യദ് ഇദം ദൃശ്യതേ കിഞ്ചിജ് ജഗത് സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് । തത് സര്വം ബ്രഹ്മ നിര്ധര്മ നിര്ഗുണം നിര്മമാത്മകമ്
ഈ ലോകത്ത് കാണുന്ന എല്ലാം—ചലനമുള്ളതും അചലമായതും—എല്ലാം ബ്രഹ്മമാണ്. അതിന് ഗുണങ്ങളോ, സ്വഭാവങ്ങളോ, സ്വന്തത്വമോ ഒന്നുമില്ല.
നിത്യവ്യപേതാവയവമ് ഏകമ് ഏകാന്തനിര്മലമ് । നിര്വികാരമ് അനാദ്യന്തം നിത്യം ശാന്തം സമാത്മകമ്
അത് എല്ലായ്പ്പോഴും അഖണ്ഡമായ ഒന്നാണ്, ഭാഗങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്തത്, പൂർണ്ണമായ ശുദ്ധിയും മാറ്റമില്ലായ്മയും ഉള്ളത്, ആദിയില്ലാത്തതും അന്തമില്ലാത്തതും, സദാ ശാന്തവും ഏകത്വസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്.
കാലക്രിയാകരണകാരണകര്തൃകാര്യജന്മസ്ഥിതിപ്രലയസംസരണാദി സര്വമ് । ബ്രഹ്മേതി ദൃഷ്ടവത ഏവ തവാത്മദൃഷ്ട്യാ ഭൂയോ ഽപി കിം ഭ്രമണമ് അങ്ഗ സസങ്ഗമ് ഏവ
കാലം, പ്രവർത്തനം, ഉപകരണങ്ങൾ, കാരണം, കര്ത്താവ്, ഫലം, ജനനം, നിലനിൽപ്പ്, ലയം, സഞ്ചാരം എന്നിവയെ എല്ലാം ആത്മദൃഷ്ടിയിലൂടെ ബ്രഹ്മമായി കാണുന്ന നിനക്ക്, പ്രിയനേ, ഇനി എന്ത് ഭ്രമമോ ബന്ധമോ ശേഷിക്കുന്നു?
യദി നാസ്തി വികാരാദി ബ്രഹ്മന് ബ്രഹ്മണി ബൃംഹിതേ । തദ് ഇദം കഥമ് ആഭാതി ഭാവാഭാവമയം ജഗത്
വിപുലമായ ബ്രഹ്മനിൽ മാറ്റമോ അതിന് സമാനമായതോ ഒന്നുമില്ലെങ്കിൽ, അങ്ങനെയുള്ള ഈ ഭാവവും അഭാവവും നിറഞ്ഞ ലോകം എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു?
അപുനഃപ്രാഗവസ്ഥാനം യത് സ്വരൂപവിപര്യയഃ । തദ് വികാരാദി കഥിതം യത് ക്ഷീരാദിഷു വിദ്യതേ
ഒരു വസ്തു പഴയ നിലയിലേക്ക് തിരികെ പോകാതെ, അതിന്റെ സ്വഭാവം മാറിയാൽ, അതിനെ മാറ്റം എന്നു പറയുന്നു. പാൽ മുതലായവയിൽ കാണുന്ന മാറ്റം ഇതാണ്.
പയസ്താം പുനര് അഭ്യേതി ദധിത്വാന് ന പുനഃ പയഃ । ബുദ്ധമ് ആദ്യന്തമധ്യേഷു ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മൈവ നിര്മലമ്
പാൽ തൈരായാൽ പിന്നെ വീണ്ടും പാൽ ആകില്ല. എന്നാൽ ആദി, മധ്യ, അന്ത്യം എല്ലായിടത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മം എപ്പോഴും ശുദ്ധമായ ബ്രഹ്മമായിരിക്കും.
ക്ഷീരാദേര് ഇവ തേനാസ്തി ബ്രഹ്മണോ ന വികാരിതാ । അനാദ്യന്താവികാരസ്യ ന ചൈവാവയവിക്രമഃ
പാൽ മുതലായവയിൽ കാണുന്ന പോലെ ബ്രഹ്മത്തിൽ മാറ്റമില്ല. ആദിയും അന്ത്യവും ഇല്ലാത്തതും, മാറ്റം ഇല്ലാത്തതുമായതിൽ ഭാഗങ്ങളുടെ ക്രമം ഉണ്ടാവില്ല.
