കഷ്ടം നാത്മനി വിശ്രാന്തോ മദ്വചാംസി ന ബുദ്ധവാന് । രാജേതി ഖിന്നാ ചൂഡാലാ സ്വവ്യാപാരപരാഭവത്
അവൻ തന്റെ ഉള്ളിൽ ആശ്വാസം കണ്ടെത്തുന്നില്ല, എന്റെ വാക്കുകൾ മനസ്സിലാക്കുന്നുമില്ല; ഇതിൽ വിഷമിച്ച ചൂഡാലാ തന്റെ കാര്യങ്ങളിൽ മുഴുകി.
തദാ തഥാങ്ഗ തത്രാഥ താദൃശാശയയോസ് തയോഃ । താഭിഃ പാര്ഥിവലീലാഭിര് ദിവസസ് സ ജഗാമ ഹ
അപ്പോൾ, സഖാവേ, അവിടം ഇരുവരുടെയും മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹങ്ങളോടെ, രാജസമ്പന്നമായ ആ വിനോദങ്ങളിലൂടെയാണ് ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോയത്.
ക്രമേണ മാസാ ഋതവോ രാമ സംവത്സരാസ് തഥാ । അതീതാ ബഹവസ് തത്ര ദമ്പത്യോസ് സ്നിഗ്ധയോസ് തയോഃ
അവിടെ ആ സ്നേഹപൂര്ണ്ണമായ ദമ്പതിമാര്ക്കു മാസങ്ങളും ঋതുക്കളും വര്ഷങ്ങളും ക്രമമായി കടന്നുപോയി, രാമാ.
ഏകദാ നിത്യതൃപ്തായാ നിരിച്ഛായാ അപി സ്വയമ് । ചൂഡാലായാ ബഭൂവേച്ഛാ ലീലയാ ഖഗമാഗമേ
എന്നാല് ഒരിക്കല് ചൂഡാലയ്ക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും തൃപ്തിയും ആഗ്രഹരഹിതത്വവും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, വിനോദത്തിനായി പറക്കാനുള്ള കല അഭ്യസിക്കണമെന്നൊരു ആഗ്രഹം മനസ്സില് ഉദിച്ചു.
ഖഗമാഗമസിദ്ധ്യര്ഥമ് അഥ സാ നൃപകന്യകാ । സര്വഭോഗാന് അനാദൃത്യ സമാഗമ്യ ച നിര്ജനമ്
ആ പറക്കാനുള്ള കലയില് പ്രാവീണ്യം നേടാന്, ആ രാജകുമാരി എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും അവഗണിച്ച്, ഒരു ഏകാന്തമായ സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
ഏകൈവൈകാന്തനിരതാ സ്വാസനാവസ്ഥിതാങ്ഗകാ । ഊര്ധ്വഗപ്രാണപവനചിരാഭ്യാസം ചകാര ഹ
അവള് ഒറ്റയ്ക്കായി, ഏകാന്തതയില് മുഴുകി, സ്വയം ഇരുന്ന്, മുകളില് കാറ്റ് ഉയര്ത്തുന്ന ശ്വാസാഭ്യാസം ദീര്ഘകാലം ചെയ്തു.
യദ് ഇദം ദൃശ്യതേ കിഞ്ചിജ് ജഗത് സസ്ഥാസ്നുജങ്ഗമമ് । സ്പന്ദസ്യ തത് ക്രിയാനാമ്നഃ ഫലമ് ഇത്യ് അനുഭൂയതേ
ഇവിടെ കാണുന്ന ഈ ലോകം—സ്ഥാവരങ്ങളുമായും ചലിക്കുന്നവരുമായും കൂടിയതെല്ലാം—സ്പന്ദനമെന്ന പ്രവർത്തിയുടെ ഫലമായാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
കസ്യ സ്പന്ദവിലാസസ്യ ഘനാഭ്യാസസ്യ മേ വദ । ബ്രഹ്മന് ഖഗമനാദ്യ് ഏതത് ഫലം യത്നൈകശാലിനഃ
ബ്രഹ്മനേ, ഈ സ്പന്ദനത്തിന്റെ പ്രകടനം, ഈ ആവർത്തനത്തിന്റെ ഘനത, ആരുടേതാണ്? ആകാശത്തിൽ പറക്കുന്നതുപോലുള്ള ഏകാഗ്രമായ ശ്രമത്തിന്റെ ഫലം ആര്ക്ക് ലഭിക്കുന്നു എന്ന് പറയൂ.
