ഭാഗോ ഽഹമ് ഇതി കോ ഽപ്യ് ഏഷ പ്രത്യേകമ് ഉദിതശ് ചിതേഃ । കോടികോട്യംശകലിതഃ ക ഇവൈനം പ്രതി ഗ്രഹഃ
‘ഞാൻ ഒരു ഭാഗം’ എന്ന ബോധം ഓരോരുത്തരിലും ചൈതന്യത്തിൽ ഉദിക്കുന്നു; കോടിക്കണക്കിന് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുമ്പോൾ, ആരാണ് അതിനെ പൂർണ്ണമായി പിടികൂടാൻ കഴിയുക?
വികല്പഭേദേ സ്ഫുരിതേ സംവിത്സാരമയാത്മനി । വൈചിത്ര്യേണാവിചിത്രേ ഽപി കിമ് ഏകത്രാപി വോ ഗ്രഹഃ
ചൈതന്യരൂപിയായ ആത്മാവിൽ ഭേദഭാവങ്ങൾ ഉദിക്കുമ്പോൾ, വൈവിധ്യത്തിലും അവൈവിധ്യത്തിലും പോലും, ഒരിടത്ത് നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് പിടിവശം ഉണ്ടാകും?
അപൃഥഗ്ഭൂത ഏവൈഷ പൃഥഗ്ഭൂത ഇവ സ്ഥിതഃ । പൃഥഗ് അബ്ധിര് അപര്യന്തോ നാഹമ് ഇത്യ് അവഗച്ഛതി
ഇത് വേറിട്ടതല്ലാതെ തന്നെ കാണപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ വേറിട്ടതുപോലെ തോന്നുന്നു; അതു തീരില്ലാത്ത സമുദ്രംപോലെ തന്നെയാണ്, 'ഞാൻ അല്ല' എന്ന് അതിന് ഒരിക്കലും തോന്നുന്നില്ല.
യഥേഹാഹം തഥേഹാസി ഘടാദീഹാസ്തി മര്കടഃ । ഖമ് ഇഹൈവം തഥാമ്ബ്വാദി കിമ് അഹന്താം പ്രതി ഗ്രഹഃ
ഇവിടെ ഞാൻ ഉണ്ടെന്നപോലെ, നീയും ഇവിടെ തന്നെയാണ്; പാത്രം ഇവിടെ ഉണ്ട്, കുരങ്ങൻ ഇവിടെ ഉണ്ട്, ആകാശം ഇവിടെ ഉണ്ട്, വെള്ളം മുതലായവയും ഇവിടെ തന്നെയുണ്ട് — എന്നാൽ 'ഞാനെന്ന' ബോധം എവിടെയാണ് പിടിച്ചുനിൽക്കുന്നത്?
ഇതി ജ്ഞാനാദ് വിഭാഗസ്യ യോ ദ്വൈതസ്യ പരിക്ഷയഃ । ത്യാഗസ് സങ്കല്പജാലാനാമ് അസംസങ്ഗസ് സ കഥ്യതേ
ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ വേർതിരിവിന്റെ അവസാനം, ദ്വൈതത്തിന്റെ നാശം ഉണ്ടാകുന്നു; മനസ്സിലെ ആശയങ്ങളുടെ കുടയൊഴിയൽ, ഇതാണ് അസക്തി എന്ന് പറയുന്നത്.
സമസ്തകല്പനാജാലസ്യേശ്വരൈകത്വഭാവനമ് । ഗലിതദ്വൈതനിര്ഭാസമ് ഏതദ് ഏവേശ്വരാര്പണമ്
എല്ലാ ഭാവനകളുടെയും നടുവിൽ ഈശ്വരന്റെ ഏകത്വം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചാൽ, ദ്വൈതം അകന്ന് ഏകത്വം മാത്രം തെളിഞ്ഞു നിൽക്കുമ്പോൾ, അതാണ് ഈശ്വരാർപ്പണം.
