താദൃശാനാം സഹസ്രാണി ശൈലാനാം യത്ര സന്ത്യ് അഥ । താദൃശോ ഽസ്ത്യ് അതിവിസ്തീര്ണോ ദേശോ വിപുലകോടരഃ
ഇവിടെയുണ്ടായിരിക്കുന്ന മലകൾ ആയിരക്കണക്കിന് ഇതുപോലെയാണ്; അതുപോലെ തന്നെ, വളരെ വിശാലവും വലിയ കുഴികൾ ഉള്ള പ്രദേശവും ഇവിടെ ഉണ്ട്.
താദൃശാനാം സഹസ്രാണി ദേശാനാം യത്ര സന്ത്യ് അഥ । താദൃഗ് അസ്തി ബൃഹദ് ദ്വീപം മഹാഹ്രദനദീവൃതമ്
ഇവിടെയുണ്ടായിരിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന് ഇതുപോലെയാണ്; അതുപോലെ തന്നെ, വലിയ തടാകങ്ങളും നദികളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയ വലിയ ഒരു ദ്വീപും ഇവിടെ ഉണ്ട്.
താദൃശാനാം സഹസ്രാണി ദ്വീപാനാം യത്ര സന്ത്യ് അഥ । താദൃഗ് അസ്തി മഹീപീഠം വിചിത്രരചനാന്വിതമ്
അത്തരം ആയിരക്കണക്കിന് ദ്വീപുകൾ ഉള്ള, അത്ഭുതകരമായ രൂപങ്ങളിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഒരു ദേശം ഉണ്ട്.
താദൃശീനാം സഹസ്രാണി പൃഥ്വീനാം യത്ര സന്ത്യ് അഥ । താദൃഗ് അസ്തി ജഗത് സ്ഫാരം മഹാഭുവനപഞ്ജരമ്
അത്തരം ആയിരക്കണക്കിന് ഭൂമികൾ ഉള്ള, വിശാലമായ ഒരു ലോകം, മഹത്തായ ഒരു ഭുവനപഞ്ചരം ഉണ്ട്.
താദൃശാനാം സഹസ്രാണി ജഗതാം യത്ര സന്ത്യ് അഥ । താദൃഗ് അസ്തി മഹച് ചാണ്ഡം ചണ്ഡാഡമ്ബരപീഠവത്
അത്തരം ആയിരക്കണക്കിന് ലോകങ്ങൾ ഉള്ള, വലിയ ഒരു അണ്ഡം, വലിയ കലഹത്തിന്റെ ആസനമെന്നപോലെ, അവിടെയുണ്ട്.
താദൃശാനാം സഹസ്രാണി യത്രാണ്ഡാണാം തരങ്ഗകഃ । താദൃശോ ഽവിരതസ്പന്ദോ വിപുലോ ഽസ്ത്യ് അഥ സാഗരഃ
അത്തരം ആയിരക്കണക്കിന് അണ്ഡങ്ങളുടെ തരംഗങ്ങൾ ഉയരുന്ന, നിരന്തരം ചലിക്കുന്ന, വിശാലമായ ഒരു സമുദ്രം അവിടെ ഉണ്ട്.
താദൃക്സാഗരലക്ഷ്യാണി തരങ്ഗോ യത്ര പേലവഃ । താദൃശസ് സ്വവിലാസാത്മാ നിര്മലോ ഽസ്തി മഹാര്ണവഃ
അവിടെയുണ്ട് ഒരു വിശാലവും ശുദ്ധവുമായ സമുദ്രം, അതിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെ അതിന്റെ കളിയാണ്, അതിലെ ഒരു മൃദുലമായ തിരമാലയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സമുദ്രങ്ങളുടെ അടയാളങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
താദൃംശ്യ് അബ്ധിസഹസ്രാണി യസ്യോദരജലാന്യ് അഥ । താദൃശോ ഽസ്തി പുമാന് കശ്ചിദ് അത്യുച്ചൈര് ഭരിതാകൃതിഃ
അത്തരം ആയിരക്കണക്കിന് സമുദ്രങ്ങൾ ഉള്ളിൽ ധരിക്കുന്ന, ഉന്നതവും മഹിമയോടും കൂടിയ ഒരാൾ അവിടെ ഉണ്ട്.
