ഏതാമ് അവഷ്ടഭ്യ ദൃശം ഭഗീരഥധിയാ വൃതാമ് । സമസ് സ്വസ്ഥോ യഥാപ്രാപ്തം കാര്യമ് ആഹര ശാന്തധീഃ
ഭഗീരഥന്റെ ദൃഢനിശ്ചയത്തെ മനസ്സിൽ വെച്ച്, ഈ ദർശനം കൈവശം വച്ച്, സമാധാനത്തോടെ, മനസ്സിൽ ശാന്തിയോടെ, നേരിൽ വരുന്ന കാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.
ഇദം പൂര്വം പരിത്യജ്യ ക്രോഡീകൃത്യ തതസ് സ്വയമ് । ശാന്തമ് ആത്മനി തിഷ്ഠ ത്വം ശിഖിധ്വജ ഇവാചലഃ
മുന്പുണ്ടായതെല്ലാം വിട്ടു, അതെല്ലാം മനസ്സിൽ ഉൾക്കൊണ്ട്, നീ സ്വയം ശാന്തനായി, ശിഖിധ്വജൻപോലെ അചഞ്ചലമായ് നില്ക്കണം.
കോ ഽസൌ ശിഖിധ്വജോ നാമ കഥം വാ ലബ്ധവാന് പദമ് । ഏതത് കഥയ മേ ബ്രഹ്മന് ഭൂയോ ബോധാഭിവൃദ്ധയേ
ശിഖിധ്വജൻ എന്നത് ആരാണ്? അവൻ ആ സ്ഥിതിയിൽ എങ്ങനെ എത്തി? ദയവായി ഈ കാര്യങ്ങൾ വീണ്ടും പറഞ്ഞുതരൂ, എന്റെ അറിവ് കൂടുതൽ ആക്കാൻ.
ദ്വാപരേ ഽഭവതാം പൂര്വമ് ഇദാനീം ച ഭവിഷ്യതഃ । തേനൈവ സന്നിവേശേന ദമ്പതീ സ്നിഗ്ധനാഗരൌ
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ അവർ മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നു; ഇനി വീണ്ടും ഉണ്ടാകും. അതേ ദമ്പതികൾ, പരസ്പരം സ്നേഹത്തോടെ, സ്നേഹസമ്പന്നരായി ജീവിക്കും.
യത് പൂര്വമ് ആസീദ് ഭഗവംസ് തദ് ഇദാനീം തഥൈവ ഹി । ഭവിഷ്യതി കിമര്ഥം വൈ വദ മേ വദതാം വര
ഭഗവന്, മുമ്പ് എങ്ങനെയോ അതു ഇപ്പോഴും അതുപോലെയാണ്. ഭാവിയിൽ എന്തിനാണ് വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകേണ്ടത്? സംസാരത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനേ, ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
ജഗന്നിര്മാണനിയതേര് അസ്യാ ബ്രാഹ്മ്യാസ് സ്വസംവിദഃ । ഈദൃശ്യ് ഏവ സ്ഥിതിര് നിത്യമ് അനിവാര്യാ സ്വഭാവജാ
ഈ സൃഷ്ടിയുടെ ക്രമം ദൈവികമായ ആത്മബോധത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്. ഇതാണ് അതിന്റെ ശാശ്വതവും മാറ്റം വരുത്താനാകാത്തതുമായ സ്വഭാവം.
യദ് അന്യദ് ബഹുശോ ഭൂത്വാ പുനര് ഭവതി ഭൂരിശഃ । അഭൂത്വൈവ ഭവത്യ് അന്യത് പുനശ് ച ന ഭവത്യ് അലമ്
ഒരേത് പലതവണ ഉണ്ടാകുകയും വീണ്ടും വീണ്ടും ഉദയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പിന്നെ അതു ഇല്ലാതാകുകയും മറ്റൊന്നായി മാറുകയും വീണ്ടും ഇല്ലാതാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതൊക്കെയാകട്ടെ.
അന്യത് പ്രാക്സന്നിവേശസ്യ സാദൃശ്യേന സ്ഫുരത്യ് അലമ് । അന്യത് പ്രാക്സന്നിവേശാര്ധസാദൃശ്യേന വിവല്ഗതി
മുമ്പത്തെ ക്രമത്തിന് സാമ്യം കാണിച്ചുകൊണ്ട് മറ്റൊന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ചിലപ്പോൾ മുമ്പത്തെ ക്രമത്തിന്റെ അർദ്ധസാമ്യത്തോടെ മറ്റൊന്ന് ഉദയിക്കുന്നു.
