മനോമൌനം പഞ്ചമം യത് തന് മൃതേ കാഷ്ഠതാപസേ । ഭവേത് സുഷുപ്തമൌനാഖ്യം ജീവന്മുക്തേ ഹി ജീവതി
മനസ്സിന്റെ മൗനം അഞ്ചാമത്തേതാണ്. മരിച്ചശേഷം മരച്ചില്ലുപോലെയുള്ള തപസ്സുകാരനിൽ അത് സുഷുപ്തി മൗനമെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം ലഭിച്ചവനിൽ അതു നിലനിൽക്കുന്നു.
ത്രിഷു മൌനവിശേഷേഷു വിഷയഃ കാഷ്ഠതാപസഃ । സുഷുപ്തമൌനാവസ്ഥായാശ് ചതുര്ഥ്യാശ് ചൈവ മുക്തധീഃ
മൗനത്തിന്റെ ഈ മൂന്ന് പ്രത്യേക അവസ്ഥകളിൽ, മരച്ചില്ലുപോലെയുള്ള തപസ്സുകാരനും, സുഷുപ്തി മൗനത്തിന്റെ അവസ്ഥയും, നാലാമത്തേതായ മോക്ഷം നേടിയ മനസ്സും ഓരോന്നിനും അനുയോജ്യമാണ്.
വാങ്മൌനം മൌനമ് ഇത്യ് ഏവ സിദ്ധം തച് ച മനഃകലാ- । മലിനം ജീവബന്ധായ തത്രസ്ഥാഃ കാഷ്ഠതാപസാഃ
വാക്കിന്റെ മൗനം തന്നെയാണ് സാധാരണ മൗനം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. പക്ഷേ, അതിൽ മനസ്സിന്റെ പ്രവർത്തനം കലർന്നിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് അതു ജീവനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. മരച്ചില്ലുപോലെയുള്ള തപസ്സുകാർ അതിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഹഠാദ് വാ യോഗയുക്ത്യൈവ യസ് സ്വാക്ഷാണാം വിനിഗ്രഹഃ । തദ് അക്ഷമൌനമ് ഇത്യ് ആഹുസ് തത്രസ്ഥാഃ കാഷ്ഠതാപസാഃ
ബലപ്രയോഗം കൊണ്ടോ യോഗത്തിന്റെ മാർഗ്ഗം കൊണ്ടോ ആരെങ്കിലും സ്വന്തം ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുമ്പോൾ അതാണ് ഇന്ദ്രിയമൗനം എന്നു മരച്ചില്ലുപോലെയുള്ള തപസ്സുകാർ പറയുന്നു.
അസ്മരന് സംസ്മരന് വാപി ദൃശ്യം വാഗ്ദ്വയമ് അസ്പൃശന് । അപശ്യന്ന് ഏവ പശ്യന്തീം കാഷ്ഠമൌനീ ഹി തിഷ്ഠതി
ഓർമ്മിക്കാതെയും ഓർമ്മിച്ചും, സംസാരത്തിന്റെ ഇരട്ടത്വത്തെ സ്പർശിക്കാതെയും, കാണുമ്പോഴും കാണുന്നില്ലെന്നപോലെയും, ആ സന്യാസി മരക്കഷ്ഠംപോലെയുള്ള മൗനത്തിൽ നില്ക്കുന്നു.
പ്രസ്ഫുരച്ചിത്തകലനമ് ഏതന് മൌനത്രയം സ്മൃതമ് । സമ്ഭവത്യ് അജ്ഞമുനിഷു ന തു തജ്ജ്ഞേഷു ലീലയാ
മനസ്സിന്റെ ചഞ്ചലമായ പ്രവർത്തനമാണ് ഈ മൗനത്തിന്റെ മൂന്നു വിധം എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്. അജ്ഞന്മാരായ സന്യാസിമാരിൽ ഇത് സംഭവിക്കാം, എന്നാൽ ജ്ഞാനികൾക്ക് ഇത് സ്വാഭാവികമായി സംഭവിക്കുന്നു.
നാത്രോപാദേയതാ ജ്ഞാനാമ് ഏതന് മൌനത്രയം കില । ലീലയാ ഹേലയാ വാപി തജ്ജ്ഞാഃ കുര്വന്തി വാ ന വാ
ഇവിടെ ജ്ഞാനത്തിനൊന്നും ആവശ്യമില്ല; ഈ മൗനത്തിന്റെ മൂന്നു വിധം ജ്ഞാനികൾക്ക് കളിച്ചോ, അനാസക്തിയോടോ, ചെയ്യാമോ ചെയ്യാതിരിക്കാമോ എന്നത് അവരുടേതാണ്.