താദൃശാനാം നൃണാം ലക്ഷൈര് യസ്യ മാലോരസി സ്ഥിതാ । പ്രധാനം സര്വസത്താനാം താദൃശോ ഽസ്ത്യ് അപരഃ പുമാന്
അത്തരം അനേകം മനുഷ്യർക്ക് മാലപോലെ നെഞ്ചിൽ വിശ്രമിക്കാൻ കഴിയുന്ന, എല്ലാ ജീവികളിലും പ്രധാനനായ മറ്റൊരു മഹാപുരുഷൻ അവിടെ ഉണ്ട്.
താദൃശാനാം സഹസ്രാണി പുരുഷാണാം മഹാത്മനാമ് । സ്ഫുരന്തി മണ്ഡലേ യസ്യ സ്വതനൂരുഹജാലവത്
അത്തരം മഹാത്മാക്കളായ ആയിരക്കണക്കിന് പുരുഷന്മാർ, അവരുടെ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ പോലെ, വലയംപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങുന്നു.
താദൃശോ ഽസ്തി മഹാദിത്യസ് സ തപത്യ് ആസു ദൃഷ്ടിഷു । യാ ഏതാഃ കലനാസ് സര്വാസ് താ ഏതാസ് തസ്യ ദീപ്തയഃ
ഇവിടെ ഒരു മഹത്തായ സൂര്യൻ ഉണ്ട്, നമ്മുടെ എല്ലാ അനുഭവങ്ങളിലും അതിന്റെ കനൽ പടരുന്നു. ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ എല്ലാം അതിന്റെ കിരണങ്ങളാണ്.
അസ്യാദിത്യസ്യ രശ്മീനാം ബ്രഹ്മാണ്ഡം ത്രസരേണുവത് । ഏഷ ചിത്സൂര്യ ഇത്യ് ഉക്തസ് സര്വമ് ഏതത് തപത്യ് അസൌ
ഈ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഒരു പൊടിക്കണിക പോലെയാണ്. ഇതിനെ 'ചൈതന്യസൂര്യൻ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു; അതാണ് എല്ലാം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നത്.
വിജ്ഞാനാത്മൈഷ പരമോ ഭാസ്കരോ ഭാവിഭാസനഃ । ഇമേ യേ ഭുവനാഭോഗാസ് തസ്യൈവ ത്രസരേണവഃ
ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനമാണ് ഈ പരമസൂര്യന്റെ സ്വഭാവം; അത് എല്ലാം വെളിച്ചമാക്കുന്നു. ഈ ലോകങ്ങൾ അതിനോട് പൊടിക്കണികകളെപ്പോലെയാണ്.
വിജ്ഞാനപരമാര്കസ്യ ഭാസാ ഭാന്തി ഭവന്തി ച । ഇമാ ജഗദഹര്ലക്ഷ്മ്യസ് ത്വ് അഹര്ലക്ഷ്മ്യോ രവേര് ഇവ
ജ്ഞാനസൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിൽ ഈ ലോകത്തിലെ ഐശ്വര്യങ്ങൾ തെളിഞ്ഞ് ഉണരുന്നു, പകൽസൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിൽ പകൽ ഐശ്വര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
വിജ്ഞാനമാത്രകചിതാത്മനി ജന്തുജാതേ ത്രൈലോക്യമണ്ഡപഗണേ ച വികാസഭാജി । നിര്മജ്ജനോദ്ഭവനസമ്ഭ്രമഭാവലേഖാസ് സന്തീവ നേഹ ഹി മനാഗ് അപി ശാന്തമ് ആസ്സ്വ
വിജ്ഞാനമാത്രമായ ആത്മാവിലും, ജീവികളുടെ കൂട്ടത്തിലും, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ വിശാലതയിലും, ഉണർവ്, മുങ്ങൽ, ഉദയം, ആശങ്ക എന്നിവയുടെ അലകൾ പോലെ തോന്നുന്നു. എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇവിടെ ഒരു ചെറിയ സമാധാനവും ഇല്ല; നീ ശാന്തനായി ഇരിക്കണം.
കാലസത്താ നഭസ്സത്താ സ്പന്ദസത്താ ച ചിന്മയീ । ശുദ്ധചേതനസത്താഥ സര്വമ് ഇത്യാദി പാവനമ്
കാലത്തിന്റെ നില, ആകാശത്തിന്റെ നില, സ്പന്ദനത്തിന്റെ നില — ഇവയൊക്കെയും ബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവമാണ്. ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ നിലയും അങ്ങനെ തന്നെ. അതിനാൽ എല്ലാം ശുദ്ധമാണ്.
