പുണ്ഡരീകാക്ഷഗദിതാമ് അസംസങ്ഗഗതിം ശുഭാമ് । യാമ് ആലിങ്ഗ്യ മഹാബാഹോ ജീവന്മുക്തോ മഹാമുനിഃ
കുമുദനയനനായ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞ ആ അശുദ്ധിയില്ലാത്ത, അകലംപോലുമില്ലാത്ത ശുദ്ധമായ അവസ്ഥയെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, മഹാബാഹുവേ, മഹാമുനി ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം നേടുന്നു.
പാണ്ഡോഃ പുത്രോ ഽര്ജുനോ നാമ സുഖം ജീവിതമ് ആത്മനഃ । ക്ഷപയിഷ്യതി നിര്ദുഃഖം തഥാ ക്ഷപയ ജീവിതമ്
പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ അർജുനൻ തന്റെ ജീവിതം സന്തോഷത്തോടും ദുഃഖമില്ലാതെയും കഴിക്കും; അതുപോലെ നീയും ദുഃഖം കൂടാതെ ജീവിതം നയിക്കണം.
ഭവിഷ്യതി കദാ ബ്രഹ്മന്ന് അര്ജുനഃ പാണ്ഡുനന്ദനഃ । കീദൃശീം ച ഹരിസ് തസ്യ കഥയിഷ്യത്യ് അസക്തതാമ്
ബ്രഹ്മണേ, പാണ്ഡുവംശത്തിലെ സന്തോഷമായ അർജുനൻ എപ്പോഴാണ് ഉദയിക്കുകയെന്നും, അവനോട് ഹരിചന്ദ്രൻ എങ്ങനെയുള്ള അസക്തിയെ കുറിച്ച് വിവരിക്കുമെന്നും ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അസ്തി സന്മാത്രമ് ആത്മേതി പരികല്പിതനാമകമ് । സ്ഥിതമ് ആത്മന്യ് അനാദ്യന്തേ നഭസീവ മഹാനഭഃ
സ്വയം 'ആത്മാവ്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ശുദ്ധമായ സത്ത്വം ഉണ്ട്; അതിന് ആരംഭമോ അവസാനമോ ഇല്ലാതെ, ആകാശത്തിലെ വിശാലമായ ശൂന്യത്തെപ്പോലെ, അതു തന്നെ അതിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദൃശ്യതേ വിമലേ തസ്മിന്ന് അയം സംസാരവിഭ്രമഃ । കടകാദി യഥാ ഹേമ്നി തരങ്ഗാദി യഥാമ്ഭസി
അത് പോലെ തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആ സത്ത്വത്തിൽ, ഈ ലോകമോഹത്തിന്റെ ഭ്രമം കാണപ്പെടുന്നു; സ്വർണ്ണത്തിൽ ആഭരണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയും, വെള്ളത്തിൽ തിരകൾ ഉയരുന്നതുപോലെയും.
ചതുര്ദശവിധാ ഭൂതജാതയഃ പ്രസ്ഫുരന്ത്യ് അലമ് । തസ്മിന് സംസാരജാലേ ഽസ്മിഞ് ജാലേ ശകുനയോ യഥാ
ലോകമോഹത്തിന്റെ ഈ വലയിൽ, പതിനാലു വിധത്തിലുള്ള ഭൂതജാതികൾ ധാരാളമായി ഉദിക്കുന്നു; പക്ഷികൾ വലയിൽ കുടുങ്ങുന്നതുപോലെ.
തത്ര തേ യമചന്ദ്രാര്കശക്രാദ്യാസ് സംസൃതിക്രമാഃ । ഭൂതപഞ്ചകസംസ്ഥാനാ ലോകപാലത്വമ് ആഗതാഃ
അവിടെ യമൻ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ഇന്ദ്രൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നവർ, ജനനമരണചക്രത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളുടെ ഘടനയിലൂടെ ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകരാകുന്നു.
ഇദം പുണ്യമ് ഉപാദേയം ഹേയം പാപമ് ഇദം ത്വ് ഇതി । തൈസ് സ്വസങ്കല്പഘടിതാ വേദേന സ്ഥാപിതാ സ്ഥിതിഃ
ഇത് പുണ്യമാണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടത്, ഇത് പാപമാണ് ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത് എന്ന് അവർ സ്വയം തീരുമാനിച്ച്, അതിനെ വേദം വഴി ഉറപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നു.
