സര്വത്ര പഞ്ചഭൂതാനി യഥാനുഭവസീഹ ഹി । തഥേഹ സര്വഭൂതാത്മ ചിത്ത്വം സര്വത്ര വിദ്യതേ
ഇവിടെ എവിടെയും നീ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളെ അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവായ ചൈതന്യവും എല്ലായിടത്തും നിലനിൽക്കുന്നു.
യത് സാലഭഞ്ജികാവൃന്ദേ ശൈലസ്തമ്ഭഗതേ ഽങ്ഗകമ് । പ്രേക്ഷ്യതേ തത് തദ് ഏവാശ്മ തഥാ ചിതി ജഗച് ചിതഃ
നൃത്തം ചെയ്യുന്ന പെൺകുട്ടികളുടെ ശില്പങ്ങളിൽ അല്ലെങ്കിൽ കല്ലിൽ ഉണ്ടാക്കിയ തൂണിൽ കാണുന്ന രൂപം എല്ലാം കല്ലാണ്; അതുപോലെ, ചൈതന്യത്തിൽ ഈ ലോകം ചൈതന്യമാണ്.
അവേദനേ പരേ ശുദ്ധേ വേദനം യജ് ജഗന്തി തത് । അകാരണകമ് ഏവൈതച് ഛൂന്യത്വം നഭസോ യഥാ
പരമശുദ്ധമായ അവസ്ഥയിൽ, അവിടെ അറിവില്ല; ലോകങ്ങളിൽ ഉള്ള അറിവ് കാരണം ഇല്ലാതെ, ആകാശത്തിലെ ശൂന്യതപോലെയാണ്.
ചിദ്ഘനേ വേദനം ദൃശ്യം ബന്ധോ മോക്ഷസ് ത്വ് അവേദനം । യദ് ഏവ രുചിതം തേ സ്യാത് തദ് ഏവാശു ദൃഢീകുരു
ചൈതന്യത്തിൽ അറിവും കാണുന്നതും ബന്ധമാണ്; അറിവില്ലായ്മ മോക്ഷമാണ്. നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതെന്താണോ, അതിനെ ഉറപ്പോടെ ഉടൻ സ്വീകരിക്കൂ.
സര്ഗാസര്ഗൌ ബന്ധമോക്ഷൌ വേദനാവേദനാത്മകൌ । അഭിന്നൌ ബോധതശ് ചൈതൌ യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
സൃഷ്ടിയും ലയവും ബന്ധവും മോക്ഷവും എല്ലാം അനുഭവമുള്ളതും അനുഭവമില്ലാത്തതുമായ സ്വഭാവമുള്ളവയാണ്. ബോധത്തില് ഇവ രണ്ടും വേറിട്ടതല്ല. നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ ഇവയെ കുറിച്ച് ചെയ്യൂ.
അസംവിത്ത്യൈവ യന് നാസ്തി തന്നാശേ കാ കദര്ഥനാ । തൂഷ്ണീമ്ഭാവേന യത് പ്രാപ്യം പ്രാപ്തമ് ഏവാശു വിദ്ധി തത്
അറിയപ്പെടാത്തതു ഇല്ലാത്തതുപോലെയാണ്; അതിന്റെ നാശത്തെക്കുറിച്ച് എന്തിന് ചിന്തിക്കണം? മൗനത്തില് ഇരുന്നു ലഭിക്കുന്നതെന്തും ഉടനെ ലഭിച്ചതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
യദ് വൈ വേദനമാത്രാത്മ തദ് അങ്ഗാവേദനക്ഷയമ് । തദ് വേദനാവേദനയോര് യദ് ഇഷ്ടം തത് സമാചര
ശുദ്ധമായ അനുഭവം മാത്രമുള്ളതു, അതിന്റെ അവസാനത്തോടെ, അനുഭവത്തെയും അനുഭവമില്ലായ്മയെയും കുറിച്ച് നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ ചെയ്യാം.
വീചിര് യഥാമ്ഭസി സ്പന്ദോ ജഗച് ചിത്രം തഥാ ചിതൌ । ഏതാവന്മാത്ര ഏവാത്ര ഭേദോ യദ് രഘുനന്ദന
ജലത്തിലെ തിരമാലപോലെ, ലോകത്തിന്റെ ചലനം ബോധത്തില് അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. രഘുനന്ദനാ, ഇതാണ് ഇവിടെയുള്ള വ്യത്യാസം മുഴുവന്.
