വജ്രസാരമ് അപി പ്രോതമ് അജ്വലന്ന് ഏവ യോ ഽഭിനത് । അയോമണിര് അയോയന്ത്രമ് ഇവ ദുര്ജനചേഷ്ടിതമ്
വജ്രംപോലുള്ള കഠിനതയും അവൻ തിളക്കം കാണിക്കാതെ തകർത്തു; ഇരുമ്പ് ആകർഷിക്കുന്ന കല്ല് ഇരുമ്പുപകരണങ്ങൾ തകർക്കുന്നതുപോലെ, ദുഷ്ടരുടെ പ്രവൃത്തികൾ അവൻ തകർത്തു.
അധൂമോ ഹ്യ് അദഹഞ് ശീതോ വിതൈക്ഷ്ണ്യോ ഹാര്ദമ് അപ്യ് അലമ് । തമോ ഽഹരന് നൃണാം നൈശം യോ മണിര് വേശ്മനാമ് ഇവ
പുകയില്ലാതെ, കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കാതെ, ശീതളതയോടെ, കഠിനതയില്ലാതെ, ഉള്ളിൽ ചൂടോടെ, വീടുകളിൽ വെച്ചിരിക്കുന്ന രത്നം രാത്രിയിലെ ഇരുണ്ടതെല്ലാം നീക്കുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിലെ ഇരുണ്ടതയൊക്കെ അവൻ നീക്കി.
കിരന്ന് അഗ്നികണാസാരമ് അഭിതസ് സ്വപ്രതാപജമ് । മധ്യാഹ്നസൂര്യകാന്താഗ്നിര് ഇവ ജ്വലതി യോ ഽരിഷു
സ്വന്തം തേജസ്സിൽ നിന്നു പിറന്ന അഗ്നിസ്പുരണങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ കത്തുന്നവൻ, ശത്രുക്കളിൽ നടുവേ ഉച്ചവെയിലിലെ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ പോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
മൃദുശീതസുഖസ്പര്ശോ യസ് സമാഹ്ലാദയന് മഹീമ് । സ്വേ ജനേ ദ്രവതി സ്നിഗ്ധസ് സേന്ദുര് ഇന്ദുമണിര് യഥാ
അവന്റെ സ്പർശം മൃദുവും തണുപ്പും സുഖകരവുമാണ്; ഭൂമിയെ ആനന്ദിപ്പിച്ച്, സ്വന്തം ജനങ്ങളിൽ ചന്ദ്രകാന്തമണിക്ക് ചന്ദ്രനോടുള്ള സ്നേഹതാപംപോലെ സ്നേഹത്തോടെ ഉരുകുന്നു.
ജഗദ്യജ്ഞോപവീതസ്യ സ്വര്ഗപാതാലവാഹിനഃ । ഗങ്ഗാവാഹസ്യ യേനോര്വ്യാം തൃതീയഃ പൂരിതോ ഗുണഃ
ലോകത്തിന്റെ യജ്ഞോപവീതമായ, സ്വർഗ്ഗത്തെയും പാതാളത്തെയും കടന്നുപോകുന്ന ഗംഗാനദിയുടെ മൂന്നാമത്തെ ഗുണം ഭൂമിയിൽ നിറവേറ്റിയത് അവനാൽ ആയിരുന്നു.
അഗസ്ത്യശോഷിതോ ഽമ്ഭോധിര് ഗങ്ഗാപൂരേണ പൂരിതഃ । യേന ദുഷ്പൂരരൂപോ ഽപി മഹാസാര്ഥോ ഽര്ഥിനാമ് ഇവ
അഗസ്ത്യൻ ഉണക്കിയ സമുദ്രം, നിറയ്ക്കാൻ അസാധ്യമായതുപോലും തോന്നുമ്പോൾ പോലും, ഗംഗാപ്രവാഹം കൊണ്ട് നിറച്ചത് അവനാണ്; അതു അപേക്ഷകരുടെ വലിയ കൂട്ടം തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെയാണ്.
ഗങ്ഗാസോപാനപദ്ധത്യാ യേന പാതാലവാസിനഃ । യോജിതാ ബ്രഹ്മണോ ലോകേ ബാന്ധവാ ലോകബന്ധുനാ
ഗംഗയുടെ പടിക്കെട്ടിലൂടെ പാതാളവാസികൾക്ക് ബ്രഹ്മലോകവാസികളുമായി ബന്ധം ഉണ്ടാക്കിയവൻ, എല്ലാവർക്കും പ്രിയനായ ഒരു സുഹൃത്ത് ബന്ധുക്കളെ ചേർക്കുന്നതുപോലെയാണ് അത്.