സമസ്യാദ്യന്തയോര് യേയം ദൃശ്യതേ വികൃതിഃ ക്ഷണമ് । സംവിദസ് തം ഭ്രമം വിദ്ധി നാവികാരേ ഽസ്തി വിക്രിയാ
ഒരു സംയുക്ത വസ്തുവിന്റെ ആദിയിലും അവസാനത്തിലും ഒരു നിമിഷം കാണുന്ന മാറ്റം മനസ്സിന്റെ ഭ്രമം മാത്രമാണ്. മാറ്റമില്ലാത്തതിൽ യാതൊരു മാറ്റവും ഉണ്ടാകില്ല.
സംവേദ്യേ സതി സംവിത്തിസ് തന് ന ബ്രഹ്മണി വിദ്യതേ । തദ് ബ്രഹ്മശബ്ദകഥിതം നിസ്സംവേദ്യം ചിദാത്മ യത്
ഏതെങ്കിലും ഒരു വസ്തുവിനെ അറിയാനുള്ള ബോധം ഉണ്ടാകുന്നത്, അറിയേണ്ടത് ഉണ്ടാകുമ്പോഴാണ്. അതു ബ്രഹ്മത്തിൽ ഇല്ല. ബ്രഹ്മം എന്ന പേരിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നത്, അറിയേണ്ടതൊന്നുമില്ലാത്ത ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ്.
യാദൃഗ് ആദ്യന്തയോര് വസ്തു താദൃഗ് ഏവ തദ് ഉച്യതേ । മധ്യേ തസ്യ യദ് അന്യത്വം തദ് അബോധവിജൃമ്ഭിതമ്
ഒരു വസ്തുവിന്റെ ആരംഭത്തിലും അവസാനത്തിലും എങ്ങനെയാണോ അതു, അതുപോലെയാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം. നടുവിൽ കാണുന്ന വ്യത്യാസങ്ങൾ അജ്ഞാനത്തിന്റെ കളിയത്രേ.
ആത്മാ ത്വ് ആദ്യന്തമധ്യേഷു സമസ് സര്വത്ര സര്വദാ । ഖമ് അപ്യ് അന്യത്വമ് ആയാതി നാത്മതത്ത്വം കദാചന
ആത്മാവ് ആരംഭത്തിലും നടുവിലും അവസാനത്തിലും എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരുപോലെയാണ്. ആകാശം പോലും വ്യത്യസ്തമായി തോന്നാമെങ്കിലും, ആത്മാവിന്റെ സാരാംശം ഒരിക്കലും മാറുന്നില്ല.
ഭാരൂപത്വാത് തദേകത്വാന് നിത്യത്വാച് ചായമ് ഈശ്വരഃ । വശം ഭാവവികാരാണാം ന കദാചന ഗച്ഛതി
പ്രകാശസ്വഭാവവും ഏകത്വവും ശാശ്വതത്വവും ഉള്ളതിനാൽ ഈ ഈശ്വരൻ ഒരിക്കലും ഭാവങ്ങളിലെ മാറ്റങ്ങൾക്കു കീഴടങ്ങുന്നില്ല.
വിദ്യമാനേ സദൈകസ്മിന് ബ്രഹ്മണ്യ് ഏകാന്തനിര്മലേ । സംവിദ്ഭ്രമസ്വരൂപായാ അവിദ്യായാഃ ക ആഗമഃ
ഒറ്റയായും പൂർണ്ണമായും നിർമ്മലമായ ബ്രഹ്മം മാത്രമേ ഉണ്ടാകുന്നുള്ളൂ എങ്കിൽ, ബോധത്തിന്റെ ഭ്രമമായ അജ്ഞാനത്തിന് എവിടുനിന്നാണ് ഉത്ഭവം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയുക?