ഏവം പ്രൌഢിം പ്രയാതായാം വഹന്ത്യാം ച ചിരം ചിരമ് । അച്ഛിന്നായാം വിനാശിന്യാം നദ്യാമ് ഇവ ജഗത്സ്ഥിതൌ
ഇങ്ങനെ ഈ പക്വമായ അവസ്ഥ ദീർഘകാലം തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ഒരു നദിപോലെ, തടസ്സമില്ലാതെ, എന്നാൽ നശിക്കാവുന്ന രീതിയിൽ, ലോകത്തിന്റെ നിലയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
വൈവസ്വതോ യമോ നാമ ലോകപാലഃ പ്രതാപവാന് । മരണാങ്കിതസത്താകപ്രജാസംയമനേ സ്ഥിതഃ
വൈവസ്വതൻ എന്ന യമൻ ശക്തിയുള്ള ലോകരക്ഷകനാണ്; മരണമെന്ന അടയാളമുള്ള ജീവികളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം നിലകൊള്ളുന്നു.
തസ്യാദ്യ യാവദ് അനഘ പ്രവാഹാപതിതേ നിജേ । കര്മണ്യ് അചലസങ്കാശം സ്ഥിരം ചിത്തമ് അവസ്ഥിതമ്
അനഘനേ, ആ ദിവസംമുതല് ഇന്നുവരെ, തന്റെ കര്ത്തവ്യങ്ങളില് ഒഴുകുന്ന പ്രവാഹം തുടരുമ്പോഴും, അവന്റെ മനസ്സ് ഒരു പാറപോലെ അചഞ്ചലമായി ഉറപ്പോടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഭഗവാന് സ യമഃ കിഞ്ചിദ് വ്രതം പ്രതിചതുര്യുഗമ് । തഥാപി കുരുതേ ഭൂതദലനോത്ഥാഘശങ്കയാ
ആ മഹാനായ യമന് ഓരോ ചതുര്യുഗത്തിലും ഒരു വ്രതം പാലിക്കുന്നു. എങ്കിലും, ജീവികളെ സംഹരിക്കുന്നതില് വീഴ്ച വരുത്തിയാല് ദോഷം ഉണ്ടാകുമോ എന്ന ഭയത്താല് അവന് തന്റെ കര്മ്മങ്ങള് നിര്വഹിക്കുന്നു.
കദാചിദ് അഷ്ടൌ വര്ഷാണി ദശ ദ്വാദശ വാപി ച । കദാചിത് പഞ്ച സപ്താപി കദാചിത് ഷോഡശാപി വാ
ഒരിക്കല് എട്ട് വര്ഷമോ, പത്ത് വര്ഷമോ, പന്ത്രണ്ടുവര്ഷമോ, ചിലപ്പോള് അഞ്ചോ ഏഴോ വര്ഷമോ, മറ്റൊരിക്കല് പതിനാറുവര്ഷമോ അങ്ങനെ.
ഉദാസീനവദ് ആസീനേ തസ്മിന് നിയമമ് ആസ്ഥിതേ । ന ഹിനസ്തി ജഗജ്ജാലേ മൃത്യുര് ഭൂതാനി കാനിചിത്
അവന് വ്രതത്തില് മുഴുകി നിരാസക്തനായി ഇരിക്കുമ്പോള്, ലോകത്തിന്റെ വലയില് മരണം ഒരു ജീവിയെയും തൊടുന്നില്ല.
തേന നീരന്ധ്രഭൂതൌഘം നിസ്സഞ്ചാരം മഹീതലമ് । ഭവതി പ്രാവൃഷി സ്വേദീ കുഞ്ജകോ മഷകൈര് ഇവ
ഇതിനാൽ ഭൂമി സകലവുമുള്ള ജീവികളാൽ നിറഞ്ഞു, ചലനമില്ലാതെ, മഴക്കാലത്ത് കൊതുകുകൾ നിറഞ്ഞ ഒരു കുടിലംപോലെ ആകുന്നു.
