വിശേഷേണ മഹാബുദ്ധേ സംസാരോത്തരണേ നൃണാമ് । സര്വത്രോപകരോതീഹ സാധുസ് സാധുസമാഗമഃ
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ഈ ലോകസമുദ്രം കടക്കുന്നതിൽ പ്രത്യേകിച്ച്, സത്സംഗതി എല്ലായിടത്തും ഉപകാരപ്രദമാണ്.
സാധുസങ്ഗതരോര് ജാതം വിവേകകുസുമം ശുഭമ് । രക്ഷന്തി യേ മഹാത്മാനോ ഭാജനം തേ ഫലശ്രിയഃ
സത്സംഗതിയുടെ വൃക്ഷത്തിൽ പിറക്കുന്ന ശുഭമായ വിവേകപുഷ്പം സംരക്ഷിക്കുന്ന മഹാത്മാക്കൾക്ക് അതിന്റെ ഫലസമ്പത്തിന്റെ ഭാഗ്യവും ലഭിക്കും.
ശൂന്യമ് ആകീര്ണതാമ് ഏതി മൃതിര് അപ്യ് ഉത്സവായതേ । ആപത് സമ്പദ് ഇവാഭാതി വിദ്വജ്ജനസമാഗമേ
ജ്ഞാനികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ശൂന്യത itself സമൃദ്ധിയായി മാറുന്നു; മരണം പോലും ഉത്സവമായി തോന്നുന്നു; ദുർഘടതകൾ പോലും ഐശ്വര്യമായി തെളിയുന്നു.
ഹിമമ് ആപത്സരോജിന്യാ മോഹനീഹാരമാരുതഃ । ജയത്യ് ഏകോ ജഗത്യ് അസ്മിന് സാധുസ് സാധുസമാഗമഃ
ഈ ലോകത്ത് ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ തണുപ്പ്, മായയുടെ കാറ്റ്, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടിരാവ് എന്നിവയെ ജയിക്കാൻ സജ്ജനരുടെ സാന്നിധ്യത്തിന് മാത്രം കഴിയും.
പരം വിവര്ധനം ബുദ്ധേര് അജ്ഞാനതരുശാതനമ് । സമുത്സരണമ് ആധീനാം വിദ്ധി സാധുസമാഗമമ്
സജ്ജനരുടെ സാന്നിധ്യം ബുദ്ധിക്ക് ഏറ്റവും വലിയ വളർച്ച നൽകുന്നു, അജ്ഞാനത്തിന്റെ വൃക്ഷം നശിപ്പിക്കുന്നു, കഷ്ടതകൾ നീക്കുന്നു എന്നത് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
വിവേകഃ പരമോ ദീപോ ജായതേ സാധുസങ്ഗമാത് । മനോഹരോജ്ജ്വലോ നൂനമ് അശോകാദ് ഇവ ഗുച്ഛകമ്
സജ്ജനരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിന്ന് ഉത്തമമായ വിവേകദീപം ഉദിക്കുന്നു; അത് മനോഹരവും പ്രകാശമുള്ളതും, അശോകമരത്തിന്റെ പൂക്കളെപ്പോലെയും തീർച്ചയായും ആകർഷകവുമാണ്.
നിരപായാം നിരാബാധാം നിര്വൃതിം നിത്യപീവരീമ് । അനുത്തമാം പ്രയച്ഛന്തി സാധുസങ്ഗവിഭൂതയഃ
സജ്ജനരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ശക്തികൾ അപകടമില്ലാത്തതും ബുദ്ധിമുട്ടുകളില്ലാത്തതുമായ, എന്നും സമൃദ്ധമായതുമായ, അതുല്യമായ സന്തോഷം നൽകുന്നു.
