ചിദ്വ്യോമ്നാ കചതാ തദ് യദ് അയമ് അര്ഥ ഇതി സ്ഥിതമ് । സര്ഗാദൌ ചേതിതാ സംസ്ഥാ യാസൌ സ്ഥിതിമ് ഉപാഗതാ
സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന അവബോധം, ഇപ്പോൾ 'ഇതാണ് ആർഥം' എന്ന നിലയിൽ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. അതാണ് ചൈതന്യത്തിന്റെ വിശാലതയിൽ തെളിഞ്ഞ് കാണപ്പെടുന്നത്.
അസതാമ് ഏവ ഭാവാനാം ചിദ്വ്യോമകചനാബലാത് । ഗുണാര്പണം മിഥോ രൂഢം നിര്മലേ പ്രതിബിമ്ബനമ്
ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്ത വസ്തുക്കളുടെ ഗുണങ്ങൾ പരസ്പരം നിലനിൽക്കുന്നവയായി തോന്നുന്നു; അതു കറകറ്റ ദൃശ്യത്തിൽ പ്രതിഫലനം പോലെ ആണ്.
അത്യന്തജഡയോര് ഏവ ജീവയോര് ഇവ യന് മിഥഃ । സത്താര്പണം സ്വഭാവേന പ്രതിബിമ്ബം തദ് ഉച്യതേ
മുഴുവൻ ജഡമായ രണ്ടു വസ്തുക്കൾ തമ്മിൽ, ജീവികൾ തമ്മിൽപോലെ, പരസ്പരം സത്ത്വം ഏൽപ്പിക്കുന്നത് സ്വാഭാവികമായ പ്രതിഫലനം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
ചിദാത്മനോര് വാ ജഡയോര് മഹാസത്താജഡാത്മനോഃ । ആദ്യസ്വഭാവനിയമാദ് ബിമ്ബസത്താര്പണം മിഥഃ
ചൈതന്യവും ജഡത്വവും, അല്ലെങ്കിൽ മഹാസത്ത്വവും ജഡാത്മാവും തമ്മിൽ, ആദിയിലെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു തന്നെ, പ്രതിബിംബത്തിന്റെ സത്ത്വം പരസ്പരം ഏൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രതിബിമ്ബം ദൃശോര് ഭ്രാന്തിം വിദ്ധി വേദ്യവിദാം വര । താവന്മാത്രം ജഗത് തേന വിശ്വാസോ മാ തവാസ്ത്വ് ഇഹ
കണ്ണിലൂടെ കാണുന്ന പ്രതിബിംബം മായയാണെന്ന് നീ മനസ്സിലാക്കണം, അറിവിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. അതുപോലെ ഈ ലോകവും അങ്ങനെ തന്നെ — അതിനാൽ, ഇതിൽ നീ ഉറച്ച വിശ്വാസം വയ്ക്കേണ്ട.
അഹമിത്യാദിതരങ്ഗസ് സര്ഗാദ്യാവര്തവാന് പരാമ്ഭോധൌ । നാസ്ത്യ് ഏവ ദേശകാലക്രിയാകൃതസ് തന്മയൈകതയാ
'ഞാൻ' എന്നതിന്റെ തരംഗം സൃഷ്ടിക്കാലം മുതലുള്ള എല്ലാ ചലനങ്ങളും പരമസമുദ്രത്തിൽ ഉണ്ട്; അതിൽ നിന്നുള്ള ഏകത്വം കൊണ്ട് ദേശം, കാലം, പ്രവർത്തി എന്നിങ്ങനെയുള്ള വേർതിരിവുകൾ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
നിത്യമ് അസക്തമതിര് മുദിതാത്മാ ശാന്തസുഖാസുഖസംവിദനന്തഃ । തിഷ്ഠ നിവിഷ്ടമതിസ് സമതായാമ് അസ്തസമസ്തഭവാമയമായഃ
എപ്പോഴും മനസ്സ് ആസ്വാദനങ്ങളിൽ കുടുങ്ങാതെ, ആത്മാവ് സന്തോഷത്തോടെ, സമാധാനവും സുഖവും ദുഃഖവും ഉള്ളിൽ അറിയുന്നവനായി, സമതയിൽ ഉറച്ച മനസ്സോടെ, എല്ലാ ഭ്രമകളും ശരീരബോധവും അവസാനിച്ചവനായി നിലകൊൾക.
