സമസ്തൈവോര്ധ്വമ് ആയാതാ യദി യുക്ത്യാ ന ധാര്യതേ । തത് പുമാന് മൃത്യുമ് ആയാതി തയാ നിര്ഗതയാ ബലാത്
അതു മുഴുവൻ മുകളിലേക്ക് ഉയർന്ന്, ശരിയായ രീതിയിൽ പിടിച്ചുനിർത്താൻ കഴിയാതെ പോയാൽ, അതു ബലമായി പുറത്തുപോകുമ്പോൾ ആ മനുഷ്യന് മരണമാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.
സര്വഥാത്മനി ചേത് തിഷ്ഠേത് ത്യക്ത്വോര്ധ്വാധോഗമാഗമമ് । തജ് ജന്തോര് ജായതേ വ്യാധിര് മലമാരുതരോധതഃ
എല്ലാ വിധത്തിലും അതു ആത്മാവിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുകയും, മുകളിലേക്കോ താഴേക്കോ ചലനം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, മലവും വായുവും തടയപ്പെടുന്നതാൽ ആ ജീവിക്ക് രോഗം ഉണ്ടാകും.
സാമാന്യനാഡീവൈധുര്യാത് സാമാന്യവ്യാധിസമ്ഭവഃ । പ്രധാനനാഡീവൈധുര്യാത് പ്രധാനവ്യാധിസമ്ഭവഃ
സാധാരണ നാഡികൾ ശരീരത്തിൽ അശാന്തിയുണ്ടാകുമ്പോൾ സാധാരണ രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. പ്രധാന നാഡികൾ അശാന്തമാകുമ്പോൾ പ്രധാന രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
കിംവിനാശാഃ കിമുത്പാദാശ് ശരീരേ ഽസ്മിന് മുനീശ്വര । ആധയോ വ്യാധയശ് ചൈവ യഥാവത് കഥയാശു മേ
മഹർഷിയേ, ഈ ശരീരത്തിൽ നാശത്തിന്റെയും ഉത്ഭവത്തിന്റെയും കാരണം എന്താണ്? ദുഃഖങ്ങളും രോഗങ്ങളും എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് ദയവായി എനിക്കു വേഗത്തിൽ വിശദമായി പറയൂ.
ആധയോ വ്യാധയശ് ചൈവ ദ്വയം ദുഃഖസ്യ കാരണമ് । തന്നിവൃത്തിം സുഖം വിദ്യാത് തത്ക്ഷയോ മോക്ഷ ഉച്യതേ
ദുഃഖത്തിനുള്ള കാരണം രണ്ടേരു: മനസ്സിലുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകളും ശരീരരോഗങ്ങളും. ഇവ അവസാനിക്കുമ്പോൾ ആനന്ദം ലഭിക്കും; ഇവ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാകുന്നത് മോക്ഷം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
മിഥഃ കദാചിജ് ജായേതേ കദാചിത് സമമ് ഏവ തു । പര്യായേണ കദാചിത് താവ് ആധിവ്യാധീ ശരീരകേ
ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഇവ ഒന്നൊന്നിച്ച് വരാം, ചിലപ്പോൾ ഒരുമിച്ച് വരാം, ചിലപ്പോൾ മാറിമാറി ശരീരത്തിൽ ബുദ്ധിമുട്ടും രോഗവും ഉണ്ടാകാം.
ദേഹദുഃഖം വിദുര് വ്യാധിമ് ആധ്യാഖ്യം വാസനാമയമ് । മൌര്ഖ്യമൂലേ ഹി തേ വിദ്യാത് തത്ത്വജ്ഞാനപരിക്ഷയേ
ശരീരവേദനയെ അവർ മനസ്സിന്റെ രോഗം എന്നു തിരിച്ചറിയുന്നു; അതു മനസ്സിലെ പഴയ പ്രവണതകളിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്. ഈ ദു:ഖത്തിന് അജ്ഞാനമാണ് അടിസ്ഥാനം; യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം ഇല്ലാത്തപ്പോൾ ഇതാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
അതത്ത്വജ്ഞാനവശതസ് സ്വേന്ദ്രിയാക്രമണം വിനാ । ഹൃദി താനവമ് ഉജ്ഝത്സു രാഗദ്വേഷേഷ്വ് അനാരതമ്
യഥാർത്ഥം അറിയാത്തതിന്റെ കാരണത്താൽ, സ്വന്തം ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാതെ, മനസ്സ് സദാ ആസക്തിയും ദ്വേഷവും തമ്മിൽ അലയുന്നു; അങ്ങനെ ഉള്ളിൽ ക്ഷീണം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ഇദം പ്രാപ്തമ് ഇദം നേതി ജാഡ്യാന്ധ്യഘനമോഹദാഃ । ആധയസ് സമ്പ്രവര്തന്തേ വര്ഷാസു മിഹികാ ഇവ
‘ഇത് കിട്ടി, അത് കിട്ടിയില്ല’ എന്ന ചിന്തകളിൽ മുഴുകി, മന്ദതയും അജ്ഞതയും കനത്ത ഭ്രമവും കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഴക്കാലത്ത് മൂടൽമഞ്ഞ് പോലെ ദു:ഖങ്ങൾ ഉയരുന്നു.