അഥ താനി വിചിത്രാണി ഭൂതാനി ബഹുയുക്തിഭിഃ । ക്ഷപയന്തി സുരാ രാമ ഭുവോ ഭാരനിവൃത്തയേ
അപ്പോൾ, രാമാ, ദേവന്മാർ പലവിധ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ആ വിവിധ ജീവികളെ നശിപ്പിക്കുന്നു, ഭൂമിയുടെ ഭാരമകറ്റാൻ.
ഏവം യമസഹസ്രാണി വ്യവഹാരശതാനി ച । സമതീതാന്യ് അനന്താനി ഭൂതാനി ച ജഗന്തി ച
ഇങ്ങനെ ആയിരക്കണക്കിന് യമന്മാരും നൂറുകണക്കിന് പ്രവർത്തനചക്രങ്ങളും കഴിഞ്ഞുപോയി; അനന്തമായ ജീവികളും ലോകങ്ങളും അപ്രത്യക്ഷമായി.
വൈവസ്വതോ ഽദ്യ തു യമോ യ ഏവ പിതൃനായകഃ । അനേന ത്വ് അധുനാ സാധോ പരിക്ഷീണേഷു കേഷുചിത്
ഇന്നത് വൈവസ്വതൻ എന്ന യമൻ, പിതൃഭൂതന്മാരുടെ നായകനാണ്; സദോ, ഇപ്പോൾ അവൻ ചിലരെയെങ്കിലും കുറയ്ക്കുമ്പോൾ—
യുഗേഷ്വ് അഘവിഘാതായ വര്ഷാണി ദ്വാദശാത്മനാ । വ്രതചര്യേഹ കര്തവ്യാ ദൂരാസ്തക്രൂരകര്മണാ
പ്രതിയുഗത്തിലും ദുഷ്ടത നീക്കാൻ പന്ത്രണ്ട് വർഷം വ്രതം പാലിക്കണം; ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവരെ ദൂരെയാക്കണം.
തേനേയമ് ഉര്വീ നീരന്ധ്രാ ഭൂതൈര് മര്തൈര് അമൃത്യുഭിഃ । ദീനാ പ്രഘനഗുല്മേവ ഭാരഭൂതൈര് ഭവിഷ്യതി
ഇതിനാൽ ഭൂമി തുറവുകളില്ലാതെ, മരണമില്ലാത്ത ജീവികളാൽ നിറഞ്ഞതും, ദു:ഖിതരായ ഭാരമേറ്റവരാൽ കനത്തതുമായ ഒരു കാടുപോലെ ഭരിതമാകും.
ഭൂര് ഭാരപരിഭൂതാങ്ഗീ ഹരിം ശരണമ് ഏഷ്യതി । കാന്താ ദസ്യുപരാഭൂതാ ദീനാ പതിമ് ഇവ പ്രിയമ്
ഭൂമി ഭാരം താങ്ങാനാകാതെ വിഷമിച്ചപ്പോൾ ഹരിയെ ആശ്രയിക്കും; കള്ളന്മാരാൽ പീഡിതയായ പ്രിയതമയെപ്പോലെ ദു:ഖിതയായി ഭർത്താവിനരികേ എത്തും.
ഹരിര് ദേഹദ്വയേനാഥ മഹീമ് അവതരിഷ്യതി । ദേവാംശൈര് അഖിലൈസ് സാര്ധം നരനായകതാം ഗതൈഃ
അപ്പോൾ ഹരി രണ്ടു രൂപത്തിൽ ദേവതകളുടെ ഭാഗങ്ങളോടൊപ്പം, മനുഷ്യരിൽ നേതാക്കളായവരായി, ഭൂമിയിൽ അവതരിക്കും.
വസുദേവസുതസ് ത്വ് ഏകോ വാസുദേവ ഇതി ശ്രുതഃ । ദേഹോ ഭവിഷ്യതി ഹരേര് ദ്വിതീയഃ പാണ്ഡവോ ഽര്ജുനഃ
വസുദേവന്റെ മകനായ വാസുദേവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ ഹരിയുടെ ഒരു ശരീരമായിരിക്കും; രണ്ടാമത്തേത് പാണ്ഡവനായ അർജ്ജുനൻ ആയിരിക്കും.