പരമാത്മമഹാവായൌ രജസ് സ്ഫുരതി ചഞ്ചലമ് । കുസുമാന്തര് ഇവാമോദസ് തദതദ്രൂപകം സ്വതഃ
പരമാത്മാവെന്ന മഹാവായുവിൽ രാജസ് എന്ന ചലനം ചഞ്ചലമായി ഉണരുന്നു, പുഷ്പത്തിനകത്ത് സുഗന്ധം പരക്കുന്നതുപോലെ. അതിന്റെ സ്വഭാവം അതിൽ നിന്നു വേറെയെങ്കിലും അതിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദിക്കുന്നു.
ജഗദാഖ്യേ മഹാസ്വപ്നേ സ്വപ്നാത് സ്വപ്നാന്തരം വ്രജേത് । രൂപം ത്യജതി നോ ശാന്തം ബ്രഹ്മ ശാന്തത്വബൃംഹിതമ്
ലോകം എന്ന മഹാസ്വപ്നത്തിൽ, ഒരു സ്വപ്നം മറ്റൊരു സ്വപ്നത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. രൂപങ്ങൾ വിട്ടുപോകുന്നു, പക്ഷേ സമാധാനത്തിൽ വളർന്ന ബ്രഹ്മം ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകുന്നില്ല.
സങ്കല്പപരിബൃംഹേയമ് അനന്തസ്ഫുരണാ സ്വതഃ । യഥാ യഥാഭിബൃംഹാഭിര് ബൃംഹത്യ് ആബൃംഹിതാ തഥാ
ഇമാജിനേഷന്റെ ഈ വ്യാപനം സ്വതന്ത്രമായി അനന്തമായി പ്രകാശിക്കുന്നു. അതിനെ എത്രയോ കൂടുതൽ വികസിപ്പിച്ചാൽ, അതിന്റെ വ്യാപ്തിയും അത്രയേറെ വലുതാവുന്നു.
സങ്കല്പശ് ച പരാദ് അസ്മാന് മനാഗ് അപി ന ഭിദ്യതേ । ചിന്മയത്വാത് തതഃ കിഞ്ചിന് ന ബൃംഹാസ്തി ന ബൃംഹണമ്
ഇമാജിനേഷൻ നമ്മിൽ നിന്നൊന്നും വ്യത്യാസമില്ല, കാരണം അതും ബോധം തന്നെയാണ്. അതിനാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ വ്യാപനമോ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതോ ഒന്നുമില്ല.
രമ്ഭാസ്തമ്ഭോ യഥാ പത്ത്രമാത്രമ് ഏവാന്തരാന്തരാ । അന്തര് അന്തസ് തഥേദം ഹി വിശ്വം ബ്രഹ്മ വിവര്ത്യ് അഥ
വാഴക്കൊമ്പിന്റെ ഉള്ളിൽ ഇലകളുടെ പാളികൾ മാത്രം ഉള്ളതുപോലെ, ഈ ലോകവും ബ്രഹ്മവും അകത്തകത്ത് പാളികളായി തന്നെ തുറന്നിരിക്കുന്നു.
സബ്രഹ്മാത്മാദിഭിശ് ശബ്ദൈര് യദ് ഏതൈര് അഭിധീയതേ । ശൂന്യമ് അവ്യപദേശ്യം തന് ന നകിഞ്ചിന് ന കിഞ്ചന
ബ്രഹ്മം, ആത്മാവ് തുടങ്ങിയ പേരുകളിൽ പറയുന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ശൂന്യവും വിവരണാതീതവുമാണ്; അതു ഒന്നുമല്ല, ഒന്നുമല്ലാത്തതുമാണ്.
യാ യാ വിഭാവ്യതേ സത്താ സാ സാനുഭവനിര്മിതാ । രമ്ഭാസ്തമ്ഭവദ് ഏവാതശ് ചിന്മാത്രമ് അമലം തതമ്
ഏതു നിലയും മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്നതെല്ലാം അനുഭവം കൊണ്ടാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. വാഴക്കൊമ്പിന്റെ ഉള്ളിൽപോലെ, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന ശുദ്ധമായ ചൈതന്യം മാത്രമാണ് സത്യത്തിൽ ശേഷിക്കുന്നത്.