ഭൃശം സ്ഫുരന്തീഷ്വ് ഇച്ഛാസു മൌര്ഖ്യാച് ചേതസ്യ് അനിര്ജിതേ । ദുരന്നാഭ്യവഹാരേണ ദുര്ദേശാക്രമണേന ച
ആഗ്രഹങ്ങൾ ശക്തമായി ഉയരുമ്പോൾ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ കാരണത്താൽ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാതെ, തെറ്റായ ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും, അനുയോജ്യമല്ലാത്ത സ്ഥലങ്ങളിൽ പോകുകയും ചെയ്താൽ ദു:ഖം ഉണ്ടാകുന്നു.
ദുഷ്കാലവ്യവഹാരേണ ദുഷ്ക്രിയാസ്ഫുരണേന ച । ദുര്ജനാസങ്ഗദോഷേണ ദുര്ഭാവോദ്ഭവനേന ച
അനുയോജ്യമല്ലാത്ത സമയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതും, തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നതും, ദുഷ്ടരുമായി കൂട്ടുകൂടുന്നതും, അനുകൂലമല്ലാത്ത സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതും ദു:ഖത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
ക്ഷീണത്വാദ് വാ പ്രപൂര്ണത്വാന് നാഡിഷ്വ് അസുഖസംസൃതൌ । പ്രാണേ വിധുരതാം യാതേ കുപഥേവ നവാധ്വഗേ
ശരീരത്തിലെ നാഡികൾ ക്ഷീണിച്ചാലോ അതിക്രമിച്ചാലോ, അതിനാൽ പ്രാണശക്തി അസ്ഥിരമാകുമ്പോൾ, ശരീരത്തിൽ ദു:ഖം ഉണ്ടാകുന്നു. പുതുതായി നിർമ്മിച്ച കഷ്ടമായ വഴിയിൽ യാത്രക്കാരന് നേരിടുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുപോലെയാണ് അതു.
ദൌസ്സ്ഥിത്യകാരണം ദോഷാദ് വ്യാധിര് ദേഹേ പ്രവര്തതേ । നദ്യാം പ്രാവൃണ്നിദാഘാഭ്യാമ് ഇവാകാരവിപര്യയഃ
അസ്ഥിരതയ്ക്ക് കാരണമാകുന്ന ദോഷം മൂലം രോഗം ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നു. മഴക്കാലത്തോ വേനല്ക്കാലത്തോ നദിയുടെ രൂപം മാറുന്നതുപോലെയാണ് അതു.
പ്രാക്തനീ വൈഹികീ വാപി ശുഭാ വാപ്യ് അശുഭാ മതിഃ । യൈവാധികാ സൈവ തഥാ തസ്മിന് യോജയതി ക്രമേ
മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവം പൂർവ്വജന്മത്തിൽ നിന്നോ ഈ ജന്മത്തിൽ നിന്നോ, നല്ലതായാലോ ചീത്തയായാലോ, ഏത് സ്വഭാവമാണ് കൂടുതൽ ശക്തമോ അതാണ് ഓരോ സാഹചര്യത്തിലും നമ്മെ നയിക്കുന്നത്.
ആധയോ വ്യാധയശ് ചൈവം ജായന്തേ ഭൂതപഞ്ചകേ । കഥം ശൃണു വിനശ്യന്തി രാഘവാണാം കുലോദ്വഹ
അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ശരീരത്തിൽ ദു:ഖങ്ങളും രോഗങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു. രാഘവകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവ എങ്ങനെ നശിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ദ്വിവിധോ ഹ്യ് ആധിര് അസ്തീഹ സാമാന്യസ് സാര ഏവ ച । വ്യവഹാരസ് തു സാമാന്യസ് സാരോ ജന്മമയസ് സ്മൃതഃ
ഇവിടെ ദു:ഖങ്ങൾക്ക് രണ്ടു വിധങ്ങളുണ്ട്: സാധാരണവും ആന്തരികവും. സാധാരണ ദു:ഖം ലോകജീവിതത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നതാണ്; ആന്തരികം അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു പിറക്കുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു.
