സമഗ്രാകാരരൂപം തത് സമഗ്രാകാരവര്ജിതമ് । വാഗതീതം പരം വസ്തു കേന നാമോപമീയതേ
എല്ലാ രൂപങ്ങളുടെയും രൂപം കൊണ്ടതും, അതേ സമയം എല്ലാ രൂപങ്ങളും ഇല്ലാത്തതുമായത്, വാക്കുകൾക്കപ്പുറമുള്ള പരമാർത്ഥം — അതിനെ എന്തുമായി ഉപമിക്കാനാകും?
വിഷയവിഷവിഷൂചികാമ് അതസ് ത്വം നിപുണമ് അഹംസ്ഥിതിവാസനാമ് അപാസ്യ । അഭിമതപരിഹാരയത്നയുക്ത്യാ ഭവ വിരുജോ ഭുവനൈകനാഥമൂര്തിഃ
അതുകൊണ്ട്, വിഷം പോലെയുള്ള അഹങ്കാരത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ സ്വഭാവം പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ച്, എല്ലാ ആശകളും വിട്ടൊഴിഞ്ഞ്, ലോകത്തിലെ ഏകാധിപതിയായ ദൈവത്തിന്റെ രൂപം ധരിച്ച്, രോഗങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്തവനായി ജീവിക്കണം.
ഇതി ഗദിതവതി ത്രിലോകനാഥേ ക്ഷണമ് ഇവ മൌനമ് അവസ്ഥിതേ പുരസ്താത് । അഥ മധുപ ഇവാസിതാബ്ജഷണ്ഡേ വചനമ് ഉപൈഷ്യതി തത്ര പാണ്ഡുപുത്രഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും നാഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഒരു നിമിഷം മുന്നിൽ മൗനമായി നിന്നപ്പോൾ, പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ നീലതാമരക്കൂട്ടത്തിൽ തേനീച്ചപോലെ അവിടെ വന്ന് സംസാരിക്കാൻ തയ്യാറായി.
പരിഗലിതസമസ്തശോകഭാവാ പരമ് ഉദയം ഭഗവന് മതിര് ഗതേയമ് । മമ തവ വചനേന ലോകഭര്തുര് ദിനപതിനാ പരിബോധിതാബ്ജിനീവ
ഭഗവൻ, ലോകഭരണനായ സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിൽ താമര പൊടിയുന്നപോലെ, നിങ്ങളുടെ വചനങ്ങൾ കേട്ടതോടെ എന്റെ മനസിലെ എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും അകന്ന്, എന്റെ മനസ്സ് പരമമായ ഉണർവിലെത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഇത്യ് ഉക്ത്വോത്ഥായ ഗാണ്ഡീവധന്വാ സ ഹരിസാരഥിഃ । അര്ജുനോ ഗതസന്ദേഹോ രണലീലാം കരിഷ്യതി
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ള അർജുനൻ, ഹരിയെ രഥസാരഥിയായി knowക്കൊണ്ട്, സംശയമില്ലാതെ എഴുന്നേറ്റ് യുദ്ധഭൂമിയിൽ പ്രവേശിക്കും.
കരിഷ്യതി ക്ഷതഗജവാജിസാരഥിദ്രുതദ്രവദ്രുധിരമഹാനദീം ഭുവമ് । ശരോത്കരപ്രസരമയാഭ്രമണ്ഡലീതിരോഹിതദ്യുമണിവിലോചനാം ദിവമ്
അവൻ, പരുക്കേറ്റ ആനകളും കുതിരകളും രഥസാരഥിമാരും ഓടിച്ചിതറിയ രക്തം കൊണ്ട് ഭൂമിയെ ഒരു വലിയ നദിയാക്കും; അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹം ആകാശത്ത് പടർന്ന്, മേഘങ്ങൾക്കിടയിൽ സൂര്യപ്രഭയാൽ അലങ്കരിച്ച ഒരു വട്ടംപോലെ ആകാശം കാണപ്പെടും.
ഏതാം ദൃഷ്ടിമ് അവഷ്ടഭ്യ രാഘവാഘവിഘാതിനീമ് । തിഷ്ഠ നിസ്സങ്ഗസന്ന്യാസബ്രഹ്മാര്പണമയാത്മികാമ്
രാഘവാ, പാപങ്ങളുടെ കഷ്ടതകൾ നീക്കംചെയ്യുന്ന ഈ ദൃഷ്ടി മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ച്, ബന്ധങ്ങളില്ലാതെ, സന്ന്യാസഭാവത്തിൽ, ആത്മാവിനെ പരമാത്മാവിന് സമർപ്പിച്ച നിലയിൽ നിലകൊൾക.