ബ്രഹ്മാണം ശങ്കരം ജഹ്നും തപസാരാധയംശ് ച യഃ । ഭൂയോ ഭൂയോ യയൌ ഖേദം ന മൂര്തവ്യവസായവത്
ബ്രഹ്മാവിനെയും ശങ്കരനെയും ജഹ്നുവിനെയും കഠിനതപസ്സിലൂടെ ആരാധിച്ചവൻ, ഉറച്ച മനസ്സില്ലാതെ വീണ്ടും വീണ്ടും ക്ഷീണ преж്ഞം അനുഭവിച്ചു.
യൌവനേ വര്തമാനസ്യ തസ്യ ഭൂമിപതേര് അഥ । പ്രവിചാരയതോ ലോകയാത്രാം പര്യാകുലാമ് ഇമാമ്
അപ്പോൾ, യൗവനത്തിൽ തന്നെ, ആ രാജാവ് ഈ ലോകജീവിതത്തിന്റെ കലഹം ആലോചിച്ചപ്പോൾ അതിൽ ഏറെ ആശങ്കയിലായി.
സ്വവിരാഗചമത്കാരവിചാരകണികോദഭൂത് । ചേതസ്യ് അപി സുതാരുണ്യേ ദൈവാദ് വല്ലീ മരാവ് ഇവ
സ്വന്തം വൈരാഗ്യത്തിന്റെ അത്ഭുതത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ഒരു ചെറിയ ചിന്താവല്ലി, മനസ്സിന്റെ യൗവനത്തിലെ പുതുമയിൽ, ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ, വൃക്ഷത്തിൽ വളരുന്ന ഒരു വള്ളിപോലെ, ഉദിച്ചുവന്നു.
ഏകാന്തേ ചിന്തയാമ് ആസ മഹീപതിര് അസാവ് അഥ । ജഗദ്യാത്രാമ് ഇമാം നിത്യമ് അസമഞ്ജസസങ്കുലാമ്
ഏകാന്തത്തിൽ ആ രാജാവ് ഈ ലോകത്തിന്റെ എപ്പോഴും കലഹവും അസംയമവും നിറഞ്ഞ ഗതിയെ ആലോചിച്ചു.
പുനര് ദിനം പുനശ് ശ്യാമാ ദാനാദാനാശനം പുനഃ । തദ് ഏവ ശുക്തവിരസം ലജ്ജ്യതേ കര്മ കുര്വതാ
പുതിയ ദിവസം, വീണ്ടും ഇരുണ്ട രാത്രി, വീണ്ടും കൊടുക്കലും വാങ്ങലും, വീണ്ടും ഭക്ഷണം—ഇതേ രുചിയില്ലാത്ത പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുമ്പോൾ മനുഷ്യന് ലജ്ജ തോന്നുന്നു.
യേന പ്രാപ്തേന ലോകേ ഽസ്മിന് നാപ്രാപ്തമ് അവശിഷ്യതേ । തത് കൃതം സുകൃതം മന്യേ ശേഷം കര്മവിഷൂചികാ
ഈ ലോകത്ത് അതിനെ നേടുമ്പോൾ ഇനി നേടാനൊന്നുമില്ലെങ്കിൽ, അതാണ് യഥാർത്ഥ പുണ്യം എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; ബാക്കി എല്ലാം പ്രവൃത്തിയുടെ പീഡയാണ്.
പുനഃ പുനഃ പര്യുഷിതം കര്മ കുര്വന് ന ലജ്ജതേ । മൂഢബുദ്ധിര് അമൂഢസ് തു കഃ കുര്യാത് കില ബാലവത്
വീണ്ടും വീണ്ടും പഴയ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുമ്പോഴും ലജ്ജിക്കാത്തത് മൂഢബുദ്ധിയുള്ളവരാണ്; ബുദ്ധിമാൻ ആരാണ് ബാലനെപോലെ പെരുമാറുക?
അഥൈകദോദ്വിഗ്നമനാഃ കദാചിത് ത്ര്യുത്തുലം ഗുരുമ് । ഏകാന്തേ സംസൃതേര് ഭീതസ് സമപൃച്ഛദ് ഭഗീരഥഃ
ഒരു ദിവസം, ഭയപ്പെട്ട മനസ്സോടെ, ഭഗീരഥൻ ഈ ജന്മമരണചക്രത്തിൽ നിന്ന് ഭയപ്പെട്ട്, തനിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്റെ ഗുരുവിനെ സമീപിച്ചു ചോദിച്ചു.
