മനോഭ്രൂമധ്യരന്ധ്രാധോവിശദബ്വൃത്തിചഞ്ചലാ । അനാരതം രസസ്യന്ദൈഃ പ്ലവമാനൈവ തിഷ്ഠതി
ഭ്രൂമധ്യത്തിലെ നടുവഴിക്ക് കീഴിൽ മനസ്സ് സദാ ചഞ്ചലമായി, അശാന്തമായി, അമൃതധാരകളിൽ തുടർച്ചയായി നനയുന്നവണ്ണം ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
അസ്യാ അഭ്യന്തരേ തസ്മിന് കദലീകോശകോമലേ । യാ വാതശക്തിസ് സ്ഫുരതി വേണാവ് ഇവ ലസദ്ഗതിഃ
അതിനകത്ത്, വാഴക്കൊമ്പിന്റെ മൃദുലമായ ഉള്ളിലുപോലെ, ഒരു വായുവിന്റെ ശക്തി, ഒരു കുഴൽപോലെ പ്രകാശമുള്ള ചലനത്തോടെ, അകത്തേക്ക് സ്പന്ദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
സോക്താ കുണ്ഡലിനീ നാമ്നാ കുണ്ഡലാകാരവാഹിനീ । പ്രാണിനഃ പരമാ ശക്തിസ് സര്വശക്തിജവപ്രദാ
ഇതിനെ കുണ്ഡലിനി എന്നു വിളിക്കുന്നു; കുരുക്കിയ രൂപത്തിൽ ഒഴുകുന്ന ഈ ശക്തിയാണ് എല്ലാ ജീവികളുടെയും പരമശക്തി, എല്ലാ ശക്തികളുടെ വേഗത്തിന്റെയും ഉറവിടം.
അനിശം നിശ്ശ്വസദ്രൂപാ കുപിതേവ ഭുജങ്ഗമീ । സംസ്ഥിതോര്ധ്വീകൃതമുഖീ സ്പന്ദാനാം ഹേതുതാം ഗതാ
അവൾ ശ്വാസത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ എപ്പോഴും പുറത്ത് വിടുന്നവളായി, കോപിച്ച പാമ്പുപോലെ, തല മേലോട്ടുചായ്ത്ത് നിലകൊണ്ടു, എല്ലാ സ്പന്ദനങ്ങൾക്കും കാരണമായിരിക്കുന്നു.
യദാ പ്രാണാനിലോ യാതി ഹൃദി കുണ്ഡലിനീപദമ് । തദാ സംവിദ് ഉദേത്യ് അന്തര് ഭൂതതന്മാത്രബീജഭൂഃ
പ്രാണവായു ഹൃദയത്തിലെ കുണ്ഡലിനിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അകത്തുനിന്ന് ബോധം ഉദയം ചെയ്യുന്നു; അതാണ് ഭൂതങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മമായ വിത്ത്.
യദാ കുണ്ഡലിനീ ദേഹേ സ്ഫുരത്യ് അബ്ജ ഇവാലിനീ । തദാ സംവിദ് ഉദേത്യ് അന്തര് മൃദുസ്പര്ശവശോദയാ
കുണ്ഡലിനി ശരീരത്തിൽ, താമരയിൽ തേനീച്ചകളുടെ നിരപോലെ, ഉണരുമ്പോൾ അകത്തുനിന്ന് ബോധം ഉദയം ചെയ്യുന്നു; അതിനെ ഉണർത്തുന്നത് മൃദുവായ ഒരു സ്പർശമാണ്.
സ്പര്ശേന മൃദുനാ നാഡ്യാ ലിങ്ഗകാമാതപത്രയോഃ । യഥാ സംവിദ് ഉദേത്യ് ഉച്ചൈസ് തഥാ കുണ്ഡലിനീ ജവാത്
നാഡിയുടെ മൃദുവായ സ്പർശം ലിംഗത്തിലും ആഗ്രഹത്തിന്റെ ഇലയിൽ സംഭവിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെ ബോധം ശക്തിയായി ഉദയം ചെയ്യുന്നു, അതുപോലെയാണ് കുണ്ഡലിനിയും വേഗത്തിൽ ഉണരുന്നത്.
തസ്യാം സമസ്താസ് സമ്ബദ്ധാ നാഡ്യോ ഹൃദയകോശഗാഃ । ഉത്പദ്യന്തേ വിലീയന്തേ മഹാര്ണവ ഇവാപഗാഃ
അവളിൽ ഹൃദയത്തിലെ താമരയിലേക്ക് പോകുന്ന എല്ലാ നാഡികളും ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു; അവ നദികൾ മഹാസമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നതുപോലെ ഉദിച്ച് ലയിക്കുന്നു.
