സ്വയം നാനാത്വമ് ആയാന്തി ചിരം ജാഡ്യാത് സ്ഫുരന്തി ച । സുവിവിക്താശ് ശമം യാന്തി തരങ്ഗാ ഇവ തോയധേഃ
സ്വയം പല രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, ദീർഘകാലം അജ്ഞതയിൽ നില്ക്കുന്നു; പിന്നെ അപ്രത്യക്ഷമായി ഉണർന്നു പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാവുന്ന ഇവ, സമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെ, ഒടുവിൽ ശാന്തതയിൽ ലയിക്കുന്നു.
യതോ യാന്തി സമുത്സേധം യതോ യാന്തി ശമം സ്വയമ് । ഏതേ ജാഡ്യവിവേകാഭ്യാം തരങ്ഗാ ഇവ തോയധേഃ
എവിടെയാണ് ഇവ ഉയരുന്നത്, എവിടെയാണ് സ്വയം ശാന്തമാകുന്നത്—ഇവയെല്ലാം അജ്ഞതയുടെയും വിവേകത്തിന്റെയും സ്വഭാവത്തിൽ, സമുദ്രത്തിലെ തിരകളെപ്പോലെ തന്നെയാണ്.
യേ വിവേകവശതോ ലയം ഗതാ രാമ പഞ്ചകവിലാസരാശയഃ । തേ ന ഭൂയ ഇഹ യാന്തി സംസ്ഥിതിം പ്രഭ്രമന്തി ജഗതീതരേ മുഹുഃ
ഹേ രാമ, വിവേകത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ലയിച്ചുപോയ ആ അഞ്ചു സ്വഭാവങ്ങൾ വീണ്ടും ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ ശേഷിക്കുന്നവ ലോകത്ത് വീണ്ടും വീണ്ടും അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു.
ഏതത് പഞ്ചകബീജം യത് കുണ്ഡലിന്യാം തദ് അന്തരേ । പ്രാണമാരുതരൂപേണ തസ്യാം സ്ഫുരതി സര്വദാ
ഈ അഞ്ചു വിത്ത് കുണ്ഡലിനിയിൽ അകത്താണ്; അതു എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രാണനും വായുവിന്റെ രൂപത്തിൽ അവിടെ പ്രകടമാകുന്നു.
സാന്തഃ കുണ്ഡലിനീ സ്പന്ദസ്പര്ശസംവിത്കലാമലാ । കലോക്താ കലനേനാശു കഥിതാ ചേതനേന ചിത്
അന്തരംഗമായ കുണ്ഡലിനി, സ്പന്ദനം, സ്പർശം, ബോധം, കല എന്നിവയുടെ രൂപത്തിൽ ശുദ്ധമാണ്. കലയുടെ വഴി ഇതിനെ 'കല' എന്ന് വിളിക്കുന്നു, ബോധമുള്ള മനസ്സ് അതിനെ വേഗത്തിൽ 'ചൈതന്യം' എന്ന് വിവരിക്കുന്നു.
ജീവനാജ് ജീവതാം യാതാ മനനാച് ച മനസ് സ്ഥിതാ । സങ്കല്പാത് സൈവ സങ്കല്പോ ബോധാദ് ബുദ്ധിര് ഇതി സ്മൃതാ
ജീവനിൽ നിന്ന് ഇത് എല്ലാ ജീവികളുടെയും ജീവശക്തിയായി മാറുന്നു; ചിന്തയിൽ നിന്ന് മനസ്സായി നിലകൊള്ളുന്നു; ആശയത്തിൽ നിന്ന് അതേ ആശയമായി മാറുന്നു; അറിവിൽ നിന്ന് അതിനെ 'ബുദ്ധി' എന്ന് ഓർക്കുന്നു.
അഹങ്കാരകലാം യാതാ സൈഷാ പുര്യഷ്ടകാഭിധാ । സ്ഥിതാ കുണ്ഡലിനീ ദേഹേ ജീവശക്തിര് അനുത്തമാ
അഹങ്കാരത്തിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ ഇതിനെ 'എട്ട് ഘടകങ്ങളുള്ള സൂക്ഷ്മശരീരം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; കുണ്ഡലിനി ശരീരത്തിൽ ഉന്നതമായ ജീവശക്തിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.
