ചക്ഷുഃ പശ്യതു കര്ണശ് ച ശൃണോതു ത്വക് സ്പൃശത്വ് ഇയമ് । രസനാ ച രസം യാതു കോ ഽത്രൈകോ ഽഹമ് ഇതി സ്ഥിതഃ
കണ്ണ് കാണട്ടെ, ചെവി കേൾക്കട്ടെ, ത്വക്ക് സ്പർശിക്കട്ടെ, നാവു രുചി അനുഭവിക്കട്ടെ; ഇവയൊക്കെയും നടക്കുമ്പോൾ, 'ഞാനാണ് ഇതെല്ലാം' എന്ന് വേറിട്ട് നിലകൊള്ളുന്നവൻ ആരാണ്?
കലനാകര്മനിരതേ മനസ്യ് അപി മഹാമതേ । ന കശ്ചിദ് അത്രാഹമ് ഇതി ക്ലേശഭാഗീ ക ഏവ തേ
ചിന്തയിലും പ്രവർത്തിയിലും താല്പര്യമുള്ള മനസ്സിനുള്ളിലും, മഹാമനസാ, 'ഞാനാണ് ഇതു' എന്ന് കരുതിയാൽ ആരാണ് ഇവിടെ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നത്? നിനക്കായി ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നവൻ ആരാണ്?
ബഹുഭിസ് സമവായേന യത് കൃതം തത്ര ഭാരത । ഏകോ ഽഭിമാനദുഃഖേന ഹാസായൈവ ഹി ഗൃഹ്യതേ
ഭാരതാ, പലരും ചേർന്ന് നേടിയതൊക്കെ ഒരാൾ മാത്രം അഹങ്കാരവും ദു:ഖവും അനുഭവിക്കുമ്പോൾ അതിന് വലിയ വിലയില്ലെന്ന് തോന്നും.
കായേന മനസാ ബുദ്ധ്യാ കേവലൈര് ഇന്ദ്രിയൈര് അപി । യോഗിനഃ കര്മ കുര്വന്തി സങ്ഗം ത്യക്ത്വാത്മസിദ്ധയേ
യോഗികൾ ശരീരത്താൽ, മനസ്സോടെ, ബുദ്ധിയാൽ, ഒരിക്കൽക്കേറെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കൊണ്ടും, ആസ്വാദനമോ ബന്ധമോ ഇല്ലാതെ, ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
അഹന്ത്വവിഷചൂര്ണേന യേഷാം കായോ ന ഭാവിതഃ । കുര്വന്തോ ഽപി ഹരന്തോ ഽപി ത ഏതേ നിര്വിഷൂചികാഃ
അഹംഭാവത്തിന്റെ വിഷം അവരിൽ കലർന്നിട്ടില്ലെങ്കിൽ, അവർ പ്രവർത്തിച്ചാലും സമ്പാദിച്ചാലും, അവർക്കു വിഷരോഗം ബാധിക്കില്ല.
ന ക്വചിദ് രാജതേ കായോ മമത്വാമേധ്യദൂഷിതഃ । പ്രാജ്ഞോ ഽപ്യ് അതിബഹുജ്ഞോ ഽപി ദുശ്ശീല ഇവ മാനവഃ
സ്വന്തമെന്ന ഭാവം കൊണ്ട് മലിനമായ ശരീരം എവിടെയും പ്രകാശിക്കില്ല; വലിയ ജ്ഞാനിയാണെങ്കിലും, ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവൻ സാധാരണ മനുഷ്യനുപോലെയാണ്.
നിര്മമോ നിരഹങ്കാരസ് സമദുഃഖസുഖഃ ക്ഷമീ । യസ് സ കാര്യമ് അകാര്യം വാ കുര്വന്ന് അപി ന ലിപ്യതേ
സ്വന്തമെന്ന ഭാവമോ അഹങ്കാരമോ ഇല്ലാത്തവനും, സന്തോഷത്തിലും ദുഃഖത്തിലും ഒരുപോലെ നിലനിൽക്കുന്നവനും, ക്ഷമയുള്ളവനും ആയവൻ, ശരിയായതോ തെറ്റായതോ എന്ത് ചെയ്താലും അതിൽ അകപ്പെടുന്നില്ല.
ഇദം ച തേ പാണ്ഡുസുത സ്വകര്മ ക്ഷാത്രമ് ഉത്തമമ് । അതിക്രൂരമ് അപി ശ്രേയസ് സുഖായൈവോദയായ ച
പാണ്ഡുവിന്റെ മകനേ, നിന്റെ ഈ ഉത്തമമായ യുദ്ധധർമ്മം വളരെ കഠിനമായിരിക്കുമ്പോഴും, അതു നല്ലതിനും സന്തോഷത്തിനും ഉന്നതിയ്ക്കുമായി തന്നെയാണ്.