ഇദം സുഷുപ്തമൌനം തു ജീവന്മുക്തമതിസ്ഥിതമ് । അപുനര്ജന്മനേ ജന്തോശ് ശൃണു ശ്രവണഭൂഷണമ്
ഈ ഗഹനമായ ഉറക്കത്തിന്റെ മൗനം ജീവൻമുക്തനിൽ നിലനിൽക്കുന്നു; വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകാത്ത ജീവിക്ക് വേണ്ടിയാണിത്, ശ്രവകരുടെ അലങ്കാരമേ, നീ കേൾക്കു.
നാത്ര സംയമ്യതേ വാണീ ത്രിവിധാ നാപി ചോജ്ഝ്യതേ । നോല്ലാസ്യന്തേ ന ജീയന്തേ സമസ്തേന്ദ്രിയസംവിദഃ
ഇവിടെ വാക്ക് നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നില്ല, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല, അതിന്റെ മൂന്നു രൂപങ്ങളിലും. എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും neither ഉണരുന്നില്ല, nor അടങ്ങുന്നില്ല.
നാനാതാകലനേയം ഹി ന വല്ഗതി ന ശാമ്യതി । ചേതോ ന ചേതോ നാചേതോ ന സന് നാസന് ന ഖം ന ഗൌഃ
ഇത് ഭേദഭ്രമത്തിന്റെ കളിയല്ല; neither അതു വളരുന്നില്ല, nor ശമിക്കുന്നില്ല. മനസ്സ് മനസ്സുമല്ല, മനസ്സല്ലാത്തതുമല്ല, സത്തുമല്ല, അസത്തുമല്ല, ആകാശവുമല്ല, ഭൂമിയുമല്ല.
അവിഭാഗമ് അനായാസം യദ് അനാദ്യന്തമ് ആസിതമ് । ധ്യായതോ ധാവതശ് ചൈവ സൌഷുപ്തം മൌനമ് അങ്ഗ തത്
അഖണ്ഡമായത്, പ്രയാസമില്ലാത്തത്, ആദിയുമില്ലാത്തത്, അന്ത്യവുമില്ലാത്തത്, ധ്യാനത്തിലോ സഞ്ചാരത്തിലോ ഇരിക്കുമ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നത്, പ്രിയമേ, അതാണ് സൂക്ഷുപ്തിയുടെ മൗനം.
യഥാഭൂതമ് ഇമം ബുദ്ധ്വാ ജഗന്നാനാത്വവിഭ്രമമ് । യദ് ആസിതമ് അസങ്ഗേഹം സൌഷുപ്തം മൌനമ് അങ്ഗ തത്
ലോകത്തിന്റെ ഭേദഭ്രമം യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, ശേഷിക്കുന്നതും അശ്ലേഷവും ഇല്ലാതെയും ഇരിക്കുന്നതും, പ്രിയമേ, അതാണ് സൂക്ഷുപ്തിയുടെ മൗനം.
അനേകസംവിദ്രൂപാത്മ ചൈകമ് ഏവേദമ് ആതതമ് । ഇത്യ് ആസിതമ് അനന്തം യത് സൌഷുപ്തം മൌനമ് അങ്ഗ തത്
അനേകം ബോധരൂപങ്ങളായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ഒന്നാണ് അനന്തമായത്, പ്രിയമേ, അതാണ് ഗഹനമായ ഉറക്കത്തിലെ ആ മൗനം.
ആകാശം നൈവ ചാകാശം സര്വമ് അസ്മി ന ചാസ്മി ച । ഇതി സ്ഥിതം സമം ശാന്തം യത് തന് മൌനം സുഷുപ്തവത്
ആകാശമല്ല, ആകാശമല്ലാത്തതുമല്ല, എല്ലാം ഞാനാണ്, എല്ലാം ഞാനല്ല എന്ന നിലയിൽ സമമായും ശാന്തമായും നിലകൊള്ളുന്നത് ഉറക്കത്തിലെ മൗനത്തെപ്പോലെയാണ്.
സര്വം ശൂന്യം നിരാലമ്ബം ശാന്തം വിജ്ഞപ്തിമാത്രകമ് । ന സന് നാസദ് ഇതി സ്വസ്ഥമ് ആസിതം മൌനമ് ഉത്തമമ്
എല്ലാം ശൂന്യമാണ്, ആശ്രയമില്ലാത്തത്, ശാന്തമായത്, ബോധം മാത്രം; സത്തുമല്ല, അസത്തുമല്ല എന്ന നിലയിൽ നിലനിൽക്കുന്നതാണു പരമമായ മൗനം.