അപാനതാമ് ഉപാഗത്യ സതതം പ്രവഹത്യ് അധഃ । സമാനനാമ്നീ മധ്യസ്ഥാ ഉദാനാഖ്യോപരിസ്ഥിതാ
അപാനവായുവിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ഇത് എല്ലായ്പ്പോഴും താഴേക്ക് ഒഴുകുന്നു; സമാനവായുവായി നടുവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഉദാനവായുവായി മുകളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
അധസ് ത്വ് അപാനരൂപൈവ മധ്യേ സോമ്യൈവ സര്വദാ । പൃഷ്ഠാദ് ഉദാനരൂപൈവ പുംസസ് സ്വസ്ഥസ്യ തിഷ്ഠതി
താഴെ എപ്പോഴും അപാനരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; നടുവിൽ സോമരൂപത്തിൽ എപ്പോഴും ഉണ്ട്; പിന്നിൽ ഉദാനരൂപത്തിൽ ആരോഗ്യവാനായ മനുഷ്യനിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
സര്വയത്നമ് അധോ യാതാ യദി യത്നാന് ന ധാര്യതേ । തത് പുമാന് മൃതിമ് ആയാതി തയാ നിര്ഗതയാ ബലാത്
എല്ലാ ശ്രമവും ചെയ്ത് അതു താഴേക്ക് പോകുമ്പോഴും, ശ്രമിച്ചിട്ടും പിടിച്ചുനിർത്താൻ കഴിയാതെ പോയാൽ, അതു ബലമായി പുറത്തുപോകുമ്പോൾ ആ മനുഷ്യന് മരണമാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.
സമസ്തൈവോര്ധ്വമ് ആയാതാ യദി യുക്ത്യാ ന ധാര്യതേ । തത് പുമാന് മൃത്യുമ് ആയാതി തയാ നിര്ഗതയാ ബലാത്
അതു മുഴുവൻ മുകളിലേക്ക് ഉയർന്ന്, ശരിയായ രീതിയിൽ പിടിച്ചുനിർത്താൻ കഴിയാതെ പോയാൽ, അതു ബലമായി പുറത്തുപോകുമ്പോൾ ആ മനുഷ്യന് മരണമാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.
സര്വഥാത്മനി ചേത് തിഷ്ഠേത് ത്യക്ത്വോര്ധ്വാധോഗമാഗമമ് । തജ് ജന്തോര് ജായതേ വ്യാധിര് മലമാരുതരോധതഃ
എല്ലാ വിധത്തിലും അതു ആത്മാവിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുകയും, മുകളിലേക്കോ താഴേക്കോ ചലനം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, മലവും വായുവും തടയപ്പെടുന്നതാൽ ആ ജീവിക്ക് രോഗം ഉണ്ടാകും.
സാമാന്യനാഡീവൈധുര്യാത് സാമാന്യവ്യാധിസമ്ഭവഃ । പ്രധാനനാഡീവൈധുര്യാത് പ്രധാനവ്യാധിസമ്ഭവഃ
സാധാരണ നാഡികൾ ശരീരത്തിൽ അശാന്തിയുണ്ടാകുമ്പോൾ സാധാരണ രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. പ്രധാന നാഡികൾ അശാന്തമാകുമ്പോൾ പ്രധാന രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
കിംവിനാശാഃ കിമുത്പാദാശ് ശരീരേ ഽസ്മിന് മുനീശ്വര । ആധയോ വ്യാധയശ് ചൈവ യഥാവത് കഥയാശു മേ
മഹർഷിയേ, ഈ ശരീരത്തിൽ നാശത്തിന്റെയും ഉത്ഭവത്തിന്റെയും കാരണം എന്താണ്? ദുഃഖങ്ങളും രോഗങ്ങളും എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് ദയവായി എനിക്കു വേഗത്തിൽ വിശദമായി പറയൂ.
ആധയോ വ്യാധയശ് ചൈവ ദ്വയം ദുഃഖസ്യ കാരണമ് । തന്നിവൃത്തിം സുഖം വിദ്യാത് തത്ക്ഷയോ മോക്ഷ ഉച്യതേ
ദുഃഖത്തിനുള്ള കാരണം രണ്ടേരു: മനസ്സിലുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകളും ശരീരരോഗങ്ങളും. ഇവ അവസാനിക്കുമ്പോൾ ആനന്ദം ലഭിക്കും; ഇവ പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാകുന്നത് മോക്ഷം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
മിഥഃ കദാചിജ് ജായേതേ കദാചിത് സമമ് ഏവ തു । പര്യായേണ കദാചിത് താവ് ആധിവ്യാധീ ശരീരകേ
ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഇവ ഒന്നൊന്നിച്ച് വരാം, ചിലപ്പോൾ ഒരുമിച്ച് വരാം, ചിലപ്പോൾ മാറിമാറി ശരീരത്തിൽ ബുദ്ധിമുട്ടും രോഗവും ഉണ്ടാകാം.
