പുരുഷാക്ഷൌഹിണീനാം ത്വം ക്ഷയേണാനുഭവാത്മനാ । ബ്രഹ്മണാ ബൃംഹിതം യുദ്ധം ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മമയം കുരു
നീ മനുഷ്യസൈന്യങ്ങളുടെ നാശം അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മം വലിയതാക്കുന്ന ഈ യുദ്ധം ബ്രഹ്മം മാത്രം നിറഞ്ഞ യുദ്ധമാക്കൂ.
അസംവിദന് സുഖം ദുഃഖം ലാഭാലാഭൌ ജയാജയൌ । യുദ്ധബ്രഹ്മൈകതാം ഗച്ഛ ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ഭ ഭാരത
അറിയലില്ലാതെ സന്തോഷവും ദു:ഖവും, ലാഭവും നഷ്ടവും, ജയവും പരാജയവും — ഇതെല്ലാം വിട്ട്, ബ്രഹ്മം മുതൽ ഒരു പുല്ല് വരെ എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യുദ്ധബ്രഹ്മത്തിൽ ഏകത്വം നേടൂ, ഭാരത.
ലാഭാലാഭസമോ ഭൂത്വാ ഭൂത്വാ നൂനം നകിഞ്ചന । ജഡോ വാത ഇവ സ്പന്ദീ പ്രസൃതം കാര്യമ് ആചര
ലാഭം നഷ്ടം എന്നിങ്ങനെ സമമായി നോക്കി, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും സ്വന്തമില്ലാത്തവനായി, കാറ്റുപോലെ അനാസക്തനായി, ചെയ്യേണ്ടത് നിർബന്ധമായും നിർവഹിക്കണം.
യത് കരോഷി യദ് അശ്നാസി യജ് ജുഹോഷി ദദാസി യത് । യത് കരിഷ്യസി കൌന്തേയ തദ് ആത്മേതി സ്ഥിരോ ഭവ
നീ ചെയ്യുന്നതെന്തും, കഴിക്കുന്നതെന്തും, അർപ്പിക്കുന്നതോ കൊടുക്കുന്നതോ എന്തും, ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെന്തും, എല്ലാം 'ഇത് ആത്മാവാണ്' എന്ന ചിന്തയോടെ ചെയ്യുക, അങ്ങനെ സ്ഥിരതയോടെ നിലകൊള്ളുക.
യന്മയോ യോ ഭവത്യ് അന്തസ് സ തദ് ആപ്നോത്യ് അസംശയമ് । ബ്രഹ്മസത്യമ് അവാപ്തും ത്വം ബ്രഹ്മസത്യമയോ ഭവ
ആളിന്റെ ഉള്ളിൽ എന്ത് നിറയുന്നുവോ, അതാണ് അവൻ ഉറപ്പായി നേടുന്നത്. ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സത്യം അറിയാൻ, നീ ബ്രഹ്മസത്യത്തിൽ നിറഞ്ഞവനാകണം.
അനപേക്ഷ്യ ഫലം ബ്രഹ്മ ഭൂത്വാ ബ്രഹ്മേതി ഭാവിതമ് । ക്രിയതേ കേവലം കര്മ ബ്രഹ്മജ്ഞേന യഥാഗതമ്
ഫലം പ്രതീക്ഷിക്കാതെ, ബ്രഹ്മമായി, 'ഞാൻ ബ്രഹ്മമാണ്' എന്ന് ഭാവിച്ച്, ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവൻ ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ സ്വാഭാവികമായി മാത്രം ചെയ്യുന്നു.
കര്മണ്യ് അകര്മ യഃ പശ്യത്യ് അകര്മണി ച കര്മ യഃ । സ ബുദ്ധിമാന് മനുഷ്യേഷു സ ചോക്തസ് സര്വകര്മകൃത്
പ്രവൃത്തിയില്ലാത്തതിലെയും പ്രവൃത്തിയുള്ളതിലെയും യഥാർത്ഥം തിരിച്ചറിയുന്നവൻ മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ജ്ഞാനിയാണെന്നും, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ചെയ്തവനെന്നുമാണ് പറയുന്നത്.
മാ കര്മഫലഹേതുര് ഭൂര് മാ തേ സങ്ഗോ ഽസ്ത്വ് അകര്മണി । യോഗസ്ഥഃ കുരു കര്മാണി സങ്ഗം ത്യക്ത്വാ ധനഞ്ജയ
പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലത്തിൽ ആഗ്രഹം വെക്കരുത്, പ്രവൃത്തിയില്ലായ്മയോടും ബന്ധം പുലർത്തരുത്. യോഗത്തിൽ സ്ഥിരനായി, ബന്ധം ഉപേക്ഷിച്ച് പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുക, ധനഞ്ജയ.