യസ്മിന് സര്വം യതസ് സര്വം യസ് സര്വം സര്വതശ് ച യഃ । യശ് ച സര്വമയോ നിത്യ ആത്മാനം വിദ്ധി തം പരമ്
എല്ലാം അവനിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, എല്ലാം അവനിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, അവൻ തന്നെയാണ് എല്ലാം, എല്ലായിടത്തും അവൻ ഉണ്ട്, എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആ പരമാത്മാവിനെ നീ അറിയണം.
ദൂരസ്ഥമ് അപ്യ് അദൂരസ്ഥം സര്വഗം ത്വം സ്വമ് ഏവ ച । തത്സ്ഥസ് തത്താമ് അവാപ്നോഷി തദ് ഏവാസ്യ് അസ്തസംശയമ്
ദൂരെയെങ്കിലും അതു ദൂരമല്ല; എല്ലിടത്തും നിറഞ്ഞതും അതു തന്നെയാണ്, അതു നമുക്ക് സ്വന്തമാണ്. അതിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ അതിന്റെ സാരവും ലഭിക്കും; അതിൽ മാത്രമേ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
യത് സംവേദ്യവിനിര്മുക്തം സംവേദനമ് അനിന്ദിതമ് । ചേത്യമുക്തചിദാഭാസം തദ് വിദ്ധി പരമം പദമ്
എന്തെങ്കിലും അറിവിന്റെ വിഷയങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തമായ, ദോഷമില്ലാത്ത, അറിയപ്പെടാൻ കഴിയാത്ത, വിഷയങ്ങളിൽ കുടുങ്ങാത്ത ബോധം — അതാണ് പരമാവസ്ഥയെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
സാ പരാത് പരമാ കാഷ്ഠാ സാ ദൃശാം ദൃഗ് അനുത്തമാ । സ മഹിമ്നാം ച മഹിമാ ഗുരൂണാം സ ഗുരുര് ഗുരുഃ
അത് തന്നെയാണ് ഏറ്റവും ഉയർന്ന പരിധി; എല്ലാ ദർശകരിലും ശ്രേഷ്ഠമായ ദർശകൻ; എല്ലാ മഹത്വങ്ങളിലും ഏറ്റവും വലിയ മഹത്വം; എല്ലാ ഗുരുക്കന്മാരിലും ഗുരു.
സ ആത്മാ തച് ച വിജ്ഞാനം തച് ഛൂന്യം ബ്രഹ്മ തത് പരമ് । തച് ഛ്രേയസ് സ ശിവശ് ശാന്തസ് സാ വിദ്യാപരമാ സ്ഥിതിഃ
അത് തന്നെയാണ് ആത്മാവ്, അതാണ് ജ്ഞാനം, അതാണ് ശൂന്യവും, അതാണ് ബ്രഹ്മവും, അതാണ് പരമാവസ്ഥ. അതാണ് പരമമായ ക്ഷേമം, അതാണ് ശിവൻ, അതാണ് സമാധാനം, അതാണ് പരമാവസ്ഥയിലെ ജ്ഞാനം.
യോ ഽയമ് അന്തശ്ചേതനാത്മാ സര്വാനുഭവരൂപകഃ । യത്ര സ്വദന്തേ സര്വാണി ദ്രവ്യാണി സ്വാത്മസത്തയാ
അന്തർജ്ഞാനമായ ആ ആത്മാവാണ് എല്ലാ അനുഭവങ്ങളുടെയും രൂപം. സ്വന്തം സത്തയാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ വസ്തുക്കളും അതിൽ സന്തോഷിക്കുന്നു.
സ ജഗത്തിലതൈലാത്മാ സ ജഗദ്ഗൃഹദീപകഃ । സ ജഗത്പാദപരസസ് സ ജഗത്പശുപാലകഃ
ലോകത്തിൽ എള്ളിൽ എണ്ണപോലെയുള്ളത് അതാണ്; ലോകഗൃഹത്തിൽ വിളക്കുപോലെയും അതാണ്; ലോകത്തിന് പരമാധാരവും അതാണ്; എല്ലാ ജീവികളുടെയും രക്ഷകനും അതാണ്.
സ തന്തുര് ഭൂതമുക്താനാം പരിപ്രോതഹൃദമ്ബരഃ । സ ഭൂതമരിചൌഘാനാം പരമാ തിക്തതാതതാ
മുക്തന്മാർക്കുള്ള തന്തുവും ഹൃദയാകാശത്തിൽ പടർന്നിരിക്കുന്നതും അതാണ്; മായാജാലംപോലെയുള്ള ജീവികളുടെ കൂട്ടത്തിൽ പരമസത്യമാകുന്നതും അതാണ്.
