ബോധവന്തോ ഽപ്യ് അബുദ്ധാഭാ വിസ്മിതാ അപ്യ് അവിസ്മിതാഃ । ബഭുസ് തൂഷ്ണീം സ്ഥിതാശ് ചിത്രേ കൃതാകാരാ ഇവ ക്ഷണമ്
അവർക്ക് ബോധം ഉണ്ടായിരുന്നു എങ്കിലും മനസ്സില്ലാത്തവരെപ്പോലെ; അത്ഭുതം തോന്നിയിരുന്നെങ്കിലും അതില്ലാത്തവരെപ്പോലെ; അവർ ഒരു നിമിഷം വാക്കൊന്നുമില്ലാതെ, ചിത്രത്തിൽ വരച്ചിരിക്കുന്ന പ്രതിമകളെപ്പോലെ, നില്ക്കുകയായിരുന്നു.
അഥ ജഗ്മുശ് ച തേ സര്വേ ക്വചിച് ചിദ്വ്യോമനി സ്ഥിതമ് । വിപ്രസംസാരമ് ആരമ്ഭപരഭൂതസഘുങ്ഘുമമ്
അതിനുശേഷം അവർ എല്ലാവരും ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ ഏതോ സ്ഥലത്തേക്ക്, ലോകത്തിന്റെ ഉദ്ഭവവും ലയവും സൂചിപ്പിക്കുന്ന മൃദുലമായ ഒരു ഹൃസ്വധ്വനിയോടൊപ്പം, യാത്രയായി.
തത്ര തദ്ഭവനം ഗത്വാ തദ് ദ്വീപം തച് ച മണ്ഡലമ് । വിഷയം തം ച തം ഗ്രാമം പ്രാപുസ് തേ ബ്രാഹ്മണാലയമ്
അവിടെ ആ ഭവനവും, ആ ദ്വീപും, ആ പ്രദേശവും, ആ ദേശവും, ആ ഗ്രാമവും കടന്ന് അവർ ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിലെത്തിച്ചു.
വിപ്രം തേ ദദൃശുസ് സുപ്തം കലത്രവലിതം ഗൃഹേ । കണ്ഠേ ഗൃഹീതം ബ്രാഹ്മണ്യാ ബഹിര്ജീവമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
അവർ ബ്രാഹ്മണനെ വീട്ടിൽ ഭാര്യയുടെ കൂടെ ഉറങ്ങുന്നത് കണ്ടു; അവളുടെ കഴുത്തിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു, ജീവൻ പുറത്തു നിന്നു വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ.
തം പ്രബോധ്യ നിയോജ്യാശു ചേതസാ ചേതനേന ച । തസ്ഥുസ് തേ ബഹവോ ഽപ്യ് ഏകേ സവിസ്മയമ് അവിസ്മയാഃ
അവനെ ഉണര്ത്തി, മനസ്സും ബോധവും ഉടന് പ്രവര്ത്തിപ്പിച്ചു. അവിടെ പലരും നിന്നു; ചിലര് അത്ഭുതത്തോടെ, ചിലര് അത്ഭുതമില്ലാതെ.
അഥ ജഗ്മുശ് ചിദാകാശകചിതം ചേതിതം ച തൈഃ । സാമന്തനൃപസംസാരമ് ആരമ്ഭഭരസുന്ദരമ്
അതിനുശേഷം, ആ വഴി അവര് ബോധം നിറഞ്ഞ ആകാശത്തിലേക്ക് കടന്നു, ആരംഭങ്ങളുടെ ഭാരം കൊണ്ടു മനോഹരമായ, അയല്രാജാവിന്റെ ലോകത്തിലേക്ക്.
തത്ര തദ്ഭവനം പ്രാപുസ് തദ് ദ്വീപം തച് ച മണ്ഡലമ് । സാമന്തം ദദൃശുര് മത്തം സുപ്തം പര്യങ്കപങ്കജേ
അവിടെ അവര് ആ ഭവനവും, ആ ദ്വീപും, ആ പ്രദേശവും എത്തി; അയല്രാജാവിനെ മദ്യംപോലുള്ള ഉറക്കത്തില്, താമരപ്പൂവിന്റെ മേല് കിടന്നുറങ്ങുന്നത് കണ്ടു.
