നേഹ സന്ത്യജ്യതേ കിഞ്ചിന് നേഹ കിഞ്ചന ഗൃഹ്യതേ । ബാഹ്യാന്തരകലാകാരശ് ചിദാത്മൈകഃ പ്രകാശതേ
ഇവിടെ ഒന്നും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നില്ല, ഒന്നും പിടിച്ചെടുക്കുന്നുമില്ല. അകത്തും പുറത്തും കാണുന്ന എല്ലാ രൂപങ്ങളായി ഒരേ ചൈതന്യാത്മാവാണ് പ്രകാശിക്കുന്നത്.
ത്രിജഗച് ചിച്ചമത്കാരസ് ത്വ് അലം ഭേദവികല്പനൈഃ । ചേതിതാസ് സ്മശ് ചിതി ചിതാ ബാഹ്യാദ്യ് അന്യന് ന വിദ്മഹേ
മൂന്നു ലോകങ്ങളും ചൈതന്യത്തിന്റെ അത്ഭുതം മാത്രമാണ്; വ്യത്യാസങ്ങളിലെയും ഭേദങ്ങളിലെയും ചിന്തകൾ വേണ്ട. നാം വെറും ചൈതന്യമാണ്, ചൈതന്യത്തിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നത്; പുറത്തോ മറ്റോ വേറൊന്നും നമുക്ക് അറിയില്ല.
അബ്ധേര് യഥാമലമ് അപാസ്തസമസ്തഭേദം സ്വാദ്വ് അച്ഛമ് ഏവ സകലം ദ്രവമ് ഏകശുദ്ധമ് । സര്വം തഥേദമ് അപഹസ്തിതഭേദജാതമ് ആദ്യം പരം പദമ് അനാമയമ് ഏവ ബുദ്ധമ്
സമുദ്രത്തിലെ ശുദ്ധജലം പോലെ, എല്ലാ വ്യത്യാസങ്ങളും വിട്ട്, മുഴുവൻ മധുരവും തെളിമയും ഒരൊറ്റ ശുദ്ധമായ ദ്രവവും ആകുന്നതുപോലെ, എല്ലാ ഭേദങ്ങൾക്കും അതീതമായ ഈ ആദ്യവും പരമവും രോഗരഹിതവുമായ അവസ്ഥയാണു് പരമപദം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
യോ ജീവസ്യോദിതസ് സ്വപ്നോ നാനാകലനകോമലഃ । തമ് ഇമം വിദ്ധി സംസാരം ന സത്യം നാപ്യ് അസന്മയമ്
ജീവന്റെ മനസ്സിൽ ഉദിക്കുന്ന,色色മായ ഭാവനകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്വപ്നം തന്നെയാണ് ഈ സാംസാരികജീവിതം എന്ന് നീ അറിയണം; അതു് സത്യവുമല്ല, പൂർണ്ണമായ അസത്യവുമല്ല.
ന പുംസ ഇവ ജീവസ്യ സ്വപ്നസ് സമ്ഭവതി ക്വചിത് । തേനൈതേ ജാഗതാ ഭാവാ ജാഗ്രത്സ്വപ്നൈകതാത്ര ഹി
ഒരു മനുഷ്യന് ഉണര്ന്നിരിക്കുമ്പോള് സ്വപ്നം കാണാത്തതുപോലെ, ജീവനും ഒരിക്കലും സ്വപ്നം കാണുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ഈ ഉണര്വിന്റെ അനുഭവങ്ങള് എല്ലാം ഉണര്വും സ്വപ്നവും ഒന്നായതുപോലെയാണ്.
ജീവസ്വപ്നമ് ഇദം ദീര്ഘം ക്ഷിപ്രം ച പ്രതിഭാസതേ । അസത്യമ് അപ്യ് അവസ്തുത്വാദ് വിദ്ധി വേദ്യവിദാം വര
ഈ ജീവന്റെ ദീര്ഘമായ സ്വപ്നം ചിലപ്പോള് ചെറുതായി തോന്നും; അതിന് യാഥാര്ത്ഥ്യമില്ലെങ്കിലും, അതിന് സാരമില്ലാത്തതിനാല്, അതിനെ അങ്ങനെ തന്നെ അറിയണം, ജ്ഞാനികളില് ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
സ്വപ്നാത് സ്വപ്നാന്തരമ് ഇവ ഗച്ഛന്തോ ജീവജീവകാഃ । അസത്യമ് ഏവ പശ്യന്തി ഘനസത്യതയാ ചിരമ്
ഒരു സ്വപ്നത്തില് നിന്ന് മറ്റൊരു സ്വപ്നത്തിലേക്ക് ജീവികള് കടന്നുപോകുന്നു; അവര് യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ലാത്തതിനെ ദീര്ഘകാലം സത്യമായതുപോലെ കാണുന്നു.