സദൃശ്യോ വിഷമാശ് ചൈവ യഥാ സരസി വീചയഃ । താ ഏവാന്യാശ് ച ദൃശ്യന്തേ വ്യവസ്ഥാസ് സംസൃതൌ തഥാ
പൊയ്കയില് തരംഗങ്ങള് ഒരുപോലെയും വ്യത്യസ്തമായും കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഈ ജനനമരണചക്രത്തിലും പലവിധ രൂപങ്ങളും നിലനില്ക്കുന്നു.
തസ്മാദ് രാഘവ ഭൂയോ ഽപി വക്ഷ്യമാണോ നരേശ്വരഃ । ഭവിഷ്യതി മഹാതേജാസ് തദ്വൃത്താന്തമ് ഇമം ശൃണു
അതിനാല് രാഘവ, ഇനി വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്ന രാജാവിന് മഹത്തായ തേജസ്സും ഉണ്ടാകും; ആ കഥ ശ്രദ്ധിച്ചു കേള്ക്കൂ.
ദ്വാപരേ പൂര്വമ് അഭവദ് അതീതേ സപ്തമേ മനൌ । ചതുര്യുഗേ ചതുര്ഥേ തു സര്ഗേ ഽസ്മിന് വാരണാകുലേ
മുന്പ് നടന്ന ദ്വാപരയുഗത്തില്, ഏഴാമത്തെ മനുവിന്റെ കാലത്തും, നാലാമത്തെ ചതുര്യുഗത്തില് ഈ ഹസ്തികളാല് നിറഞ്ഞ സൃഷ്ടിയിലായിരുന്നു.
ജമ്ബുദ്വീപേ പ്രശാന്തസ്യ വിന്ധ്യസ്യാദൂരസംസ്ഥിതേ । മാലവാനാം പുരേ ശ്രീമാഞ് ശിഖിധ്വജ ഇതീശ്വരഃ
ജംബുദ്വീപില്, ശാന്തമായ വിന്ധ്യപര്വ്വതത്തിന് സമീപം, മാളവരുടെ നഗരത്തില് ശിഖിധ്വജന് എന്ന മഹത്വമുള്ള രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
ധൈര്യൌദാര്യദയായുക്തഃ ക്ഷമാശമദമാന്വിതഃ । ശൂരശ് ശുഭസമാചാരോ മാനീ ഗുണഗണാകരഃ
അവൻ ധൈര്യവും ഉദാരതയും കരുണയും നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു; ക്ഷമയും മനസ്സിന്റെ നിയന്ത്രണവും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും അവനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ വീരനും നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവനും അഭിമാനിയും എല്ലാ നല്ല ഗുണങ്ങളുടെയും ആകൃതിയുമായിരുന്നു.
ആഹര്താ സര്വയജ്ഞാനാം ജേതാ സര്വധനുഷ്മതാമ് । കര്താ സകലകാര്യാണാം ഭര്താപൂര്വവപുര് ഭുവഃ
അവൻ എല്ലാ യാഗങ്ങളും നടത്തുകയും എല്ലാ ധനുര്വ്വീരന്മാരെയും ജയിക്കുകയും എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിർവഹിക്കുകയും ഭൂമിയിലെ ആദ്യഭരതാവായിരിക്കുകയും ചെയ്തു.
പേശലസ് സ്നിഗ്ധമധുരോ വിദഗ്ധഃ പ്രീതനാഗരഃ । സുന്ദരശ് ശീലസുഭഗഃ പ്രതാപീ ധര്മവത്സലഃ
അവൻ സുന്ദരനും സ്നേഹപൂർവ്വം മധുരമായി സംസാരിക്കുന്നവനും ചതുരനും നഗരത്തിൽ എല്ലാവർക്കും പ്രിയങ്കരനും ആയിരുന്നു. നല്ല സ്വഭാവവും ആകർഷകതയും തേജസ്സും ധർമ്മത്തിൽ പ്രീതിയുമുള്ളവനായിരുന്നു.
