കസ്മിംശ്ചിത് പ്രാക്തനേ കല്പേ ഭിക്ഷുര് ഏവം പുരാഭവത് । അദ്യ ത്വ് ഇഹ ദ്വിതീയോ ഽസ്തി തൃതീയോ നോപലഭ്യതേ
ഏതോ ഒരു പഴയ കാലഘട്ടത്തില് ആ ഭിക്ഷു അങ്ങനെ ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാല് ഇപ്പോള് ഇവിടെ രണ്ടാമത്തോള് ഉണ്ട്, മൂന്നാമത്തോള് കാണുന്നില്ല.
മയാ തു പുനര് അന്വിഷ്ടശ് ചേതസാ ചതുരാത്മനാ । താദൃഗ് ഭിക്ഷുസ് തൃതീയോ ഽന്യോ ജഗത്പദ്മോദരാലിനാ
എന്നാല് ഞാന് എന്റെ നാലു ഭാഗങ്ങളായ മനസ്സുകൊണ്ട് വീണ്ടും അന്വേഷിച്ചപ്പോള്, ലോകപദ്മത്തിന്റെ ഗര്ഭത്തില് മറ്റൊരു മൂന്നാമത്തോ ഭിക്ഷുവിനെ കണ്ടെത്തി.
അസ്മാത് സര്ഗാത് തു നോ ലബ്ധസ് തൃതീയസ് താദൃഗാശയഃ । അഥാന്യേ ലീലയാ സര്ഗാ മയാ സമ്പ്രേക്ഷിതാസ് തതഃ
ഈ സൃഷ്ടിയില് അത്തരമൊരു മനസ്സുള്ള മൂന്നാമത്തോള് കിട്ടിയില്ല. പിന്നെ വിനോദത്തിനായി മറ്റുള്ള സൃഷ്ടികള് ഞാന് നോക്കി.
യാവത് കസ്മിംശ്ചിദ് ആകാശകോശശായിനി സര്ഗകേ । തൃതീയോ വിദ്യതേ ഭിക്ഷുര് ബ്രാഹ്മണശ് ചേദൃശക്രമഃ
അങ്ങനെ, ഒരു സൃഷ്ടിയില്, ആകാശഗര്ഭത്തില് കിടക്കുന്ന ഒരു മൂന്നാമത്തോള് ഭിക്ഷുവായ ബ്രാഹ്മണനെ ഈ ക്രമത്തില് കണ്ടെത്തി.
ഏവം തേനൈവ തേനൈവ സന്നിവേശേന ഭൂരിശഃ । ഭവിഷ്യന്ത്യ് അഭവന് സന്തി പദാര്ഥാസ് സര്ഗസന്തതൌ
ഇങ്ങനെ തന്നെ, ഈ ക്രമത്തിൽ അനേകം വസ്തുക്കൾ സൃഷ്ടിയുടെ തുടർച്ചയിൽ ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ലാതാകുകയും ഇപ്പോൾ നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
അസ്യാം സഭായാമ് അപി യേ മുനയോ ബ്രാഹ്മണാ നൃപാഃ । ഭാവ്യമ് ഏവംസമാചാരൈസ് തൈര് അന്യൈര് അപ്യ് അനേകശഃ
ഈ സഭയിൽ തന്നെ, മുനികൾ, ബ്രാഹ്മണർ, രാജാക്കന്മാർ, മറ്റു പലരും, വിധിക്കനുസരിച്ച് ഇത്തരത്തിലുള്ള പ്രവൃത്തികൾ പലതവണയും നടത്തും.
നാരദേനാമുനാ ഭാവ്യം പുനര് അന്യേന ചാനഘ । ഏവമ് ഏവാത്രിണാ ഭാവ്യം പുനര് അന്യേന ചാധുനാ
പാപരഹിതനായവനേ, ഈ നാരദനും മറ്റൊരാളും അങ്ങനെ തന്നെ നടക്കും; അതുപോലെ അത്രിയും ഇപ്പോൾ മറ്റൊരാളും അങ്ങനെ തന്നെ നടക്കും.
ഏവം കലത്രകര്മഭ്യാം യുക്തേനാനേന ഭൂരിശഃ । ഏവംജന്മാദിനാ ഭാവ്യം വ്യാസേന ച ശുകേന ച
ഭാര്യയുമായി ചേർന്നും പ്രവർത്തികളിലൂടെയും, ഇങ്ങനെ ജനനം തുടങ്ങിയവയിലൂടെയും, വ്യാസനും ശുകനും പലതവണയും അങ്ങനെ തന്നെ നടക്കും.