സ പദാര്ഥേ പദാര്ഥത്വം സ തുച്ഛത്വമ് അവസ്തുനഃ । സ സതോ വസ്തുനസ് സത്ത്വമ് അസത്ത്വമ് അസതശ് ച സഃ
വസ്തുക്കളിൽ വസ്തുതയുടെ സാരവും, അസാരമായതിൽ ശൂന്യതയും അതാണ്; സത്യമുള്ളതിൽ സത്തയും, ഇല്ലാത്തതിൽ അസത്തും അതാണ്.
ജഗദ്ഗൃഹക്രിയാഭാണ്ഡോപസ്കരാണാം സ ദീപകഃ । ചന്ദ്രാര്കതാരകാതേജസ് തേനേദം പ്രകടീകൃതമ്
ലോകത്തിലെ വീട്ടുവിശേഷങ്ങളും, പ്രവൃത്തികളും, ഉപകരണങ്ങളും എന്നിവയ്ക്ക് ദീപംപോലെയാണ് അവൻ. ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നക്ഷത്രങ്ങളും ഉള്ള പ്രകാശംകൊണ്ടാണ് ഈ ലോകം വ്യക്തമാകുന്നത്.
സര്വം പ്രസൃതമ് ഏതസ്മാച് ചേതനാത് പരമാത്മനഃ । സ്വസംവിത്തിവിചാരേണ സ്വയമ് ആത്മൈഷ ലഭ്യതേ
എല്ലാം ഈ ചൈതന്യസ്വരൂപനായ പരമാത്മാവിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്. സ്വന്തം ബോധത്തെ അന്വേഷിച്ചാൽ, അതേ ആത്മാവിനെ തന്നെ കണ്ടെത്താം.
സര്വ ഏവ ജഗദ്ഭാവാ അവിചാരണചാരവഃ । അവിദ്യമാനസദ്ഭാവാ വിചാരവിശരാരവഃ
ലോകത്തിലെ എല്ലാ നിലകളും അന്വേഷിക്കാതിരിക്കുന്നതിന്റെ വഴിയിലാണ് നടക്കുന്നത്. അവയ്ക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ നിലയില്ല; അന്വേഷിച്ചാൽ അവ അകറ്റപ്പെടും.
അഹമ് ആദൌ ജഗജ്ജാലേ മിഥ്യാഭ്രമഭരാത്മനി । കോ ഭൂത്വാ ക്വാനുബധ്നാമി ധൃതിം കഥമ് അവാസ്തവീമ്
ആദ്യത്തിൽ, ലോകത്തിന്റെ വലയിൽ ഞാൻ തെറ്റിദ്ധാരണയാൽ ഭാരം അനുഭവിക്കുന്നു. ഞാൻ ആരാണ്, എവിടെയാണ് ഞാൻ ബന്ധപ്പെടുന്നത്, യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തതിനെ എങ്ങനെ നിലനിർത്തുന്നു എന്നതൊക്കെയാണ് സംശയം.
ആദിമധ്യാന്തമനനസങ്കല്പകലനാസ്വ് അഹമ് । ബ്രഹ്മാകാശമ് അനാദ്യന്തം കേവേയത്താ മമാത്മനഃ
ആദിയും നടുവും അവസാനം എന്നിങ്ങനെ വരുന്ന ചിന്തകളിൽ ഞാൻ ഉണ്ടെങ്കിലും, എന്റെ ആത്മാവ് ആരംഭമോ അവസാനമോ ഇല്ലാത്ത, അളക്കാനാവാത്ത ശുദ്ധമായ ബ്രഹ്മാകാശം തന്നെയാണ്.
ഇതിനിശ്ചയവാന് യോ ഽന്തസ് സമവ്യവഹൃതിര് ബഹിഃ । ഉദയാസ്തമയോന്മുക്തസ് സ്ഥിതോ ഽനന്തസ് സ സര്വദാ
ഇങ്ങനെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ഉള്ളിൽ സമത്വത്തോടെ, പുറത്തു സമഭാവത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, ഉദയം അസ്തമയങ്ങൾക്കപ്പുറം, എപ്പോഴും അനന്തനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
നാസ്തമ് ഏതി ന ചോദേതി സാമ്യം സമമ് അവസ്ഥിതമ് । യസ്യ ഖസ്യേവ ശൂന്യത്വം സ മഹാത്മേഹ സദ്വപുഃ
ആൾക്ക് neither ഉദയം ഉണ്ടാകുന്നില്ല, അസ്തമയവും ഇല്ല; സമത്വത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ആകാശം പോലെ ശൂന്യതയുള്ളവൻ, ഇവിടെയുള്ള മഹാത്മാവാണ്, യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം ഉള്ളവൻ.
