അവിഭാഗമ് അനായാസം യദ് അനാദ്യന്തമ് ആസിതമ് । ധ്യായതോ ധാവതശ് ചൈവ സൌഷുപ്തം മൌനമ് അങ്ഗ തത്
അഖണ്ഡമായത്, പ്രയാസമില്ലാത്തത്, ആദിയുമില്ലാത്തത്, അന്ത്യവുമില്ലാത്തത്, ധ്യാനത്തിലോ സഞ്ചാരത്തിലോ ഇരിക്കുമ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നത്, പ്രിയമേ, അതാണ് സൂക്ഷുപ്തിയുടെ മൗനം.
യഥാഭൂതമ് ഇമം ബുദ്ധ്വാ ജഗന്നാനാത്വവിഭ്രമമ് । യദ് ആസിതമ് അസങ്ഗേഹം സൌഷുപ്തം മൌനമ് അങ്ഗ തത്
ലോകത്തിന്റെ ഭേദഭ്രമം യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, ശേഷിക്കുന്നതും അശ്ലേഷവും ഇല്ലാതെയും ഇരിക്കുന്നതും, പ്രിയമേ, അതാണ് സൂക്ഷുപ്തിയുടെ മൗനം.
അനേകസംവിദ്രൂപാത്മ ചൈകമ് ഏവേദമ് ആതതമ് । ഇത്യ് ആസിതമ് അനന്തം യത് സൌഷുപ്തം മൌനമ് അങ്ഗ തത്
അനേകം ബോധരൂപങ്ങളായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ഒന്നാണ് അനന്തമായത്, പ്രിയമേ, അതാണ് ഗഹനമായ ഉറക്കത്തിലെ ആ മൗനം.
ആകാശം നൈവ ചാകാശം സര്വമ് അസ്മി ന ചാസ്മി ച । ഇതി സ്ഥിതം സമം ശാന്തം യത് തന് മൌനം സുഷുപ്തവത്
ആകാശമല്ല, ആകാശമല്ലാത്തതുമല്ല, എല്ലാം ഞാനാണ്, എല്ലാം ഞാനല്ല എന്ന നിലയിൽ സമമായും ശാന്തമായും നിലകൊള്ളുന്നത് ഉറക്കത്തിലെ മൗനത്തെപ്പോലെയാണ്.
സര്വം ശൂന്യം നിരാലമ്ബം ശാന്തം വിജ്ഞപ്തിമാത്രകമ് । ന സന് നാസദ് ഇതി സ്വസ്ഥമ് ആസിതം മൌനമ് ഉത്തമമ്
എല്ലാം ശൂന്യമാണ്, ആശ്രയമില്ലാത്തത്, ശാന്തമായത്, ബോധം മാത്രം; സത്തുമല്ല, അസത്തുമല്ല എന്ന നിലയിൽ നിലനിൽക്കുന്നതാണു പരമമായ മൗനം.
ഭാവാഭാവദശോന്മേഷവിശേഷൈര് വിതഥോത്ഥിതൈഃ । സംവിദോ യദ് അനാമര്ശസ് തന് മൌനം പരമം വിദുഃ
ഉത്ഭവവും നാശവും, സത്തും അസത്തും എന്ന വ്യത്യാസങ്ങളാൽ ബാധിക്കപ്പെടാത്ത ബോധം തന്നെയാണ് പരമമായ മൗനം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
അസതൈവ സതേവാന്തശ് ചേതസാ വൃത്തിരൂപിണാ । യദ് അനാവര്തനം സംവിദ്വൃത്തേസ് തന് മൌനമ് അക്ഷയമ്
അസതോവോ സത്യമോ ആയിട്ടുള്ള മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കാതെ നിൽക്കുമ്പോൾ, ആ തുടർച്ചയില്ലാത്ത ജാഗ്രതയാണ് അക്ഷയമായ മൗനം.
നാഹമ് അസ്മി ന ചാന്യോ ഽസ്തി ന മനോ ന ച മാനസമ് । ഇതി സംവിദസംവിത്തിര് അവിച്ഛിന്നാതിമൌനതാ
ഞാൻ ഇല്ല, മറ്റൊന്നുമില്ല, മനസ്സുമില്ല, മനസ്സുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതൊന്നുമില്ല എന്ന ബോധം തുടർച്ചയോടെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, അതാണ് പരമമായ മൗനം.