ദേശകാലഖരൂപേഷു സത്സു വീച്യാദിതാമ്ഭസി । ജഗദാദൌ തു ദേശാദ്യാ അസന്തോ നിര്മിതാശ് ചിതാ
ദേശവും കാലവും കഠിനതയും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അത് വെള്ളത്തിൽ തിരമാലയും മറ്റും ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയാണ്. എന്നാൽ ലോകത്തിന്റെ ആദിയിൽ ദേശം തുടങ്ങിയവ ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല—അവയെല്ലാം ചൈതന്യത്താൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയാണ്.
ആഭാസുരം ത്രിജഗദ് ഇത്യ് അവഭാതി ഭാസ്വത് സംവേദനം ചയനമ് ഏകചിതേസ് സ്വരൂപമ് । വാചി സ്ഥിതം ഭവതി ചൈതദ് ഉപോഢഭേദം ക്ലിഷ്ടം പ്രശാന്തവചനസ് തു ശിവഃ പരാത്മാ
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ പ്രകാശമുള്ള പ്രത്യക്ഷത, ഒരൊറ്റ ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവമായ ഉജ്ജ്വലമായ ബോധത്തിന്റെ കൂട്ടായ്മയായി തെളിയുന്നു. ഇത് വാക്കുകളിൽ പിടിച്ചിടുമ്പോൾ, അതിൽ ഭേദവും കലഹവും ഉണ്ടാകുന്നു. എന്നാൽ പരമാത്മാവ് ശാന്തനും വാക്കുകൾക്കപ്പുറത്തുള്ളവനുമാണ്.
സംവേദനം സര്ഗ ഇതീഹ ശബ്ദാവ് അര്ഥേന ഭിന്നൌ ന കദാചിദ് ഏതൌ । വീച്യമ്ഭസീ ദ്വേ ഇതി നോചിതോക്തിര് ജ്ഞസ്യാജ്ഞതായാം ത്വ് ഇദമ് ഏവ യുക്തമ്
ഇവിടെ 'ബോധം' എന്നും 'സൃഷ്ടി' എന്നും രണ്ട് വാക്കുകളാണെങ്കിലും, അർത്ഥത്തിൽ അവ ഒരിക്കലും വേറിട്ടതല്ല. 'തിരയും വെള്ളവും രണ്ട്' എന്ന് പറയുന്നത് ശരിയല്ല—അത് അജ്ഞാനികൾക്കു മാത്രം യുക്തിയാണ്, ജ്ഞാനികൾക്കല്ല.
ജീവടബ്രാഹ്മണാദീനാം ഹംസാന്താനാം മുനീശ്വര । ഭിക്ഷുസ്വപ്നശരീരാണാം സമ്പന്നം കിമ് അതഃ പരമ്
മഹർഷിയേ, ജീവികൾക്കും ബ്രഹ്മാവിനും ഹംസന്മാർക്കും മുനികൾക്കും ഭിക്ഷുക്കൾക്കും സ്വപ്നശരീരങ്ങൾക്കും ഇതിൽക്കൂടി മറ്റെന്താണ് നേടപ്പെടുന്നത്?
രുദ്രേണ സഹ സമ്ഭൂയ പ്രബുദ്ധാസ് സര്വ ഏവ തേ । മിഥശ് ച ദൃഷ്ടസംസാരാ രുദ്രാംശാസ് സുഖിനസ് സ്ഥിതാഃ
രുദ്രനോടൊപ്പം ചേർന്ന്, അവരൊക്കെയും ഉണർന്നുപോയി; പരസ്പരം ലോകം കണ്ടു, രുദ്രന്റെ ഭാഗങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ നിലകൊണ്ടു.
തേന രുദ്രേണ താം മായാമ് അവലോക്യ തഥോദിതാമ് । സ്വാംശാസ് താമ് ഏവ സംസാരസ്ഥിതിം തേ പ്രേഷിതാഃ പുനഃ
അവൻ, അങ്ങനെ വിവരിച്ച മായയെ നോക്കി, തന്റെ ഭാഗങ്ങളെ വീണ്ടും ഈ ലോകജീവിതത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
ഗച്ഛതാശു നിജം സ്ഥാനം തത്ര ഭുക്ത്വാ കലത്രകൈഃ । കഞ്ചിത് കാലം സമം ഭോഗാന് മത്സകാശമ് ഉപൈഷ്യഥ
നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ സ്ഥലത്തേക്ക് വേഗം പോയി, അവിടെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കുറേ സമയം സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചശേഷം, എന്റെ അടുക്കൽ വരും.