ഭാവാദ്വൈതപദാരൂഢസ് സുഷുപ്തപരയാ ധിയാ । വ്യവഹാര്യ് അപി ഹൃത്ക്ഷോഭം നൈത്യ് ആദര്ശനരോ യഥാ
ഭാവങ്ങളിൽ ഒന്നായ അവസ്ഥയിൽ, ഗഹനമായ നിദ്രയുടെ പരമ ബുദ്ധിയോടെ, പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴും, അവൻ ഹൃദയത്തിൽ അലക്കപ്പെടുന്നില്ല; കണ്ണാടി എങ്ങനെ സ്വയം അശാന്തമാവുന്നില്ലയോ അതുപോലെ.
ആദര്ശപുരുഷസ്യേവ വ്യവഹാരവതോ ഽപി ച । ന യസ്യ ഹൃദയോല്ലേഖോ മനാഗ് അപി സ മുക്തിഭാക്
കണ്ണാടിയിലെ മനുഷ്യനെപ്പോലെ, ലോകകാര്യങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവനാണെങ്കിലും, ഹൃദയത്തിൽ ഒരു ചെറിയ ചലനവും ഇല്ലാത്തവൻ മോക്ഷം ലഭിച്ചവനാണ്.
അവിഭാഗമതാവ് ഏവ ജ്ഞമണൌ പ്രതിബിമ്ബതി । ചിതേഃ പരമവൈമല്യാദ് വ്യവഹാരോ യഥാഗതഃ
അഖണ്ഡമായ ബോധത്തിൽ, ജ്ഞാനമണിയിൽ പ്രതിഫലനം ഉണ്ടാകുന്നു; മനസ്സിന്റെ അത്യന്തം ശുദ്ധിയാൽ, ലോകകാര്യങ്ങൾ സ്വാഭാവികമായി നടക്കുന്നു.
ചിച്ചമത്കൃതിര് ഏവേയം ജഗദ് ഇത്യ് അവഭാസതേ । നേഹാസ്ത്യ് ഐക്യം ന ച ദ്വിത്വമ് ഉപദേശോ ഽപി തന്മയഃ
ഈ ലോകം ബോധത്തിന്റെ അത്ഭുതം തന്നെയാണ്; ഇവിടെ ഏകത്വമോ ദ്വിത്വമോ ഇല്ല, ഉപദേശവും അതേ സ്വഭാവം തന്നെയാണ്.
വാച്യവാചകശിഷ്യേഹാഗുര്വാഖ്യൈസ് സ്വചമത്കൃതൈഃ । ആത്മനാത്മനി ശാന്തൈവ ചിച് ചമത്കുരുതേ ചിതി
വാക്കുകളും അർത്ഥങ്ങളും ശിഷ്യനും ഗുരുവും അവർക്കുള്ള പേരുകളും കൊണ്ടു, ബോധം സ്വയം ശാന്തമായി, ആത്മാവിൽ തന്നെ ആനന്ദിക്കുന്നു.
ചിത്പ്രസ്പന്ദോ ഹി സംസാരസ് തദസ്പന്ദഃ പരം പദമ് । ചിത്സ്പന്ദശമനേനേയം പരിശാമ്യതി സംസൃതിഃ
ചൈതന്യത്തിന്റെ ചലനമാണ് ഈ ജന്മമരണചക്രം; അതിന്റെ നിശ്ചലതയാണ് പരമാവസ്ഥ. ചൈതന്യത്തിന്റെ ചലനം ശാന്തമാകുമ്പോൾ ഈ സംസാരവും ശമിക്കുകയാണ്.
മഹാചിതേര് നഞര്ഥാംശഭാവോ യോ ഽഭാവനക്ഷയഃ । അസന്ന് ഇവ സ്വഭാവേന സ ചിത്സ്പന്ദ ഉദാഹൃതഃ
മഹത്തായ ചൈതന്യത്തിൽ ഇല്ലാതാകുന്നതിന്റെ ആശയം അവസാനിക്കുന്ന അവസ്ഥ, സ്വഭാവത്തിൽ ഇല്ലാത്തതുപോലെയുള്ള ചൈതന്യചലനം എന്നാണ് പറയുന്നത്.