ജനകേന പുനര് ഭാവ്യം ക്രതുനാ പുലഹേന ച । അഗസ്ത്യേന പുലസ്ത്യേന ഭൃഗുണാങ്ഗിരസാപി ച
ജനകനും ക്രതു, പുലഹ, അഗസ്ത്യ, പുലസ്ത്യ, ഭൃഗു, അങ്കിരസ് എന്നിവരും വീണ്ടും അങ്ങനെ തന്നെ സംഭവിക്കേണ്ടതാണെന്നു വിധിയാണു.
ഏത ഏവ തഥാന്യേ ച ഏവംരൂപക്രിയാസ്പദമ് । ചിരാച് ചിരാദ് ഭവിഷ്യന്തി മായേയം വിതതാ യതഃ
ഇവരും മറ്റു പലരും കൂടി ഇത്തരത്തിലുള്ള രൂപങ്ങളിലും പ്രവൃത്തികളിലും വീണ്ടും വീണ്ടും ദീർഘകാലം ആവർത്തിച്ച് നിലകൊള്ളും, കാരണം ഈ മായ വലിയതും വ്യാപകവുമാണ്.
സദൃശാചാരജന്മാനസ് ത ഏവാന്യേ ച ഭൂരിശഃ । ഭൂയോ ഭൂയോ വിവര്തന്തേ സര്ഗേഷ്വ് അപ്സ്വ് ഇവ വീചയഃ
സമാനമായ പ്രവൃത്തിയും ജന്മവും ഉള്ളവർ, കൂടാതെ അനേകർ, സൃഷ്ടികളുടെ ചക്രത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉദിക്കുന്നു, വെള്ളത്തിൽ തിരകളെപ്പോലെ.
അത്യന്തസദൃശാഃ കേചിത് കേചിദ് അര്ധസമക്രമാഃ । കേചിദ് ഈഷത്സമാഃ കേചിന് ന കദാചിത് പുനസ് തഥാ
ചിലർ പൂർണ്ണമായും ഒരുപോലെയാണ്, ചിലർ ഭാഗികമായും, ചിലർ അല്പം മാത്രം സാമ്യമുണ്ട്, ചിലർക്ക് പിന്നെ ഒരിക്കലും അങ്ങനെ ആവാറില്ല.
ഏവമ് ഏഷാതിവിതതാ മായാ മനസി മോഹിനീ । ക്ഷണോ നേഹാസ്തി നോ കല്പഃ പ്രതിപത്തിര് ഹി ജൃമ്ഭതേ
ഇങ്ങനെ ഈ വിപുലമായ മായാവൽക്കരണം മനസ്സിൽ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു; ഇവിടെ ഒരു നിമിഷവും ഒരു കാലഘട്ടവും ഇല്ല, കാരണം തിരിച്ചറിവ് മാത്രമാണ് ഇവിടെ ഉദയിക്കുന്നത്.
ക്വൈകവിംശത്യഹോരാത്രാ അനന്താഃ ക്വ കുയോനയഃ । ക്വ താസാമ് ഉപലമ്ഭോ ഽലമ് അഹോ ഭീമാ മനോഗതിഃ
ഇവിടെ ഇരുപത്തൊന്ന് പകലും രാത്രിയും എവിടെയാണ്? അനന്തത എവിടെയാണ്? തെറ്റായ വഴികൾ എവിടെയാണ്? അവയെ നേടുന്നത് എവിടെയാണ്? അയ്യോ, മനസ്സിന്റെ പ്രവാഹം എത്ര ഭയങ്കരമാണ്!
പ്രതിഭാമാത്രമ് ഏവേദമ് ഇത്ഥം വികസിതം സിതമ് । നാനാകലഹകല്ലോലചലം പ്രാതര് ഇവാമ്ബുജമ്
ഇതെല്ലാം ബോധത്തിന്റെ ഒരു തെളിച്ചം പോലെ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, ഇങ്ങനെ തെളിഞ്ഞും ശുദ്ധവും വെളിച്ചവുമാണ്, പക്ഷേ പലവിധ തർക്കങ്ങളുടെ തിരമാലകളാൽ ആലോലിതമാണ്, പുലർച്ചെ തുറക്കുന്ന താമരപൂവുപോലെ.
