അകിഞ്ചനോ ഽപ്യ് അസൌ ജന്തുസ് സാമ്രാജ്യസുഖമ് അശ്നുതേ । ആധിവ്യാധിവിനിര്മുക്തം സന്തുഷ്ടം യസ്യ മാനസമ്
ഒന്നും സ്വന്തമില്ലാത്തവനും, മനസ്സ് സംതൃപ്തവും രോഗദുഃഖങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്തതുമായാൽ, രാജസുഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
നാഭിവാഞ്ഛത്യ് അസമ്പ്രാപ്തം പ്രാപ്തം ഭുങ്ക്തേ യഥാക്രമമ് । യസ് സ സോമ്യസ് സദാചാരസ് സന്തുഷ്ട ഇതി കഥ്യതേ
ലഭിക്കാത്തത് ആഗ്രഹിക്കാതെ, ലഭിക്കുന്നതു ക്രമമായി സ്വീകരിക്കുന്നവനാണ്, സദാചാരവും സൗമ്യതയും ഉള്ളവൻ, സംതൃപ്തനെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
സന്തോഷപരിതൃപ്തസ്യ മഹതഃ പൂര്ണചേതസഃ । ക്ഷീരാബ്ധേര് ഇവ ശുദ്ധസ്യ മുഖേ ലക്ഷ്മീര് വിരാജതേ
സംതോഷത്തിൽ നിറഞ്ഞ മനസ്സുള്ള മഹാന്റെ മുഖത്ത്, ക്ഷീരസമുദ്രംപോലെ ശുദ്ധമായവനിൽ ഐശ്വര്യം പ്രകാശിക്കുന്നു.
പൂര്ണതാമ് അലമ് ആശ്രിത്യ സ്വാത്മന്യ് ഏവാത്മനാ സ്വയമ് । പൌരുഷേണ പ്രയത്നേന തൃഷ്ണാം സര്വത്ര വര്ജയേത്
പൂർണ്ണതയിൽ ആശ്രയിച്ച്, സ്വയം ആത്മാവിൽ നിലകൊണ്ടു, ശക്തിയോടെ പരിശ്രമിച്ച്, എവിടെയും തൃഷ്ണയെ വിട്ടുകളയണം.
സന്തോഷാമൃതപൂര്ണസ്യ സ്വാന്തശ് ശീതലതാ സ്വയമ് । സ്ഥൈര്യമ് ആയാത്യ് അരിക്തസ്യ ശീതാംശോര് ഇവ ശാശ്വതമ്
സംതോഷാമൃതം നിറഞ്ഞ ഹൃദയത്തിൽ തണുപ്പും സ്വാഭാവികമായി ഉളവാകുന്നു; ആഗ്രഹങ്ങളില്ലാത്തവനിൽ, ചന്ദ്രന്റെ തണുപ്പുപോലെ സ്ഥിരതയും ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കും.
സന്തോഷപുഷ്ടമനസം ഭൃത്യാ ഇവ മഹര്ദ്ധയഃ । രാജാനമ് ഉപതിഷ്ഠന്തേ കിങ്കരത്വമ് ഉപാഗതാഃ
സംതൃപ്തിയിൽ പോഷണം ലഭിച്ച മനസ്സുള്ളവനോട്, വലിയ സമ്പത്തുകൾ ഭൃത്യന്മാരെപ്പോലെ സേവനം ചെയ്യുന്നു, രാജാവിനെ സേവിക്കുന്നവരെപ്പോലെ.
ആത്മനൈവാത്മനി സ്വച്ഛേ സന്തുഷ്ടേ പുരുഷേ സ്ഥിതേ । പ്രശാമ്യന്ത്യ് ആധയസ് സര്വേ പ്രാവൃഷീവാശു പാംസവഃ
സ്വച്ഛവും സംതൃപ്തവുമായ ആത്മാവിൽ ഒരാൾ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും മഴക്കാലത്ത് പൊടി വേഗത്തിൽ settling ചെയ്യുന്നതുപോലെ ഉടൻ ശമിക്കും.