അജഡാ ജഡതാം യാതാ ജാഡ്യേ ചാജാഡ്യതോദിതാ । അസത്യേ സത്യതാ ജാതാ ജീവാനുഭവമോഹതഃ
ജഡമല്ലാത്തത് ജഡത്വം കൈവരിക്കുന്നു; ജഡത്വത്തില് ജഡമല്ലാത്തതും ഉദയിക്കുന്നു; യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ലാത്തതില് സത്യം തോന്നുന്നത് ജീവന്റെ അനുഭവമൂലമുള്ള മായയാല് ആണ്.
സ്ഥാണോര് അപ്യ് അന്തര് അഖിലം പശ്യന്തസ് ത്രിജഗദ്ഭ്രമമ് । ഭ്രമന്തി സ്വപ്നസമ്ഭ്രാന്താ ഇഹ ജീവാഹിരാശയഃ
അചഞ്ചലമായ ഒരു വസ്തുവിനകത്തും മുഴുവൻ ലോകത്തിന്റെ മായാജാലം കാണുന്ന ഈ ജീവികൾ, സ്വപ്നം പോലെ മനസ്സു അലയുന്നവരായി, ഇവിടെ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ അലയുന്നു.
സര്വഗത്വാദ് അനന്തസ്യ സ്വസ്യ ജീവസ്യ വൈ ചിതേഃ । യദ് ഭാവയന്തി ചേതന്തി തദ് ഏവാശ്വ് ഏതി സത്യതാമ്
അവസാനമില്ലാത്ത ആത്മാവിന്റെ ചൈതന്യം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, ജീവൻ എന്ത് ചിന്തിച്ചാലും, അതു തന്നെ വേഗത്തിൽ സത്യമായി മാറുന്നു.
പുണ്ഡരീകാക്ഷഗദിതാമ് അസംസങ്ഗഗതിം ശുഭാമ് । യാമ് ആലിങ്ഗ്യ മഹാബാഹോ ജീവന്മുക്തോ മഹാമുനിഃ
കുമുദനയനനായ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞ ആ അശുദ്ധിയില്ലാത്ത, അകലംപോലുമില്ലാത്ത ശുദ്ധമായ അവസ്ഥയെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, മഹാബാഹുവേ, മഹാമുനി ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം നേടുന്നു.
പാണ്ഡോഃ പുത്രോ ഽര്ജുനോ നാമ സുഖം ജീവിതമ് ആത്മനഃ । ക്ഷപയിഷ്യതി നിര്ദുഃഖം തഥാ ക്ഷപയ ജീവിതമ്
പാണ്ഡുവിന്റെ മകൻ അർജുനൻ തന്റെ ജീവിതം സന്തോഷത്തോടും ദുഃഖമില്ലാതെയും കഴിക്കും; അതുപോലെ നീയും ദുഃഖം കൂടാതെ ജീവിതം നയിക്കണം.
ഭവിഷ്യതി കദാ ബ്രഹ്മന്ന് അര്ജുനഃ പാണ്ഡുനന്ദനഃ । കീദൃശീം ച ഹരിസ് തസ്യ കഥയിഷ്യത്യ് അസക്തതാമ്
ബ്രഹ്മണേ, പാണ്ഡുവംശത്തിലെ സന്തോഷമായ അർജുനൻ എപ്പോഴാണ് ഉദയിക്കുകയെന്നും, അവനോട് ഹരിചന്ദ്രൻ എങ്ങനെയുള്ള അസക്തിയെ കുറിച്ച് വിവരിക്കുമെന്നും ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അസ്തി സന്മാത്രമ് ആത്മേതി പരികല്പിതനാമകമ് । സ്ഥിതമ് ആത്മന്യ് അനാദ്യന്തേ നഭസീവ മഹാനഭഃ
സ്വയം 'ആത്മാവ്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ശുദ്ധമായ സത്ത്വം ഉണ്ട്; അതിന് ആരംഭമോ അവസാനമോ ഇല്ലാതെ, ആകാശത്തിലെ വിശാലമായ ശൂന്യത്തെപ്പോലെ, അതു തന്നെ അതിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദൃശ്യതേ വിമലേ തസ്മിന്ന് അയം സംസാരവിഭ്രമഃ । കടകാദി യഥാ ഹേമ്നി തരങ്ഗാദി യഥാമ്ഭസി
അത് പോലെ തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആ സത്ത്വത്തിൽ, ഈ ലോകമോഹത്തിന്റെ ഭ്രമം കാണപ്പെടുന്നു; സ്വർണ്ണത്തിൽ ആഭരണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയും, വെള്ളത്തിൽ തിരകൾ ഉയരുന്നതുപോലെയും.