ജാതം സംവേദനാദ് ഏവ ശുദ്ധാദ് ഇദമ് അശുദ്ധവത് । സംസാരജാലമ് അഖിലം വഹ്നിര് വഹ്നികണാദ് ഇവ
ഈ മുഴുവൻ സാംസാരിക വലയവും ശുദ്ധമായ ബോധത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്, അശുദ്ധമായതുപോലെ തോന്നിയാലും; അഗ്നിക്കണിയിൽ നിന്ന് അഗ്നി ഉദിക്കുന്നതുപോലെ.
പ്രത്യേകമ് ഏവമ് ഉദിതഃ പ്രതിഭാസഷണ്ഡഷ് ഷണ്ഡാന്തരേഷ്വ് അപി ച തത്ര വിചിത്രഷണ്ഡാഃ । സര്വേ സ്വയം നനു ച തേ ച മിഥോ ന മിഥ്യാ സര്വാത്മനി സ്ഫുരതി കാരണകാരണേ ഽസ്മിന്
പ്രത്യേകമായി ഇങ്ങനെ അനേകം രൂപങ്ങൾ ഉയിർക്കുന്നു; ഓരോ രൂപത്തിലും അത്ഭുതകരമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം. ഇവ എല്ലാം സ്വയം നിലനിൽക്കുന്നു, തമ്മിൽ ഇടപഴകുന്നുവെന്നു തോന്നുന്നുവെങ്കിലും അവ മിഥ്യയല്ല, കാരണം ഈ സർവ്വാത്മാവിൽ കാരണവും ഫലവും ഒരുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
മുനിനായക തം ഭിക്ഷും ഗത്വാ സമ്ബോധയന്ത്വ് അമീ । നരാ മത്പ്രഹിതാശ് ശീഘ്രം ചീനബുദ്ധകുടീഗതമ്
മഹർഷികളേ, ഞാൻ അയച്ച ഈ പുരുഷന്മാർ വേഗത്തിൽ ചെന്നു ചൈനയിലെ ബുദ്ധമഠത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ആ സന്യാസിയെ ഉണർത്തട്ടെ.
രാജംസ് തസ്യ മഹാഭിക്ഷോസ് സ ദേഹഃ പ്രാണവര്ജിതഃ । ക്ലേദം വൈവര്ണ്യമ് ആയാതോ നാസൌ ജീവിതഭാജനമ്
രാജാവേ, ആ മഹാസന്യാസിയുടെ ശരീരം ഇപ്പോൾ ജീവൻ വിട്ടിരിക്കുന്നു; അത് ഈർപ്പം പിടിച്ചു വർണ്ണം മാറിയിരിക്കുന്നു, ഇനി അതിൽ ജീവൻ വസിക്കില്ല.
തസ്യ ഭിക്ഷോശ് ച ജീവോ ഽസൌ ഭൂത്വാ പദ്മജസാരസഃ । ജീവന്മുക്തസ് സ്ഥിതോ ഭൂയോ നാസൌ സംസൃതിഭാജനമ്
ആ സന്യാസിയുടെ ജീവൻ ഇപ്പോൾ കമലത്തിൽ ജനിച്ചവന്റെ സാരമായ് മാറി, മോക്ഷം നേടിയവനായി നിലകൊള്ളുന്നു; ഇനി അവൻ ജനനമരണചക്രത്തിൽ കുടുങ്ങുന്നില്ല.
തദ്ഗൃഹേ മാസപര്യന്തേ ബലാന് നിഷ്കാസിതാര്ഗഡാഃ । അന്തര് ആലോകയിഷ്യന്തി ഭിക്ഷുമ് അക്ഷുണ്ണമാനസമ്
ആ വീട്ടിൽ ഒരു മാസം മുഴുവൻ, കാവൽക്കാർ ബലമായി പുറത്താക്കപ്പെട്ടിട്ടും, മനസ്സിൽ ഒരു ചലനവും ഇല്ലാതെ ഭിക്ഷുവിനെ അവർ അകത്തിരുന്നു നിരീക്ഷിക്കും.
അന്യേനൈവ സ ദേഹേന ഭിക്ഷുര് മുക്തോ വ്യവസ്ഥിതഃ । കഥം പ്രബോധ്യതേ നഷ്ടം തദ്വിഹാരേ ശരീരകമ്
മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ മോചിതനായ ഭിക്ഷു നിലകൊള്ളുന്നു; ആ വീട്ടിൽ ഉപേക്ഷിച്ച പഴയ ശരീരത്തെ എങ്ങനെ ഉണർത്താൻ കഴിയും?