കര്മാസക്തിമ് അനാശ്രിത്യ തഥാ നാശ്രിത്യ മൂഢതാമ് । നൈഷ്കര്മ്യമ് അപ്യ് അനാശ്രിത്യ സമസ് തിഷ്ഠ യഥാസ്ഥിതമ്
പ്രവൃത്തിയോടുള്ള ആസക്തിയെയും, അജ്ഞതയെയും, പ്രവൃത്തിയില്ലായ്മയെയും ആശ്രയിക്കാതെ, നീ സമത്വത്തിൽ നിലകൊള്ളുക.
ത്യക്ത്വാ കര്മഫലാസങ്ഗം നിത്യതൃപ്തോ നിരാശ്രയഃ । കര്മണ്യ് അഭിപ്രവൃത്തോ ഽപി നൈവ കിഞ്ചിത് കരോതി സഃ
പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലത്തിൽ ആസക്തി ഉപേക്ഷിച്ച്, എപ്പോഴും തൃപ്തിയും സ്വതന്ത്രതയും ഉള്ളവൻ, പ്രവൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടും യാഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല.
ആസക്തിമ് ആഹുഃ കര്തൃത്വമ് അകര്തുര് അപി തദ് ഭവേത് । മൌര്ഖ്യേ സ്ഥിതേ ഹി മനസി തസ്മാന് മൌര്ഖ്യം പരിത്യജേത്
ബന്ധം എന്നത് തന്നെയാണ് ചെയ്യുന്നവനെന്ന ഭാവം; ചെയ്യാത്തവനിലും അതു വരാം. മനസ്സ് അജ്ഞാനത്തിൽ കുടുങ്ങിയാൽ അജ്ഞാനം വിട്ടുകളയണം.
പരം തജ്ജ്ഞത്വമ് ആശ്രിത്യ നിരാസക്തേര് മഹാത്മനഃ । സര്വകര്മരതസ്യാപി കര്തൃതോദേതി ന ക്വചിത്
ആ പരമജ്ഞാനം ആശ്രയിച്ച്, എല്ലാ പ്രവർത്തികളിലും ലയിച്ചിരുന്നാലും, ആശക്തിയില്ലാത്ത മഹാത്മാവിന് ചെയ്യുന്നതെന്ന ഭാവം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല.
അകര്തൃത്വാദ് അഭോക്തൃത്വമ് അഭോക്തൃത്വാത് സമൈകതാ । സമൈകത്വാദ് അനന്തത്വം തതോ ബ്രഹ്മത്വമ് ആതതമ്
ചെയ്യുന്നവനല്ല എന്നതിൽ നിന്ന് അനുഭവിക്കുന്നവനല്ല എന്നതും, അതിൽ നിന്ന് ഏകതയും, ഏകതയിൽ നിന്ന് അനന്തതയും, അതിലൂടെ ബ്രഹ്മാവസ്ഥയും ലഭിക്കും.
നാനാതാമ് അലമ് ഉത്സൃജ്യ പരമാത്മൈകതാം ഗതഃ । കുര്വന് കാര്യമ് അകാര്യം ച നൈവ കര്താ ത്വമ് അര്ജുന
നാനാത്വം പൂർണ്ണമായി വിട്ട് പരമാത്മാവിന്റെ ഏകതയിൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, പ്രവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോഴും ചെയ്യാതിരിക്കുമ്പോഴും നീ ചെയ്യുന്നവനല്ല, അർജുനാ.
യസ്യ സര്വേ സമാരമ്ഭാഃ കാമസങ്കല്പവര്ജിതാഃ । ജ്ഞാനാഗ്നിദഗ്ധകര്മാണം തമ് ആഹുഃ പണ്ഡിതം ബുധാഃ
ആശയും ആഗ്രഹവും ഇല്ലാതെ ഓരോ പ്രവർത്തിയും ചെയ്യുന്നവനും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ തന്റെ കര്മ്മങ്ങൾ കത്തിച്ചവനും, അത്തരം ആളെയാണ് ജ്ഞാനികൾ സത്യജ്ഞാനി എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
സമസ് സോമ്യസ് സ്ഥിരസ് സ്വസ്ഥശ് ശാന്തസ് സര്വാര്ഥനിസ്സ്പൃഹഃ । യസ് തിഷ്ഠതി സ സുവ്യഗ്രോ ഽപ്യ് അലമ് അവ്യഗ്രതാം ഗതഃ
സമഭാവമുള്ളവൻ, സൗമ്യനും സ്ഥിരനും മനസ്സിൽ സമാധാനവും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനും ആയവൻ, പുറത്തു എത്രയൊക്കെ അലമുറയുണ്ടായാലും, അങ്ങനെയുള്ളവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ അശാന്തിയില്ലാത്തവനാണ്.