ആത്മജ്ഞോ വാപ്യ് അനാത്മജ്ഞസ് സിദ്ധ്യര്ഥം ലീലയാ തഥാ । കഥം സംസാധയത്യ് ഏതദ് യഥാവദ് വദ മേ വിഭോ
സ്വയം അറിയുന്നവനോ അറിയാത്തവനോ, സിദ്ധിക്കായോ കളിയ്ക്കായോ ആയാലും, ഇതെല്ലാം എങ്ങനെ സാധ്യമാക്കുന്നു എന്ന് കൃത്യമായി പറഞ്ഞുതരൂ, പ്രഭോ.
ത്രിവിധം സമ്ഭവത്യ് അങ്ഗ സാധ്യം വസ്ത്വ് ഇഹ സര്വതഃ । ഉപാദേയം ച ഹേയം ച തഥോപേക്ഷ്യം ച രാഘവ
രാഘവാ, ഇവിടെ സാധ്യമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും മൂന്നു തരമുണ്ട്: സ്വീകരിക്കേണ്ടത്, ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത്, അവഗണിക്കേണ്ടത്.
ആത്മഭൂതം പ്രയത്നേന ഹ്യ് ഉപാദേയം തു സാധ്യതേ । ഹേയം സന്ത്യജ്യതേ ജ്ഞാത്വാ ഹ്യ് ഉപേക്ഷ്യം മധ്യമ് ഏതയോഃ
സ്വഭാവത്തില് ആത്മാവായിരിക്കുന്നതു ശ്രമത്തിലൂടെ നേടാം. ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതു മനസ്സിലാക്കുമ്പോള് വിട്ടുകളയാം. ഈ രണ്ടിനും ഇടയിലുള്ളതു അവഗണിക്കേണ്ടതാണെന്ന് അറിയണം.
യദ് യദ് ആഹ്ലാദനകരമ് ആദേയം തദ് അസന്മതേഃ । തദ്വിരുദ്ധമ് അനാദേയമ് ഉപേക്ഷ്യം മധ്യമം വിദുഃ
ആനന്ദം നല്കുന്നതെല്ലാം നല്ല മനസ്സുള്ളവര് സ്വീകരിക്കേണ്ടതാണെന്ന് കരുതുന്നു. അതിന് വിരുദ്ധമായതു സ്വീകരിക്കരുത്. ഇടതരമായതു അവഗണിക്കേണ്ടതാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
സന്മതേര് വിദുഷോ ജ്ഞസ്യ സര്വമ് ആത്മമയം യദാ । ത്രയ ഏവ തദാ പക്ഷാസ് സമ്ഭവന്തി ന കേചന
നല്ല മനസ്സും ജ്ഞാനവും ഉള്ളവന് എല്ലാം ആത്മാവില് ലയിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് തിരിച്ചറിയുമ്പോള് ഈ മൂന്ന് വഴികളേ അവശേഷിക്കൂ, മറ്റൊന്നുമില്ല.
കേവലം സര്വമ് ഏവേദം കദാചില് ലീലയാ ന വാ । ഉപേക്ഷ്യമ് അക്ഷിനിക്ഷിപ്തമ് ആലോകയതി വാ ന വാ
ഒരിക്കല് ഈ എല്ലാം കളിയെന്നപോലെ വെറുതെ അവഗണിക്കപ്പെടാം, അല്ലെങ്കില് ഇല്ല. കണ്ണ് അതിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചു നോക്കിയാലും നോക്കാതിരുന്നാലും അതിനെ അവഗണിക്കാം.
ജ്ഞസ്യോപേക്ഷ്യാത്മകം രാമ മൂഢസ്യാദേയതാം ഗതമ് । ഹേയം സ്ഫാരവിരാഗസ്യ ശൃണു സിദ്ധിക്രമം കഥമ്
രാമാ, അറിവ് പ്രധാനം ആകുന്നവന് എല്ലാം അനാസക്തിയോടെയാണ് കാണുന്നത്. ഭ്രമിച്ചവന് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവനാണ്. അതിജീവിത്യാഗം ഉള്ളവന് ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതാണു്. ഇനി, എങ്ങനെ സിദ്ധികള് നേടാം എന്നതിന്റെ ക്രമം കേള്ക്കൂ.