നിത്യം വാതാത്മകതയാ സ്പന്ദോന്മുഖതയാ തയാ । സാ സര്വസംവിദാം ബീജമ് ഏകമ് ആദ്യമ് ഉദാഹൃതമ്
എപ്പോഴും സ്വഭാവത്തില് വായുവുപോലെയും ചലനസന്നദ്ധതയിലുമാണ് അതു നിലകൊള്ളുന്നത്. അതിനാലാണ് എല്ലാ ബോധങ്ങളുടെയും ആദ്യമായ ഏക വിത്ത് എന്നു പറയുന്നത്.
ദിക്കാലാദ്യനവച്ഛിന്നാ ചിത്സംവിത് സര്വഗാസ്തി ഹി । തസ്യാഃ കുണ്ഡലിനീകോശാത് കേനാര്ഥേനോദയസ് സ്ഫുടഃ
ദിശകളും കാലവും മറ്റെന്തും കൊണ്ട് പരിമിതമല്ലാത്ത ബോധം എല്ലാടും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ കുണ്ഡലിനി എന്ന ആവരണത്തില് നിന്ന് എന്ത് വ്യക്തമായ ഉദ്ദേശമോ പ്രകടനമോ ഉരുത്തിരിയുന്നു എന്നു ചോദിക്കാനാവില്ല.
സര്വദാ സര്വതസ് സത്യം ചിത്സംവിദ് വിദ്യതേ ഽനഘ । കിം ത്വ് അസ്യാ ഭൂതതന്മാത്രവശാദ് അഭ്യുദയഃ ക്വചിത്
എപ്പോഴും എല്ലായിടത്തും സത്യമായ ബോധം നിലനില്ക്കുന്നു, പാപമില്ലാത്തവനേ. എന്നാല് അതിന്റെ ചില പ്രത്യേക ഉത്ഭവങ്ങള് മൂലഭൂതങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്താലാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
സര്വത്ര വിദ്യമാനാ ചിദ് ദേഹേഷു തരലായതേ । സര്വഗോ ഽപ്യ് ആതപസ് സാരരത്നേഷ്വ് അതിവിജൃമ്ഭതേ
എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ബോധം ശരീരങ്ങളില് അശാന്തമായ രൂപത്തില് പ്രകടമാകുന്നു. എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും പ്രകാശത്തിന്റെ മൂല്യരത്നങ്ങളില് അതു അതിവിശാലമായി വിരിയുന്നു.
ക്വചിന് നഷ്ടം ക്വചിത് സുപ്തം ക്വചിദ് ഉച്ഛൂനതാം ഗതമ് । വസ്തു വസ്തുനി യദ് ദൃഷ്ടം തത് സ്വഭാവവിജൃമ്ഭിതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ അത് നഷ്ടപ്പെടുന്നു, ചിലിടങ്ങളിൽ ഉറങ്ങുന്നു, മറ്റിടങ്ങളിൽ പൂർണ്ണതയിലേക്കെത്തുന്നു; ഓരോ വസ്തുവിലും കാണുന്നതെല്ലാം അതിന്റെ സ്വഭാവം പ്രകാശിക്കുന്നതാണു.
ഏതദ് ഭൂയഃ ക്രമേണാഹം ശൃണു വക്ഷ്യാമി തേ ഽനഘ । ദേഹേഷ്വ് ഏവ യഥോദേതി ഭൃശം സംവിന്മയഃ ക്രമഃ
നിഷ്പാപനായവനേ, ഞാൻ ഇതിനെ കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിശദമായി പറയാം; ശരീരങ്ങളിൽ അവബോധത്തിന്റെ ക്രമം എങ്ങനെ ശക്തമായി ഉദയിക്കുന്നു എന്ന് നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കു.
ചേതനാചേതനം ഭൂതജാതം വ്യോമ തഥാഖിലമ് । സര്വം ചിന്മാത്രസന്മാത്രം ശൂന്യമാത്രം യഥാ നഭഃ
ചേതനയും അചേതനയുമായ സകല ജീവികളും, ആകാശവും, എല്ലാം ശുദ്ധബോധവും ശുദ്ധസത്തയും മാത്രമാണ്; ആകാശം ശൂന്യമായതുപോലെ.