നിര്ദ്വന്ദ്വോ നിത്യസത്ത്വസ്ഥോ നിര്യോഗക്ഷേമ ആത്മവാന് । യഥാപ്രാപ്താനുവര്തീ ച ഭവ ഭൂഷിതഭൂതലഃ
രണ്ടു വിരുദ്ധതകളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, എപ്പോഴും ശുദ്ധതയിൽ നിലകൊണ്ടു, ലഭിക്കുന്നതിലും നഷ്ടപ്പെടുന്നതിലും അർത്ഥമില്ലാതെ, ആത്മസംയമനം പുലർത്തി, ലഭിക്കുന്നതെന്താണെങ്കിലും അതുപോലെ സ്വീകരിച്ച് ജീവിക്കണം, ഭൂമിയെ അലങ്കരിക്കുന്നവനേ.
കര്മേന്ദ്രിയാണി സംയമ്യ യ ആസ്തേ മനസാ സ്മരന് । ഇന്ദ്രിയാര്ഥാന് വിമൂഢാത്മാ മിഥ്യാചാരസ് സ ഉച്യതേ
കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചിട്ടും മനസ്സിൽ ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളെ ഓർത്തിരിക്കുമ്പോൾ, അത്തരം ഭ്രമിതനായവൻ കപടാചാരിയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
യസ് ത്വ് ഇന്ദ്രിയാണി മനസാ നിയമ്യാരഭതേ ഽര്ജുന । കര്മേന്ദ്രിയൈഃ കര്മയോഗമ് അസക്തസ് സ വിശിഷ്യതേ
ആര്ജുനാ, മനസ്സുകൊണ്ട് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, പ്രവൃത്തിയുടെ അവയവങ്ങളിലൂടെ പ്രവൃത്തിയുടെ യോഗം ആസ്വദിക്കാതെ ചെയ്യുന്നവനാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമൻ.
ആപൂര്യമാണം ത്വ് അചലപ്രതിഷ്ഠം സമുദ്രമ് ആപഃ പ്രവിശന്തി യദ്വത് । തദ്വത് കാമാ യം പ്രവിശന്തി സര്വേ സ ശാന്തിമ് ആപ്നോതി ന കാമകാമീ
പൂർത്തിയായി കൊണ്ടിരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ സമുദ്രത്തിൽ ജലങ്ങൾ ഒഴുകി ചേരുന്നതുപോലെ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ശാന്തനായവനിൽ ലയിക്കും; ആഗ്രഹങ്ങൾക്കായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവനിൽ അങ്ങനെ സംഭവിക്കില്ല.
ന കുര്യാദ് ഭോഗസന്ത്യാഗം ന കുര്യാദ് ഭോഗഭാവനമ് । സ്ഥാതവ്യം സുസമേനൈവ യഥാപ്രാപ്താനുവര്തിനാ
ആനന്ദങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കാനും അതിനോടു执പ്തി വളർത്താനും വേണ്ട; എത്രയും സമത്വത്തോടെ, ലഭിക്കുന്നതിനെ അനുസരിച്ച് നിലകൊള്ളണം.
അനാത്മന്യ് ആത്മതാം ദേഹേ മാ ഭാവയ ഭവാത്മനി । ആത്മന്യ് ഏവാത്മതാം സത്യേ ഭാവയാഭാവരൂപിണി
ദേഹത്തിൽ ആത്മാവെന്നു കരുതരുത്; ഭവത്തിൽ ആത്മാവെന്നു ചിന്തിക്കരുത്; സത്യമാകുന്ന ആത്മാവിൽ മാത്രമേ യഥാർത്ഥ ആത്മാവിനെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുള്ളൂ, അതാണ് ശൂന്യത്തിന്റെ സ്വരൂപം.