നിത്യം ശീതലയാ നാമ കലങ്കപരിഹീനയാ । പുരുഷശ് ശുദ്ധയാ വൃത്ത്യാ ഭാതി പൂര്ണതയേന്ദുവത്
കഴമ്പില്ലാത്ത ശാന്തമായ ശുദ്ധമായ ആചാരമുള്ള മനുഷ്യൻ പൂർണ്ണതയോടെ കറപ്പില്ലാത്ത ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കും.
സമതാസുന്ദരം വക്ത്രം പുരുഷസ്യാവലോകയന് । തോഷമ് ഏതി യഥാ ലോകോ ന തഥാ ധനസങ്ഗമൈഃ
സമത്വത്തിന്റെ മനോഹരമായ മുഖം ഒരാളിൽ കാണുമ്പോൾ, ലോകം ധനസമ്പത്ത് കൊണ്ടു കിട്ടാത്ത തൃപ്തി അതിലൂടെ അനുഭവിക്കും.
സമതയാ മതയാ ഗുണശാലിനാം പുരുഷരാഡ് ഇഹ യസ് സമലങ്കൃതഃ । തമ് അമലം പ്രണമന്തി നഭശ്ചരാ അപി മഹാമുനയോ രഘുനന്ദന
രഘുനന്ദനേ, സമത്വവും ഉത്തമമായ മനസ്സും ഉള്ളവനായി ഇവിടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ശുദ്ധനായ ആ മനുഷ്യന് മഹാമുനികളും ആകാശവാസികളും വണങ്ങുന്നു.
വിശേഷേണ മഹാബുദ്ധേ സംസാരോത്തരണേ നൃണാമ് । സര്വത്രോപകരോതീഹ സാധുസ് സാധുസമാഗമഃ
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ഈ ലോകസമുദ്രം കടക്കുന്നതിൽ പ്രത്യേകിച്ച്, സത്സംഗതി എല്ലായിടത്തും ഉപകാരപ്രദമാണ്.
സാധുസങ്ഗതരോര് ജാതം വിവേകകുസുമം ശുഭമ് । രക്ഷന്തി യേ മഹാത്മാനോ ഭാജനം തേ ഫലശ്രിയഃ
സത്സംഗതിയുടെ വൃക്ഷത്തിൽ പിറക്കുന്ന ശുഭമായ വിവേകപുഷ്പം സംരക്ഷിക്കുന്ന മഹാത്മാക്കൾക്ക് അതിന്റെ ഫലസമ്പത്തിന്റെ ഭാഗ്യവും ലഭിക്കും.
ശൂന്യമ് ആകീര്ണതാമ് ഏതി മൃതിര് അപ്യ് ഉത്സവായതേ । ആപത് സമ്പദ് ഇവാഭാതി വിദ്വജ്ജനസമാഗമേ
ജ്ഞാനികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ശൂന്യത itself സമൃദ്ധിയായി മാറുന്നു; മരണം പോലും ഉത്സവമായി തോന്നുന്നു; ദുർഘടതകൾ പോലും ഐശ്വര്യമായി തെളിയുന്നു.
ഹിമമ് ആപത്സരോജിന്യാ മോഹനീഹാരമാരുതഃ । ജയത്യ് ഏകോ ജഗത്യ് അസ്മിന് സാധുസ് സാധുസമാഗമഃ
ഈ ലോകത്ത് ദുർഭാഗ്യത്തിന്റെ തണുപ്പ്, മായയുടെ കാറ്റ്, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടിരാവ് എന്നിവയെ ജയിക്കാൻ സജ്ജനരുടെ സാന്നിധ്യത്തിന് മാത്രം കഴിയും.
പരം വിവര്ധനം ബുദ്ധേര് അജ്ഞാനതരുശാതനമ് । സമുത്സരണമ് ആധീനാം വിദ്ധി സാധുസമാഗമമ്
സജ്ജനരുടെ സാന്നിധ്യം ബുദ്ധിക്ക് ഏറ്റവും വലിയ വളർച്ച നൽകുന്നു, അജ്ഞാനത്തിന്റെ വൃക്ഷം നശിപ്പിക്കുന്നു, കഷ്ടതകൾ നീക്കുന്നു എന്നത് നീ മനസ്സിലാക്കണം.