അഹമ് അസ്മി ജഗച് ചാസ്തി ത്വ് അസ്തിശബ്ദാര്ഥമാത്രകമ് । സത്താസാമാന്യമ് ഏവേതി സൌഷുപ്തം മൌനമ് ഉച്യതേ
ഞാൻ ഉണ്ട്, ലോകം ഉണ്ട്, നീ ഉണ്ട് എന്നത് വെറും 'ഉണ്ട്' എന്ന അർത്ഥം മാത്രമായി, എല്ലായിടത്തും ഒരേ സത്തയായി മാത്രം അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ, അതാണ് സുഷുപ്തിയിലെ മൗനം.
സത്ത്വാത് സംവിദ ഏവാന്യാസ് സ്വപ്നാദികലനാഃ കുതഃ । അനന്തമ് ഏവ സൌഷുപ്തം സര്വം മൌനമ് അതസ് തതമ്
സമസ്ത സ്വപ്നങ്ങളോ മറ്റെല്ലാ കൽപ്പനകളും ബോധത്തിൽ നിന്നു മാത്രമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, അതിനാൽ അവക്ക് അതിൽ നിന്ന് വേറെയായി നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല. സുഷുപ്തി അതിനാൽ അനന്തമാണ്, എല്ലാം മൗനത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സുഷുപ്തമൌനമ് ഏവേദമ് അനന്തത്വാത് പ്രബോധവത് । തുര്യമ് ഏവാമലം വിദ്ധി തുര്യാതീതമ് അഥാപി വാ
ഗഹനമായ ഉറക്കത്തിലെ ആ ശാന്തത അതിന്റെ അപ്പരിമിതത്വം കൊണ്ടു ഉണരലിനോടു സാമ്യമുള്ളതാണ്. അതിനെ ശുദ്ധമായ നാലാമത്തെ നിലയെന്നോ അതിലുമപ്പുറമുള്ളതെന്നോ അറിയണം.
സുഷുപ്തൈകസമാധാനസ് തഥാ തുര്യസമാധികഃ । തുര്യാതീതസമാധിര് വാ ജാഗ്രത്യ് അപി ഭവേത വൈ
ഉറക്കത്തിലെ സമാധി, നാലാമത്തെ നിലയിലെ സമാധി, അതിലുമപ്പുറമുള്ള സമാധി — ഇവയൊന്നും ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും സംഭവിക്കാം.
തുര്യസ്ഥ ഏവ സകലാമലശാന്തവൃത്തിര് ജാഗ്രത്യ് അപി വ്യവഹരന് നിപുണം സ്വപിത്വാ । നിത്യം സദേഹ ഉത വാപി വിദേഹ ഏവ ബ്രാഹ്മം നഭോ ഭവ തദ് ഏവ കിലാസി സാധോ
നാലാമത്തെ നിലയില് നിലകൊണ്ടു, എല്ലാ അശുദ്ധികളും കലഹങ്ങളും ശാന്തമായവനായി, ഉണരുമ്പോഴും ഉറക്കത്തിലുമോ, ശരീരത്തോടെ അല്ലെങ്കില് ശരീരമില്ലാതെയോ, നീ ദൈവികമായ ആകാശം തന്നെയാകണം — സത്യത്തിൽ നീ അതാണ്, മഹാനേ.
ഓം ഇത്യ് അപാസ്തഭവവാസനമ് ഏകമ് ആസ്സ്വ ന ത്വം ന ചാഹമ് ഇതി കിഞ്ചിദ് ഇഹാസ്തി സത്യമ് । സര്വം ച വിദ്യത ഇതീഹ ശിലാന്തരാഭം ജ്ഞസ് തിഷ്ഠ ചിദ്ഗഗനകോശകലൈകനിഷ്ഠഃ
ഭാവങ്ങളിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹങ്ങള് ഉപേക്ഷിച്ച്, ഒന്നിലേയ്ക്ക് വിശ്രമിക്കൂ — ഇവിടെ നീയോ ഞാനോ ഇല്ല, ഒന്നും സത്യമല്ല. എല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നിടത്ത്, കല്ലുപോലെ അകത്തുള്ള അറിവുകാരനായി, ചൈതന്യാകാശത്തില് മാത്രം നിലകൊള്ളൂ.
കുതശ് ശതത്വമ് ആയാതം രുദ്രാണാം മുനിനായക । യേ ഗണാസ് തേ ച കിം രുദ്രാ ഉത നേതി വദസ്വ മേ
മഹർഷികളിലെ പ്രധാനനായവനേ, രുദ്രന്മാരുടെ നൂറു രൂപം എവിടെ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്? ആ കൂട്ടങ്ങൾ രുദ്രന്മാരാണോ അല്ലയോ എന്നതും ദയവായി പറയൂ.