സൂക്ഷ്മത്വാദ് അപ്യ് അലഭ്യത്വാത് പരമാത്മാ പരോ ഽണുകഃ । അനന്തത്വാദ് അസാവ് ഏവ പ്രോക്തോ മേര്വാദിധൂലിമാന്
അതിന്റെയധികം സൂക്ഷ്മതയും ലഭിക്കാൻ കഴിയാത്തതുമൂലം പരമാത്മാവ് ഏറ്റവും ചെറുതായാണെന്ന് പറയുന്നു. എന്നാൽ അതിന്റെ അനന്തതകൊണ്ട്, മേരുപർവതവും ഭൂമിയിലെ പൊടിപോലും അതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവയാണെന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.
അണോര് അപ്യ് അത്യനന്തസ്യ പുരോ ഽസ്യ ജഗദാദ്യ് അപി । പരമാണുവദ് ആഭാതി പ്രമിതത്വാദ് അരൂപവത്
ഈ അനന്തമായ സൂക്ഷ്മതയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ഈ ലോകത്തിന്റെ ആദിയും ഏറ്റവും ചെറുതായ ഒരു കണിപോലെ മാത്രം തോന്നുന്നു, കാരണം അതിന് പരിമിതിയും രൂപവും ഇല്ല.
പരോ ഽണുര് ഏഷോ ഽലഭ്യത്വാത് പൂരകത്വാന് മഹാഗിരിഃ । സര്വാവയവരൂപോ ഽപി നിരസ്താവയവഃ പുമാന്
ഈ പരമസൂക്ഷ്മം ലഭിക്കാൻ കഴിയാത്തതുകൊണ്ട് അതു തന്നെ പൂർണ്ണതയാൽ മഹാപർവതം കൂടിയാണ്. എല്ലായിടത്തും അവയവങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ അതിന് ഒരു ഭാഗവും ഇല്ലാത്തവനാണ് ആ പുരുഷൻ.
അസ്യ വിജ്ഞപ്തിമാത്രസ്യ മജ്ജാമാത്രം ജഗത്ത്രയീ । വിജ്ഞാനമാത്രമധ്യം ഹി സാധോ വിദ്ധി ജഗത്ത്രയമ്
ഈ ബോധം മാത്രമാണ് സത്യത്തിൽ ഉള്ളത്; മൂന്ന് ലോകങ്ങളും അതിന്റെ ആഴത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു. മഹാനേ, ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും ശുദ്ധബോധത്തിന്റെ നടുവിലാണ് നിലനിൽക്കുന്നതെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
വിജ്ഞാനമാത്രമ് അകലാകലിതം ജഗന്തി ശാന്തം സ്വഭാവസുകുമാരമ് അനന്തരൂപമ് । വേതാലബാലക പദം തദ് അലങ്ഘനീയമ് ഏവംസ്മയസ് സമനുഭാവയ ശാന്തമ് ആസ്സ്വ
ലോകങ്ങൾ ബോധം മാത്രം, അതിൽ കാലത്തിന്റെ സ്പർശമില്ല, സ്വഭാവത്തിൽ സമാധാനവും അത്യന്തം സൂക്ഷ്മവും ആകൃതിയില്ലാത്തതുമാണ്. അതാണ് വേതാളബാലന്റെ അവസ്ഥ — അതിനെ മറികടക്കാൻ കഴിയില്ല. അതുകൊണ്ട് ഈ സമാധാനം അനുഭവിച്ച് ശാന്തനായി ഇരിക്കണം.
ഇതി രാജമുഖാച് ഛ്രുത്വാ വേതാലശ് ശാന്തിമ് ആയയൌ । ഭാവിതാത്മതയാ തത്ര വിചാരോദിതയാ ധിയാ
രാജാവിന്റെ വായിൽ നിന്നു കേട്ടപ്പോൾ വേതാളൻ സമാധാനമെത്തി; ആലോചനയാൽ ഉണർന്ന മനസ്സോടെ അവൻ അകത്തുനിന്നും ശാന്തനായി.
ഉപശാന്തവപുര് ഭൂത്വാ ഗത്വൈകാന്തമ് അനിന്ദിതഃ । ബഭൂവാവിചലധ്യാനീ വിസ്മൃത്യ വിഷമാം ക്ഷുധമ്
ശാന്തമായ രൂപം ധരിച്ച്, ഒരിടവേളയിൽ പോയി, കുറ്റമില്ലാതെ, അവൻ അചഞ്ചലമായ ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി, കടുത്ത വിശപ്പും മറന്നുപോയി.