വിവേകഃ പരമോ ദീപോ ജായതേ സാധുസങ്ഗമാത് । മനോഹരോജ്ജ്വലോ നൂനമ് അശോകാദ് ഇവ ഗുച്ഛകമ്
സജ്ജനരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിന്ന് ഉത്തമമായ വിവേകദീപം ഉദിക്കുന്നു; അത് മനോഹരവും പ്രകാശമുള്ളതും, അശോകമരത്തിന്റെ പൂക്കളെപ്പോലെയും തീർച്ചയായും ആകർഷകവുമാണ്.
നിരപായാം നിരാബാധാം നിര്വൃതിം നിത്യപീവരീമ് । അനുത്തമാം പ്രയച്ഛന്തി സാധുസങ്ഗവിഭൂതയഃ
സജ്ജനരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ശക്തികൾ അപകടമില്ലാത്തതും ബുദ്ധിമുട്ടുകളില്ലാത്തതുമായ, എന്നും സമൃദ്ധമായതുമായ, അതുല്യമായ സന്തോഷം നൽകുന്നു.
അപി കഷ്ടതരാം പ്രാപ്തൈര് ദശാം വിവശതാം ഗതൈഃ । മനാഗ് അപി ന സന്ത്യാജ്യാ മാനവൈസ് സാധുസങ്ഗതിഃ
ഏതൊക്കെ കഷ്ടതകളും അകമഴിഞ്ഞ അവസ്ഥകളും വന്നാലും, മനുഷ്യൻ സജ്ജനരുടെ സാന്നിധ്യം ഒറ്റയടി പോലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
സാധുസങ്ഗതയോ ലോകേ സന്മാര്ഗശുഭദീപികാഃ । ഹാര്ദാന്ധകാരഹാരിണ്യോ ഭാസോ ജ്ഞാനവിവസ്വതഃ
ലോകത്തിൽ സത്സംഗതികൾ ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ ദീപങ്ങളാണ്; അവ മനസ്സിലെ ഇരുണ്ടത നീക്കി, ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം പോലെ തെളിയുന്നു.
യസ് സ്നാതശ് ശീതസിതയാ സാധുസങ്ഗതിഗങ്ഗയാ । കിം തസ്യ ദാനൈഃ കിം തീര്ഥൈഃ കിം തപോഭിഃ കിമ് അധ്വരൈഃ
ശീതളവും വിശുദ്ധവുമായ സത്സംഗതിയുടെ ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്തവന് ദാനങ്ങൾക്കും തീർത്ഥയാത്രകൾക്കും തപസ്സിനും യാഗങ്ങൾക്കും എന്ത് ആവശ്യം?
നീരാഗാശ് ഛിന്നസന്ദേഹാ ഗലിതഗ്രന്ഥയോ ഽനഘ । സാധവോ യദി വിദ്യന്തേ കിം തപസ്തീര്ഥസങ്ഗ്രഹൈഃ
രാഗം ഇല്ലാത്ത, സംശയങ്ങൾ മുറിച്ചുകളഞ്ഞ, ഹൃദയത്തിലെ കെട്ടുകൾ അകറ്റിയ സന്മാർഗ്ഗസ്ഥർ ഇവിടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ, തപസ്സിനോ തീർത്ഥസഞ്ചയത്തിനോ എന്ത് പ്രയോജനം, പാപരഹിതനേ?
വിശ്രാന്തമനസോ വന്ദ്യാഃ പ്രയത്നേന പരേണ ഹി । ദരിദ്രേണേവ മണയഃ പ്രേക്ഷണീയാ ഹി സാധവഃ
മനസ്സ് സമാധാനമായവരെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രയത്നത്തോടെ ആദരിക്കേണ്ടതാണ്; ദരിദ്രൻ രത്നങ്ങൾ കാണുന്നതുപോലെ സന്മാർഗ്ഗസ്ഥരെ കാണണം.
സത്സമാഗമസൌന്ദര്യശാലിനീ ധീമതാം മതിഃ । കമലേവാപ്സരോവൃന്ദേ സര്വദൈവ വിരാജതേ
സത്സംഗതിയുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ധീരരുടെ ബുദ്ധി, ദേവകന്യകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ താമരപൂവ് പോലെ എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രകാശിക്കുന്നു.
