അനന്തമ് ഇദമ് ആകാശം ഭൂതൌഘശ് ചാചലാദികഃ । സുരാസുരയുതം വിശ്വമ് ഏതന്മയമ് അകൃത്രിമമ്
ഈ അനന്തമായ ആകാശവും, പർവതങ്ങൾ പോലെയുള്ള ഭൂതങ്ങളുടെ കൂട്ടവും, ദേവതകളും അസുരന്മാരും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ ലോകവും എല്ലാം അതിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്, യാതൊരു കൃത്രിമത്വവും ഇല്ലാതെ സ്വാഭാവികമായതാണ്.
പുസ്തകര്മമയീ സേനാ സര്വാ മൃണ്മാത്രകം യഥാ । ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യദൃശാം സത്താ ചിന്മാത്രൈകമയീ തഥാ
കട്ടിലിൽ നിർമ്മിച്ച സൈന്യം മുഴുവൻ മണ്ണാണ് പോലെ, കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നതും കാണുന്നതെന്ന അനുഭവവും എല്ലാം ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണെന്നതിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല.
ഇദമ് ഐക്യമ് ഇദം ദ്വിത്വമ് അഹം നാഹമ് ഇതീതി ച । ക ഇഹ ഭ്രമസമ്മോഹഃ കഥം കസ്യ കുതഃ ക്വ വാ
ഈ ഏകത്വം, ഈ ദ്വൈതം, 'ഞാൻ ആണു' എന്നോ 'ഞാൻ അല്ല' എന്നോ ഉള്ള ധാരണകൾ—ഇവയിൽ ആരാണ് ഇവിടെ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നത്, എങ്ങനെ, ആരാൽ, എവിടെ നിന്ന്, എങ്ങനെ എന്നിങ്ങനെ ചോദിക്കാനാവുമോ?
തദ് അനന്തമ് അനായാസമ് ഉപശാന്താസ്മി ഖം സ്ഥിതാ । നിര്വാമി പരിനിര്വാണാ സത്യമ് ആസേ ഗതജ്വരമ്
ആ അനന്തവും എളുപ്പവുമായ ശാന്തമായ ആകാശത്തിൽ ഞാൻ നിലകൊള്ളുന്നു; ഞാൻ പരമമായ ശാന്തിയിലേക്കാണ് ലയിച്ചത്, സത്യമായ വിശ്രമത്തിൽ, എല്ലാ കഷ്ടപ്പാടുകളും വിട്ട്.
അചേതനം ചേതനം വാ യോ യോ നാമാഭിചേതതി । സത്താമാത്രാത്മ തദ്രൂപം സ്വം മഹാചിതി സംസ്ഥിതമ്
ജഡം ആണോ ചൈതന്യം ആണോ എന്ന് നമ്മള് പേരിടുന്നുവെങ്കിലും അതിന്റെ യഥാര്ത്ഥ സ്വഭാവം സത്തായിരിക്കും; അതു തന്നെ മഹാചൈതന്യത്തില് നിലകൊള്ളുന്നു.
തേനേഹ നാഹമ് നാന്യശ് ച ന ഭാവാഭാവസമ്ഭവഃ । ശാന്തം സര്വം നിരാലമ്ബം കേവലം സംസ്ഥിതം പരമ്
അതിനാല് ഇവിടെ ഞാനും മറ്റൊരാളും ഇല്ല; ഉണരലോ ഇല്ലാതാകലോ ഉണ്ടാവുന്നില്ല. എല്ലാം ശാന്തവും ആശ്രയമില്ലാത്തതും പരമമായ ഒന്നായാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
ഇത്ഥം വിചാരണപരാ പരമാവബോധാദ് ബുദ്ധ്വാ യഥാസ്ഥിതമ് ഇദം പരമാത്മതത്ത്വമ് । സംശാന്തരാഗഭയമോഹമനോവിലാസാ ശാന്താ ബഭൂവ ശരദമ്ബരലേഖികേവ
ഇങ്ങനെ അന്വേഷിച്ചും പരമബോധം നേടിയുമാണ് അവള് പരമാത്മതത്ത്വം യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് മനസ്സിലാക്കിയതും. രാഗം, ഭയം, മോഹം, മനസ്സിന്റെ കലഹം എന്നിവ എല്ലാം ശമിച്ച അവള് ശരദ്കാലത്തിലെ ആകാശത്തില് വരച്ച ഒരു രേഖപോലെ ശാന്തയായി.