അപി കുത്സിതമ് അപ്യ് അന്ത്യമ് അപ്യ് അധര്മമയം കൃശമ് । ശ്രേയസേ സ്വം യഥാ കര്മ ന തഥേഹാമൃതാസവഃ
അവമാനകരമായതോ അവസാനമായതോ അധർമ്മം നിറഞ്ഞതോ വളരെ ചെറുതോ ആയതോ ആയാലും, സ്വന്തം കർമ്മം തന്നെ നല്ലതിനാണ്; മറ്റുള്ളവരുടെ അമൃതം പോലും അങ്ങനെ അല്ല.
മൂര്ഖസ്യാപി സ്വകര്മൈവ ശ്രേയസേ കിമ് ഉ സന്മതേഃ । മതിര് ഗലദഹങ്കാരാ പതിതാപി ന ലിപ്യതേ
മൂഢനു പോലും സ്വന്തം കർമ്മം തന്നെ നല്ലതിനാണ്; ശരിയായ ബുദ്ധി എന്തിനാണ്? മനസ്സ് അഹങ്കാരത്തിന്റെ കുഴിയിലേക്കു വീണാലും അതിൽ അകപ്പെടുന്നില്ല.
യോഗസ്ഥഃ കുരു കര്മാണി സങ്ഗം ത്യക്ത്വാ ധനഞ്ജയ । നിസ്സങ്ഗസ് ത്വം യഥാപ്രാപ്തകര്മാസി ചേന് ന ബധ്യസേ
യോഗത്തില് ഉറച്ച മനസ്സോടെ, ധനഞ്ജയ, നീ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുക, ആസ്വാദനബോധം വിട്ട്. എന്ത് കര്മ്മം നേരില് വരുമോ അതു നിര്വാഹിക്കുമ്പോള് ബന്ധനം നിന്നെ സ്പര്ശിക്കില്ല.
ശാന്തബ്രഹ്മവപുര് ഭൂത്വാ കര്മ ബ്രഹ്മമയം കുരു । ബ്രഹ്മാര്പിതസമാചാരോ ബ്രഹ്മൈവ ഭവസി ക്ഷണാത്
ബ്രഹ്മസ്വഭാവത്തില് സമാധാനമായി നിലകൊണ്ട്, എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ബ്രഹ്മനായി ചെയ്യുക. ബ്രഹ്മനിലേക്ക് സമര്പ്പിച്ച ജീവിതം നയിക്കുമ്പോള് നീ ഉടന് ബ്രഹ്മനാകുന്നു.
ഈശ്വരാര്പിതസര്വാര്ഥ ഈശ്വരാത്മാ നിരാമയഃ । ഈശ്വരസ് സര്വഭൂതാത്മാ ഭവ ഭൂഷിതഭൂതലഃ
എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും ഈശ്വരനു സമര്പ്പിച്ച്, ഈശ്വരനെ തന്നെ ആത്മാവായി കരുതി, രോഗരഹിതനായി, ഭൂമിയില് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവായ ഈശ്വരനാകുക.
സന്ന്യസ്തസര്വസങ്കല്പസ് സമശ് ശാന്തമനാ മുനിഃ । സന്ന്യാസയോഗയുക്താത്മാ കുര്വന് മുക്തമതിര് ഭവ
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, മനസ്സില് സമതയും ശാന്തിയും പുലര്ത്തി, ഒരു സന്യാസിയായി ജീവിക്കുക. സന്യാസയോഗം സ്വീകരിച്ച്, മോക്ഷം ലക്ഷ്യമാക്കി കര്മ്മം ചെയ്യുക.
സങ്ഗത്യാഗസ്യ ഭഗവംസ് തഥാ ബ്രഹ്മാര്പണസ്യ ച । ഈശ്വരാര്പണരൂപസ്യ സന്ന്യാസസ്യ ച സര്വഗ
ഭഗവാനേ, സ്നേഹബന്ധങ്ങളെ വിട്ടൊഴിയുന്നതും, ബ്രഹ്മത്തിനെ സമർപ്പിക്കുന്നതും, പരമേശ്വരനോടുള്ള സമർപ്പണമായ സന്ന്യാസവും—ഇവയെക്കുറിച്ചും ദയവായി പറഞ്ഞുതരേണം.
