ദ്വാപരേ പൂര്വമ് അഭവദ് അതീതേ സപ്തമേ മനൌ । ചതുര്യുഗേ ചതുര്ഥേ തു സര്ഗേ ഽസ്മിന് വാരണാകുലേ
മുന്പ് നടന്ന ദ്വാപരയുഗത്തില്, ഏഴാമത്തെ മനുവിന്റെ കാലത്തും, നാലാമത്തെ ചതുര്യുഗത്തില് ഈ ഹസ്തികളാല് നിറഞ്ഞ സൃഷ്ടിയിലായിരുന്നു.
ജമ്ബുദ്വീപേ പ്രശാന്തസ്യ വിന്ധ്യസ്യാദൂരസംസ്ഥിതേ । മാലവാനാം പുരേ ശ്രീമാഞ് ശിഖിധ്വജ ഇതീശ്വരഃ
ജംബുദ്വീപില്, ശാന്തമായ വിന്ധ്യപര്വ്വതത്തിന് സമീപം, മാളവരുടെ നഗരത്തില് ശിഖിധ്വജന് എന്ന മഹത്വമുള്ള രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
ധൈര്യൌദാര്യദയായുക്തഃ ക്ഷമാശമദമാന്വിതഃ । ശൂരശ് ശുഭസമാചാരോ മാനീ ഗുണഗണാകരഃ
അവൻ ധൈര്യവും ഉദാരതയും കരുണയും നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു; ക്ഷമയും മനസ്സിന്റെ നിയന്ത്രണവും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും അവനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ വീരനും നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവനും അഭിമാനിയും എല്ലാ നല്ല ഗുണങ്ങളുടെയും ആകൃതിയുമായിരുന്നു.
ആഹര്താ സര്വയജ്ഞാനാം ജേതാ സര്വധനുഷ്മതാമ് । കര്താ സകലകാര്യാണാം ഭര്താപൂര്വവപുര് ഭുവഃ
അവൻ എല്ലാ യാഗങ്ങളും നടത്തുകയും എല്ലാ ധനുര്വ്വീരന്മാരെയും ജയിക്കുകയും എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിർവഹിക്കുകയും ഭൂമിയിലെ ആദ്യഭരതാവായിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
പേശലസ് സ്നിഗ്ധമധുരോ വിദഗ്ധഃ പ്രീതനാഗരഃ । സുന്ദരശ് ശീലസുഭഗഃ പ്രതാപീ ധര്മവത്സലഃ
അവൻ സുന്ദരനും സ്നേഹപൂർവ്വം മധുരമായി സംസാരിക്കുന്നവനും ചതുരനും നഗരത്തിൽ എല്ലാവർക്കും പ്രിയങ്കരനും ആയിരുന്നു. നല്ല സ്വഭാവവും ആകർഷകതയും തേജസ്സും ധർമ്മത്തിൽ പ്രീതിയുമുള്ളവനായിരുന്നു.
വേദിതാ വിദിതാര്ഥാനാം ദാതാ സകലസമ്പദാമ് । ഭോക്താ സംസങ്ഗരഹിതസ് സുശ്രോതാ സകലശ്രുതേഃ
അവൻ എല്ലാ അർത്ഥങ്ങളും അറിയുന്നവനും എല്ലാ സമ്പത്തുകളും നൽകുന്നവനും ആസ്വദിക്കുമ്പോഴും ആസക്തിയില്ലാത്തവനും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു.
സ ഭോഗൌഘാന് അനാദൃത്യ സ്ത്രൈണം തൃണവദ് ഉത്സൃജന് । പിതരി സ്വര്ഗമ് ആപന്നേ ബാല ഏവോത്തമൌജസാ
അവൻ എല്ലാ സുഖങ്ങളെയും അവഗണിച്ചു, സ്ത്രീസുഖം പുല്ലുപോലെ ഉപേക്ഷിച്ചു. അച്ഛൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, ബാലനായിരിക്കുമ്പോഴും അവൻ അതിവിശേഷമായ ശക്തി പ്രാപിച്ചു.