ദേശകാലക്രിയാദ്രവ്യസാധനാസ് സര്വസിദ്ധയഃ । ജീവമ് ആഹ്ലാദയന്തീഹ വസന്ത ഇവ ഭൂതലമ്
സ്ഥലം, കാലം, പ്രവൃത്തി, വസ്തുക്കള് എന്നിവയിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ സിദ്ധികളും ഇവിടെ ജീവിയെ വസന്തം ഭൂമിയെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു.
മധ്യേ ചതുര്ണാമ് ഏതേഷാം ക്രിയാ പ്രഥമകല്പികീ । സിദ്ധ്യാദിസാധനേ സാധോസ് തന്മയാസ് തേ യതഃ ക്രമാഃ
ഇവയില് പ്രവൃത്തി ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്. സിദ്ധിയും മറ്റും നേടാന് വേണ്ട ക്രമങ്ങള് അതിലേക്കു് മനസ്സു മുഴുവന് നല്കി അനുസരിക്കേണ്ടതാണ്.
ഗുലികാഞ്ജനഖഡ്ഗാദിക്രിയാക്രമനിരൂപണമ് । തത്രാസ്താം താവദ് ഏഷോ ഽത്ര വിസ്താരഃ പ്രകൃതാര്ഥഹാ
ഗുളിക, കാജല്, വാള് മുതലായവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവൃത്തികളുടെ വിശദമായ ക്രമം ഇവിടെ വിശദീകരിക്കേണ്ടതില്ല; അതു പ്രധാന വിഷയം വിട്ടു മാറും.
രത്നൌഷധിതപോമന്ത്രക്രിയാക്രമനിരൂപണമ് । തത്രാസ്താം താവദ് ഏഷോ ഽത്ര വിസ്താരഃ പ്രകൃതാര്ഥഹാ
രത്നങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ, താപം, മന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ വിശദമായ ക്രമങ്ങൾ ഇവിടെ വിശദീകരിക്കേണ്ടതില്ല; അവ പ്രധാന വിഷയത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സിനെ തിരിയിക്കുന്നു.
ശ്രീശൈലേ സിദ്ധദേശേ ച മേര്വാദൌ വാ നിവാസതഃ । സിദ്ധിര് ഇത്യ് അപി വിസ്താരഃ ക്രിയോത്ഥാ പ്രകൃതാര്ഥഹാ
ശ്രീശൈലം, സിദ്ധദേശം, മേരു തുടങ്ങിയ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ വസിച്ച് ലഭിക്കുന്ന സിദ്ധി സംബന്ധിച്ച വിശദീകരണവും, ആചരണങ്ങളിൽ നിന്നു വരുന്ന ഫലങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച വിശദവിവരണവും പ്രധാന വിഷയത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിക്കുന്നു.
തസ്മാച് ഛിഖിധ്വജകഥാപ്രസങ്ഗപതിതാമ് ഇമാമ് । പ്രാണാദിപവനാഭ്യാസക്രിയാം സിദ്ധിഫലാം ശൃണു
അതിനാൽ, ശിഖിധ്വജന്റെ കഥയുടെ സന്ദർഭത്തിൽ ഉന്നയിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രാണൻമാരുടെയും അനുബന്ധമായ വായുവുകളുടെയും അഭ്യാസം, സിദ്ധിഫലം നൽകുന്ന ഈ ക്രമം നീ കേൾക്കുക.
സമൂലമ് അഖിലാസ് ത്യക്ത്വാ സാധ്യാര്ഥേതരവാസനാഃ । ഗുദാദിദ്വാരസങ്കോചാത് സ്ഥാനകാദിക്രിയാക്രമൈഃ
സാധിക്കേണ്ടതും അല്ലാത്തതുമായ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പൂർണ്ണമായും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഗുദം തുടങ്ങിയ ദ്വാരങ്ങൾ ചുരുക്കിയും, ശരീരത്തിന്റെ നിലകൾക്കും അനുബന്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച്...