ഹേമാവദാതം ഹേമാങ്ഗ്യാ നിഹിതം കുചകോടരേ । ഭ്രമര്യേവാന്വിതം പദ്മകോശസുപ്തം മധുവ്രതമ്
പൊന്നുപോലുള്ള നിറം, പൊന്നുപോലുള്ള ശരീരമുള്ള സ്ത്രീയുടെ നെഞ്ചില് ചേര്ന്നുറങ്ങുന്നു; ഒരു തേന്പൂച്ച മറ്റൊരു തേന്പൂച്ചയോടൊപ്പം താമരപ്പൂവിനുള്ളില് ഉറങ്ങുന്നതുപോലെ.
കാന്താഭിര് അഭ്യാവലിതം മഞ്ജരീഭിര് ഇവ ദ്രുമമ് । ദീപജാലകമധ്യസ്ഥം രത്നൌഘ ഇവ കാഞ്ചനമ്
പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീകള് ചുറ്റി നിന്നു, പൂക്കളാല് നിറഞ്ഞ ഒരു മരംപോലെ, അഗ്നിദീപങ്ങള്ക്കിടയില് രത്നങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച പൊന്നുപോലെയും.
തം പ്രബോധ്യ നിയോജ്യാശു ചേതസാ ചേതനേന ച । തസ്ഥുസ് തേ ബഹവോ ഽപ്യ് ഏവം സവിസ്മയമ് അവിസ്മയമ്
അവരെ ഉണര്ത്തി, മനസ്സും ബോധവും ചേര്ത്ത് ഉടന് അവനുമായി ചേര്ന്നു നിന്നു; അവരില് പലരും അത്ഭുതത്തോടെയും അത്ഭുതം ഇല്ലാത്തതുപോലെയും അവിടെ നിന്നു.
അഥ തേ രാജസംസാരം ജഗ്മുസ് തത്ര പ്രബോധ്യ തമ് । തേന സാര്ധമ് അഥാന്യാസു ഭ്രേമുസ് സംസൃതിഭൂമിഷു
ശേഷം അവര് അവനെ ഉണര്ത്തി രാജസാംസാരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; അവനോടൊപ്പം മറ്റു ജന്മഭൂമികളിലേക്കും അവര് സഞ്ചരിച്ചു.
പ്രാപ്യ താം ബ്രഹ്മഹംസേഹാം രുദ്രതാം സര്വ ഏവ തേ । സമാജഗ്മുര് വിരേജുശ് ച രുദ്രാണാമ് ഉത്തമം ശതമ്
അവരൊക്കെയും ബ്രഹ്മഹംസാവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് എത്തി, രുദ്രാവസ്ഥയും പ്രാപിച്ചു; ഉത്തമമായ നൂറ് രുദ്രന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിലേക്ക് ചേര്ന്ന് പ്രകാശിച്ചു.
ഏകസംവിദ് ഭിന്നതനു ചിത്രചേഷ്ടമ് അചേഷ്ടിതമ് । ഏകരൂപമ് അനേകാത്മ രൂപം ച പരമേശ്വരമ്
ഒരേ അത്മാവാണ് വിവിധ ശരീരങ്ങളിൽ പ്രകടമാകുന്നത്, അതു പ്രവർത്തിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിന് ഒരേ രൂപവും അനേകം ആത്മാക്കളും ഉണ്ട്. അതു രൂപമുള്ളതും രൂപരഹിതവും ആയ പരമേശ്വരനാണ്.
രുദ്രാണാം തച് ഛതമ് അഥ നിരാവരണചിന്മയമ് । സര്വസംസാരഗം വിദ്ധി സ്ഥിതം സര്വജഗത്സ്ഥിതി
ഈ നൂറ് രുദ്രന്മാരും മായ്ച്ചുകളയാനാകാത്ത ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ്. അതു എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, സകല ജഗത്തിന്റെ നിലനില്പായി നിലകൊള്ളുന്നു എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
ദശ രുദ്രശതാനീഹ സന്തി രാമ മഹാന്തി ച । ഏതദ് ഏകാദശം വിദ്ധി സംസാരം പ്രതി സംസ്ഥിതമ്
രാമാ, ഇവിടെ പത്ത് നൂറ് വലിയ രുദ്രന്മാർ ഉണ്ട്. ഈ പതിനൊന്നാമത്തേതു സാംസാരിക ചക്രത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കുക.
യോ യോ ഹി യസ്യ ജീവസ്യ സംസാരസ് സമുദേതി ഹി । തത്രാപ്രബുദ്ധാ ജീവൌഘാഃ പശ്യന്തി ന പരസ്പരമ്
ഏത് ജീവിക്ക് ഏത് സാംസാരിക ചക്രം ഉദിക്കുന്നു, അങ്ങോട്ട് അവിടെയുള്ള ഉണരാത്ത ജീവികൾ തമ്മിൽ ഒരുമിക്കുകയോ കാണുകയോ ഇല്ല.