അന്തശ്ശൂന്യാസു സുചിരം ഭ്രമന് സംസാരവൃത്തിഷു । അരണ്യാനീഷ്വ് ഇവൈതാസു ഭൃശം ഖിന്നാ വയം വിഭോ
സ്വാമീ, ഈ ലോകജീവിതത്തിലെ ശൂന്യമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ദീർഘകാലം അലയുമ്പോൾ, മരുഭൂമിയിൽ വഴിതെറ്റിയവരെപ്പോലെ ഞങ്ങൾ വളരെ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു.
ജരാമരണമോഹാദിരൂപാണാം ഭവകാരിണാമ് । ഭഗവന് സര്വദുഃഖാനാം കഥമ് അന്തഃ പ്രജായതേ
ഭഗവൻ, ജര, മരണം, മായ എന്നിവ പോലെ ലോകത്തിൽ ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്നവയുടെ അവസാനം എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു?
ചിരസാമ്യാത്മനാച്ഛേന നിര്വിഭാഗവിലാസിനാ । രാജഞ് ജ്ഞേയാവബോധേന പൂര്ണേന ഭരിതാത്മനാ
രാജാവേ, ശുദ്ധവും ഏകതയും നിറഞ്ഞ ആത്മാവിലൂടെ, പൂർണ്ണമായ അറിവും ബോധവും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ദു:ഖങ്ങൾക്ക് അവസാനം വരും.
ക്ഷീയന്തേ സര്വദുഃഖാനി ത്രുട്യന്തി ഗ്രന്ഥയോ ഽഭിതഃ । സംശയാശ് ശമമ് ആയാന്തി സര്വകര്മാണി ചാനഘ
എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും അകറ്റപ്പെടുന്നു, മനസ്സിലെ എല്ലാ കെട്ടുകളും പൂർണ്ണമായി അഴിയുന്നു, സംശയങ്ങൾ ശാന്തമാകുന്നു, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും നിശ്ശബ്ദമാകുന്നു, പാപരഹിതനായവനേ.
ജ്ഞേയം തു വിദുര് ആത്മാനം സംശുദ്ധജ്ഞപ്തിരൂപിണമ് । സ ച സര്വഗതോ നിത്യം നാസ്തമ് ഏതി ന ചോദയമ്
ജ്ഞാനികൾ ആത്മാവിനെ ശുദ്ധമായ ബോധത്തിന്റെ രൂപമായതായാണ് അറിയുന്നത്. അത് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ശാശ്വതമാണ്, അതിന് neither ഉദയം ഉണ്ട്, nor അസ്തമനം.
ചിന്മാത്രം സര്വഗം ശാന്തമ് അസ്തി നിര്മലമ് അച്യുതമ് । ദേഹാദി നേതരത് കിഞ്ചിദ് ഇതി വേദ്മി മുനീശ്വര
ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രം ഉണ്ട്; അത് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ശാന്തമാണ്, മലിനമില്ലാത്തതും മാറ്റമില്ലാത്തതുമാണ്. ഇതിന് പുറമെ, മഹാമുനിയേ, ഞാൻ മറ്റൊന്നും അറിയുന്നില്ല, ശരീരവും അതുപോലുള്ളതും പോലും.
കിം ത്വ് അത്ര പ്രതിപത്തിര് മേ സ്ഫുടതാമ് ഏതി നോതരാമ് । ഏതാവന്മാത്രസംവിത്തിസ് സ്യാമ് അഹം ഭഗവന് കഥമ്
എങ്കിൽ, ഈ ബോധം എനിക്ക് കൂടുതൽ വ്യക്തമായി എങ്ങനെ അനുഭവപ്പെടും? ഭഗവനേ, ഞാൻ എങ്ങനെ ഈ ബോധത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളാൻ കഴിയും?
ജ്ഞാനേന ജ്ഞേയനിഷ്ഠത്വമ് ഏതി ചേതോ ഹൃദന്തരേ । തതസ് സര്വവപുര് ഭൂത്വാ ഭൂയോ ജീവോ ന ജായതേ
ജ്ഞാനത്തിലൂടെ, മനസ്സ് ഹൃദയത്തിന്റെ ആന്തരത്തിൽ അറിവിന്റെ ഉറച്ച നിലയിലേക്കെത്തുന്നു; അതിനുശേഷം, എല്ലാം ആകിയ ആത്മാവ് വീണ്ടും ജനിക്കാറില്ല.