ദേഹനാശേ മഹാബാഹോ ന കിഞ്ചിദ് അപി നശ്യതി । ആത്മനാശേ ഹി നാശസ് സ്യാന് ന ചാത്മാ നശ്യതി ക്വചിത്
മഹാബാഹുവേ, ശരീരം നശിച്ചാലും ഒന്നും നഷ്ടമാവുന്നില്ല. ആത്മാവാണ് നശിച്ചാൽ നഷ്ടം സംഭവിക്കുക, പക്ഷേ ആത്മാവ് എവിടെയും ഒരിക്കലും നശിക്കാറില്ല.
അവിനാശമ് അനാദ്യന്തമ് ആത്മാനമ് അജരം വിദുഃ । നശ്യത്യ് ആത്മേതി ദുര്ബോധോ മാ തവാസ്ത്വ് അതിദുഃഖദഃ
ആത്മാവ് അശാശ്വതവും ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്തതും വൃദ്ധിപ്രാപിക്കാത്തതുമാണ് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ആത്മാവ് നശിക്കുന്നു എന്ന ധാരണ മനസ്സിലാക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്—അത് നിന്റെ മനസ്സിലുണ്ടാകരുത്, അതു വലിയ ദുഃഖം മാത്രം നൽകും.
ന കദാചന നശ്യന്തി വിദിതാത്മാന ഉത്തമാഃ । നശ്യന്ത്യ് അവിദിതാത്മാനോ ഹ്യ് അനാത്മന്യ് ആത്മമാനിനഃ
ആത്മാവിനെ തിരിച്ചറിയുന്ന ഉത്തമർ ഒരിക്കലും നശിക്കാറില്ല. ആത്മാവിനെ അറിയാത്തവരും ആത്മാവല്ലാത്തതിൽ ആത്മാവിനെ കാണുന്നവരും മാത്രമാണ് നശിക്കുന്നത്.
ഏവം ചേത് തജ് ജഗന്നാഥ മൂഢാനാമ് അപി മാനദ । ദേഹനാശേ സമുത്പന്നേ മന്യേ നഷ്ടം ന കിഞ്ചന
ഇങ്ങനെ തന്നെയെങ്കിൽ, ലോകനാഥാ, ഭ്രമിതർക്കും ആദരവ് നൽകുന്നവനേ, ശരീരം നശിച്ചാലും ഒന്നും നഷ്ടമാവുന്നില്ലെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഏവമ് ഏവ മഹാബാഹോ ന കിഞ്ചിന് നശ്യതി ക്വചിത് । ആത്മൈവാസ്ത്യ് അവിനാശാത്മാ കിം തസ്യ ക്വ വിനശ്യതി
ഇങ്ങനെ, മഹാബാഹുവേ, എവിടെയും ഒന്നും നശിക്കുന്നില്ല; നശിക്കാത്ത ആത്മാവാണ് എല്ലാം. അതിന് എവിടെ എങ്ങനെ നാശം സംഭവിക്കും?
ഇദം നഷ്ടമ് ഇദം യുക്തമ് ഇതി മോഹാദ് ഭ്രമാദ് ഋതേ । അന്യത് തഥാ ന പശ്യാമി വന്ധ്യാസ്ത്രീതനയം യഥാ
ഇത് നശിച്ചു, ഇത് ശരിയാണ് എന്നിങ്ങനെയുള്ള ധാരണകൾ അവിവേകത്തിലും ഭ്രമത്തിലുമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. അതല്ലാതെ, വന്ധ്യയായ സ്ത്രീക്ക് മകനില്ലാത്തതുപോലെ, അങ്ങനെ ഒന്നും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
നാസതോ വിദ്യതേ ഭാവോ നാഭാവോ വിദ്യതേ സതഃ । ഉഭയോര് അപി ദൃഷ്ടോ ഽന്തസ് ത്വ് അനയോസ് തത്ത്വദര്ശിഭിഃ
അസത്യം എന്നതിൽ യാഥാർത്ഥ്യം ഇല്ല, സത്യം എന്നതിൽ അസത്യം ഇല്ല; ഈ രണ്ടിന്റെയും അന്ത്യം സത്യം കാണുന്നവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
അവിനാശി തു തദ് വിദ്ധി യേന സര്വമ് ഇദം തതമ് । വിനാശമ് അവ്യയസ്യാസ്യ ന കശ്ചിത് കര്തുമ് അര്ഹതി
ഈ സകലവും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത് നശിക്കാത്തതുകൊണ്ടാണെന്ന് നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം. ഈ ശാശ്വതമായതിന്റെ നാശം ആരും വരുത്താൻ കഴിയില്ല.