മിലന്തി ഹി മിഥോ ബുദ്ധാസ് തരങ്ഗാമ്ബ്വ് ഇവ വാരിധൌ । അപ്രബുദ്ധാസ് സ്വതാമാത്രനിഷ്ഠാ ലോഷ്ടവദ് ആസ്ഥിതാഃ
ബോധം ഉണർന്ന മനസ്സുകൾ സമുദ്രത്തിലെ തിരകളും വെള്ളവും പോലെ തമ്മിൽ ചേർന്നുപോകുന്നു. ഉണരാത്തവർ, തങ്ങളുടേതായ സ്വഭാവത്തിൽ മാത്രം ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നവർ, ജീവശ്മശ്രു പോലെ അചഞ്ചലമായി ഇരിക്കുന്നു.
യഥാ ദ്രവത്വാദ് വീച്യമ്ബൂന്യ് അന്യോഽന്യം സമ്മിലന്ത്യ് അലമ് । തഥാ പ്രബുദ്ധാ ജീവൌഘാ മിഥശ് ചിത്ത്വാന് മിലന്ത്യ് അലമ്
തിരകൾക്കും വെള്ളത്തിനും ദ്രവസ്വഭാവം കൊണ്ടു എളുപ്പത്തിൽ തമ്മിൽ കലരുന്നതുപോലെ, ഉണർന്ന ജീവന്മാരുടെ മനസ്സുകളും വളരെ വേഗത്തിൽ തമ്മിൽ ഒന്നാകുന്നു.
പ്രത്യേകമ് ഉദിതാശ് ചൈതേ സംസാരേ ജീവരാശയഃ । ചിദ്ധാതോസ് സര്വഗത്വേന ത്വ് അസത്യാസ് സത്യവത് സ്ഥിതാഃ
സംസാരത്തിൽ ഓരോ ജീവനും തനതായ രീതിയിൽ ഉദയിക്കുന്നു. ബോധത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ഇവ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിട്ടുള്ളവയാകുന്നു; യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യമായി തോന്നുന്നു.
യദ് യദ് ആഖന്യതേ ഭൂമേസ് തത് തന് നാമ യഥാങ്ഗ മൃത് । സര്വഗായാശ് ചിതേര് യദ് യദ് ഊഹ്യതേ തത് തഥേഹ ചിത്
മണ്ണിൽ നിന്ന് എന്ത് രൂപം ഉണ്ടാക്കിയാലും അതിന് ആ രൂപത്തിന് അനുസരിച്ച് പേരിടപ്പെടുന്നു, മൺപാത്രം പോലെയും. അങ്ങനെ തന്നെ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ബോധത്തിൽ നിന്ന് എന്ത് ചിന്തിക്കപ്പെടുന്നുവോ അതും ഇവിടെ ബോധം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
സര്വത്ര പഞ്ചഭൂതാനി യഥാനുഭവസീഹ ഹി । തഥേഹ സര്വഭൂതാത്മ ചിത്ത്വം സര്വത്ര വിദ്യതേ
ഇവിടെ എവിടെയും നീ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളെ അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, അതുപോലെ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവായ ചൈതന്യവും എല്ലായിടത്തും നിലനിൽക്കുന്നു.
യത് സാലഭഞ്ജികാവൃന്ദേ ശൈലസ്തമ്ഭഗതേ ഽങ്ഗകമ് । പ്രേക്ഷ്യതേ തത് തദ് ഏവാശ്മ തഥാ ചിതി ജഗച് ചിതഃ
നൃത്തം ചെയ്യുന്ന പെൺകുട്ടികളുടെ ശില്പങ്ങളിൽ അല്ലെങ്കിൽ കല്ലിൽ ഉണ്ടാക്കിയ തൂണിൽ കാണുന്ന രൂപം എല്ലാം കല്ലാണ്; അതുപോലെ, ചൈതന്യത്തിൽ ഈ ലോകം ചൈതന്യമാണ്.
അവേദനേ പരേ ശുദ്ധേ വേദനം യജ് ജഗന്തി തത് । അകാരണകമ് ഏവൈതച് ഛൂന്യത്വം നഭസോ യഥാ
പരമശുദ്ധമായ അവസ്ഥയിൽ, അവിടെ അറിവില്ല; ലോകങ്ങളിൽ ഉള്ള അറിവ് കാരണം ഇല്ലാതെ, ആകാശത്തിലെ ശൂന്യതപോലെയാണ്.