നവാദ് ഉദ്ഭവതഃ പൂര്വം സമ്പന്നാശ് ചക്ഷുരാദയഃ । യഥാ കമലജസ്യൈതത് സര്വമ് ഏവ ത്വയാ ശ്രുതമ്
പുതിയത് ഉദയിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് തന്നെ കാഴ്ച്ചയും മറ്റു ഇന്ദ്രിയങ്ങളും പൂർണ്ണമായിരിക്കുന്നു; കമലത്തിൽ ജനിച്ചവന്റെ കാര്യത്തിൽപോലെ ഇതെല്ലാം നീ ഇതിനകം തന്നെ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
ബ്രഹ്മപുര്യഷ്ടകസ്യാദാവ് അക്ഷസംവിദ് യഥോദിതാ । പുര്യഷ്ടകസ്യ സര്വസ്യ തഥൈവോദേതി സര്വദാ
ബ്രഹ്മപുരിയിലെ എട്ടു ഭാഗങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിൽ, മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ബോധം ഉദയം ചെയ്യുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, ആ എട്ടു ഭാഗങ്ങളിലൊക്കെയും ഈ ബോധം എല്ലായ്പ്പോഴും ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
വിദ്ധി പുര്യഷ്ടകം ജീവം സ ഗര്ഭസ്ഥേന്ദ്രിയോദയഃ । യദ് യഥാ ഭാവയത്യ് ആശു തത് തഥാ പരിപശ്യതി
എട്ടു ഭാഗങ്ങളുള്ള ഈ പുരിയെ തന്നെ ജീവൻ എന്നു അറിയണം. ഗർഭത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഉദയിക്കുന്നതും ഇതിലൂടെയാണ്. ജീവൻ എങ്ങനെ ചിന്തിക്കുകയോ ആഗ്രഹിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു, അതുപോലെ അതിന് എല്ലാം ദൃശ്യവും അനുഭവവുമാകുന്നു.
ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയാര്ഥാഖ്യം വിദ്ധി സംവേദനം സ്വകമ് । സമ്പന്നം ച യഥാ തത് തേ പ്രോക്തമ് ആദ്യമനസ്സ്ഥിതൌ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവയുടെ വിഷയങ്ങളും ജീവന്റെ സ്വന്തം ബോധം തന്നെയാണ്. ആ ബോധം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ, അതാണ് ആദിമനസ്സിന്റെ അവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്നതെന്ന് ഞാൻ നേരത്തെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
ശുദ്ധാ സംവിത് സംവിദന്തീ സംവേദനമ് അനിന്ദിതമ് । അതോ ഽഹംവേദനാദ് അന്തര് ജീവം പുര്യഷ്ടകം ത്വ് ഇതാ
ശുദ്ധമായ ബോധം, എല്ലാം അറിയുന്ന അവസ്ഥ, അകത്തുള്ള കുറ്റമില്ലാത്ത അറിവാണ്. ഈ 'ഞാൻ അറിയുന്നു' എന്നുള്ള ആന്തരിക ബോധത്തിൽ നിന്നാണ് ജീവനും ആ എട്ടു ഭാഗങ്ങളുള്ള പുരിയും ഉദയിക്കുന്നത്.
ന ത്വ് ഏകത്വാദ് അനന്തത്വാദ് അവേദ്യത്വാദ് അനാമയാ । അനന്യത്വാദ് അനേകത്വാദ് അശൂന്യത്വാത് പരാ സ്ഥിതിഃ
ഉയർന്ന അവസ്ഥ ഒരൊറ്റതായും അനന്തമായും അറിയാനാവാത്തതായും രോഗരഹിതമായും മറ്റൊന്നില്ലാത്തതായും പലതായും ശൂന്യമായും അല്ല.
ചേത്യാദി ബുധ്യതേ കിഞ്ചിന് ന മനസ്താം ച ഗച്ഛതി । ന ച ജീവത്വമ് ആയാതി ന ച പുര്യഷ്ടകാത്മികാ
ഒന്നുകിൽ എന്തോ ഒരു വസ്തു അറിവിന് വിധേയമാകുന്നു, പക്ഷേ മനസ്സ് ആ അവസ്ഥയിലേക്കെത്തുന്നില്ല; അതിന് ജീവത്വം ലഭിക്കുന്നില്ല, അതു സൂക്ഷ്മശരീരത്തിൽ നിന്നുമല്ല.
നാവിദ്യാദിവിലാസോ ഽസ്തി സോ ഽസ്തി നാസ്തീവ യസ് സദാ । പരമാത്മേതി കഥിതോ മനഷ്ഷഷ്ഠേന്ദ്രിയാതിഗഃ
അവിടെ അജ്ഞാനാദികളുടെ കളി ഇല്ല; എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നത് ഉണ്ട് എന്നും ഇല്ല എന്നും പറയാനാവില്ല. മനസിനെയും ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും അതിജീവിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ പരമാത്മാവ് എന്നു വിളിക്കുന്നു.