പ്രാപ്തേനാഭിമതേനൈവ നശ്യന്തി വ്യാവഹാരികാഃ । ആധിക്ഷയേണാധിഭവാഃ ക്ഷീയന്തേ വ്യാധയോ ഽപ്യ് അലമ്
ഇഷ്ടമുള്ളത് ലഭിച്ചാൽ സാധാരണ ദു:ഖങ്ങൾ അകറ്റാം. അജ്ഞാനം ഇല്ലാതാക്കുമ്പോൾ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ദു:ഖങ്ങളും രോഗങ്ങളും മുഴുവൻ നശിക്കും.
ആത്മജ്ഞാനം വിനാ സാരോ നാധിര് നശ്യതി രാഘവ । ഭൂയോ രജ്ജ്വവബോധേന രജ്ജുസര്പോ ഹി നശ്യതി
ആത്മജ്ഞാനം ഇല്ലാതെ ആന്തരിക ദു:ഖം അകറ്റാൻ കഴിയില്ല, രാഘവ. കയറിൽ പാമ്പ് കാണുന്നവൻ കയറിൻറെ യാഥാർത്ഥ്യം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ ആ ഭ്രമം അകറ്റാനാകൂ.
ആധിവ്യാധിവിലാസാനാം രാമ സാരാധിസങ്ക്ഷയഃ । സര്വേഷാം മൂലഹാ പ്രാവൃണ്നദീവ തടവീരുധാമ്
രാമാ, ദു:ഖങ്ങളുടെ മൂലമായ അസുഖം നശിച്ചാൽ, എല്ലാ വ്യാധികളും ബുദ്ധിമുട്ടുകളും പുഴയുടെ കരയിലുള്ള ചെടികളെ ശരദ്കാലത്തിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം പോലെ പൂർണ്ണമായി വേരോടെ പിഴുതെറിഞ്ഞ് കളയപ്പെടും.
അനാധിജാ വ്യാധയസ് തു ദ്രവ്യമന്ത്രശുഭക്രമൈഃ । ചികിത്സകാദിശാസ്ത്രോക്തൈര് നശ്യന്ത്യ് അഭ്രൈര് ഇവാതപാഃ
അസുഖങ്ങൾ ദു:ഖത്തിൽ നിന്നല്ലെങ്കിൽ, ഔഷധങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, നല്ല രീതികൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച്, വൈദ്യരും ശാസ്ത്രങ്ങളും പറഞ്ഞതുപോലെ, മേഘങ്ങൾ സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ അകന്നുപോകുന്നതുപോലെ, അവയും അകറ്റാം.
സ്നാനമന്ത്രൌഷധോപായവക്തൄണ്യ് അധിഗതാനി ച । ത്വയാ ചികിത്സാശാസ്ത്രാണി കിമ് അന്യദ് ഉപദിശ്യതേ
നീ ഇതിനകം തന്നെ സ്നാനം, മന്ത്രങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ, ചികിത്സാശാസ്ത്രം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇനി എന്താണ് നിന്നോട് പഠിപ്പിക്കാനുള്ളത്?
ആധേഃ കഥം ഭവേദ് വ്യാധിഃ കഥം ച സ വിനശ്യതി । ദ്രവ്യാദ് ഇതരയാ യുക്ത്യാ മന്ത്രപുണ്യാദിപൂര്വയാ
ദു:ഖത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ രോഗം ഉണ്ടാകുന്നു? അത് എങ്ങനെ അകറ്റാം? ഔഷധങ്ങൾ കൊണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ മന്ത്രം, പുണ്യം തുടങ്ങിയ മറ്റു മാർഗ്ഗങ്ങൾ കൊണ്ടോ അതിനെ അകറ്റാം.
ചിത്തേ വിധുരിതേ ദേഹസ് സമ്യങ് നാനുഭവത്യ് അയമ് । യഥാ ഹി രുഷിതോ ജന്തുര് അഗ്രമ് ഏവ ന പശ്യതി
മനസ്സ് അശാന്തമായാൽ ഈ ശരീരം ശരിയായി പ്രവർത്തിക്കില്ല; കോപിതനായ ഒരു ജീവി മുന്നിൽ കാണുന്നതും കാണാതെ പോകുന്നതുപോലെ.