ഭവിഷ്യഥ മദംശാ മേ ഗണാ മത്പുരഭൂഷണാഃ । തതോ മഹാപ്രലയതോ യാസ്യാമസ് തത് പദം സഹ
നിങ്ങൾ എന്റെ ഭാഗങ്ങളും, എന്റെ കൂട്ടുകാരും, എന്റെ നഗരത്തിന്റെ അലങ്കാരങ്ങളും ആകും; പിന്നെ മഹാപ്രളയത്തിന് ശേഷം നാം ഒരുമിച്ച് ആ അവസ്ഥയിലേക്ക് പോകും.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ഭഗവാന് രുദ്രസ് തേഷാം സോ ഽന്തരധീയത । അന്യസംസാരസംസ്ഥാനാം രുദ്രാണാം മധ്യമ് ആയയൌ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ രുദ്രൻ അവരിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി. മറ്റുള്ള ലോകങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന രുദ്രന്മാരിൽ നടുവിലുള്ളവൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
പ്രയയുസ് സ്വാസ്പദം തേ ഽപി ജീവടബ്രാഹ്മണാദയഃ । സ്വകലത്രൈസ് സമം ദേഹം ക്ഷപയിത്വാഥ കാലതഃ
ആ ജീവതബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റു ചിലരും തങ്ങളുടെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, സമയമനുസരിച്ച്, തങ്ങളുടെ സ്വസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് പോയി.
രുദ്രലോകം സമാസാദ്യ ഭവിഷ്യന്തി ഗണോത്തമാഃ । കദാചിദ് വ്യോമ്നി ദൃശ്യന്തേ താരകാകാരധാരിണഃ
അവർ രുദ്രലോകം എത്തി, അവിടെയുള്ള പ്രധാന ഗണങ്ങളായി മാറും. ചിലപ്പോൾ ആകാശത്ത് നക്ഷത്രങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ അവർ ദൃശ്യരാവും.
ഭിക്ഷുസങ്കല്പരൂപാസ് തേ ജീവടബ്രാഹ്മണാദയഃ । കഥം സത്യത്വമ് ആയാതാസ് സങ്കല്പാര്ഥേഷ്വ് അസത്യതാ
ആ ജീവതബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റു ചിലരും ഭിക്ഷുക്കളുടെ ചിന്താരൂപത്തിൽ ഉണ്ടായി. ചിന്തയിൽ നിന്നുള്ള വസ്തുക്കൾ അസത്യമായിരിക്കുമ്പോൾ, അവർ എങ്ങനെ സത്യാവസ്ഥയിൽ എത്തി?
സങ്കല്പസത്യതാസ്തീശേ സങ്കല്പാസത്യതാസ്ത്യ് അജേ । യത്ര യന് നാസ്തി തന് നാസ്തി യതസ് സര്വാത്മ തത് പദമ്
ഇശ്വരനിൽ സങ്കൽപ്പങ്ങൾ സത്യമാണ്; അജൻമാവിൽ സങ്കൽപ്പങ്ങൾ അസത്യമാണ്. എവിടെയും ഒന്നും ഇല്ലെങ്കിൽ, അതു അവിടെ ഇല്ല. എല്ലാം ആത്മാവാണ്, അതാണ് പരമാവസ്ഥ.
യത് സ്വപ്നേ ദൃശ്യതേ യച് ച സങ്കല്പൈര് അവലോക്യതേ । തത് തഥാ വിദ്യതേ തത്ര സര്വകാലം തദാത്മകമ്
സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്നതും, സങ്കൽപ്പങ്ങൾകൊണ്ട് ഗ്രഹിക്കുന്നതും, അവിടെയൊക്കെ അതിന്റെ സ്വഭാവം പോലെ എല്ലായ്പ്പോഴും സത്യമാണു നിലകൊള്ളുന്നത്.