തസ്മാത് സമ്പദ്യതേ ജീവശ് ചിന്മൂര്തിര് മനനാത്മകഃ । ഭ്രമഃ കേവലമ് ഇത്യ് ആദ്യ ഉപദേശായ ഗീയതേ
അതിനാൽ, ചൈതന്യവും ചിന്തയും ഉള്ള ജീവൻ ഉദയിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു; എന്നാൽ ഇത് ഒരു ഭ്രമം മാത്രമാണ്, ആദിയിൽ ഉപദേശം നൽകാനായി അങ്ങനെ പറയുന്നു.
യതഃ കുതശ്ചിത് സമ്പന്നേ ത്വ് അവിദ്യാമയ ആമയേ । ഉപദേശ്യോപദേശേന പ്രവിലീനേ വിചാരണാത്
എവിടെയോ എപ്പോഴോ അജ്ഞാനത്തിന്റെ രോഗം ഉദിച്ചുവന്നാൽ, ഉപദേശവും പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത് ആ സംശയം അന്വേഷിച്ചാൽ അതു അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
പ്രശാന്തസകലാചാരം ജ്ഞാനം തദ് അവശിഷ്യതേ । യത്രാകാശമ് അപി സ്ഥൂലമ് അണാവ് ഇവ സുരാചലഃ
അവസാനത്തിൽ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും ശാന്തമായപ്പോൾ, ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനം മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു; അപ്പോൾ വലിയ ആകാശം പോലും ഒരു കണികയിൽ പർവ്വതം നില്ക്കുന്നതുപോലെ ഭാവിക്കുന്നു.
യത്രോദ്യദാചാരമ് അപി സദ് അപ്യ് അസദ് അവസ്ഥിതമ് । ജഗജ് ജ്ഞവിഷയം പങ്കാദ് ഇവ തിഷ്ഠതി നിര്മിതമ്
അവിടെ ഏറ്റവും ചെറുതായിട്ടുള്ള പ്രവർത്തി പോലും ഉണ്ടെങ്കിലും ഇല്ലാത്തതുപോലെ തോന്നുന്നു; ലോകം ജ്ഞാനത്തിന്റെ വിഷയമായി, കുളത്തിൽ ചതുര്ണ്ണം നില്ക്കുന്നതുപോലെ, നിർമ്മിതമായി നില്ക്കുന്നു.
അസന്മയമ് അവിദ്യായാ രൂപമ് ഏതാവദ് ഏവ ഹി । യദ് വീക്ഷിതാ സതീ നൂനം നശ്യത്യ് ഏവ ന ദൃശ്യതേ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഇത്രയേ ഉള്ളു: അതിനെ ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കുമ്പോൾ അത് തീർച്ചയായും അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, വീണ്ടും കാണാനാവില്ല.
ആലോകിതം നാമ കഥമ് അവസ്തു കില ലഭ്യതേ । പ്രയത്നേനാപി സമ്പ്രാപ്തം മൃഗതൃഷ്ണാമ്ബു കേന വാ
അസത്യമായ ഒന്നെത്ര നോക്കിയാലും അതു യാഥാർത്ഥ്യമായി ലഭിക്കുമോ? എത്ര ശ്രമിച്ചാലും, മൃഗതൃഷ്ണയിലെ വെള്ളം ആരെങ്കിലും സ്വന്തമാക്കിയിട്ടുണ്ടോ?
അസദ് ഏവ സദൈവാസദ് അജ്ഞാനാദ് അസ്യ സത്യതാ । ജ്ഞാനാദ് യഥാസ്ഥിതം വസ്തു ദൃശ്യതേ നശ്യതി ഭ്രമഃ
അസത്യം എപ്പോഴും അസത്യമായിരിക്കും; അജ്ഞാനത്താൽ മാത്രമാണ് അതു സത്യമെന്നു തോന്നുന്നത്. ജ്ഞാനം വന്നാൽ വസ്തുക്കൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു, അപ്പോൾ ഭ്രമം അകന്നു പോകുന്നു.