ചതുര്ദശവിധാ ഭൂതജാതയഃ പ്രസ്ഫുരന്ത്യ് അലമ് । തസ്മിന് സംസാരജാലേ ഽസ്മിഞ് ജാലേ ശകുനയോ യഥാ
ലോകമോഹത്തിന്റെ ഈ വലയിൽ, പതിനാലു വിധത്തിലുള്ള ഭൂതജാതികൾ ധാരാളമായി ഉദിക്കുന്നു; പക്ഷികൾ വലയിൽ കുടുങ്ങുന്നതുപോലെ.
തത്ര തേ യമചന്ദ്രാര്കശക്രാദ്യാസ് സംസൃതിക്രമാഃ । ഭൂതപഞ്ചകസംസ്ഥാനാ ലോകപാലത്വമ് ആഗതാഃ
അവിടെ യമൻ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, ഇന്ദ്രൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നവർ, ജനനമരണചക്രത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളുടെ ഘടനയിലൂടെ ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകരാകുന്നു.
ഇദം പുണ്യമ് ഉപാദേയം ഹേയം പാപമ് ഇദം ത്വ് ഇതി । തൈസ് സ്വസങ്കല്പഘടിതാ വേദേന സ്ഥാപിതാ സ്ഥിതിഃ
ഇത് പുണ്യമാണ് സ്വീകരിക്കേണ്ടത്, ഇത് പാപമാണ് ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത് എന്ന് അവർ സ്വയം തീരുമാനിച്ച്, അതിനെ വേദം വഴി ഉറപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നു.
ഏവം പ്രൌഢിം പ്രയാതായാം വഹന്ത്യാം ച ചിരം ചിരമ് । അച്ഛിന്നായാം വിനാശിന്യാം നദ്യാമ് ഇവ ജഗത്സ്ഥിതൌ
ഇങ്ങനെ ഈ പക്വമായ അവസ്ഥ ദീർഘകാലം തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ഒരു നദിപോലെ, തടസ്സമില്ലാതെ, എന്നാൽ നശിക്കാവുന്ന രീതിയിൽ, ലോകത്തിന്റെ നിലയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
വൈവസ്വതോ യമോ നാമ ലോകപാലഃ പ്രതാപവാന് । മരണാങ്കിതസത്താകപ്രജാസംയമനേ സ്ഥിതഃ
വൈവസ്വതൻ എന്ന യമൻ ശക്തിയുള്ള ലോകരക്ഷകനാണ്; മരണമെന്ന അടയാളമുള്ള ജീവികളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം നിലകൊള്ളുന്നു.
തസ്യാദ്യ യാവദ് അനഘ പ്രവാഹാപതിതേ നിജേ । കര്മണ്യ് അചലസങ്കാശം സ്ഥിരം ചിത്തമ് അവസ്ഥിതമ്
അനഘനേ, ആ ദിവസംമുതല് ഇന്നുവരെ, തന്റെ കര്ത്തവ്യങ്ങളില് ഒഴുകുന്ന പ്രവാഹം തുടരുമ്പോഴും, അവന്റെ മനസ്സ് ഒരു പാറപോലെ അചഞ്ചലമായി ഉറപ്പോടെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഭഗവാന് സ യമഃ കിഞ്ചിദ് വ്രതം പ്രതിചതുര്യുഗമ് । തഥാപി കുരുതേ ഭൂതദലനോത്ഥാഘശങ്കയാ
ആ മഹാനായ യമന് ഓരോ ചതുര്യുഗത്തിലും ഒരു വ്രതം പാലിക്കുന്നു. എങ്കിലും, ജീവികളെ സംഹരിക്കുന്നതില് വീഴ്ച വരുത്തിയാല് ദോഷം ഉണ്ടാകുമോ എന്ന ഭയത്താല് അവന് തന്റെ കര്മ്മങ്ങള് നിര്വഹിക്കുന്നു.