തദ് ധി ചിന്മാത്രസന്മാത്രമ് അവികാരാദ്യ് അനാമയമ് । ക്വചിത് സ്ഥിതം സംവിദൈവ കൃതതന്മാത്രപഞ്ചകമ്
അത് ശുദ്ധബോധവും ശുദ്ധസത്തയും മാത്രമാണ്, മാറ്റമില്ലാത്തതും ദുഃഖരഹിതവും; ചിലിടങ്ങളിൽ ബോധം മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു, അതിൽ നിന്ന് അഞ്ചു സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങൾ ഉരുത്തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തത് പഞ്ചകം ഗതം ദ്വിത്വം ലിക്ഷാദ്യന്തം സ്വസംവിദാ । അന്തര്ഭൂതവികാരാദി ദീപാദ് ദീപശതം യഥാ
അത് അഞ്ചു ഘടകങ്ങൾ രണ്ടായി മാറി, ഏറ്റവും ചെറുതായിരുന്നതിന്റെ ആരംഭത്തിൽ നിന്നു അവസാനംവരെ, അതിന്റെ എല്ലാ മാറ്റങ്ങളോടും കൂടി, സ്വന്തം ബോധം അതിനെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഒരു വിളക്കിൽ നിന്ന് നൂറ് വിളക്കുകൾ തെളിയുന്നതുപോലെ.
സ്വസത്താമാത്രകേണൈവ സങ്കല്പലവരൂപിണാ । പഞ്ചകാനി വ്രജന്തീഹ ദേവത്വം താനി കാനിചിത്
സ്വന്തം സാന്നിധ്യം മാത്രം, സൂക്ഷ്മമായ ഒരു ആഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, ഇവ അഞ്ചു ഘടകങ്ങളിൽ ചിലത് ദൈവസ്വഭാവം നേടുന്നു.
കാനിചിത് തിര്യഗാദിത്വം ഹേമാദിത്വം ച കാനിചിത് । കാനിചിദ് ദൃഷദാദിത്വം ദ്രവ്യാദിത്വം ച കാനിചിത്
ചിലത് മൃഗാദികളായിത്തീരും, ചിലത് പൊന്നായും മറ്റും മാറും, ചിലത് കല്ലായും മറ്റും, ചിലത് മറ്റേതെങ്കിലും വസ്തുവായും മാറുന്നു.
ഏവം ഹി പഞ്ചകം സ്പന്ദമാത്രം ജഗദ് ഇതി സ്ഥിതമ് । ചിത്സംവിദ് അത്ര സര്വത്ര വിദ്യതേ രഘുനന്ദന
ഇങ്ങനെ, ഈ അഞ്ചു ഘടകങ്ങൾ വെറും സ്പന്ദനമായാണ് ലോകം എന്ന നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നത്. ഇതിൽ എല്ലായിടത്തും ബോധം ഉണ്ട്, രഘുവംശത്തിലെ പ്രിയപുത്രാ.
കേവലം പഞ്ചകവശാദ് ദേഹാദൌ ചേതനാഭിധാ । ജഡസ്പന്ദാഭിധാ വാരി സ്ഥാവരാദൌ ജഡാഭിധാ
അഞ്ച് ഘടകങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്താൽ, ശരീരങ്ങളിലും അതിന് സമാനമായവയിലും അതിനെ 'ചൈതന്യം' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; വെള്ളത്തിൽ പോലുള്ളവയിൽ 'ജഡസ്പന്ദനം' എന്നും, അചഞ്ചലമായ വസ്തുക്കളിൽ 'ജഡത്വം' എന്നും പറയുന്നു.
യഥാബ്ധിഷ്വ് അമ്ബ്വ് ഇതോ വീചിര് ഇതസ് തലമ് ഇതി സ്ഥിതമ് । പഞ്ചകേഷു തഥേതശ് ചില് ലോലരൂപാ ജഡാ ത്വ് ഇതഃ
സമുദ്രത്തിൽ വെള്ളം ഇവിടെ, തിര അങ്ങ്, അടിത്തട്ട് മറ്റിടത്ത് എന്നപോലെ, ഈ അഞ്ചു ഘടകങ്ങളിലും ചൈതന്യം ചിലിടത്ത് ചഞ്ചലമായി, മറ്റിടത്ത് ജഡമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ഇതസ് സോമ്യ ഇതോ ലോലഃ കിമ് അബ്ധിര് ഇതി നോ യഥാ । വികല്പാര്ഹസ് തഥൈവൈതത് പഞ്ചകം ഹി ജഡാജഡമ്
'ഇത് ചന്ദ്രനോ, ഇത് തിരയോ, ഇത് സമുദ്രമോ?' എന്നപോലെ, ഈ അഞ്ചു ഘടകങ്ങൾ ജഡവും ചൈതന്യവും കൂടിയതായതിനാൽ ഇങ്ങനെ വ്യത്യാസപ്പെടുത്താൻ കഴിയുന്നതാണ്.