യുധിഷ്ഠിര ഇതി ഖ്യാതോ ധര്മപുത്രോ ഭവിഷ്യതി । അമ്ഭോധിമേഖലാഭൂപഃ പാണ്ഡോഃ പുത്രസ് സ ധര്മവിത്
ധർമ്മപുത്രൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ യുദിഷ്ഠിരൻ സമുദ്രം ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന രാജ്യം ഭരിക്കുന്ന രാജാവായിരിക്കും; പാണ്ഡുവിന്റെ മകനും ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനുമാണ് അവൻ.
ദുര്യോധന ഇതി ഖ്യാതസ് തസ്യ ഭ്രാതാ പിതൃവ്യജഃ । ഭവിഷ്യതി ദൃഢദ്വന്ദ്വോ ഭീമോ ബഭ്രുര് അഹേര് ഇവ
ദുര്യോധനൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ അവന്റെ സഹോദരനും പിതാവിന്റെ സഹോദരന്റെ മകനുമാണ്; ശക്തമായ എതിരാളിയായ ഭീമൻ, കപ്പിലൻ പാമ്പുപോലെ ഭയങ്കരനാകും.
അന്യോഽന്യം ഹരതോര് ഉര്വീം തയോസ് സങ്ഗ്രാമലാലസാഃ । അഷ്ടാദശാക്ഷൌഹിണ്യോ ഹി ഘടിഷ്യന്ത്യ് അത്ര ഭീഷണാഃ
യുദ്ധത്തിന് ആഗ്രഹമുള്ള ആ ഇരുവരും തമ്മിൽ ഭൂമിയെ പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കും; ഇവിടെ പതിനെട്ട് വലിയ സൈന്യങ്ങൾ ഭയങ്കരമായി ഏറ്റുമുട്ടും.
തത്ക്ഷയേണ വിഭാരത്വം ഭുവോ വിഷ്ണുഃ കരിഷ്യതി । രാഘവാര്ജുനദേഹേന ബൃഹദ്ഗാണ്ഡീവധന്വനാ
അവസാന നാശം വന്നപ്പോൾ, വിഷ്ണു ഭൂമിയെ പ്രകാശിപ്പിക്കാൻ മഹത്തായ ഗാണ്ഡീവം കൈവശമുള്ള അർജ്ജുനന്റെ രൂപത്തിൽ അവതരിക്കും.
വിഷ്ണോര് അര്ജുനനാമാസൌ പ്രാകൃതം ഭാവമ് ആസ്ഥിതഃ । ഹര്ഷാമര്ഷാന്വിതോ ദേഹോ നരധര്മാ ഭവിഷ്യതി
അർജ്ജുനൻ എന്ന പേരിൽ വിഷ്ണു സാധാരണ മനുഷ്യസ്വഭാവം സ്വീകരിക്കും; സന്തോഷവും കോപവും നിറഞ്ഞ അവന്റെ ശരീരം മനുഷ്യരുടെ വഴികളിൽ നടക്കും.
സേനാദ്വയഗതാന് ദൃഷ്ട്വാ സ്വജനാന് മരണോന്മുഖാന് । വിഷാദമ് ഏഷ്യത്യ് ഉദ്യോഗം യുദ്ധായ ന കരിഷ്യതി
രണ്ടു സൈന്യങ്ങളിലും സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെ മരണത്തോടു നേരിട്ട് കാണുമ്പോൾ, അർജ്ജുനൻ വിഷാദത്തിൽ ആഴ്ത്തപ്പെടും; യുദ്ധത്തിനായി ശ്രമിക്കുകയില്ല.
തമ് അര്ജുനാഭിധം ദേഹം പ്രാപ്തകാര്യൈകസിദ്ധയേ । ഹരിര് ബുദ്ധേന ദേഹേന ബോധയിഷ്യതി രാഘവ
രാഘവ, ആ ഒരു പ്രധാന ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കാൻ, ഹരി ബുദ്ധിയുള്ള മറ്റൊരു ശരീരത്തിലൂടെ അർജ്ജുനൻ എന്ന ശരീരത്തെ ഉപദേശിക്കും.