കദാചിദ് അഷ്ടൌ വര്ഷാണി ദശ ദ്വാദശ വാപി ച । കദാചിത് പഞ്ച സപ്താപി കദാചിത് ഷോഡശാപി വാ
ഒരിക്കല് എട്ട് വര്ഷമോ, പത്ത് വര്ഷമോ, പന്ത്രണ്ടുവര്ഷമോ, ചിലപ്പോള് അഞ്ചോ ഏഴോ വര്ഷമോ, മറ്റൊരിക്കല് പതിനാറുവര്ഷമോ അങ്ങനെ.
ഉദാസീനവദ് ആസീനേ തസ്മിന് നിയമമ് ആസ്ഥിതേ । ന ഹിനസ്തി ജഗജ്ജാലേ മൃത്യുര് ഭൂതാനി കാനിചിത്
അവന് വ്രതത്തില് മുഴുകി നിരാസക്തനായി ഇരിക്കുമ്പോള്, ലോകത്തിന്റെ വലയില് മരണം ഒരു ജീവിയെയും തൊടുന്നില്ല.
തേന നീരന്ധ്രഭൂതൌഘം നിസ്സഞ്ചാരം മഹീതലമ് । ഭവതി പ്രാവൃഷി സ്വേദീ കുഞ്ജകോ മഷകൈര് ഇവ
ഇതിനാൽ ഭൂമി സകലവുമുള്ള ജീവികളാൽ നിറഞ്ഞു, ചലനമില്ലാതെ, മഴക്കാലത്ത് കൊതുകുകൾ നിറഞ്ഞ ഒരു കുടിലംപോലെ ആകുന്നു.
അഥ താനി വിചിത്രാണി ഭൂതാനി ബഹുയുക്തിഭിഃ । ക്ഷപയന്തി സുരാ രാമ ഭുവോ ഭാരനിവൃത്തയേ
അപ്പോൾ, രാമാ, ദേവന്മാർ പലവിധ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ആ വിവിധ ജീവികളെ നശിപ്പിക്കുന്നു, ഭൂമിയുടെ ഭാരമകറ്റാൻ.
ഏവം യമസഹസ്രാണി വ്യവഹാരശതാനി ച । സമതീതാന്യ് അനന്താനി ഭൂതാനി ച ജഗന്തി ച
ഇങ്ങനെ ആയിരക്കണക്കിന് യമന്മാരും നൂറുകണക്കിന് പ്രവർത്തനചക്രങ്ങളും കഴിഞ്ഞുപോയി; അനന്തമായ ജീവികളും ലോകങ്ങളും അപ്രത്യക്ഷമായി.
വൈവസ്വതോ ഽദ്യ തു യമോ യ ഏവ പിതൃനായകഃ । അനേന ത്വ് അധുനാ സാധോ പരിക്ഷീണേഷു കേഷുചിത്
ഇന്നത് വൈവസ്വതൻ എന്ന യമൻ, പിതൃഭൂതന്മാരുടെ നായകനാണ്; സദോ, ഇപ്പോൾ അവൻ ചിലരെയെങ്കിലും കുറയ്ക്കുമ്പോൾ—
യുഗേഷ്വ് അഘവിഘാതായ വര്ഷാണി ദ്വാദശാത്മനാ । വ്രതചര്യേഹ കര്തവ്യാ ദൂരാസ്തക്രൂരകര്മണാ
പ്രതിയുഗത്തിലും ദുഷ്ടത നീക്കാൻ പന്ത്രണ്ട് വർഷം വ്രതം പാലിക്കണം; ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവരെ ദൂരെയാക്കണം.
തേനേയമ് ഉര്വീ നീരന്ധ്രാ ഭൂതൈര് മര്തൈര് അമൃത്യുഭിഃ । ദീനാ പ്രഘനഗുല്മേവ ഭാരഭൂതൈര് ഭവിഷ്യതി
ഇതിനാൽ ഭൂമി തുറവുകളില്ലാതെ, മരണമില്ലാത്ത ജീവികളാൽ നിറഞ്ഞതും, ദു:ഖിതരായ ഭാരമേറ്റവരാൽ കനത്തതുമായ ഒരു കാടുപോലെ ഭരിതമാകും.