അഭേദവശതോ ഭേദോ നാമ്നൈവൈഷാം ചിദാത്മനി । ബോധാത്മാഖിലശബ്ദാര്ഥം ജഗദ് ഏകം ന സംശയഃ
ഏകത്വം കൊണ്ടാണ് ഭേദം എന്നത് ചൈതന്യത്തിൽ പേരിൽ മാത്രം തോന്നുന്നത്. എല്ലായ്പ്പോഴും അറിവാണ് എല്ലാ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം. ഈ ലോകം ഒന്നാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അഹമ് ആശാ ജഗദ് അഹം ഖമ് അഹം കര്മ ചാപ്യ് അഹമ് । കാലോ ഽഹമ് അഹമ് അദ്വൈതം ദ്വൈതം ചാഹമ് അഹം ജഗത്
ഞാനാണ് ആശ, ഞാനാണ് ലോകം, ഞാനാണ് ആകാശം, ഞാനാണ് പ്രവൃത്തി, ഞാനാണ് കാലം. ഞാനാണ് അദ്വൈതം, ഞാനാണ് ദ്വൈതം, ഞാനാണ് ഈ ലോകം.
മന്മനാ ഭവ മദ്ഭക്തോ മദ്യാജീ മാം നമസ്കുരു । മാമ് ഏവൈഷ്യസി മത്വൈവമ് ആത്മാനം മത്പരായണഃ
നിന്റെ മനസ്സ് എന്നിലേക്കു ഏകാഗ്രമാക്കുക, എന്നെ ഭക്തിയോടെ സ്മരിക്കുക, എന്നെ ആരാധിക്കുക, എന്നെ നമസ്കരിക്കുക. ഇങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കി എന്നെ പ്രാപ്യമായി കരുതി അർപ്പിച്ചാൽ നീ എന്നിലേക്കു തീർച്ചയായും എത്തും.
ദ്വേ രൂപേ തവ ദേവേശ പരം ചാപരമ് ഏവ ച । കീദൃശം തത് കദാ രൂപം തിഷ്ഠാമ്യ് ആശ്രിത്യ സിദ്ധയേ
ദേവദേവനേ, നിനക്കു രണ്ട് രൂപങ്ങളുണ്ട്: പരവും അപരവും. ആ രൂപങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ്? എപ്പോഴാണ് ഞാൻ അവയെ ആശ്രയിച്ച് സിദ്ധി നേടുന്നത്?
സാമാന്യം പരമം ചൈവ ദ്വേ രൂപേ വിദ്ധി മേ ഽനഘ । പാണ്യാദിയുക്തം സാമാന്യം ശങ്ഖചക്രഗദാധരമ്
പാപമില്ലാത്തവനേ, എനിക്ക് രണ്ട് രൂപങ്ങളുണ്ട് എന്ന് നീ അറിയണം: സാധാരണവും പരമവും. കൈകളും മറ്റ് അവയവങ്ങളും ഉള്ളത് സാധാരണരൂപമാണ്; അതിൽ ശംഖും ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുണ്ട്.
പരം രൂപമ് അനാദ്യന്തം യന് മമൈകമ് അനാമയമ് । ബ്രഹ്മാത്മപരമാത്മാദിശബ്ദൈര് ഏതദ് ഉദീര്യതേ
എന്റെ പരമരൂപം ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്തതും, ഏകതയും ദു:ഖരഹിതവുമാണ്. അതിനെ ബ്രഹ്മം, ആത്മാവ്, പരമാത്മാവ് തുടങ്ങിയ പേരുകളിൽ വിളിക്കാറുണ്ട്.
യാവദ് അപ്രതിബുദ്ധസ് ത്വമ് അനാത്മജ്ഞതയാ സ്ഥിതഃ । താവച് ചതുര്ഭുജാകാരദേവപൂജാപരോ ഭവ
നീ ആത്മജ്ഞാനം ലഭിക്കാതെ അജ്ഞാനത്തിൽ കഴിയുന്നിടത്തോളം, നാലു കൈകളുള്ള ദൈവത്തെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.
തത്ക്രമാത് സമ്പ്രബുദ്ധസ് ത്വം തതോ ജ്ഞാസ്യസി തത് പരമ് । മമ രൂപമ് അനാദ്യന്തം യേന ഭൂയോ ന ജായസേ
പിന്നീട് നീ ക്രമേണ ഉണരുമ്പോൾ, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത എന്റെ ആ പരമരൂപം നീ അറിയും; അതിലൂടെ വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല.