അപി കഷ്ടതരാം പ്രാപ്തൈര് ദശാം വിവശതാം ഗതൈഃ । മനാഗ് അപി ന സന്ത്യാജ്യാ മാനവൈസ് സാധുസങ്ഗതിഃ
ഏതൊക്കെ കഷ്ടതകളും അകമഴിഞ്ഞ അവസ്ഥകളും വന്നാലും, മനുഷ്യൻ സജ്ജനരുടെ സാന്നിധ്യം ഒറ്റയടി പോലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
സാധുസങ്ഗതയോ ലോകേ സന്മാര്ഗശുഭദീപികാഃ । ഹാര്ദാന്ധകാരഹാരിണ്യോ ഭാസോ ജ്ഞാനവിവസ്വതഃ
ലോകത്തിൽ സത്സംഗതികൾ ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ ദീപങ്ങളാണ്; അവ മനസ്സിലെ ഇരുണ്ടത നീക്കി, ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം പോലെ തെളിയുന്നു.
യസ് സ്നാതശ് ശീതസിതയാ സാധുസങ്ഗതിഗങ്ഗയാ । കിം തസ്യ ദാനൈഃ കിം തീര്ഥൈഃ കിം തപോഭിഃ കിമ് അധ്വരൈഃ
ശീതളവും വിശുദ്ധവുമായ സത്സംഗതിയുടെ ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്തവന് ദാനങ്ങൾക്കും തീർത്ഥയാത്രകൾക്കും തപസ്സിനും യാഗങ്ങൾക്കും എന്ത് ആവശ്യം?
നീരാഗാശ് ഛിന്നസന്ദേഹാ ഗലിതഗ്രന്ഥയോ ഽനഘ । സാധവോ യദി വിദ്യന്തേ കിം തപസ്തീര്ഥസങ്ഗ്രഹൈഃ
രാഗം ഇല്ലാത്ത, സംശയങ്ങൾ മുറിച്ചുകളഞ്ഞ, ഹൃദയത്തിലെ കെട്ടുകൾ അകറ്റിയ സന്മാർഗ്ഗസ്ഥർ ഇവിടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ, തപസ്സിനോ തീർത്ഥസഞ്ചയത്തിനോ എന്ത് പ്രയോജനം, പാപരഹിതനേ?
വിശ്രാന്തമനസോ വന്ദ്യാഃ പ്രയത്നേന പരേണ ഹി । ദരിദ്രേണേവ മണയഃ പ്രേക്ഷണീയാ ഹി സാധവഃ
മനസ്സ് സമാധാനമായവരെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രയത്നത്തോടെ ആദരിക്കേണ്ടതാണ്; ദരിദ്രൻ രത്നങ്ങൾ കാണുന്നതുപോലെ സന്മാർഗ്ഗസ്ഥരെ കാണണം.
സത്സമാഗമസൌന്ദര്യശാലിനീ ധീമതാം മതിഃ । കമലേവാപ്സരോവൃന്ദേ സര്വദൈവ വിരാജതേ
സത്സംഗതിയുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ധീരരുടെ ബുദ്ധി, ദേവകന്യകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ താമരപൂവ് പോലെ എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രകാശിക്കുന്നു.
തേനാമലവിലാസസ്യ പദസ്യാഗ്രാവചൂലതാ । പ്രഥിതാ യേന ഭവ്യേന ന ത്യക്താ സാധുസങ്ഗതിഃ
നിര്മലമായ ആനന്ദാവസ്ഥ കൈവരിച്ച മഹാനായവൻ, സത്സംഗതിയെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കാറില്ല.
വിച്ഛിന്നഗ്രന്ഥയസ് തജ്ജ്ഞാസ് സാധവസ് സര്വസമ്മതാഃ । സര്വോപായേന സംസേവ്യാസ് തേ ഹ്യ് ഉപായാ ഭവാമ്ബുധൌ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ കെട്ടുകൾ അകറ്റപ്പെട്ട് എല്ലാവരുടെയും ആദരമേറ്റു ജീവിക്കുന്ന മഹാത്മാക്കളെ ഏതു വഴിയിലും സേവിക്കണം. കാരണം, ഈ മഹാത്മാക്കളാണ് ജന്മമരണത്തിന്റെ സമുദ്രം കടക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗം.
ത ഏതേ നരകാഗ്നീനാം സംശുഷ്കേന്ധനതാം ഗതാഃ । യൈര് ദൃഷ്ടാ ഹേലയാ സന്തോ നരകാനലവാരിദാഃ
മഹാത്മാക്കളെ അവഗണ്യമായി കണ്ടവർ നരകാഗ്നിക്കു ഇളകിയ ഉണക്കയിടപ്പുപോലെയാകും; മഹാത്മാക്കൾക്ക്തന്നെ നരകാഗ്നിയെ ശമിപ്പിക്കുന്ന മഴമേഘങ്ങൾ പോലെയാണ്.