ദേഹദുഃഖം വിദുര് വ്യാധിമ് ആധ്യാഖ്യം വാസനാമയമ് । മൌര്ഖ്യമൂലേ ഹി തേ വിദ്യാത് തത്ത്വജ്ഞാനപരിക്ഷയേ
ശരീരവേദനയെ അവർ മനസ്സിന്റെ രോഗം എന്നു തിരിച്ചറിയുന്നു; അതു മനസ്സിലെ പഴയ പ്രവണതകളിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്. ഈ ദു:ഖത്തിന് അജ്ഞാനമാണ് അടിസ്ഥാനം; യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം ഇല്ലാത്തപ്പോൾ ഇതാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
അതത്ത്വജ്ഞാനവശതസ് സ്വേന്ദ്രിയാക്രമണം വിനാ । ഹൃദി താനവമ് ഉജ്ഝത്സു രാഗദ്വേഷേഷ്വ് അനാരതമ്
യഥാർത്ഥം അറിയാത്തതിന്റെ കാരണത്താൽ, സ്വന്തം ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാതെ, മനസ്സ് സദാ ആസക്തിയും ദ്വേഷവും തമ്മിൽ അലയുന്നു; അങ്ങനെ ഉള്ളിൽ ക്ഷീണം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ഇദം പ്രാപ്തമ് ഇദം നേതി ജാഡ്യാന്ധ്യഘനമോഹദാഃ । ആധയസ് സമ്പ്രവര്തന്തേ വര്ഷാസു മിഹികാ ഇവ
‘ഇത് കിട്ടി, അത് കിട്ടിയില്ല’ എന്ന ചിന്തകളിൽ മുഴുകി, മന്ദതയും അജ്ഞതയും കനത്ത ഭ്രമവും കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടപ്പോൾ, മഴക്കാലത്ത് മൂടൽമഞ്ഞ് പോലെ ദു:ഖങ്ങൾ ഉയരുന്നു.
ഭൃശം സ്ഫുരന്തീഷ്വ് ഇച്ഛാസു മൌര്ഖ്യാച് ചേതസ്യ് അനിര്ജിതേ । ദുരന്നാഭ്യവഹാരേണ ദുര്ദേശാക്രമണേന ച
ആഗ്രഹങ്ങൾ ശക്തമായി ഉയരുമ്പോൾ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ കാരണത്താൽ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാതെ, തെറ്റായ ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും, അനുയോജ്യമല്ലാത്ത സ്ഥലങ്ങളിൽ പോകുകയും ചെയ്താൽ ദു:ഖം ഉണ്ടാകുന്നു.
ദുഷ്കാലവ്യവഹാരേണ ദുഷ്ക്രിയാസ്ഫുരണേന ച । ദുര്ജനാസങ്ഗദോഷേണ ദുര്ഭാവോദ്ഭവനേന ച
അനുയോജ്യമല്ലാത്ത സമയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതും, തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നതും, ദുഷ്ടരുമായി കൂട്ടുകൂടുന്നതും, അനുകൂലമല്ലാത്ത സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതും ദു:ഖത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
ക്ഷീണത്വാദ് വാ പ്രപൂര്ണത്വാന് നാഡിഷ്വ് അസുഖസംസൃതൌ । പ്രാണേ വിധുരതാം യാതേ കുപഥേവ നവാധ്വഗേ
ശരീരത്തിലെ നാഡികൾ ക്ഷീണിച്ചാലോ അതിക്രമിച്ചാലോ, അതിനാൽ പ്രാണശക്തി അസ്ഥിരമാകുമ്പോൾ, ശരീരത്തിൽ ദു:ഖം ഉണ്ടാകുന്നു. പുതുതായി നിർമ്മിച്ച കഷ്ടമായ വഴിയിൽ യാത്രക്കാരന് നേരിടുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുപോലെയാണ് അതു.
ദൌസ്സ്ഥിത്യകാരണം ദോഷാദ് വ്യാധിര് ദേഹേ പ്രവര്തതേ । നദ്യാം പ്രാവൃണ്നിദാഘാഭ്യാമ് ഇവാകാരവിപര്യയഃ
അസ്ഥിരതയ്ക്ക് കാരണമാകുന്ന ദോഷം മൂലം രോഗം ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നു. മഴക്കാലത്തോ വേനല്ക്കാലത്തോ നദിയുടെ രൂപം മാറുന്നതുപോലെയാണ് അതു.