അവിദ്യായാ വിചാരായ ജീവപുര്യഷ്ടകാദികാ । അപ്യ് അത്യന്തമ് അസത്യായാഃ കല്പനാ കല്പിതാത്മനി
അജ്ഞാനത്തെ പരിശോധിക്കാനായി, ജീവനും സൂക്ഷ്മശരീരവും പോലുള്ള ധാരണകൾ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയാണ്; അവ മുഴുവൻ അസത്യവും, കൽപ്പിതമായ ആത്മാവിൽ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നവയുമാണ്.
തസ്മാത് തദുപദേശായ സേയം ജീവാദികല്പനാ । കൃതാ ശാസ്ത്രൈഃ പ്രബോധായ താം ത്വമ് ഏകമനാശ് ശൃണു
അതിനാൽ ഉപദേശത്തിനായി ജീവാദി കൽപ്പന ശാസ്ത്രങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, ജ്ഞാനം ഉണർത്താനായി. അതിനാൽ നീ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ അതു കേൾക്കുക.
ജീവത്വമ് ഇവ സമ്പ്രാപ്താ പുര്യഷ്ടകപദേ സ്ഥിതാ । കലാകലങ്കരഹിതാ ചിതിര് ആചേതനോന്മുഖീ
ഗുണങ്ങളോ കളങ്കങ്ങളോ ഇല്ലാത്ത ശുദ്ധമായ ചൈതന്യം, ജീവൻപോലെ തോന്നി, ആറ് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന സൂക്ഷ്മശരീരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; എന്നാൽ അതിന് ജഡാവസ്ഥയിലേക്കാണ് ചിതയുള്ളത്.
യദ് യഥാ ഭാവയത്യ് ആശു തത് തഥാനുഭവത്യ് അലമ് । സത്യം ഭവത്വ് അസത്യം വാ ബാലേവ നിശി യക്ഷകമ്
യാരെങ്കിലും എന്ത് കാര്യവും മനസ്സിൽ ശക്തമായി ചിന്തിച്ചാൽ, അതെന്തായാലും അതേപോലെ തന്നെ വേഗത്തിൽ അനുഭവപ്പെടും — അത് സത്യമാകട്ടെ അസത്യമാകട്ടെ, രാത്രിയിൽ ഒരു കുട്ടി ഭൂതം കാണുന്നതുപോലെയാണ്.
പഞ്ചതന്മാത്രകലനാസ് സാ ഭാവയതി യത്ര യാഃ । തത്രാത്മനി തഥാരന്ധ്രാസ് താഃ പശ്യതി തഥോദിതാഃ
ചൈതന്യം എവിടെയോ അഞ്ചു തന്മാത്രകളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, അവിടെയെ തന്നെ അതിൽ അവ അംശങ്ങൾ ഉയരുന്നപോൾ അവയെ അതിൽ തന്നെ കാണുന്നു.
താഭ്യ ഏവ സമുത്പന്നം ബഹിസ്സ്ഥം ഭൂതപഞ്ചകമ് । പശ്യത്യ് അനന്യദ് അന്യാഭം ശാഖാശതമ് ഇവാങ്കുരഃ
അവയിൽ നിന്നാണ് പുറത്തുള്ള അഞ്ചു ഭൗതികങ്ങളുമുണ്ടാകുന്നത്; അവയെ, ഒരു മുളയിൽ നിന്ന് നൂറുകണക്കിന് ശാഖകൾ പുറപ്പെടുന്നതുപോലെ, സ്വയം വ്യത്യസ്തമല്ലെന്ന് അവ കാണുന്നു.
ഇദമ് അന്തര് ഇദം ബാഹ്യമ് ഇതി നിശ്ചയവാംസ് തതഃ । ജീവോ യഥാ യദ് ആദത്തേ തത് തഥാ ദ്രഢയത്യ് അലമ്
ജീവന് ഉറപ്പോടെ 'ഇത് അകത്താണ്, ഇത് പുറത്താണ്' എന്നു തീരുമാനിച്ചാല്, അവന് സ്വീകരിക്കുന്നതെന്തും അതുപോലെ തന്നെ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തുന്നു.
രശ്മിജാലമ് ഇവേന്ദോര് യദ് ആത്മനഃ പ്രതിഭാസനമ് । ബാഹ്യസ്പര്ശതയാ തേന തദ് ഏവാശൂരരീകൃതമ്
ചന്ദ്രന്റെ കിരണങ്ങൾ അവനിൽ നിന്നു തന്നെ ഉദയിക്കുന്നതുപോലെ, ആത്മാവിൽ നിന്നു പ്രത്യക്ഷമാകുന്നതെന്തും പുറത്തുള്ള അനുഭവമെന്നു കരുതി അതിവേഗം പുറത്താക്കിയതാകുന്നു.