യദി വാ വേദ്യവിജ്ഞാതോ ഭവാംസ് തദ് അരിമര്ദന । തം മമാത്മാനമ് ആത്മാനമ് ആത്മനശ് ചാശു സംശ്രയ
ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവനേ, നീ അറിയേണ്ടതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കില്, എന്റെ ആത്മാവായ, നിന്റെ ആത്മാവിന്റെ ആത്മാവായ അതില് ഉടനെ ആശ്രയം തേടണം.
ഇദം ചാഹമ് ഇദം ചാഹമ് ഇതി യത് പ്രവദാമ്യ് അഹമ് । തദ് ഏതദ് ആത്മതത്ത്വം തന് മുഹുര് വ്യപദിശാമ്യ് അലമ്
ഞാന് പറയുന്ന 'ഇത് ഞാനാണ്, ഇത് ഞാനാണ്' എന്നത് ആത്മാവിന്റെ സാരമാണ്; അതാണ് ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, അതുകൊണ്ട് മതിയാകും.
മന്യേ സാധോ പ്രബുദ്ധോ ഽസി പദേ വിശ്രാന്തവാന് അസി । സങ്കല്പൈര് അവമുക്തോ ഽസി സത്യൈകാത്മമയോ ഭവ
സദ്ഗുണശാലിയായവനേ, നീ ഉണർന്നവനാണെന്ന് ഞാന് വിശ്വസിക്കുന്നു; നീ പരമാവസ്ഥയില് വിശ്രമം കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു, എല്ലാ ഭാവനകളില് നിന്നും മോചിതനാണ് നീ, സത്യമായ ഏകാത്മാവിലാണ് നീ നിലകൊള്ളുന്നത്.
സര്വഭൂതസ്ഥമ് ആത്മാനം സര്വഭൂതാനി ചാത്മനി । പശ്യ ത്വം യോഗയുക്താത്മാ സര്വത്ര സമദര്ശനഃ
എല്ലാ ജീവികളിലും ആത്മാവിനെ കാണുകയും, എല്ലാ ജീവികളും ആത്മാവിനകത്താണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യുക; യോഗത്തില് മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, എല്ലായിടത്തും സമദർശനം പുലർത്തണം.
സര്വഭൂതസ്ഥമ് ആത്മാനം യോ ഭജത്യ് ഐക്യമ് ആസ്ഥിതഃ । സര്വഥാ വര്തമാനോ ഽപി ന സ ഭൂയോ ഽഭിജായതേ
എല്ലാ ജീവികളിലും നിലനിൽക്കുന്ന ആത്മാവിനെ ഒരുമയോടെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, എങ്ങിനെയായാലും ജീവിച്ചാലും, വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടി വരില്ല.
ഏകത്വം സര്വശബ്ദാര്ഥ ഏകശബ്ദാര്ഥ ആത്മതാ । ആത്മാപി ച ന സന് നാസദ് ഗതോ യസ്യാശു തത് സ സത്
എല്ലാ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം ഒരുമയാണ്; 'ഒന്ന്' എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം ആത്മാവാണ്; ആത്മാവ് neither ഉണ്ട് nor ഇല്ല എന്നതല്ല—ആ സത്യം ആരെങ്കിലും ഉടൻ അറിയുകയാണെങ്കിൽ, അതാണ് സത്യം.
ത്രൈലോക്യചേതസാമ് അന്തര് ആലോകോ യഃ പ്രകാശജഃ । അനുഭൂതിമ് ഉപാരൂഢസ് സോ ഽയമ് ആത്മേതി നിശ്ചയഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ മനസ്സുകളിൽ നിന്ന് ഉദിക്കുന്ന ആന്തരിക പ്രകാശം, പൂർണ്ണമായി അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ, അതാണ് ആത്മാവ് എന്നത് ഉറപ്പാണ്.
ത്രൈലോക്യപയസാമ് അന്തര് യോ രസാനുഭവസ് സ്ഥിതഃ । ഗവ്യാനാമ് അബ്ധിജാനാം ച സോ ഽയമ് ആത്മാസ്മി ഭാരത
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ജലങ്ങളിൽ, പശുക്കളിൽ, സമുദ്രത്തിൽ ജനിച്ചവരിൽ ഉള്ള സാരമായ അനുഭവത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവൻ, ഭരതാ, അതാണ് ആത്മാവ്; ഞാനും അതാണ്.