ഭാവാഭാവദശോന്മേഷവിശേഷൈര് വിതഥോത്ഥിതൈഃ । സംവിദോ യദ് അനാമര്ശസ് തന് മൌനം പരമം വിദുഃ
ഉത്ഭവവും നാശവും, സത്തും അസത്തും എന്ന വ്യത്യാസങ്ങളാൽ ബാധിക്കപ്പെടാത്ത ബോധം തന്നെയാണ് പരമമായ മൗനം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
അസതൈവ സതേവാന്തശ് ചേതസാ വൃത്തിരൂപിണാ । യദ് അനാവര്തനം സംവിദ്വൃത്തേസ് തന് മൌനമ് അക്ഷയമ്
അസതോവോ സത്യമോ ആയിട്ടുള്ള മനസ്സിന്റെ ചലനങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കാതെ നിൽക്കുമ്പോൾ, ആ തുടർച്ചയില്ലാത്ത ജാഗ്രതയാണ് അക്ഷയമായ മൗനം.
നാഹമ് അസ്മി ന ചാന്യോ ഽസ്തി ന മനോ ന ച മാനസമ് । ഇതി സംവിദസംവിത്തിര് അവിച്ഛിന്നാതിമൌനതാ
ഞാൻ ഇല്ല, മറ്റൊന്നുമില്ല, മനസ്സുമില്ല, മനസ്സുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതൊന്നുമില്ല എന്ന ബോധം തുടർച്ചയോടെ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, അതാണ് പരമമായ മൗനം.
അഹമ് അസ്മി ജഗച് ചാസ്തി ത്വ് അസ്തിശബ്ദാര്ഥമാത്രകമ് । സത്താസാമാന്യമ് ഏവേതി സൌഷുപ്തം മൌനമ് ഉച്യതേ
ഞാൻ ഉണ്ട്, ലോകം ഉണ്ട്, നീ ഉണ്ട് എന്നത് വെറും 'ഉണ്ട്' എന്ന അർത്ഥം മാത്രമായി, എല്ലായിടത്തും ഒരേ സത്തയായി മാത്രം അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ, അതാണ് സുഷുപ്തിയിലെ മൗനം.
സത്ത്വാത് സംവിദ ഏവാന്യാസ് സ്വപ്നാദികലനാഃ കുതഃ । അനന്തമ് ഏവ സൌഷുപ്തം സര്വം മൌനമ് അതസ് തതമ്
സമസ്ത സ്വപ്നങ്ങളോ മറ്റെല്ലാ കൽപ്പനകളും ബോധത്തിൽ നിന്നു മാത്രമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, അതിനാൽ അവക്ക് അതിൽ നിന്ന് വേറെയായി നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല. സുഷുപ്തി അതിനാൽ അനന്തമാണ്, എല്ലാം മൗനത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സുഷുപ്തമൌനമ് ഏവേദമ് അനന്തത്വാത് പ്രബോധവത് । തുര്യമ് ഏവാമലം വിദ്ധി തുര്യാതീതമ് അഥാപി വാ
ഗഹനമായ ഉറക്കത്തിലെ ആ ശാന്തത അതിന്റെ അപ്പരിമിതത്വം കൊണ്ടു ഉണരലിനോടു സാമ്യമുള്ളതാണ്. അതിനെ ശുദ്ധമായ നാലാമത്തെ നിലയെന്നോ അതിലുമപ്പുറമുള്ളതെന്നോ അറിയണം.
സുഷുപ്തൈകസമാധാനസ് തഥാ തുര്യസമാധികഃ । തുര്യാതീതസമാധിര് വാ ജാഗ്രത്യ് അപി ഭവേത വൈ
ഉറക്കത്തിലെ സമാധി, നാലാമത്തെ നിലയിലെ സമാധി, അതിലുമപ്പുറമുള്ള സമാധി — ഇവയൊന്നും ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും സംഭവിക്കാം.
തുര്യസ്ഥ ഏവ സകലാമലശാന്തവൃത്തിര് ജാഗ്രത്യ് അപി വ്യവഹരന് നിപുണം സ്വപിത്വാ । നിത്യം സദേഹ ഉത വാപി വിദേഹ ഏവ ബ്രാഹ്മം നഭോ ഭവ തദ് ഏവ കിലാസി സാധോ
നാലാമത്തെ നിലയില് നിലകൊണ്ടു, എല്ലാ അശുദ്ധികളും കലഹങ്ങളും ശാന്തമായവനായി, ഉണരുമ്പോഴും ഉറക്കത്തിലുമോ, ശരീരത്തോടെ അല്ലെങ്കില് ശരീരമില്ലാതെയോ, നീ ദൈവികമായ ആകാശം തന്നെയാകണം — സത്യത്തിൽ നീ അതാണ്, മഹാനേ.