കൃത്വാ ഷോഡശവര്ഷാത്മാ കൃത്വാ ദിഗ്വിജയം വശീ । നൂനം സൌരാജ്യസമ്പത്ത്യാ ഭൂമണ്ഡലമ് അയോജയത്
പതിനാറാം വയസ്സിൽ എത്തുമ്പോൾ, അവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളും ജയിച്ചു, രാജസമ്പത്തോടെ ഭൂമിയെ ഒറ്റ ഭരണത്തിൽ ചേർത്തു.
അതിഷ്ഠദ് വിഗതാശങ്കം പാലയന് ധര്മതഃ പ്രജാഃ । ധീമാന് സ മന്ത്രിഭിസ് സാര്ധം യശസാ ശുക്ലയന് ദിശഃ
അവൻ ഭയമില്ലാതെ, നീതിപൂർവ്വം ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു. മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ബുദ്ധിമാനായി, തന്റെ കീർത്തി എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വ്യാപിപ്പിച്ചു.
അഥ ഗച്ഛത്സു വര്ഷേഷു വസന്തേ പ്രോല്ലസത്യ് അലമ് । പുഷ്പേഷു ജൃമ്ഭമാണേഷു സ്ഫുരത്സു ശശിരശ്മിഷു
അങ്ങനെ വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയപ്പോൾ, വസന്തകാലത്ത്, പുഷ്പങ്ങൾ പുഷ്പിച്ചു, ചന്ദ്രപ്രകാശം തിളങ്ങി, എല്ലാം ഉജ്ജ്വലമായി.
മഞ്ജരീജാലദോലാസു വിടപാന്തഃപുരാന്തരേ । രജഃകര്പൂരധവലേ ചലദ്ദലകവാടകേ
കിളികൾ കുലുങ്ങുന്ന പൂമണികൾക്കിടയിൽ, കൊമ്പുകളുടെ അന്ത്യഭാഗങ്ങളിൽ ഉള്ള അകത്തളങ്ങളിൽ, കമ്ഫരുപോലെയുള്ള പൊടിപടർന്ന പുഷ്പരജസ്സിൽ, ഇലയ്ക്കടവുകൾ മൃദുവായി ചലിക്കുന്നു.
ആമോദിനി ലസത്പുഷ്പഗുലുച്ഛകവിതാനകേ । ഗായത്സു ഗഹനേഷൂച്ചൈര് മിഥുനേഷ്വ് അലിനാം മിഥഃ
മനോഹരമായ സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന പന്തലുകളിൽ, കാട്ടിനുള്ളിൽ, തേനീച്ചകൾ കൂട്ടമായി ഉയർന്ന ശബ്ദത്തിൽ പാടുന്നു.
ആയാതി മധുരേ വായൌ ശശിശീകരശീതലേ । കദലീകന്ദലീകച്ഛതലപല്ലവലാസിനി
ചന്ദ്രന്റെ അമൃതംപോലെയുള്ള തണുപ്പും മധുരതയും നിറഞ്ഞ കാറ്റ്, വാഴക്കുരുക്കിന്റെ അടിയിൽ തഴച്ചു വരുന്ന ഇലകളിലും കൊമ്പുകളിലും കളിയാടി വീശി വരുന്നു.
കാന്താം പ്രതി ബഭൂവാസ്യ നവം ചേതസ് സമുത്സുകമ് । ക്ഷീവം കുസുമസമ്ഭാരസൌഗന്ധിമധുരാസവൈഃ
പ്രിയതമയെ ഓർത്ത്, അവന്റെ മനസിൽ പുതുതായി ആകാംക്ഷ ഉണർന്നു; പൂക്കളിൽ നിന്നുള്ള സുഗന്ധവും മധുരവും ചേർന്ന രസം കൊണ്ട് അവൻ മയങ്ങി.
മനോരാജ്യമ് ഇദം ചക്രേ സ വസന്തമദൈധിതഃ । ഉദ്യാനവനദോലാസു ലീലാകമലിനീഷു ച
വസന്തകാലത്തിന്റെ ആവേശത്തിൽ ആൾക്കൂട്ടം നിറഞ്ഞോടിയ ഈ മനോഹരമായ രാജ്യം അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു. ഉദ്യാനങ്ങളിലെയും തൂങ്ങുന്ന പന്തലുകളിലെയും കളിയുള്ള താമരക്കുളങ്ങളിലെയും ആനന്ദം അവൻ അനുഭവിച്ചു.
