം പിടിച്ചെടുക്കുന്നിടത്ത്, വായിൽ നിന്ന് ഒരു വിരൽ നീളമുള്ള ദൂരത്തിൽ, അവിടെ ഉറച്ച നിലയിൽ നിലകൊള്ളണം.
നൂനം സൂര്യപദം പ്രാപ്തസ് സോമോ യത്ര ഹൃദമ്ബരേ । നൂനം കേവലയാ സ്ഥിത്യാ തത്ര ബദ്ധപദോ ഭവ
ഹൃദയാകാശത്തിൽ സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം ലഭിക്കുകയും സോമം അവിടെ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നിടത്ത്, അതിൽ നിർമലമായ സ്ഥിരതയോടെ ഉറച്ച നിലയിൽ നിലകൊള്ളണം.
ഔഷ്ണ്യമ് അഗ്നിശ് ചിദ് ആദിത്യശ് ശൈത്യം സോമ ഉദാഹൃതഃ । യത്രൈതൌ പ്രതിബിമ്ബസ്ഥൌ തത്ര ബദ്ധപദോ ഭവ
ചൂട് അഗ്നിയാണ്, അവബോധം സൂര്യനാണ്, തണുപ്പ് സോമം എന്നു പറയുന്നു. ഇവ രണ്ടും പ്രതിഫലിക്കുന്നിടത്ത് ഉറച്ച നിലയിൽ നിലകൊള്ളണം.
ശാരീരസോമസൂര്യാഗ്നിസങ്ക്രാന്തിജ്ഞോ ഭവാനഘ । അത്ര യോജനലക്ഷസ്ഥം വസ്തു പശ്യസി നിശ്യ് അപി । അത്ര സങ്ക്രാന്തികാലാ ഹി ബാഹ്യാസ് തൃണസമാസ് സ്മൃതാഃ
ശുദ്ധനായവനേ, നീ ശരീരത്തിലെ, ചന്ദ്രനിലെ, സൂര്യനിലെ, അഗ്നിയിലേയും മാറ്റങ്ങൾ അറിയുന്നവനാണ്. ഇവിടെ, രാത്രിയിലുപോലും നീ ഒരു ലക്ഷം യോജന ദൂരെയുള്ള വസ്തു കാണുന്നു. ഇതിൽ, പുറം ലോകത്തിലെ മാറ്റങ്ങളുടെ സമയങ്ങൾ പുൽത്തുണ്ട് പോലെയുള്ള അപ്രധാനമായവയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
സങ്ക്രാന്തിമ് ഉത്തരമ് അഥായനമ് അങ്ഗ സമ്യക്കാലം തഥാ വിഷുവതീ യദി ദേഹവാതൈഃ । അന്തര് ബഹിസ്സ്ഥമ് ഇവ വേത്സി യഥാനുഭൂതം തച് ഛോചസീഹ ന പുനഃ പരമ് അഭ്യുപേതഃ
ശരീരത്തിലെ വായുവിന്റെ സഹായത്തോടെ, ഉത്തരായണം, അദ്രുതായനം, സമകാലം, വിഷുവം തുടങ്ങിയ മാറ്റങ്ങൾ നീ ശരിയായി അകത്തും പുറത്തും അനുഭവം വഴി അറിയുമ്പോൾ, നീ ഇവിടെ ദുഃഖിക്കുന്നു. എന്നാൽ പരമാവസ്ഥയിൽ എത്തുമ്പോൾ വീണ്ടും ദുഃഖം അനുഭവിക്കില്ല.
അണുതാം സ്ഥൂലതാം ചായം യഥാ ഗച്ഛതി യോഗിനാമ് । ദേഹോ രാമ തഥാ സമ്യഗ് വക്ഷ്യമാണമ് ഇദം ശൃണു
യോഗിമാരുടെ ശരീരം എങ്ങിനെയാണ് സൂക്ഷ്മതയിലേക്കോ ഭൗതികതയിലേക്കോ മാറുന്നതെന്ന്, രാമാ, അതുപോലെ തന്നെ ശരീരത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. ഇത് ഞാൻ നിനക്ക് വിശദമായി പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കു.