ദേഹാദിപഞ്ചകം ജീവത്സ്പന്ദി ശൈലാദികം ജഡമ് । സ്ഥാവരാദ്യ് അനിലസ്പന്ദി സ്വഭാവവശതോ ഽനഘ
ശരീരം മുതലായ അഞ്ചു ഘടകങ്ങളിൽ ജീവൻ ഉണ്ട്, ചലനം ഉണ്ട്; പർവതങ്ങളിൽ പോലുള്ളവയിൽ അത് ജഡമാണ്. അചഞ്ചലമായവയിലും മറ്റുള്ളവയിലും അതിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു തന്നെ ചലനം കാണാം, പാപരഹിതനേ.
ന ച പര്യനുയോക്തവ്യാസ് സ്വഭാവാ രഘുനന്ദന । ശീതോഷ്ണം കിം ഹിമാഗ്ന്യാദി വക്തേതി പരിഹസ്യതേ
രഘുവംശത്തിലെ സന്തോഷമേ, സ്വഭാവങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടതല്ല. തണുപ്പ് എങ്കിലോ ചൂടോ, ഹിമം അഗ്നി എന്നിവയെന്തിനാണെന്ന് ചോദിച്ചാൽ അതു വെറും പരിഹാസം മാത്രമാണ്.
ഗൃഹീതവാസനാംശാനാം പുഷ്ടഭാവവികാരിണാമ് । സ്ഥിതയഃ പഞ്ചകാനാം ഹി യോഗ്യാഃ പര്യനുയോജനേ
വാസനകൾ ഏറ്റെടുത്ത്, അവ ശക്തമായ അവസ്ഥകളായി മാറുന്നവർക്കാണ് ഈ അഞ്ചു നിലകളും അന്വേഷിക്കാൻ യോജിച്ചത്.
വാസനാംശവിപര്യസ്താ ഇതോ നേതുമ് ഇതശ് ച താഃ । പുംസാ പ്രാജ്ഞേന ശക്യന്തേ സുഖം പര്യനുയോജിനാ
വാസനകൾ കലർന്നിരിക്കുന്നവരെ, ഒരു ജ്ഞാനിയാകുന്നവൻ എളുപ്പത്തിൽ അന്വേഷിച്ച് ഇങ്ങോട്ടോ അങ്ങോട്ടോ നയിക്കാൻ കഴിയും.
അശുഭേ വാ ശുഭേ വാപി തേന പര്യനുയോജ്യതേ । പ്രബുദ്ധവാസനം നാന്യത് പഞ്ചകം സുപ്തവാസനമ്
അന്വേഷണത്തിലൂടെ, ശുഭമായതിലോ അശുഭമായതിലോ, ഉണർന്നിരിക്കുന്ന വാസനകളേ മാത്രം ഉൾപ്പെടുന്നൂ; മറ്റുള്ള അഞ്ചു നിലകൾക്ക്, അവയുടെ വാസനകൾ ഉറങ്ങുകയാണെങ്കിൽ, അതിലില്ല.
യത്ര പര്യനുയോഗസ്യ ഫലം സമനുഭൂയതേ । തത്ര തം സമ്പ്രയുഞ്ജീത നാകാശം മുഷ്ടിഭിഃ ക്ഷിപേത്
ചോദ്യത്തിന്റെ ഫലം അനുഭവപ്പെടുന്നിടത്താണ് അതിനെ പ്രയോഗിക്കേണ്ടത്; ശൂന്യമായിടത്ത് ശ്രമം കളയരുത്.
തൃണാഗ്രനിഷ്ഠാ മേര്വാദ്യാഃ പഞ്ചകാനാം ഹി രാശയഃ । വിരിഞ്ചനിഷ്ഠാഃ കീടാദ്യാ ഏതേ സ്ഥാവരജങ്ഗമാഃ
പുല്ലിന്റെ അഗ്രം മുതല് മേരു പര്വ്വതം വരെ ഉള്ളവയൊക്കെയും ആഞ്ചു ഘടകങ്ങളുടെ ആധാരങ്ങളാണ്; കീറ്റം മുതലായ സജീവനിര്ജീവജന്തുക്കള് എല്ലാം ബ്രഹ്മാവിലാണ് അധിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നത്.