കദാ പ്രണയിനീം മുഗ്ധാം ബാലാബ്ജമുകുലസ്തനീമ് । കരിഷ്യേ കാമിനീമ് അങ്കേ പര്യങ്കേ കുസുമാങ്കിതാമ്
എന്റെ പ്രിയതയെ, ബാല്യത്തിലെ നിരപരാധിയുമായ, താമരക്കൊടികളുടെ പോലെ മുലകഴുതിയവളെ, പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച കിടക്കയിൽ എന്റെ മടിയിലിരുത്താൻ എപ്പോഴാകും കഴിയുക?
കദാ കമലവല്ലീനാം ദോലാസ്വ് അലിര് ഇവാലിനീമ് । ആലോലതാം വിനേഷ്യാമി ബാലാം ഭുജലതാനുഗാമ്
താമരവള്ളികളിലേയ്ക്ക് പറക്കുന്ന തേനീച്ചപോലെ, എന്റെ പ്രിയതയെ, മൃദുലമായ കൈകൾ കിണഞ്ഞു പിടിച്ചുകൊണ്ട്, ഞാനവളെ തൂങ്ങുന്ന പന്തലിൽ ആനന്ദത്തോടെ ആടിപ്പാടിക്കാൻ എപ്പോഴാകും കഴിയുക?
മൃണാലഹാരകുന്ദേന്ദുവൃന്ദതല്പാഭിലാഷിണീ । മത്കൃതേ മദനാതപ്താ കദാ സ്യാദ് ഇന്ദുസുന്ദരീ
എന്റെ خاطرം കത്തുന്ന, ചന്ദ്രമുഖിയായ സുന്ദരി, താമരത്തണ്ട്, കുന്ദപൂവ്, കുമുദം എന്നിവയാൽ ഒരുക്കിയ കിടക്കയിലിരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവളായി എപ്പോഴാകും മാറുക?
ഇതി ചിന്താപരോ ഭൂത്വാ കുസുമാവലനോന്മുഖഃ । വിജഹാര വനാന്തേഷു കുസുമോപവനേഷു ച
അങ്ങനെ ആൾ ആലോചനയിൽ മുഴുകി, പൂമാലകൾക്ക് ആഗ്രഹത്തോടെ, കാട്ടിലെ തോട്ടങ്ങളിലും പൂക്കൾ നിറഞ്ഞ പൂന്തോട്ടങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ചു.
വേലോപവനദോലാസു ലീലാകമലിനീഷു ച । വല്ലീവലയഗേഹേഷു വിവിധോദ്യാനഭൂമിഷു
കടൽക്കരയിലെ തോട്ടങ്ങളിലെ ഊഞ്ഞാലുകളിൽ, കളിയുള്ള താമരക്കുളങ്ങളിൽ, വള്ളികൾ ചുറ്റിയ മുറികളിലും色色തരം വിനോദഭൂമികളിലും അവൻ ആനന്ദിച്ചു.
വനോപവനവിന്യാസവര്ണനാവലിതാസു ച । ശൃങ്ഗാരരസഗര്ഭാസു കഥാസ്വ് അരമതോന്മനാഃ
കാടുകളും പൂന്തോട്ടങ്ങളും മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ചിരുന്നതും അവയുടെ വിവരണങ്ങളും കേൾക്കുന്നതും അവനെ ആകർഷിച്ചു; പ്രണയരസം നിറഞ്ഞ കഥകളിൽ അവൻ മുഴുകി.
ഹാരിഹാസലസച്ഛ്വാസവിലോലാലകവല്ലരീഃ । കുമാരീഃ പൂജയാമ് ആസ സുവര്ണകലശസ്തനീഃ
ആകർഷകമായ പുഞ്ചിരിയും മൃദുലമായ ശ്വാസവും കൊണ്ട് കനകപാത്രംപോലെയുള്ള മുലകളുമായി ഉള്ള യുവതികളെ അവൻ ആദരപൂർവ്വം വണങ്ങി.
ഏവമ് അസ്യ വിദുര് ഭവ്യാ മന്ത്രിണോ നവനിശ്ചയമ് । ഇങ്ഗിതാകാരവേദിത്വമ് ഏവ മന്ത്രിപദം പരമ്
ഇങ്ങനെ, അവന്റെ പുതിയ ഉദ്ദേശ്യം മനസ്സിലാക്കി, ബുദ്ധിമാൻ മന്ത്രിമാർ അതിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. മുഖഭാവം കൊണ്ടും ചലനങ്ങൾ കൊണ്ടുമുള്ള സൂചനകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയുന്നത് തന്നെയാണ് ഉത്തമ മന്ത്രിക്ക് ഏറ്റവും പ്രധാനമായ കഴിവ്.