ദാരിദ്ര്യം മരണം ദുഃഖമ് ഇത്യാദിവിഷമോ ഭ്രമഃ । സമ്പ്രശാമ്യത്യ് അശേഷേണ സാധുസങ്ഗമഭേഷജൈഃ
ദാരിദ്ര്യം, മരണം, ദു:ഖം തുടങ്ങിയ എല്ലാ കഷ്ടപ്പാടുകളും മഹാത്മാക്കളോടുള്ള സാന്നിധ്യത്തിന്റെ ഔഷധംകൊണ്ട് പൂര്ണമായി ശാന്തമാകുന്നു.
സന്തോഷസ് സാധുസങ്ഗശ് ച വിചാരോ ഽഥ ശമസ് തഥാ । ഏത ഏവ ഭവാമ്ഭോധാവ് ഉപായാസ് തരണേ നൃണാമ്
സന്തോഷം, മഹാത്മാക്കളോടുള്ള സാന്നിധ്യം, വിവേകശക്തി, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി — ഇവയൊക്കെയാണ് ജനങ്ങൾക്കു ജന്മമരണസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ.
സന്തോഷഃ പരമോ ലാഭസ് സത്സങ്ഗഃ പരമാ ഗതിഃ । വിചാരഃ പരമം ജ്ഞാനം ശമോ ഹി പരമം സുഖം
സന്തോഷം ഏറ്റവും വലിയ സമ്പാദ്യമാണ്, മഹാത്മാക്കളോടുള്ള സാന്നിധ്യം ഏറ്റവും ഉന്നതമായ വഴി, വിവേകം ഏറ്റവും വലിയ ജ്ഞാനം, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി ഏറ്റവും വലിയ സന്തോഷം.
ചത്വാര ഏതേ വിമലാ ഉപായാ ഭവഭേദനേ । യൈര് അഭ്യസ്താസ് ത ഉത്തീര്ണാ മോഹവാരേര് ഭവാര്ണവാത്
ഈ നാലു വിശുദ്ധ മാർഗ്ഗങ്ങൾ — ഇവയെ അഭ്യസിച്ചവർ ഭ്രമത്തിന്റെ സമുദ്രവും ജന്മമരണത്തിന്റെ കടലും വിജയിച്ചു കടക്കുന്നു.
ഏകസ്മിന്ന് ഏവ ചൈതേഷാമ് അഭ്യസ്തേ വിമലോദയേ । ചത്വാരോ ഽപി കിലാഭ്യസ്താ ഭവന്തി സുധിയാം വര
ഈ നാലിലും ഒന്നിനെ മനസ്സോടെ അഭ്യസിച്ച് ശുദ്ധമായ ബോധം ഉണരുമ്പോള്, ജ്ഞാനികള് പറയുന്നതുപോലെ, അവന് എല്ലാം കൈവശമാക്കിയതുപോലെയാണ്.
ഏകോ ഽപ്യ് ഏകോ ഽപി സര്വേഷാം ഏഷാം പ്രസവഭൂര് ഇവ । സര്വസംസിദ്ധയേ തസ്മാദ് യത്നേനൈകം സമാശ്രയേത്
ഇവയില് ഒന്നെങ്കിലും മുഴുവന് സിദ്ധിക്കു കാരണം ആകുന്നു. അതുകൊണ്ട്, പൂര്ണമായ പ്രാപ്തിക്കായി ഒരേയൊന്ന് എങ്കിലും ആത്മാര്ത്ഥതയോടെ സ്വീകരിക്കണം.
സത്സമാഗമസന്തോഷവിചാരാസ് ത്വ് അവിചാരിതമ് । പ്രവര്തന്തേ ശമേ സ്വച്ഛേ വഹനാനീവ സാഗരേ
സത്സംഗം, സംതൃപ്തി, വിവേചനം, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി—ഇവയെല്ലാം മനസ്സു ശുദ്ധമായാല് സ്വാഭാവികമായി ഉദിക്കുന്നു, നദികള് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നതുപോലെ.