ഓം ഇത്യ് അപാസ്തഭവവാസനമ് ഏകമ് ആസ്സ്വ ന ത്വം ന ചാഹമ് ഇതി കിഞ്ചിദ് ഇഹാസ്തി സത്യമ് । സര്വം ച വിദ്യത ഇതീഹ ശിലാന്തരാഭം ജ്ഞസ് തിഷ്ഠ ചിദ്ഗഗനകോശകലൈകനിഷ്ഠഃ
ഭാവങ്ങളിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹങ്ങള് ഉപേക്ഷിച്ച്, ഒന്നിലേയ്ക്ക് വിശ്രമിക്കൂ — ഇവിടെ നീയോ ഞാനോ ഇല്ല, ഒന്നും സത്യമല്ല. എല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നിടത്ത്, കല്ലുപോലെ അകത്തുള്ള അറിവുകാരനായി, ചൈതന്യാകാശത്തില് മാത്രം നിലകൊള്ളൂ.
കുതശ് ശതത്വമ് ആയാതം രുദ്രാണാം മുനിനായക । യേ ഗണാസ് തേ ച കിം രുദ്രാ ഉത നേതി വദസ്വ മേ
മഹർഷികളിലെ പ്രധാനനായവനേ, രുദ്രന്മാരുടെ നൂറു രൂപം എവിടെ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്? ആ കൂട്ടങ്ങൾ രുദ്രന്മാരാണോ അല്ലയോ എന്നതും ദയവായി പറയൂ.
സ്വപ്നാനാം ഭിക്ഷുണാ ദൃഷ്ടം ശതം ശതശരീരകമ് । സര്വമ് ഉദ്ദേശതോ ജ്ഞാതമ് അത ഉക്തം ന തന് മയാ
ഒരു സന്യാസിക്ക് സ്വപ്നത്തിൽ നൂറു രൂപങ്ങളെയും ഓരോരുത്തർക്കും നൂറു ശരീരങ്ങളെയും കണ്ടു. അവയെല്ലാം വിശദമായി അറിഞ്ഞെങ്കിലും ഞാൻ അതിനെക്കുറിച്ച് പറയില്ലായിരുന്നു.
യദ് ആകാരാശ് ശതം സ്വപ്നേ തത് തദ് ഗണശതം സ്മൃതമ് । തദ് ഏവ തദ് രുദ്രശതം രുദ്രാ അപി ഗണാഭിധാഃ
സ്വപ്നത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ആ നൂറു രൂപങ്ങൾ നൂറു കൂട്ടങ്ങളായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ആ കൂട്ടങ്ങളേയാണ് രുദ്രശതം എന്നു വിളിക്കുന്നത്; രുദ്രന്മാരെയും കൂട്ടങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഏകസ്മാദ് ഭഗവംശ് ചിത്താത് കഥം ചിത്തശതം കൃതമ് । തത്സ്വപ്നശതരുദ്രേണ ദീപാദ് ദീപശതം യഥാ
ഭഗവനേ, ഒരൊറ്റ മനസ്സിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ നൂറു മനസ്സുകൾ ഉണ്ടായി? അതു സ്വപ്നത്തിലെ നൂറു രുദ്രന്മാർ കൊണ്ടാണ്, ഒരു വിളക്കിൽ നിന്ന് നൂറു വിളക്കുകൾ തെളിയുന്നതുപോലെ.
നിരാവരണസദ്ഭാവാ യദ് യഥാ കല്പയന്തി യേ । തത് തഥാശു ഭവത്യ് ഏവ ന സാവരണസംവിദഃ
യാര്ക്ക് തടസ്സമില്ലാത്ത സത്ത്വം ഉള്ളുവോ, അവര് എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും, അതു എങ്ങനെ ആലോചിച്ചാലും അതുപോലെ തന്നെ ഉടന് സാക്ഷാല് ആവുന്നു; മനസ്സില് തടസ്സം ഉള്ളവര്ക്ക് അങ്ങനെ സംഭവിക്കില്ല.
സര്വാത്മനസ് സര്വഗത്വാദ് യദ് യഥാ യത്ര ഭാവ്യതേ । തഥാനുഭൂയതേ തത്ര തത് തത് തജ്ജ്ഞേന നാധിയാ
ആത്മാവ് എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനാല്, എന്ത് എവിടെയായാലും ആലോചിക്കപ്പെടുമ്പോള്, അതു അവിടെ തന്നെ അതുപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു, അതറിയുന്നവന് സംശയമില്ലാതെ.