അഥ തസ്യ വിവാഹായ മന്ത്രിവര്ഗോ വിചാരവാന് । സുരാഷ്ട്രാധിപതിം കന്യാം യയാചേ യൌവനാന്വിതാമ്
അതിനുശേഷം, മന്ത്രിസഭ ആലോചിച്ച ശേഷം, അവന്റെ വിവാഹത്തിനായി സുറാഷ്ട്രരാജാവിനോട് യൗവനം നിറഞ്ഞ ഒരു പെൺകുട്ടിയെ അപേക്ഷിച്ചു.
രൂപയൌവനസമ്പന്നാം ഭാര്യാത്വേ വിധിനോത്തമാമ് । ഉപയേമേ സ താമ് ആത്മസദൃശീം പ്രതിമാമ് ഇവ
സൗന്ദര്യവും യൗവനവും നിറഞ്ഞ, എല്ലാ രീതിയിലും ഉത്തമമായ ഭാര്യയായ അവളെ, അവൻ തന്റെ പ്രതിഫലനത്തിനെപ്പോലെ തന്നെയാണ് വിവാഹം കഴിച്ചത്.
ചൂഡാലേതി ഭുവി ഖ്യാതാ നാമ്നാ നൃപതിസുന്ദരീ । സാ തം ഭര്താരമ് ആസാദ്യ രേജേ ഫുല്ലേവ പദ്മിനീ
ചൂഡാ എന്ന പേരിൽ ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തയായ രാജകുമാരി, ഭർത്താവായി അവനെ ലഭിച്ചപ്പോൾ, പുഷ്പിച്ചുള്ള പദ്മിനിയെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
നീലനീരജനേത്രാം താം ചൂഡാലാം സ ശിഖിധ്വജഃ । സ്നേഹാദ് വികാസയാമ് ആസ ശോഭയാര്ക ഇവാബ്ജിനീം
കറുത്ത കാജലുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ള ചൂഡാലയെ, സ്നേഹത്തോടെ ശിഖിധ്വജൻ സുന്ദരിയായി വിരിയിച്ചു; സൂര്യൻ കമലം വിരിയിക്കുന്നതുപോലെ.
അവര്ധത തയോഃ പ്രീതിര് അന്യോഽന്യാര്പിതചേതസോഃ । ഹാവഭാവവിലാസാദ്യൈസ് സേകൈര് നവലതേവ സാ
രണ്ടുപേരും തമ്മിൽ ഹൃദയം സമർപ്പിച്ചപ്പോൾ അവരുടെ സ്നേഹം വളർന്നു; ഇളം തളിരിന് പുതുപെയ്യുന്ന മഴയാൽ വളരുന്നതുപോലെ, ഇഷ്ടഭാവങ്ങളും ചിരികളും കളികളുമൊക്കെയായി ആ സ്നേഹം വളർന്നു.
സ മന്ത്ര്യര്പിതസര്വാര്ഥസ് സുസുഖീ സുസ്ഥിതപ്രജഃ । രാജഹംസ ഇവാബ്ജിന്യാ രേമേ ദയിതയാ തയാ
മന്ത്രിമാരെല്ലാം കാര്യങ്ങൾ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ജനങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുമ്പോൾ, ശിഖിധ്വജൻ തന്റെ പ്രിയയോടൊപ്പം രാജഹംസ കമലത്തിൽ ആസ്വദിക്കുന്നതുപോലെ സന്തോഷത്തോടെ സമയം കഴിച്ചു.
അന്തഃപുരേഷു ദോലാസു ചന്ദനാഗുരുവീഥിഷു । മന്ദാരദാമദോലാസു കദലീകന്ദലീഷു ച
അകത്തുള്ള മുറികളിലും, ഊഞ്ഞാലുകളിൽ, ചന്ദനവും അഗരുവും നിറഞ്ഞ വഴികളിലും, മന്ദാരപൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച ഊഞ്ഞാലുകളിലും, വാഴത്തോട്ടങ്ങളിലും—