അനപേക്ഷ്യ യഥാപ്രാപ്തമ് അമാര്ഗമ് അനുധാവതി । പ്രകൃതം മാര്ഗമ് ഉത്സൃജ്യ ശരാര്തോ ഹരിണോ യഥാ
എന്തും ആലോചിക്കാതെ, കിട്ടുന്നതെന്തും പിന്തുടർന്ന്, ശരിയായ വഴി ഉപേക്ഷിച്ച് തെറ്റായ വഴിയിലേക്കു പോകുന്നു; വെടിയേറ്റ മാൻ ഭ്രമിച്ച് ഓടുന്നതുപോലെ.
സങ്ക്ഷോഭാത് സാമ്യമ് ഉത്സൃജ്യ വഹന്തി പ്രാണവായവഃ । ദേഹേ ഗജഘടാര്താനി പയാംസീവ സരിത്തടേ
ഉള്ളിലെ കലഹം മൂലം ജീവവായുക്കൾ തുല്യത വിട്ട് ശരീരത്തിൽ അശാന്തമായി ഒഴുകുന്നു; ആനകൾ നദത്തീരത്തെ കുഴപ്പമാക്കുമ്പോൾ വെള്ളം ഒഴുകുന്നതുപോലെ.
അസമം വഹതി പ്രാണേ നാഡ്യോ യാന്തി വിസംസ്ഥിതിമ് । അസമ്യക് സംസ്ഥിതേ ഭൂപേ യഥാ വര്ണാശ്രമക്രമാഃ
ശരീരത്തിലെ നാഡികൾ ജീവശക്തിയെ തുല്യമായി കൊണ്ടുപോകാതെ അക്രമമായി ഒഴുക്കുന്നു; രാജാവ് അസ്ഥിരനായാൽ വർണ്ണാശ്രമക്രമങ്ങൾ അശാന്തമാകുന്നതുപോലെ.
കാശ്ചിന് നാഡ്യഃ പ്രപൂര്ണത്വം യാന്തി കാശ്ചിച് ച രിക്തതാമ് । പ്രാണേ വിധുരിതേ ദേശേ സര്വര്തൌ സരിതോ യഥാ
ജീവശക്തി അശാന്തമായപ്പോള് ചില നാഡികള് നിറഞ്ഞുപൊങ്ങും, ചിലത് ശൂന്യമായിപ്പോകും — എല്ലാകാലത്തും നദികള് ഒരിടത്ത് കവിഞ്ഞൊഴുകുകയും മറ്റിടത്ത് ഉണങ്ങിപ്പോകുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ.
കുജീര്ണത്വമ് അജീര്ണത്വമ് അതിജീര്ണത്വമ് ഏവ വാ । ദോഷായൈവ പ്രയാത്യ് അന്നം പ്രാണസഞ്ചാരദുഷ്ക്രമൈഃ
ജീവശക്തിയുടെ സഞ്ചാരം തടസ്സപ്പെട്ടാല് ഭക്ഷണം ശരിയായി ദഹിക്കാതെയോ, ദഹിക്കാതിരിയ്ക്കയോ, അതികമായ ദഹനമാകയോ ചെയ്യാം — ഇതൊക്കെയും രോഗത്തിന് മാത്രം കാരണമാകും.
യഥാ കാഷ്ഠാനി നയതി പ്രാപ്തം ദേശം സരിദ്രയഃ । തഥാന്നാനി നയത്യ് അന്തഃ പ്രാണവാതസ് സ്വമ് ആശ്രയമ്
നദിയിലെ ഒഴുക്ക് മരക്കൊമ്പുകള് എത്തുന്നിടത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ, അകത്തുള്ള ജീവവായു ഭക്ഷ്യങ്ങളെയും അവയുടെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു.
യാന്യ് അന്നാനി വിരോധേന തിഷ്ഠന്ത്യ് അന്തശ് ശരീരകേ । താന്യ് ഏവ വ്യാധിതാം യാന്തി പരിണാമസ്വഭാവതഃ
ശരീരത്തിനൊപ്പം പൊരുത്തമില്ലാത്ത ഭക്ഷ്യങ്ങള് അകത്ത് നിലനില്ക്കുമ്പോള് അവ സ്വഭാവതയാല് തന്നെ രോഗങ്ങള്ക്കു കാരണമാകുന്നു.