തേനാമലവിലാസസ്യ പദസ്യാഗ്രാവചൂലതാ । പ്രഥിതാ യേന ഭവ്യേന ന ത്യക്താ സാധുസങ്ഗതിഃ
നിര്മലമായ ആനന്ദാവസ്ഥ കൈവരിച്ച മഹാനായവൻ, സത്സംഗതിയെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കാറില്ല.
വിച്ഛിന്നഗ്രന്ഥയസ് തജ്ജ്ഞാസ് സാധവസ് സര്വസമ്മതാഃ । സര്വോപായേന സംസേവ്യാസ് തേ ഹ്യ് ഉപായാ ഭവാമ്ബുധൌ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ കെട്ടുകൾ അകറ്റപ്പെട്ട് എല്ലാവരുടെയും ആദരമേറ്റു ജീവിക്കുന്ന മഹാത്മാക്കളെ ഏതു വഴിയിലും സേവിക്കണം. കാരണം, ഈ മഹാത്മാക്കളാണ് ജന്മമരണത്തിന്റെ സമുദ്രം കടക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗം.
ത ഏതേ നരകാഗ്നീനാം സംശുഷ്കേന്ധനതാം ഗതാഃ । യൈര് ദൃഷ്ടാ ഹേലയാ സന്തോ നരകാനലവാരിദാഃ
മഹാത്മാക്കളെ അവഗണ്യമായി കണ്ടവർ നരകാഗ്നിക്കു ഇളകിയ ഉണക്കയിടപ്പുപോലെയാകും; മഹാത്മാക്കൾക്ക്തന്നെ നരകാഗ്നിയെ ശമിപ്പിക്കുന്ന മഴമേഘങ്ങൾ പോലെയാണ്.
ദാരിദ്ര്യം മരണം ദുഃഖമ് ഇത്യാദിവിഷമോ ഭ്രമഃ । സമ്പ്രശാമ്യത്യ് അശേഷേണ സാധുസങ്ഗമഭേഷജൈഃ
ദാരിദ്ര്യം, മരണം, ദു:ഖം തുടങ്ങിയ എല്ലാ കഷ്ടപ്പാടുകളും മഹാത്മാക്കളോടുള്ള സാന്നിധ്യത്തിന്റെ ഔഷധംകൊണ്ട് പൂര്ണമായി ശാന്തമാകുന്നു.
സന്തോഷസ് സാധുസങ്ഗശ് ച വിചാരോ ഽഥ ശമസ് തഥാ । ഏത ഏവ ഭവാമ്ഭോധാവ് ഉപായാസ് തരണേ നൃണാമ്
സന്തോഷം, മഹാത്മാക്കളോടുള്ള സാന്നിധ്യം, വിവേകശക്തി, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി — ഇവയൊക്കെയാണ് ജനങ്ങൾക്കു ജന്മമരണസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ.
സന്തോഷഃ പരമോ ലാഭസ് സത്സങ്ഗഃ പരമാ ഗതിഃ । വിചാരഃ പരമം ജ്ഞാനം ശമോ ഹി പരമം സുഖം
സന്തോഷം ഏറ്റവും വലിയ സമ്പാദ്യമാണ്, മഹാത്മാക്കളോടുള്ള സാന്നിധ്യം ഏറ്റവും ഉന്നതമായ വഴി, വിവേകം ഏറ്റവും വലിയ ജ്ഞാനം, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി ഏറ്റവും വലിയ സന്തോഷം.
ചത്വാര ഏതേ വിമലാ ഉപായാ ഭവഭേദനേ । യൈര് അഭ്യസ്താസ് ത ഉത്തീര്ണാ മോഹവാരേര് ഭവാര്ണവാത്
ഈ നാലു വിശുദ്ധ മാർഗ്ഗങ്ങൾ — ഇവയെ അഭ്യസിച്ചവർ ഭ്രമത്തിന്റെ സമുദ്രവും ജന്മമരണത്തിന്റെ കടലും വിജയിച്ചു കടക്കുന്നു.