വേദിതാ വിദിതാര്ഥാനാം ദാതാ സകലസമ്പദാമ് । ഭോക്താ സംസങ്ഗരഹിതസ് സുശ്രോതാ സകലശ്രുതേഃ
അവൻ എല്ലാ അർത്ഥങ്ങളും അറിയുന്നവനും എല്ലാ സമ്പത്തുകളും നൽകുന്നവനും ആസ്വദിക്കുമ്പോഴും ആസക്തിയില്ലാത്തവനും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു.
സ ഭോഗൌഘാന് അനാദൃത്യ സ്ത്രൈണം തൃണവദ് ഉത്സൃജന് । പിതരി സ്വര്ഗമ് ആപന്നേ ബാല ഏവോത്തമൌജസാ
അവൻ എല്ലാ സുഖങ്ങളെയും അവഗണിച്ചു, സ്ത്രീസുഖം പുല്ലുപോലെ ഉപേക്ഷിച്ചു. അച്ഛൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, ബാലനായിരിക്കുമ്പോഴും അവൻ അതിവിശേഷമായ ശക്തി പ്രാപിച്ചു.
കൃത്വാ ഷോഡശവര്ഷാത്മാ കൃത്വാ ദിഗ്വിജയം വശീ । നൂനം സൌരാജ്യസമ്പത്ത്യാ ഭൂമണ്ഡലമ് അയോജയത്
പതിനാറാം വയസ്സിൽ എത്തുമ്പോൾ, അവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളും ജയിച്ചു, രാജസമ്പത്തോടെ ഭൂമിയെ ഒറ്റ ഭരണത്തിൽ ചേർത്തു.
അതിഷ്ഠദ് വിഗതാശങ്കം പാലയന് ധര്മതഃ പ്രജാഃ । ധീമാന് സ മന്ത്രിഭിസ് സാര്ധം യശസാ ശുക്ലയന് ദിശഃ
അവൻ ഭയമില്ലാതെ, നീതിപൂർവ്വം ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു. മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ബുദ്ധിമാനായി, തന്റെ കീർത്തി എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വ്യാപിപ്പിച്ചു.
അഥ ഗച്ഛത്സു വര്ഷേഷു വസന്തേ പ്രോല്ലസത്യ് അലമ് । പുഷ്പേഷു ജൃമ്ഭമാണേഷു സ്ഫുരത്സു ശശിരശ്മിഷു
അങ്ങനെ വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയപ്പോൾ, വസന്തകാലത്ത്, പുഷ്പങ്ങൾ പുഷ്പിച്ചു, ചന്ദ്രപ്രകാശം തിളങ്ങി, എല്ലാം ഉജ്ജ്വലമായി.
മഞ്ജരീജാലദോലാസു വിടപാന്തഃപുരാന്തരേ । രജഃകര്പൂരധവലേ ചലദ്ദലകവാടകേ
കിളികൾ കുലുങ്ങുന്ന പൂമണികൾക്കിടയിൽ, കൊമ്പുകളുടെ അന്ത്യഭാഗങ്ങളിൽ ഉള്ള അകത്തളങ്ങളിൽ, കമ്ഫരുപോലെയുള്ള പൊടിപടർന്ന പുഷ്പരജസ്സിൽ, ഇലയ്ക്കടവുകൾ മൃദുവായി ചലിക്കുന്നു.
ആമോദിനി ലസത്പുഷ്പഗുലുച്ഛകവിതാനകേ । ഗായത്സു ഗഹനേഷൂച്ചൈര് മിഥുനേഷ്വ് അലിനാം മിഥഃ
മനോഹരമായ സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന പന്തലുകളിൽ, കാട്ടിനുള്ളിൽ, തേനീച്ചകൾ കൂട്ടമായി ഉയർന്ന ശബ്ദത്തിൽ പാടുന്നു.
ആയാതി മധുരേ വായൌ ശശിശീകരശീതലേ । കദലീകന്ദലീകച്ഛതലപല്ലവലാസിനി
ചന്ദ്രന്റെ അമൃതംപോലെയുള്ള തണുപ്പും മധുരതയും നിറഞ്ഞ കാറ്റ്, വാഴക്കുരുക്കിന്റെ അടിയിൽ തഴച്ചു വരുന്ന ഇലകളിലും കൊമ്പുകളിലും കളിയാടി വീശി വരുന്നു.