ദിനാനുദിനമ് ഏഷാഥ സ്വാത്മാരാമതയാ തയാ । നിത്യമ് അന്തര്മുഖതയാ ബഭൂവ പ്രകൃതിസ്ഥിതിഃ
പ്രതിദിനം സ്വാത്മാനന്ദത്തില് ലീനയായും എപ്പോഴും അകത്തോട്ടു ശ്രദ്ധയോടെ ആയിരുന്നതിനാലും അവള് സ്വാഭാവികാവസ്ഥയില് നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
നീരാഗാ നീരുജാസങ്ഗാ നിര്ദ്വന്ദ്വാ നിസ്സമീഹിതാ । ന ജഹാതി ന ചാദത്തേ പ്രകൃതാചാരചാരിണീ
ആസക്തിയും വേദനയും ബന്ധവും ഇല്ലാതെ, ഇരട്ടവിരുദ്ധതകളിൽ നിന്ന് മുക്തയായി, ഒന്നിനും ശ്രമിക്കാതെയും, അവൾ ഒന്നും ഉപേക്ഷിക്കുകയോ പിടിച്ചിരിക്കുകയോ ചെയ്യാതെ, സ്വഭാവപ്രകാരം മാത്രം ജീവിക്കുന്നു.
പരിതീര്ണാ ഭവാമ്ഭോധിം ശാന്തസന്ദേഹജാലികാ । പരമാത്മമഹാലാഭപരിപൂര്ണതരാന്തരാ
ജന്മമരണത്തിന്റെ സമുദ്രം കടന്ന്, സംശയങ്ങളുടെ വലയങ്ങൾ ശാന്തമായതോടെ, പരമാത്മാവിന്റെ മഹത്തായ പ്രാപ്തിയിൽ അവളുടെ ഉള്ളിൽ പൂർണ്ണത നിറഞ്ഞു.
വിശ്രാന്താ സുചിരശ്രാന്താ ഘനലബ്ധപദാത്മനി । സര്വോപമാതീതതയാ ജഗാമാവ്യപദേശ്യതാമ്
ദീർഘകാലം ക്ഷീണിച്ച ശേഷം വിശ്രമം ലഭിച്ച്, ആഴത്തിലുള്ള സാക്ഷാത്കാരത്തിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ഉപമകളും അതിക്രമിച്ച്, അവൾ വിവരണാതീതമായ അവസ്ഥയിലേക്കെത്തി.
ഇതി സാ മഹിഷീ തസ്യ ചൂഡാലാ വരവര്ണിനീ । സ്വല്പേനൈവ ഹി കാലേന യയൌ വിദിതവേദ്യതാമ്
ഇങ്ങനെ, അതി മനോഹരിയായ ചൂഡാലാ രാജ്ഞി വളരെ ചെറുകാലത്തിനുള്ളിൽ അറിയേണ്ടതെല്ലാം അറിഞ്ഞ അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തി.
യഥായമ് ആഗതഃ കശ്ചിജ് ജാഗതസ് സ്പന്ദവിഭ്രമഃ । യഥാ ച ലീയതേ സര്വം തത് തജ് ജ്ഞാതവതീ ബഭൌ
എങ്ങനെ ജാഗ്രതയുടെ ഒരു സ്പന്ദനം ഉദയം ചെയ്യുന്നു, പിന്നെ എങ്ങനെ എല്ലാം ലയിക്കുന്നു എന്നതെല്ലാം അവൾ മനസ്സിലാക്കി. അതറിയുമ്പോൾ അവൾ പ്രകാശിച്ചു.
അദൃഷ്ടസകലഭ്രാന്തൌ പദേ വിശ്രാന്തിമ് ഏത്യ സാ । രരാജ ശരദച്ഛാഭ്രമാലേവ ഗതസമ്ഭ്രമാ
എല്ലാ ഭ്രമകളും കാണപ്പെടാത്ത അവസ്ഥയിൽ വിശ്രമം പ്രാപിച്ച അവൾ, ആശങ്കയില്ലാതെ ശരദ് കാലത്തെ വൃത്തിയുള്ള മേഘംപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
അനാകുലസമാലോകേ ആശശ്വാസാത്മനാത്മനി । ജരദ്ഗുര് ഇവ ശൈലാഗ്രം സതൃണം പ്രാപ്യ സംസ്ഥിതാ
അവളുടെ ദൃഷ്ടി കുഴപ്പമില്ലാതെ, ആത്മാവ് ആത്മാവിൽ തന്നെ ഉറപ്പോടെ, പുല്ലുള്ള പർവതശിഖരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പഴയ പർവതംപോലെ അവൾ ഉറച്ചുനിന്നു.