പ്രാക്തനീ വൈഹികീ വാപി ശുഭാ വാപ്യ് അശുഭാ മതിഃ । യൈവാധികാ സൈവ തഥാ തസ്മിന് യോജയതി ക്രമേ
മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവം പൂർവ്വജന്മത്തിൽ നിന്നോ ഈ ജന്മത്തിൽ നിന്നോ, നല്ലതായാലോ ചീത്തയായാലോ, ഏത് സ്വഭാവമാണ് കൂടുതൽ ശക്തമോ അതാണ് ഓരോ സാഹചര്യത്തിലും നമ്മെ നയിക്കുന്നത്.
ആധയോ വ്യാധയശ് ചൈവം ജായന്തേ ഭൂതപഞ്ചകേ । കഥം ശൃണു വിനശ്യന്തി രാഘവാണാം കുലോദ്വഹ
അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ശരീരത്തിൽ ദു:ഖങ്ങളും രോഗങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു. രാഘവകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അവ എങ്ങനെ നശിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ദ്വിവിധോ ഹ്യ് ആധിര് അസ്തീഹ സാമാന്യസ് സാര ഏവ ച । വ്യവഹാരസ് തു സാമാന്യസ് സാരോ ജന്മമയസ് സ്മൃതഃ
ഇവിടെ ദു:ഖങ്ങൾക്ക് രണ്ടു വിധങ്ങളുണ്ട്: സാധാരണവും ആന്തരികവും. സാധാരണ ദു:ഖം ലോകജീവിതത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നതാണ്; ആന്തരികം അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു പിറക്കുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു.
പ്രാപ്തേനാഭിമതേനൈവ നശ്യന്തി വ്യാവഹാരികാഃ । ആധിക്ഷയേണാധിഭവാഃ ക്ഷീയന്തേ വ്യാധയോ ഽപ്യ് അലമ്
ഇഷ്ടമുള്ളത് ലഭിച്ചാൽ സാധാരണ ദു:ഖങ്ങൾ അകറ്റാം. അജ്ഞാനം ഇല്ലാതാക്കുമ്പോൾ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ദു:ഖങ്ങളും രോഗങ്ങളും മുഴുവൻ നശിക്കും.
ആത്മജ്ഞാനം വിനാ സാരോ നാധിര് നശ്യതി രാഘവ । ഭൂയോ രജ്ജ്വവബോധേന രജ്ജുസര്പോ ഹി നശ്യതി
ആത്മജ്ഞാനം ഇല്ലാതെ ആന്തരിക ദു:ഖം അകറ്റാൻ കഴിയില്ല, രാഘവ. കയറിൽ പാമ്പ് കാണുന്നവൻ കയറിൻറെ യാഥാർത്ഥ്യം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ ആ ഭ്രമം അകറ്റാനാകൂ.
ആധിവ്യാധിവിലാസാനാം രാമ സാരാധിസങ്ക്ഷയഃ । സര്വേഷാം മൂലഹാ പ്രാവൃണ്നദീവ തടവീരുധാമ്
രാമാ, ദു:ഖങ്ങളുടെ മൂലമായ അസുഖം നശിച്ചാൽ, എല്ലാ വ്യാധികളും ബുദ്ധിമുട്ടുകളും പുഴയുടെ കരയിലുള്ള ചെടികളെ ശരദ്കാലത്തിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം പോലെ പൂർണ്ണമായി വേരോടെ പിഴുതെറിഞ്ഞ് കളയപ്പെടും.
അനാധിജാ വ്യാധയസ് തു ദ്രവ്യമന്ത്രശുഭക്രമൈഃ । ചികിത്സകാദിശാസ്ത്രോക്തൈര് നശ്യന്ത്യ് അഭ്രൈര് ഇവാതപാഃ
അസുഖങ്ങൾ ദു:ഖത്തിൽ നിന്നല്ലെങ്കിൽ, ഔഷധങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങൾ, നല്ല രീതികൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച്, വൈദ്യരും ശാസ്ത്രങ്ങളും പറഞ്ഞതുപോലെ, മേഘങ്ങൾ സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ അകന്നുപോകുന്നതുപോലെ, അവയും അകറ്റാം.