സ്വപ്നാനാം ഭിക്ഷുണാ ദൃഷ്ടം ശതം ശതശരീരകമ് । സര്വമ് ഉദ്ദേശതോ ജ്ഞാതമ് അത ഉക്തം ന തന് മയാ
ഒരു സന്യാസിക്ക് സ്വപ്നത്തിൽ നൂറു രൂപങ്ങളെയും ഓരോരുത്തർക്കും നൂറു ശരീരങ്ങളെയും കണ്ടു. അവയെല്ലാം വിശദമായി അറിഞ്ഞെങ്കിലും ഞാൻ അതിനെക്കുറിച്ച് പറയില്ലായിരുന്നു.
യദ് ആകാരാശ് ശതം സ്വപ്നേ തത് തദ് ഗണശതം സ്മൃതമ് । തദ് ഏവ തദ് രുദ്രശതം രുദ്രാ അപി ഗണാഭിധാഃ
സ്വപ്നത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ആ നൂറു രൂപങ്ങൾ നൂറു കൂട്ടങ്ങളായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ആ കൂട്ടങ്ങളേയാണ് രുദ്രശതം എന്നു വിളിക്കുന്നത്; രുദ്രന്മാരെയും കൂട്ടങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഏകസ്മാദ് ഭഗവംശ് ചിത്താത് കഥം ചിത്തശതം കൃതമ് । തത്സ്വപ്നശതരുദ്രേണ ദീപാദ് ദീപശതം യഥാ
ഭഗവനേ, ഒരൊറ്റ മനസ്സിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ നൂറു മനസ്സുകൾ ഉണ്ടായി? അതു സ്വപ്നത്തിലെ നൂറു രുദ്രന്മാർ കൊണ്ടാണ്, ഒരു വിളക്കിൽ നിന്ന് നൂറു വിളക്കുകൾ തെളിയുന്നതുപോലെ.
നിരാവരണസദ്ഭാവാ യദ് യഥാ കല്പയന്തി യേ । തത് തഥാശു ഭവത്യ് ഏവ ന സാവരണസംവിദഃ
യാര്ക്ക് തടസ്സമില്ലാത്ത സത്ത്വം ഉള്ളുവോ, അവര് എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും, അതു എങ്ങനെ ആലോചിച്ചാലും അതുപോലെ തന്നെ ഉടന് സാക്ഷാല് ആവുന്നു; മനസ്സില് തടസ്സം ഉള്ളവര്ക്ക് അങ്ങനെ സംഭവിക്കില്ല.
സര്വാത്മനസ് സര്വഗത്വാദ് യദ് യഥാ യത്ര ഭാവ്യതേ । തഥാനുഭൂയതേ തത്ര തത് തത് തജ്ജ്ഞേന നാധിയാ
ആത്മാവ് എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനാല്, എന്ത് എവിടെയായാലും ആലോചിക്കപ്പെടുമ്പോള്, അതു അവിടെ തന്നെ അതുപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു, അതറിയുന്നവന് സംശയമില്ലാതെ.
കപാലമാലാഭരണോ ഭസ്മസ്നായീ ദിഗമ്ബരഃ । ശ്മശാനനിലയോ ബ്രഹ്മന് കാമുകശ് ച മഹേശ്വരഃ
കപാലമാല ധരിച്ചും, ചിതാഭസ്മം പുരട്ടിയും, വസ്ത്രമില്ലാതെ ദിശകളെ മാത്രം ആടിനായി, ശ്മശാനത്തില് വസിച്ചും, ബ്രഹ്മന്, മഹേശ്വരന് കാമനകളും ഉള്ളവനാണ്.
മഹേശ്വരാണാം സിദ്ധാനാം ജീവന്മുക്തശരീരിണാമ് । ന ക്രിയാനിയമോ ഽസ്തീഹ സ ഹ്യ് അജ്ഞേഷ്വ് ഏവ കല്പിതഃ
മഹേശ്വരന്മാര്ക്കും, സിദ്ധന്മാര്ക്കും, ജീവന്കൊണ്ടു മോക്ഷം നേടിയവർക്കും ഇവിടെ കര്മ്മനിയമം ഇല്ല; അതു നിര്ദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് അജ്ഞന്മാര്ക്കു മാത്രമാണ്.