സ്വവിവേകഘനാഭ്യാസവശാദ് ആത്മോദയേന സാ । ശുശുഭേ ശോഭനാ പുഷ്പലതേവാഭിനവോദ്ഗതാ
തനതായ വിവേകത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള അഭ്യാസവും ആത്മാവിന്റെ ഉദയവും കൊണ്ടു, പുതുതായി വിരിഞ്ഞ പൂക്കൊടിപോലെ അവൾ ഭംഗിയായി പ്രകാശിച്ചു.
അഥ താമ് അനവദ്യാങ്ഗീം കദാചിത് സ ശിഖിധ്വജഃ । അപൂര്വശോഭാമ് ആലോക്യ സ്മയമാന ഉവാച ഹ
അപ്പോൾ ഒരിക്കൽ ശിഖിധ്വജൻ അവളുടെ കുഴപ്പമില്ലാത്ത രൂപവും അതുല്യമായ സൗന്ദര്യവും കണ്ടു, ഒരു മന്ദഹാസത്തോടെ അവളോടു പറഞ്ഞു.
ഭൂയോ യൌവനയുക്തേവ മണ്ഡിതേവ പുനഃ പുനഃ । അധികം രാജസേ തന്വി ജഗദ്രാജ്യവതീ യഥാ
നീ വീണ്ടും വീണ്ടും യൗവനം നിറഞ്ഞതുപോലെയും അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ചവളുപോലെയും ലോകത്തിന്റെ രാജ്യം കൈവശമുള്ളവളുപോലെയും അതിവിശേഷമായി തിളങ്ങുന്നു, സുന്ദരിയായവളേ.
പ്രപീതാമൃതസാരേവ ലബ്ധാലഭ്യപദേവ ച । ആനന്ദാപൂരപൂര്ണേവ രാജസേ ഽതിതരാം പ്രിയേ
പ്രിയേ, നീ അമൃതത്തിന്റെ സാരം കുടിച്ചവളുപോലെയും ലഭിക്കാൻ കഴിയാത്ത സ്ഥിതി കൈവരിച്ചവളുപോലെയും ആനന്ദം നിറഞ്ഞവളുപോലെയും കാണപ്പെടുന്നു.
ഉപശാന്തം ച കാന്തം ച ദധാനാ സുന്ദരം വപുഃ । അഭിഭൂയേന്ദുമ് ആയാസി ശ്രിയം കാമ് അപി കാമിനി
ശാന്തവും മനോഹരവുമായ രൂപം ധരിച്ച്, സുന്ദരിയായവളേ, നീ ചന്ദ്രനെക്കാളും കൂടുതൽ ഭാസുരതയോടെ, ഉപമയില്ലാത്ത മഹത്വം കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്നു.
അഭോഗകൃപണം ശാന്തമ് ഊര്ജിതം സമതാം ഗതമ് । ഗമ്ഭീരം ച പ്രസന്നം ച ചേതഃ പശ്യാമി തേ പ്രിയേ
പ്രിയമേ, ആനന്ദം തേടാതെ, സമാധാനത്തോടെ, ശക്തിയോടെ, സമതയിൽ ഉറച്ച, ആഴമുള്ളതും ശാന്തമായതുമായ മനസ്സാണ് ഞാൻ നിനക്കുള്ളത് കാണുന്നത്.
തൃണീകൃതത്രിഭുവനം പീതാഖിലജഗത്ത്രയമ് । അനന്തോദ്ഭാസുരം സൌമ്യം മനഃ പശ്യാമി തേ പ്രിയേ
പ്രിയമേ, മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും പുള്ളിക്കൊല്ലിയെന്നപോലെ വിലകുറച്ച്, മുഴുവൻ ലോകങ്ങളെയും ഉൾക്കൊണ്ട, അതിരില്ലാത്ത, പ്രകാശമുള്ളതും സ്നേഹപൂർവ്വമായതുമായ മനസ്സാണ് ഞാൻ നിനക്കുള്ളത് കാണുന്നത്.
ന കേനചിന് മഹാഭാഗേ വിഭവാനന്ദവസ്തുനാ । ചേതസ് തവ തുലാമ് ഏതി മേരുക്ഷീരാബ്ധിസുന്ദരമ്
മഹാഭാഗ്യവതിയേ, മേരുപർവതം, കടൽ, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയെപ്പോലെ മനോഹരമായ നിന്റെ മനസ്സിന്, യാതൊരു സമ്പത്തോ ആനന്ദമോ തുല്യമായതൊന്നുമില്ല.