തദ്ദേശകാലാത്മികയാ തയൈവാവസ്ഥയാപ്യതേ । തദ്ദേശകാലാത്മികയാ ഗത്യാ ദേശാന്തരം യഥാ
സ്ഥലം, കാലം, ആത്മാവ് എന്നിവയാൽ രൂപംകൊള്ളുന്ന അവസ്ഥയിലൂടെയാണ് ഒരാൾ നിലനിൽക്കുന്നത്; അതുപോലെയുള്ള ഗതിയാൽ, മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് പോകുന്നതുപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ദേശാദ് ദേശാന്തരം യദ്വദ് യത്നഗത്യാദികം വിനാ । ന ലഭ്യതേ തഥാ സ്വപ്നോ വിനാ തത്താം ന ലഭ്യതേ
ഒരു സ്ഥലത്ത് നിന്ന് മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് യാതൊരു ശ്രമമോ ചലനമോ ഇല്ലാതെ എത്താൻ കഴിയില്ലതുപോലെ, സ്വപ്നം അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാതെ ലഭിക്കുകയില്ല.
സര്വമ് അസ്തി ചിതഃ കോശേ യദ് യഥാലോകയത്യ് അസൌ । ചിത് തത് തഥാ തദാപ്നോതി സര്വാത്മത്വാദ് അവിക്ഷതമ്
എല്ലാം ചൈതന്യത്തിന്റെ ഭണ്ഡാരത്തില് നിലകൊള്ളുന്നു. അത് എന്തെല്ലാം കാണുന്നുവോ, അതെല്ലാം അതിന് ലഭ്യമാകും, കാരണം ചൈതന്യം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, വിഭജിക്കപ്പെടാത്തതുമാണ്.
സങ്കല്പസ്വപ്നവസ്ത്വ് അങ്ഗ യയാ ച ദശയാപ്യതേ । പരമാഭ്യാസയോഗാഭ്യാം വിനാ സേഹ ന ലഭ്യതേ
സങ്കല്പവും സ്വപ്നത്തിലെ വസ്തുക്കളും ആ അവസ്ഥയാല് ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നു, സ്നേഹിതാ. പരമമായ അഭ്യാസവും യോഗവും ഇല്ലാതെ ഇവ ഇവിടെ ലഭ്യമാകില്ല.
യേഷാം തു യോഗവിജ്ഞാനദൃഷ്ടയഃ ഫലിതാസ് സ്ഥിതാഃ । സര്വം സര്വത്ര പശ്യന്തി ത ഏതേ ശങ്കരാദയഃ
യോഗജ്ഞാനദൃഷ്ടി പാകപ്പെട്ടവരായവര് എല്ലായിടത്തും എല്ലാം കാണുന്നു. ശങ്കരനും മറ്റുള്ളവരും ഇങ്ങനെയുള്ളവരാണ്.
ഇദമ് അഗ്രഗതം വസ്തു തഥാസങ്കല്പിതം ച യഃ । പ്രാര്ഥയത്യ് ഉഭയഭ്രംശം സ പ്രാപ്നോത്യ് ഉഭയാശ്രയാത്
ഏതെങ്കിലും പ്രധാനപ്പെട്ട വസ്തുവും അതുപോലെ സങ്കല്പിതമായതും ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ഇരുവിന്റെയും നഷ്ടം അനുഭവിക്കും, കാരണം അവന് ഇരുവിനെയും ആശ്രയിക്കുന്നു.
സര്വം ഹ്യ് അഭിമതം കാര്യമ് ഏകനിഷ്ഠസ്യ സിധ്യതി । ദക്ഷിണാം കകുഭം ഗച്ഛന് കഃ പ്രാപ്നോത്യ് ഉത്തരാം ദിശമ്
ഏതെങ്കിലും കാര്യത്തിൽ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കിയാൽ ആഗ്രഹിച്ചതു നേടാൻ സാധിക്കും. തെക്കോട്ട് പോകുന്നവൻക്ക് വടക്കേ ദിശയിൽ എത്താൻ കഴിയുമോ?
സങ്കല്പാര്ഥപരൈര് ഏവ സങ്കല്പാര്ഥോ ഽവഗമ്യതേ । അഗ്രസ്ഥാര്ഥപരൈര് അഗ്രസംസ്ഥിതോ ഽര്ഥോ ഽവഗമ്യതേ
ഒരു നിർണ്ണയത്തിൽ മനസ്സു നിർത്തുന്നവർക്കു മാത്രമേ അതിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിലാവൂ. മുന്നിലുള്ള ലക്ഷ്യത്തിൽ മനസ്സു നിർത്തുന്നവർക്കു മാത്രമേ ആ ലക്ഷ്യത്തിന്റെ അർത്ഥം ഗ്രഹിക്കാനാവൂ.