ഹൃദ്യ് അബ്ജപത്ത്രകോശോത്ഥഃ പ്രസ്ഫുരത്യ് ആനലഃ കണഃ । ഹേമഭ്രമരവത് സാന്ധ്യേ വിദ്യുത്കണ ഇവാമ്ബുദേ
ഹൃദയത്തിലെ താമരയിലുണ്ടായിരിക്കുന്ന കൊടിയിൽ നിന്ന് ഒരു അഗ്നിക്കണം ഉദിക്കുന്നു. അത് സന്ധ്യാകാലത്ത് പൊൻതേനീച്ച പോലെ, അല്ലെങ്കിൽ മേഘത്തിൽ മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെ തെളിയുന്നു.
സ പ്രവര്ധനസംവിത്ത്യാ വാത്യയേവാശു വര്ധതേ । സംവിദ്രൂപതയാ നൂനമ് അര്കവദ് യാതി ചോദയമ്
വിസ്തരിക്കുന്ന ബോധത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ അത് വേഗത്തിൽ വളരുന്നു, ഒരു ചുഴലിക്കാറ്റുപോലെ. ബോധത്തിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, അത് സൂര്യനെപ്പോലെ ഉയർന്നു വരുന്നു.
സന്ധ്യാഭ്രപ്രഥമാര്കാഭോ വൃദ്ധിമ് അഭ്യാഗതഃ ക്ഷണാത് । ഗാലയത്യ് അഖിലം സാങ്ഗം ദേഹം ഹേമ യഥാനലഃ
സന്ധ്യാകാലത്തെ മേഘത്തിൽ ആദ്യമായി കാണുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ അതിവേഗം വളർന്നു, അതിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളോടും കൂടി ശരീരത്തെ പൂർണ്ണമായും ഉരുക്കുന്നു, സ്വർണം അഗ്നിയിൽ ഉരുകുന്നതുപോലെ.
ജലസ്പര്ശാസഹോ യുക്ത്യാ ഗാലയത്യ് ഉപലാദ്യ് അപി । ബാഹ്യ ഏവാനലസ്പന്ദ ആന്തരസ് തു വിശേഷതഃ
ജലസ്പർശം സഹിക്കാത്ത സ്വഭാവം കൊണ്ടു പോലും, അത് കല്ല് പോലും ഉരുക്കാൻ കഴിയും. പുറത്തുള്ള അഗ്നി വെറും ദൃശ്യമാണെങ്കിലും, ഉള്ളിലെ അഗ്നി അതിൽ കൂടുതൽ ശക്തമാണ്.
സ ശരീരദ്രവഃ പശ്ചാദ് വിധൂയ ക്വാപി നീയതേ । ചിത്ക്ഷോഭിതേന പ്രാണേന നീഹാരോ വാത്യയാ യഥാ
ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള ആ ദ്രവം പിന്നീട് പുറത്താക്കി എവിടെയോ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു, ബോധം ഉണർത്തിയ പ്രാണവായുവിനാൽ, മഞ്ഞ് കാറ്റിൽ പറക്കുന്നപോലെ.
ആധാരനാഡിനിര്ഹീനാ വ്യോമസ്ഥൈവാവശിഷ്യതേ । ശക്തിഃ കുണ്ഡലിനീ വഹ്നേര് ധൂമലേഖേവ നിര്ഗതാ
ആധാരനാഡികൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, കുണ്ഡലിനി എന്ന ശക്തി മാത്രം ആകാശത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു, അതു തീയിൽ നിന്നു ഉയരുന്ന പുകരേഖപോലെ പുറത്തു വരുന്നു.
ക്രോഡീകൃതമനോബുദ്ധിമയജീവാദ്യഹങ്കൃതിഃ । അന്തസ്സ്ഫുരച്ചമത്കാരാ ധൂമലേഖേവ താഗരീ
മനസും ബുദ്ധിയും പ്രാണനും തുടങ്ങിയവയെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അഹങ്കാരം, അകത്തേക്ക് അത്ഭുതകരമായി പ്രകാശിക്കുന്നു, താഗരമരം കത്തുമ്പോൾ ഉയരുന്ന പുകരേഖപോലെ.