അസക്തിര് അനഭിഷ്വങ്ഗഃ പുത്രദാരഗൃഹാദിഷു । നിത്യം ച സമചിത്തത്വമ് ഇഷ്ടാനിഷ്ടോപപത്തിഷു
മക്കളിലും ഭാര്യയിലും വീടിലും മറ്റും ആസക്തിയും ചേർചയും ഇല്ലാതിരിക്കുക, ഇഷ്ടവും അനിഷ്ടവുമായ സംഭവങ്ങളിൽ എപ്പോഴും മനസ്സിന്റെ സമത്വം നിലനിർത്തുക—
ആത്മനോ ഽനന്യയോഗേന സദ്ഭാവനമ് അനാരതമ് । വിവിക്തദേശസേവിത്വമ് അരതിര് ജനസംസദി
സ്വന്തം സ്വഭാവത്തിൽ എപ്പോഴും അകറ്റമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുക, ഏകാന്തതയെ ആസ്വദിക്കുക, ജനക്കൂട്ടത്തിൽ ഇഷ്ടം കാണാതിരിക്കുക—
അധ്യാത്മജ്ഞാനനിഷ്ഠത്വം തത്ത്വജ്ഞാനാര്ഥദര്ശനമ് । ഏതജ് ജ്ഞാനമ് ഇതി പ്രോക്തമ് അജ്ഞാനം യദ് അതോ ഽന്യഥാ
ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ ഉറച്ച നിലപാട്, സത്യത്തിന്റെ അറിവിനെ തേടുന്ന ദൃഷ്ടി—ഇവയാണ് ജ്ഞാനം എന്നു പറയുന്നത്; ഇതിന് വിപരീതമായതെല്ലാം അജ്ഞാനമാണ്.
രാഗദ്വേഷക്ഷയാകാരാത് സംസാരവ്യാധിഭേഷജാത് । അഹമ്ഭാവോപശാന്തൌ തു രാജഞ് ജ്ഞാനമ് അവാപ്യതേ
രാജാവേ, ആസക്തിയും വൈരാഗ്യവും ഇല്ലാതാവുമ്പോൾ, അതാണ് ഈ ലോകജീവിതരോഗത്തിന് ഔഷധം. അഹംഭാവം ശമിച്ചാൽ ജ്ഞാനം ലഭിക്കും.
ശരീരേ ഽസ്മിംശ് ചിരം രൂഢോ ഗിരൌ തരുര് ഇവോച്ചകൈഃ । അഹമ്ഭാവോ മഹാഭോഗോ വദ മേ ത്യജ്യതേ കഥമ്
പർവതത്തിൽ വലിയ വൃക്ഷം ദീർഘകാലം ഉറപ്പോടെ നിൽക്കുന്നതുപോലെ, ശരീരത്തിൽ അഹംഭാവം ദൃഢമായി പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതിൽ വലിയ ആസ്വാദനവും ഉണ്ട്. എങ്ങനെയാണ് ഇത് ഉപേക്ഷിക്കാനാവുക എന്ന് പറയൂ.
പൌരുഷേണ പ്രയത്നേന ത്യക്ത്വാ ഭോഗൌഘഭാവനമ് । ഗത്വാന്വിഷ്യ ചിതാ തത്ത്വമ് അഹങ്കാരോ വിലീയതേ
മനുഷ്യന്റെ ശ്രമത്താലും പരിശ്രമത്താലും, ആസ്വാദനത്തിന്റെ ധാരണ ഉപേക്ഷിച്ച്, സത്യം അന്വേഷിച്ച് അറിഞ്ഞാൽ, അഹങ്കാരം ലയിക്കും.
യന്ത്രാണാം പഞ്ജരം യാവദ് ഭഗ്നം ലജ്ജാദി നാഖിലമ് । അകിഞ്ചനത്വശേഷേണ സ്ഫുടാ താവദ് അഹങ്കൃതിഃ
യന്ത്രങ്ങളുടെ പഞ്ചരം മുഴുവനായി തകർന്നില്ലെങ്കിൽ, ഒടുവിൽ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ ഒരു അവശിഷ്ടം മാത്രം ശേഷിച്ചാലും, അഹങ്കാരം വ്യക്തമായി നിലനിൽക്കും.