തഥാ ജ്ഞാനസ്യ യോഗസ്യ വിഭാഗഃ കീദൃശഃ പ്രഭോ । ക്രമേണ കഥയൈതന് മേ മഹാമോഹനിവൃത്തിദമ്
പ്രഭോ, ജ്ഞാനത്തിന്റെയും യോഗത്തിന്റെയും വ്യത്യാസം എങ്ങനെയാണെന്ന് ക്രമമായി പറഞ്ഞുതരൂ. ഇത് വലിയ മായയെ അകറ്റുന്നതാണല്ലോ.
സര്വസങ്കല്പസംശാന്താവ് ഏകാന്തഘനവേദനമ് । നകിഞ്ചിദ്ഭാവനാകാരം യത് തദ് ബ്രഹ്മ പരം വിദുഃ
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പൂര്ണമായി ശാന്തമായപ്പോൾ, ഒരൊറ്റതായ ശക്തമായ ബോധം മാത്രം നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, മനസ്സിൽ ഒന്നും രൂപപ്പെടാതിരിക്കുമ്പോഴും, അതാണ് പരമമായ ബ്രഹ്മം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
തദുദ്യോഗം വിദുര് ജ്ഞാനം യോഗം ച കൃതബുദ്ധയഃ । ബ്രഹ്മ സര്വം ജഗദ് അഹം ചേതി ബ്രഹ്മാര്പണം വിദുഃ
ഇതിലേക്കുള്ള ശ്രമം തന്നെയാണ് ജ്ഞാനവും യോഗവും എന്ന് വിവേകമുള്ളവർ പറയുന്നു. 'ബ്രഹ്മം എല്ലാം, ഈ ലോകവും ഞാനും ബ്രഹ്മം തന്നെ' എന്ന ബോധം ബ്രഹ്മസമർപ്പണമെന്നു അവർ അറിയുന്നു.
അന്തശ്ശൂന്യം ബഹിശ്ശൂന്യം പാഷാണഹൃദയോപമമ് । ശാന്തമ് ആകാശകോശാച്ഛം ന ശൂന്യം ന ദൃഷത് പരമ്
അകത്തും ശൂന്യവും പുറത്തും ശൂന്യവും, കല്ലുപോലെയുള്ള ഹൃദയമെന്നപോലെ; സമാധാനവും, പാത്രത്തിനുള്ളിലെ ആകാശംപോലെ ശുദ്ധിയും, അതു മുഴുവൻ ശൂന്യവുമല്ല, പൂർണ്ണമായ കട്ടിയുമല്ല.
തത ഈഷദ് യദ് ഉത്ഥാനമ് ഈഷദ് അന്യതയോദയേ । സ ജഗത്പ്രതിഭാസോ ഽയമ് ആകാശ ഇവ ശൂന്യതാ
അതിനുശേഷം അല്പം ഉദയം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അല്പം വ്യത്യാസം ഉദിക്കുമ്പോൾ, ഈ ലോകദൃശ്യങ്ങൾ ആകാശത്തിലെ ശൂന്യതപോലെയാണ്.
ഭാഗോ ഽഹമ് ഇതി കോ ഽപ്യ് ഏഷ പ്രത്യേകമ് ഉദിതശ് ചിതേഃ । കോടികോട്യംശകലിതഃ ക ഇവൈനം പ്രതി ഗ്രഹഃ
‘ഞാൻ ഒരു ഭാഗം’ എന്ന ബോധം ഓരോരുത്തരിലും ചൈതന്യത്തിൽ ഉദിക്കുന്നു; കോടിക്കണക്കിന് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുമ്പോൾ, ആരാണ് അതിനെ പൂർണ്ണമായി പിടികൂടാൻ കഴിയുക?
വികല്പഭേദേ സ്ഫുരിതേ സംവിത്സാരമയാത്മനി । വൈചിത്ര്യേണാവിചിത്രേ ഽപി കിമ് ഏകത്രാപി വോ ഗ്രഹഃ
ചൈതന്യരൂപിയായ ആത്മാവിൽ ഭേദഭാവങ്ങൾ ഉദിക്കുമ്പോൾ, വൈവിധ്യത്തിലും അവൈവിധ്യത്തിലും പോലും, ഒരിടത്ത് നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് പിടിവശം ഉണ്ടാകും?
അപൃഥഗ്ഭൂത ഏവൈഷ പൃഥഗ്ഭൂത ഇവ സ്ഥിതഃ । പൃഥഗ് അബ്ധിര് അപര്യന്തോ നാഹമ് ഇത്യ് അവഗച്ഛതി
ഇത് വേറിട്ടതല്ലാതെ തന്നെ കാണപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ വേറിട്ടതുപോലെ തോന്നുന്നു; അതു തീരില്ലാത്ത സമുദ്രംപോലെ തന്നെയാണ്, 'ഞാൻ അല്ല' എന്ന് അതിന് ഒരിക്കലും തോന്നുന്നില്ല.