അന്തസ് സര്വശരീരാണാം യസ് സൂക്ഷ്മോ ഽനുഭവസ് സ ച । മുക്തോ ഽനുഭവനീയേന സോ ഽയമ് ആത്മാസ്മി സര്വഗഃ
എല്ലാ ശരീരങ്ങളുടെയും ഉള്ളിലുമുള്ള അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായ അനുഭവം, അനുഭവപ്പെടുന്നതിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായത് — ആ സകലവ്യാപിയായ ആത്മാവാണ് ഞാൻ.
സമഗ്രപയസാമ് അന്തര് യഥാ ഘൃതമ് അവസ്ഥിതമ് । തഥാ സര്വപദാര്ഥാനാം ദേഹാനാം ച സ്ഥിതഃ പരഃ
എല്ലാ തരത്തിലുള്ള പാൽക്കുള്ളിൽ എങ്ങനെ നെയ്യ് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ സകല വസ്തുക്കളിലും ശരീരങ്ങളിലും പരമാത്മാവ് നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്വാമ്ഭോനിധിരത്നാനാം സബാഹ്യാഭ്യന്തരേ യഥാ । തേജസ് തഥാസ്മി ദേഹാനാമ് അസംസ്ഥിത ഇവ സ്ഥിതഃ
സമുദ്രത്തിലെ രത്നങ്ങളിൽ അഗ്നി പുറത്തും ഉള്ളിലുമുണ്ടായിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഞാൻ ശരീരങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു — നിലയില്ലാത്തവനായി തോന്നുമ്പോഴും സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനായി.
യഥാ കുമ്ഭസഹസ്രാണാം സബാഹ്യാഭ്യന്തരേ നഭഃ । ജഗത്ത്രയശരീരാണാം തഥാത്മാഹമ് അവസ്ഥിതഃ
ആയിരക്കണക്കിന് കുഴികളിൽ ആകാശം പുറത്തും ഉള്ളിലുമുണ്ടായിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഞാൻ — ആത്മാവ് — മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ എല്ലാ ശരീരങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
മുക്താഫലശതൌഘാനാം തന്തുഃ പ്രോതവപുര് യഥാ । തഥാഹം ദേഹലക്ഷാണാം സ്ഥിത ആത്മാസ്മ്യ് അലക്ഷിതഃ
എങ്ങനെ നൂലിരുത്തിയ ഒരു തന്തു അനവധി മുത്തുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഒളിഞ്ഞ് നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ ഞാൻ, ആത്മാവ്, അനേകം ശരീരങ്ങളിൽ ഒളിഞ്ഞ് നിലകൊള്ളുന്നു.
ബ്രഹ്മാദൌ തൃണപര്യന്തേ പദാര്ഥനികുരുമ്ബകേ । സത്താസാമാന്യമ് ഏതദ് യത് തമ് ആത്മാനമ് അജം വിദുഃ
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് വരെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഉള്ളതിൽ, എല്ലാറ്റിനും ഒരുപോലെയുള്ള അതിന്റെ സാരമായത്, ജനനം ഇല്ലാത്ത ആത്മാവാണ് എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
തദ് ഈഷത്സ്ഫുരിതാകാരം ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മൈവ തിഷ്ഠതി । അഹന്താദി ജഗത്താദി ക്രമേണ ഭ്രമകാരിണാ
അൽപം ചലനം കാണിക്കുന്ന ആ ബ്രഹ്മം മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു; 'ഞാൻ' എന്ന ബോധവും ലോകം എന്ന ബോധവും ക്രമമായി ഉണ്ടാക്കി, അതാണ് ഭ്രമം സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.
ആത്മൈവേദം ജഗദ്രൂപം ഹന്യതേ ഹന്തി ചാത്ര കിമ് । ശുഭാശുഭൈര് ജഗദ്ദുഃഖൈഃ കിമ് അസ്യാര്ജുന ലിപ്യതേ
ഈ ലോകം ആത്മാവിന്റെ രൂപം മാത്രമാണ്; ഇവിടെ നശിപ്പിക്കുന്നത് ആരാണ്, നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് എന്താണ്? ലോകത്തിലെ സുഖദു:ഖങ്ങൾ കൊണ്ട്, അർജുനാ, അതിന് എങ്ങനെ മക്കളാകാം?