വിചാരസന്തോഷശമാസ് സത്സമാഗമശാലിനി । പ്രവര്തന്തേ ശ്രിയോ ജന്തൌ കല്പവൃക്ഷാശ്രിതേ യഥാ
സത്സംഗത്തില് ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്നവനില് വിവേചനം, സംതൃപ്തി, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി എന്നിവ സമൃദ്ധിയായി വളരുന്നു, കല്പവൃക്ഷത്തിന്റെ തണലില് ധനം വളരുന്നതുപോലെ.
വിചാരശമസത്സങ്ഗാസ് സന്തോഷവതി മാനവേ । പ്രവര്തന്തേ പ്രപൂര്ണേന്ദൌ സൌന്ദര്യാദ്യാ ഗുണാ ഇവ
സംതൃപ്തിയുള്ള മനുഷ്യനില് വിവേചനം, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി, സത്സംഗം എന്നിവ ഉദിക്കുന്നു, പൂർണ്ണചന്ദ്രനില് സൗന്ദര്യവും മറ്റ് ഗുണങ്ങളും തെളിയുന്നതുപോലെ.
സത്സങ്ഗസന്തോഷശമാ വിചാരവതി സന്മതൌ । പ്രവര്തന്തേ മന്ത്രിവരേ രാജനീവ ജയശ്രിയഃ
വിവേചനത്തെ വിലമതിക്കുന്നവനില് സത്സംഗം, സംതൃപ്തി, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി എന്നിവ പ്രകടമാകുന്നു, നല്ല മന്ത്രിയുള്ള രാജാവിന് വിജയം സമൃദ്ധി ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
തസ്മാദ് ഏകതമം നിത്യമ് ഏതേഷാം രഘുനന്ദന । പൌരുഷേണ മനോ ജിത്വാ യത്നേനാഭ്യാഹരേദ് ഗുണമ്
രഘുനന്ദനാ, അതുകൊണ്ട് ഈ ഗുണങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് എപ്പോഴും മനസ്സോടെ ശ്രമിച്ച് നേടിയെടുക്കണം. മനസ്സിനെ ഉറച്ച പരിശ്രമംകൊണ്ട് ജയിച്ച്, ആ ഗുണം പ്രാപിക്കാൻ ശ്രമിക്കണം.
പരം പൌരുഷമ് ആശ്രിത്യ ജിത്വാ ചിത്തമതങ്ഗജമ് । യാവദ് ഏകോ ഗുണോ നാപ്തസ് താവന് നാസ്ത്യ് ഉത്തമാ ഗതിഃ
പരമമായ പരിശ്രമം ആശ്രയിച്ച്, ആനപോലെയുള്ള മനസ്സിനെ ജയിച്ചശേഷം, ഒരു ഗുണം പോലും ലഭിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നവർക്കു ഉന്നതമായ ലക്ഷ്യം ലഭിക്കില്ല.
പൌരുഷേണ പ്രയത്നേന ദന്തൈര് ദന്താന് വിചൂര്ണയത് । യാവന് നാഭിനിവിഷ്ടം തേ മനോ രാമ ഗുണാര്ജനേ
രാമാ, ഉറച്ച പരിശ്രമത്തോടും ദൃഢനിശ്ചയത്തോടും കൂടെ, പല്ലുകൾ പല്ലിൽ ചുരണ്ടുന്നതുപോലെ, നിന്റെ മനസ്സ് ഗുണങ്ങൾ നേടുന്നതിൽ ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതുവരെ ശ്രമിക്കണം.
ദേവോ ഭവാഥ യക്ഷോ വാ പുരുഷഃ പാദപോ ഽഥ വാ । താവത് തവ മഹാബാഹോ നോപായോ ഽസ്തീഹ കശ്ചന
മഹാബാഹുവേ, നീ ദേവനാകട്ടെ, യക്ഷനാകട്ടെ, മനുഷ്യനാകട്ടെ, മരമായാലും, ഇവിടെ നിനക്കു മറ്റൊരു മാർഗം ഇല്ല.