ചിദ്ഘനേ വേദനം ദൃശ്യം ബന്ധോ മോക്ഷസ് ത്വ് അവേദനം । യദ് ഏവ രുചിതം തേ സ്യാത് തദ് ഏവാശു ദൃഢീകുരു
ചൈതന്യത്തിൽ അറിവും കാണുന്നതും ബന്ധമാണ്; അറിവില്ലായ്മ മോക്ഷമാണ്. നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതെന്താണോ, അതിനെ ഉറപ്പോടെ ഉടൻ സ്വീകരിക്കൂ.
സര്ഗാസര്ഗൌ ബന്ധമോക്ഷൌ വേദനാവേദനാത്മകൌ । അഭിന്നൌ ബോധതശ് ചൈതൌ യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
സൃഷ്ടിയും ലയവും ബന്ധവും മോക്ഷവും എല്ലാം അനുഭവമുള്ളതും അനുഭവമില്ലാത്തതുമായ സ്വഭാവമുള്ളവയാണ്. ബോധത്തില് ഇവ രണ്ടും വേറിട്ടതല്ല. നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ ഇവയെ കുറിച്ച് ചെയ്യൂ.
അസംവിത്ത്യൈവ യന് നാസ്തി തന്നാശേ കാ കദര്ഥനാ । തൂഷ്ണീമ്ഭാവേന യത് പ്രാപ്യം പ്രാപ്തമ് ഏവാശു വിദ്ധി തത്
അറിയപ്പെടാത്തതു ഇല്ലാത്തതുപോലെയാണ്; അതിന്റെ നാശത്തെക്കുറിച്ച് എന്തിന് ചിന്തിക്കണം? മൗനത്തില് ഇരുന്നു ലഭിക്കുന്നതെന്തും ഉടനെ ലഭിച്ചതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
യദ് വൈ വേദനമാത്രാത്മ തദ് അങ്ഗാവേദനക്ഷയമ് । തദ് വേദനാവേദനയോര് യദ് ഇഷ്ടം തത് സമാചര
ശുദ്ധമായ അനുഭവം മാത്രമുള്ളതു, അതിന്റെ അവസാനത്തോടെ, അനുഭവത്തെയും അനുഭവമില്ലായ്മയെയും കുറിച്ച് നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ ചെയ്യാം.
വീചിര് യഥാമ്ഭസി സ്പന്ദോ ജഗച് ചിത്രം തഥാ ചിതൌ । ഏതാവന്മാത്ര ഏവാത്ര ഭേദോ യദ് രഘുനന്ദന
ജലത്തിലെ തിരമാലപോലെ, ലോകത്തിന്റെ ചലനം ബോധത്തില് അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. രഘുനന്ദനാ, ഇതാണ് ഇവിടെയുള്ള വ്യത്യാസം മുഴുവന്.
ദേശകാലഖരൂപേഷു സത്സു വീച്യാദിതാമ്ഭസി । ജഗദാദൌ തു ദേശാദ്യാ അസന്തോ നിര്മിതാശ് ചിതാ
ദേശവും കാലവും കഠിനതയും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അത് വെള്ളത്തിൽ തിരമാലയും മറ്റും ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയാണ്. എന്നാൽ ലോകത്തിന്റെ ആദിയിൽ ദേശം തുടങ്ങിയവ ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല—അവയെല്ലാം ചൈതന്യത്താൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയാണ്.
ആഭാസുരം ത്രിജഗദ് ഇത്യ് അവഭാതി ഭാസ്വത് സംവേദനം ചയനമ് ഏകചിതേസ് സ്വരൂപമ് । വാചി സ്ഥിതം ഭവതി ചൈതദ് ഉപോഢഭേദം ക്ലിഷ്ടം പ്രശാന്തവചനസ് തു ശിവഃ പരാത്മാ
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ പ്രകാശമുള്ള പ്രത്യക്ഷത, ഒരൊറ്റ ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവമായ ഉജ്ജ്വലമായ ബോധത്തിന്റെ കൂട്ടായ്മയായി തെളിയുന്നു. ഇത് വാക്കുകളിൽ പിടിച്ചിടുമ്പോൾ, അതിൽ ഭേദവും കലഹവും ഉണ്ടാകുന്നു. എന്നാൽ പരമാത്മാവ് ശാന്തനും വാക്കുകൾക്കപ്പുറത്തുള്ളവനുമാണ്.