കാന്താം പ്രതി ബഭൂവാസ്യ നവം ചേതസ് സമുത്സുകമ് । ക്ഷീവം കുസുമസമ്ഭാരസൌഗന്ധിമധുരാസവൈഃ
പ്രിയതമയെ ഓർത്ത്, അവന്റെ മനസിൽ പുതുതായി ആകാംക്ഷ ഉണർന്നു; പൂക്കളിൽ നിന്നുള്ള സുഗന്ധവും മധുരവും ചേർന്ന രസം കൊണ്ട് അവൻ മയങ്ങി.
മനോരാജ്യമ് ഇദം ചക്രേ സ വസന്തമദൈധിതഃ । ഉദ്യാനവനദോലാസു ലീലാകമലിനീഷു ച
വസന്തകാലത്തിന്റെ ആവേശത്തിൽ ആൾക്കൂട്ടം നിറഞ്ഞോടിയ ഈ മനോഹരമായ രാജ്യം അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു. ഉദ്യാനങ്ങളിലെയും തൂങ്ങുന്ന പന്തലുകളിലെയും കളിയുള്ള താമരക്കുളങ്ങളിലെയും ആനന്ദം അവൻ അനുഭവിച്ചു.
കദാ പ്രണയിനീം മുഗ്ധാം ബാലാബ്ജമുകുലസ്തനീമ് । കരിഷ്യേ കാമിനീമ് അങ്കേ പര്യങ്കേ കുസുമാങ്കിതാമ്
എന്റെ പ്രിയതയെ, ബാല്യത്തിലെ നിരപരാധിയുമായ, താമരക്കൊടികളുടെ പോലെ മുലകഴുതിയവളെ, പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച കിടക്കയിൽ എന്റെ മടിയിലിരുത്താൻ എപ്പോഴാകും കഴിയുക?
കദാ കമലവല്ലീനാം ദോലാസ്വ് അലിര് ഇവാലിനീമ് । ആലോലതാം വിനേഷ്യാമി ബാലാം ഭുജലതാനുഗാമ്
താമരവള്ളികളിലേയ്ക്ക് പറക്കുന്ന തേനീച്ചപോലെ, എന്റെ പ്രിയതയെ, മൃദുലമായ കൈകൾ കിണഞ്ഞു പിടിച്ചുകൊണ്ട്, ഞാനവളെ തൂങ്ങുന്ന പന്തലിൽ ആനന്ദത്തോടെ ആടിപ്പാടിക്കാൻ എപ്പോഴാകും കഴിയുക?
മൃണാലഹാരകുന്ദേന്ദുവൃന്ദതല്പാഭിലാഷിണീ । മത്കൃതേ മദനാതപ്താ കദാ സ്യാദ് ഇന്ദുസുന്ദരീ
എന്റെ خاطرം കത്തുന്ന, ചന്ദ്രമുഖിയായ സുന്ദരി, താമരത്തണ്ട്, കുന്ദപൂവ്, കുമുദം എന്നിവയാൽ ഒരുക്കിയ കിടക്കയിലിരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവളായി എപ്പോഴാകും മാറുക?
ഇതി ചിന്താപരോ ഭൂത്വാ കുസുമാവലനോന്മുഖഃ । വിജഹാര വനാന്തേഷു കുസുമോപവനേഷു ച
അങ്ങനെ ആൾ ആലോചനയിൽ മുഴുകി, പൂമാലകൾക്ക് ആഗ്രഹത്തോടെ, കാട്ടിലെ തോട്ടങ്ങളിലും പൂക്കൾ നിറഞ്ഞ പൂന്തോട്ടങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ചു.
വേലോപവനദോലാസു ലീലാകമലിനീഷു ച । വല്ലീവലയഗേഹേഷു വിവിധോദ്യാനഭൂമിഷു
കടൽക്കരയിലെ തോട്ടങ്ങളിലെ ഊഞ്ഞാലുകളിൽ, കളിയുള്ള താമരക്കുളങ്ങളിൽ, വള്ളികൾ ചുറ്റിയ മുറികളിലും色色തരം വിനോദഭൂമികളിലും അവൻ ആനന്ദിച്ചു.