അജ്ഞാസ് ത്വ് അജിതചിത്തത്വാത് ക്രിയാനിയമനം വിനാ । ഗര്ധാന് മാത്സ്യേന ന്യായേന പരം ദുഃഖം പ്രയാന്തി ഹി
അജ്ഞന്മാർ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാത്തതിനാലും, പ്രവൃത്തികളെ നിയന്ത്രിക്കാതിരുന്നതിനാലും, അത്യന്തം ദു:ഖത്തിൽ വീഴുന്നു. അതു മത്സ്യങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ആസക്തിയാൽ കുടുങ്ങുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്.
തജ്ജ്ഞാസ് ത്വ് ഇഷ്ടേഷ്വ് അനിഷ്ടേഷു ന നിമജ്ജന്തി വസ്തുഷു । ജിതേന്ദ്രിയത്വാദ് ബുദ്ധത്വാന് നിര്വാസനതയാനയാ
ജ്ഞാനികൾ ഇഷ്ടമായതിലോ അനിഷ്ടമായതിലോ ആഴത്തിൽ മുങ്ങാറില്ല. അവർക്കു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കീഴടക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, ബുദ്ധി ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, മനസ്സിൽ ആസക്തികൾ ഇല്ല.
കാകതാലീയവദ് രൂഢാം ക്രിയാം കുര്വന്തി തേ സദാ । ന കുര്വന്ത്യ് അപി വാ കേചിന് നൈഷാം ക്വചിദ് അപി ഗ്രഹഃ
അവർ എപ്പോഴും പ്രവൃത്തികൾ കാക്ക പഴം എടുക്കുന്നതുപോലെ അനായാസമായി ചെയ്യുന്നു, ചിലപ്പോൾ ഒന്നും ചെയ്യാറില്ല. അവർക്കു എവിടെയും ആസക്തി ഇല്ല.
കാകതാലീയവദ് വിഷ്ണുര് ഏവംകര്മോദിതഃ പരാത് । ഏവംകര്മാ ത്രിനയന ഏവംകര്മാമ്ബുജോദ്ഭവഃ
കാക്ക പഴം എടുക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ വിഷ്ണുവും അങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ മൂന്നുകണ്ണനായവനും കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനും അങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ന നിന്ദ്യമ് അസ്തി നാനിന്ദ്യം നോപാദേയം ന ഹേയകമ് । ന ചാത്മീയം ന ച പരം കര്മ ജ്ഞവിഷയം ക്വചിത്
ജ്ഞാനികൾക്ക് എന്തും നിന്ദ്യമായോ പ്രശംസനീയമായോ ഒന്നുമില്ല; സ്വീകരിക്കേണ്ടതോ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതോ ഇല്ല. അവരുടെ പ്രവൃത്തികളിൽ 'എന്റേതു' എന്നോ 'പരരുടേതു' എന്നോ ഒരു ഭാവം എവിടെയും ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
അഗ്ന്യാദീനാം യഥൌഷ്ണ്യാദി സര്ഗാദൌ രൂഢിമ് ആഗതമ് । ഹരാദീനാം തഥാ കര്മ ദ്വിജാതീനാം ച ജാതയഃ
സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ അഗ്നിയിലെയും മറ്റുള്ളവയിലെയും ചൂട് മുതലായ ഗുണങ്ങൾ എങ്ങനെ സ്ഥിരമായതോ, അങ്ങനെ തന്നെ ഹരിയുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും പ്രവൃത്തികളും, ദ്വിജന്മാരുടെ ജാതികളും സ്ഥിരമായവയായി.
സര്ഗേ പ്രരൂഢിമ് ആയാതേ സങ്കേതവശതഃ പൃഥക് । അനുഭൂതഫലൈസ് സ്വാര്ഥാഃ കല്പനാഃ കല്പിതാസ് തതഃ
സൃഷ്ടി ഉറപ്പു വരുമ്പോൾ, പൊതുവായ ധാരണകളാൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു; അനുഭവിച്ച ഫലങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി വ്യക്തിഗത ലക്ഷ്യങ്ങളും, മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച ആശയങ്ങളും രൂപപ്പെടുന്നു.
വിദേഹമുക്തവിഷയം തുര്യം മൌനമ് ഇതോ മയാ । നോക്തം തേ പഞ്ചമം മൌനം വിദേഹസ്യ രഘൂദ്വഹ
രഘുവംശജ, ശരീരമില്ലാത്ത അവസ്ഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നാലാമത്തെ മൗനം ഞാൻ നിന്നോട് ഇതുവരെ പറഞ്ഞിട്ടില്ല; ശരീരമില്ലാത്തവന്റെ അഞ്ചാമത്തെ മൗനം അതാണ്.