ഏഷാ ഗുണമയീ മായാ ദുര്ബോധേന ദുരത്യയാ । നിത്യം സത്യാവബോധേന സുഖേനൈവാതിവാഹ്യതേ
ഈ ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മായയെ മനസ്സിലാക്കാനും കടക്കാനും വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; എന്നാൽ സത്യം എന്നും മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ചാൽ അതിനെ എളുപ്പത്തിൽ അതിജയിക്കാം.
അസത്യൈവ കൃതാരമ്ഭാ ഹേമ്നഃ കടകതാ യഥാ । പ്രതിഭാസവിപര്യാസമാത്രകാരണകോദയാ
ഇതിന്റെ പ്രവർത്തികൾ അസത്യത്തിൽ ആണു നിലനിൽക്കുന്നത്, പൊന്നിൽ പൂശിയ തിളക്കംപോലെ; കാണുന്നതിൽ പിഴവുണ്ടാകുമ്പോൾ മാത്രം ഇതിന് ഉദയം.
പരമാത്മന ഏവേയമ് ഇത്ഥം മായേതി മീയതേ । തരങ്ഗതേവ പയസി പ്രേക്ഷാമാത്രവിനാശിനീ
പരമാത്മാവിന്റെ മായയാണിത് എന്ന് പറയാം; വെള്ളത്തിൽ ഒരു തിരമാല പോലെ, നോക്കിയതുമാത്രത്തിൽ അതു അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ജ്ഞോ ഽപി ദൃശ്യമയാദ് ദീര്ഘസ്വപ്നാത് സ്വപ്നാന്തരം വ്രജന് । ഏവം നാന്യത്വമ് ആയാതി വിവേകാത് സര്വഗാത്മദൃക്
അറിയുന്നവൻ ദൃശ്യങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ദീർഘസ്വപ്നത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു സ്വപ്നത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോഴും, വിവേകത്തോടെ എല്ലാം ആത്മാവാണെന്ന് കാണുന്നതിനാൽ, വേറിട്ടതൊന്നും അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.
യോ യോ ഽസ്യ പ്രതിഭാസസ് സ്യാദ് ആത്മൈവ സ സ ബോധതഃ । സ ഏവോദേതി സംസാരകരഞ്ജവനഗുല്മദൃക്
അവനിൽ ഉദിക്കുന്ന ഏത് ഭാവവും ആത്മാവുതന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; അതേ ഭാവം തന്നെയാണ് ഈ ലോകമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്, മരുഭൂമിയിലെ കാട്ടുപുല്ലുകളുടെ കാഴ്ചപോലെ.
പ്രത്യേകം ഭൂതമ് ഉദിതം പൃഥക് സംസാരമണ്ഡലമ് । ഭിക്ഷോസ് സ്വപ്നാന്തരമ് ഇവ പരാദ് വീചിര് ഇവാമ്ഭസഃ
ഏത് ജീവിയും ഉദിച്ചാൽ, അതൊരു വേറിട്ട ലോകചക്രമാണ്; ഭിക്ഷുവിന് മറ്റൊരു സ്വപ്നംപോലെയും, വെള്ളത്തിൽ ഒരു തിരമാലപോലെയും.
പ്രസൃതഃ പദ്മജാദ് ഏവ ജഗത്സ്വപ്നോ ഽയമ് ആദിതഃ । തഥൈവാഥ സ്വചിത്തോത്കരൂഢസ് സര്വജനം പ്രതി
ഈ ലോകം ആദ്യം തന്നെ താമരയിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നാണ് സ്വപ്നംപോലെ ഉദിച്ചത്. അതുപോലെ തന്നെ, ഓരോരുത്തരുടെയും മനസ്സിൽ ഇത് ഉറപ്പായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ആപിതാമഹമ് ആഭാതി സര്ഗസ് സ്വപ്നവിലാസവത് । പ്രത്യേകമ് ഉദിതസ് തേന ബ്രഹ്മാണ്ഡാനീഹ കോടിശഃ
സൃഷ്ടി ഓരോരുത്തർക്കും ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നുള്ള സ്വപ്നവിലാസംപോലെ തോന്നുന്നു. അങ്ങനെ, ഓരോരുത്തരിലും അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ ഇവിടെ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.