തൈര് ഏവ ബാലകദലീമൃണാലാങ്കുരകോമലൈഃ । അങ്ഗൈസ് സ്ഥിതിമ് അനുജ്ഝദ്ഭിര് വൃദ്ധിം യാതേവ ലക്ഷ്യസേ
പുതിയ വാഴക്കുരു, താമരക്കൊമ്പ്, ഇളംമുള എന്നിവയേക്കാൾ മൃദുവായ അവയവങ്ങൾ നിലനിര്ത്തി, നീ എന്നും കൂടുതൽ പ്രകാശമുള്ളവളായി വളരുന്നതുപോലെയാണ് ഞാൻ നിന്നെ കാണുന്നത്.
തഥാ തേനൈവ തേനൈവ സന്നിവേശേന സംസ്ഥിതാ । അന്യതാമ് ഉപയാതാസി ലതേവര്തുവിപര്യയേ
അതു പോലെ, അതേ നിലയിലും അതേ ക്രമത്തിലും നീ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. പക്ഷേ, കാലം മാറുമ്പോള് ഒരു കുരുമുളകുപോലെ നീ മറ്റൊരു രൂപം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
കിം ത്വയാ പീതമ് അമൃതം പ്രാപ്തം സാമ്രാജ്യമ് ഏവ വാ । അമൃത്യവേ വാ സമ്പ്രാപ്തഃ പ്രയോഗോ യോഗയുക്തിഭിഃ
നീ അമൃതം കുടിച്ചോ? അല്ലെങ്കില് രാജ്യം തന്നെ നേടിയോ? യോഗത്തിന്റെ വഴി ഉപയോഗിച്ച് മരണം ജയിക്കാനുള്ള വഴിയാണോ കണ്ടെത്തിയത്?
രാജ്യാച് ചിന്താമണേര് വാപി ത്രൈലോക്യാദ് വാ ത്വയാധികമ് । അപ്രാപ്യം കിമ് അനുപ്രാപ്തം നീലോത്പലവിലോചനേ
നീലനീലോത്പലനയനേ, രാജ്യം, ചിന്താമണി, മൂന്നു ലോകങ്ങള് എന്നിവയേക്കാള് വലിയതോ ലഭിക്കാനാവാത്തതോ എന്താണ് നീ നേടിയത്?
നകിഞ്ചിത് കിഞ്ചിദാകാരമ് ഇദം ത്യക്ത്വാഹമ് ആഗതാ । നകിഞ്ചിത്കിഞ്ചിദാകാരം തേനാസ്മി ശ്രീമതീ സ്ഥിതാ
എന്തും ഇല്ലാത്തതുപോലും കാണപ്പെടുന്ന ഈ ശൂന്യതയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാന് എത്തിയിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് ഞാന്, ഭാഗ്യവതിയായവള്, ഒന്നുമില്ലാത്തതുപോലും കാണപ്പെടുന്ന അതില് നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.
യത് കിഞ്ചിദ് യന് നകിഞ്ചിച് ച തജ് ജാനാമി യഥാസ്ഥിതമ് । യഥോദയം യഥാനാശം തേനാസ്മി ശ്രീമതീ സ്ഥിതാ
എന്ത് ഉണ്ടോ, എന്ത് ഇല്ലയോ, അതെല്ലാം അതിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ ഞാൻ അറിയുന്നു. അതെങ്ങനെ ഉദയവുമാകുന്നു, എങ്ങനെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു എന്നതും അറിയുന്നു. അതിനാൽ തന്നെ ഞാൻ ഭാഗ്യവതിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ഭോഗൈര് അഭുക്തൈസ് തുഷ്യാമി ഭുക്തൈര് ഇവ സുദൂരഗൈഃ । ന ഹൃഷ്യാമി ന കുപ്യാമി തേനാസ്മി ശ്രീമതീ സ്ഥിതാ
അനുഭവിക്കാത്ത സുഖങ്ങളിൽ പോലും ഞാൻ തൃപ്തിയോടെ ഇരിക്കുന്നു, ദൂരെയായിട്ടു അനുഭവിച്ച സുഖങ്ങളിൽപോലെ തന്നെ. ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നില്ല, കോപിക്കുന്നതുമില്ല. അതിനാൽ തന്നെ ഞാൻ ഭാഗ്യവതിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.