യഥേഹാഹം തഥേഹാസി ഘടാദീഹാസ്തി മര്കടഃ । ഖമ് ഇഹൈവം തഥാമ്ബ്വാദി കിമ് അഹന്താം പ്രതി ഗ്രഹഃ
ഇവിടെ ഞാൻ ഉണ്ടെന്നപോലെ, നീയും ഇവിടെ തന്നെയാണ്; പാത്രം ഇവിടെ ഉണ്ട്, കുരങ്ങൻ ഇവിടെ ഉണ്ട്, ആകാശം ഇവിടെ ഉണ്ട്, വെള്ളം മുതലായവയും ഇവിടെ തന്നെയുണ്ട് — എന്നാൽ 'ഞാനെന്ന' ബോധം എവിടെയാണ് പിടിച്ചുനിൽക്കുന്നത്?
ഇതി ജ്ഞാനാദ് വിഭാഗസ്യ യോ ദ്വൈതസ്യ പരിക്ഷയഃ । ത്യാഗസ് സങ്കല്പജാലാനാമ് അസംസങ്ഗസ് സ കഥ്യതേ
ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ വേർതിരിവിന്റെ അവസാനം, ദ്വൈതത്തിന്റെ നാശം ഉണ്ടാകുന്നു; മനസ്സിലെ ആശയങ്ങളുടെ കുടയൊഴിയൽ, ഇതാണ് അസക്തി എന്ന് പറയുന്നത്.
സമസ്തകല്പനാജാലസ്യേശ്വരൈകത്വഭാവനമ് । ഗലിതദ്വൈതനിര്ഭാസമ് ഏതദ് ഏവേശ്വരാര്പണമ്
എല്ലാ ഭാവനകളുടെയും നടുവിൽ ഈശ്വരന്റെ ഏകത്വം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചാൽ, ദ്വൈതം അകന്ന് ഏകത്വം മാത്രം തെളിഞ്ഞു നിൽക്കുമ്പോൾ, അതാണ് ഈശ്വരാർപ്പണം.
അഭേദവശതോ ഭേദോ നാമ്നൈവൈഷാം ചിദാത്മനി । ബോധാത്മാഖിലശബ്ദാര്ഥം ജഗദ് ഏകം ന സംശയഃ
ഏകത്വം കൊണ്ടാണ് ഭേദം എന്നത് ചൈതന്യത്തിൽ പേരിൽ മാത്രം തോന്നുന്നത്. എല്ലായ്പ്പോഴും അറിവാണ് എല്ലാ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം. ഈ ലോകം ഒന്നാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അഹമ് ആശാ ജഗദ് അഹം ഖമ് അഹം കര്മ ചാപ്യ് അഹമ് । കാലോ ഽഹമ് അഹമ് അദ്വൈതം ദ്വൈതം ചാഹമ് അഹം ജഗത്
ഞാനാണ് ആശ, ഞാനാണ് ലോകം, ഞാനാണ് ആകാശം, ഞാനാണ് പ്രവൃത്തി, ഞാനാണ് കാലം. ഞാനാണ് അദ്വൈതം, ഞാനാണ് ദ്വൈതം, ഞാനാണ് ഈ ലോകം.
മന്മനാ ഭവ മദ്ഭക്തോ മദ്യാജീ മാം നമസ്കുരു । മാമ് ഏവൈഷ്യസി മത്വൈവമ് ആത്മാനം മത്പരായണഃ
നിന്റെ മനസ്സ് എന്നിലേക്കു ഏകാഗ്രമാക്കുക, എന്നെ ഭക്തിയോടെ സ്മരിക്കുക, എന്നെ ആരാധിക്കുക, എന്നെ നമസ്കരിക്കുക. ഇങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കി എന്നെ പ്രാപ്യമായി കരുതി അർപ്പിച്ചാൽ നീ എന്നിലേക്കു തീർച്ചയായും എത്തും.
ദ്വേ രൂപേ തവ ദേവേശ പരം ചാപരമ് ഏവ ച । കീദൃശം തത് കദാ രൂപം തിഷ്ഠാമ്യ് ആശ്രിത്യ സിദ്ധയേ
ദേവദേവനേ, നിനക്കു രണ്ട് രൂപങ്ങളുണ്ട്: പരവും അപരവും. ആ രൂപങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ്? എപ്പോഴാണ് ഞാൻ അവയെ ആശ്രയിച്ച് സിദ്ധി നേടുന്നത്?