ഭോജനാസനശുദ്ധ്യാ ച സാധുശാസ്ത്രാര്ഥഭാവനാത് । സ്വാചാരാത് സുജനാസങ്ഗാത് സര്വത്യാഗാത് സുഖാസനാത്
ഭക്ഷണത്തിലും ഇരിപ്പിടത്തിലും ശുദ്ധി പാലിച്ച്, നല്ല ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ അർത്ഥം ആലോചിച്ച്, തനിക്കു യോജിച്ച പെരുമാറ്റം തുടരുകയും, നല്ലവരുമായി സ്നേഹബന്ധം പുലർത്തുകയും, എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുകയും, സുഖകരമായ ഇരിപ്പിൽ ഉറപ്പു വരുത്തുകയും ചെയ്താൽ,
പ്രാണായാമഘനാഭ്യാസാദ് രാമ കാലേന കേനചിത് । കോപലോഭാദിസന്ത്യാഗാദ് ഭോഗത്യാഗാച് ച സുവ്രത
ശ്വാസനിയന്ത്രണത്തിൽ സ്ഥിരമായി അഭ്യാസം നടത്തി, രാമാ, കുറേ സമയം കഴിഞ്ഞാൽ, കോപം, ലോഭം തുടങ്ങിയ ദോഷങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ആസ്വാദനങ്ങൾക്കും വിട നൽകി, നീ നല്ലവനേ,
ത്യാഗാദാനനിരോധേഷു ഭൃശം യാന്തി വിധേയതാമ് । പ്രാണാഃ പ്രഭുത്വതജ്ജ്ഞസ്യ പുംസോ ഭൃത്യാ ഇവാഖിലാഃ
ഉപേക്ഷം, ദാനം, നിയന്ത്രണം എന്നിവയിൽ മനസ്സോടെ പ്രവർത്തിച്ചാൽ, ജീവശക്തികൾ വളരെ അനുസരണയോടെ നടക്കുന്നു; സ്വയം നിയന്ത്രണം അറിയുന്നവനിൽ, എല്ലാ ജീവശക്തികളും ദാസന്മാരെപ്പോലെ പെരുമാറുന്നു.
രാജ്യാദ്യാ മോക്ഷപര്യന്താസ് സമസ്താ ഏവ സമ്പദഃ । ദേഹാനിലവിധേയത്വസാധ്യാസ് സര്വസ്യ രാഘവ
രാജ്യം മുതലായ എല്ലാ സമ്പത്തുകളും മോക്ഷം വരെ, രാഘവാ, ശരീരവും ശ്വാസവും അനുസരിക്കുന്നതിലൂടെ എല്ലാവർക്കും നേടാനാവുന്നതാണ്.
പരിമണ്ഡലിതാകാരാ കന്ദസ്ഥാനസമാശ്രിതാ । അന്ത്രവേഷ്ടനികാ നാമ നാഡീ നാഡീശതാശ്രിതാ
വട്ടംപോലെയുള്ള ആകൃതിയിലാണ്, അതിന്റെ അടിയിലാണ് അന്ത്രവേഷ്ടനിക എന്ന നാഡി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ നാഡിയെ നൂറുകണക്കിന് മറ്റു നാഡികൾ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
വീണാഗ്രാവര്തസദൃശീ സലിലാവര്തസന്നിഭാ । ലിപ്യാദ്യോങ്കാരസംസ്ഥാനാ കുന്തലാവര്തവത് സ്ഥിതാ
അത് വീണയുടെ വളവിനെപ്പോലും, വെള്ളത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചുഴിയേപ്പോലും ആണ്. അതിന്റെ രൂപം ഓം എന്ന അക്ഷരത്തിന്റെ ആകൃതിയിലുണ്ട്; കേശത്തിന്റെ ചുരുളുപോലെ അത് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ദേവാസുരമനുഷ്യേഷു മൃഗനക്രഖഗാദിഷു । കീടാദിഷ്വ് അബ്ജജാന്തേഷു സര്വേഷു പ്രാണിഷൂദിതാ
ദേവന്മാരിലും, അസുരന്മാരിലും, മനുഷ്യരിലും, മൃഗങ്ങളിലും, മുണ്ടകളിലും, പക്ഷികളിലും, കീടങ്ങളിലുമെല്ലാം, പടിഞ്ഞാറുനിന്ന് ജനിക്കുന്ന എല്ലാ ജീവികളിലും ഇതു നിലകൊള്ളുന്നു.
ശീതാര്തസുപ്തഭോഗീന്ദ്രഭോഗവദ് ബദ്ധമണ്ഡലാ । സിതാ കല്പാഗ്നിവിഗലദിന്ദുവദ് ബദ്ധകുണ്ഡലാ
തണുപ്പിൽ ഉറങ്ങുന്ന പാമ്പുപോലെ വളഞ്ഞ് കിടക്കുന്നു; ചന്ദ്രൻ കൽപ്പനയുടെ അഗ്നിയിൽ ഉരുകി വീഴുന്നതുപോലെ, അതും കെട്ടിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്ന വളയമായി കിടക്കുന്നു.