ബ്രഹ്മതത്ത്വമ് ഇദം സര്വമ് ആസീദ് അസ്തി ഭവിഷ്യതി । നിര്വികാരമ് അനാദ്യന്തം നാവിദ്യാസ്തീതി നിശ്ചയഃ
ഇവയെല്ലാം ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സത്യമാണ്—ഇതിനു മുമ്പും ഇപ്പോഴും ഭാവിയിലും—ഇത് മാറ്റമില്ലാത്തതും ആരംഭം ഇല്ലാത്തതും അവസാനം ഇല്ലാത്തതുമാണ്; അജ്ഞാനം ഇല്ലെന്നു ഉറപ്പാണ്.
യസ് തു ബ്രഹ്മേതി ശബ്ദേന വാച്യവാചകയോഃ ക്രമഃ । തത്രാപി നാന്യതാഭാവ ഉപദേഷ്ടും കൃതോ ഹ്യ് അസൌ
'ബ്രഹ്മം' എന്ന പദവും അതിന്റെ അർത്ഥവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം പോലും ഉപദേശത്തിനായി മാത്രം പറയുന്നതാണ്; യഥാർത്ഥത്തിൽ യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല.
ത്വമ് അഹം ജഗദ് ആശാശ് ച ഭൂഃ ഖമ് അഗ്ന്യനിലാദി ച । ബ്രഹ്മമാത്രമ് അനാദ്യന്തം നാവിദ്യാസ്തി മനാഗ് അപി
നീയും ഞാനും ലോകവും ആഗ്രഹങ്ങളും ഭൂമിയും ആകാശവും അഗ്നിയും വായുവും മുതലായവയും എല്ലാം ആരംഭവും അവസാനം ഇല്ലാത്ത ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ്; അജ്ഞാനം അൽപം പോലും ഇല്ല.
നാമൈവേദമ് അവിദ്യേതി ഭ്രമമാത്രമ് അസദ് വിദുഃ । ന വിദ്യതേ യാ തസ്യാ ഹി കീദൃങ് നാമ ഭവിഷ്യതി
അജ്ഞാനം എന്നത് വെറും പേരാണ്; അതൊരു ഭ്രമം മാത്രമാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു. അതെന്തെന്നാൽ, അതിന് യാഥാർത്ഥ്യമായ അസ്തിത്വമില്ല; അങ്ങനെ ഇല്ലാത്തതിനാൽ അതിന് യാതൊരു സ്വഭാവവും ഉണ്ടാകുമോ?
ഉപദേശപ്രകരണേ ഹ്യഃ കിമ് ഏതത് ത്വയോദിതമ് । അവിദ്യേയം തഥേത്ഥം ച നിര്ധാര്യത ഇതി പ്രഭോ
പ്രഭോ, ഉപദേശഭാഗത്തിൽ നിങ്ങൾ ഇതാണ് അജ്ഞാനം എന്നും, അതിനെ അങ്ങനെ തന്നെ തിരിച്ചറിയണം എന്നും പറഞ്ഞത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ഏതാവന്തമ് അബുദ്ധസ് ത്വമ് അഭൂഃ കാലം രഘൂദ്വഹ । കല്പിതാഭിഃ കിലൈതാഭിര് ബോധിതോ ഽസി സുയുക്തിഭിഃ
രഘുവംശജ, ഇത്രയും കാലം നീ അറിയാതെ ഇരുന്നു; എന്നാൽ ഈ നല്ലതരത്തിലുള്ള വിവരണങ്ങൾ കേട്ട് നീ ഇപ്പോൾ ഉണർന്നിരിക്കുന്നു. ഇവയൊക്കെയും മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച വാദങ്ങളാണ്.
അവിദ്യേയമ് അയം ജീവ ഇത്യാദികലനാക്രമഃ । അപ്രബുദ്ധപ്രബോധായ കല്പിതോ വാഗ്വിദാം വരൈഃ
ഇതാണ് അജ്ഞാനം, ഇതാണ് ജീവൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ധാരണകൾ ഉണരാത്തവരെ ഉണർത്താനായി പണ്ഡിതന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച ക്രമങ്ങളാണ്.
അപ്രബുദ്ധം മനോ യാവത് താവദ് ഏവ ഭ്രമം വിനാ । ന പ്രബോധമ് ഉപായാതി താവദ് വര്ഷശതൈര് അപി
മനസ്സ് ഉണരാത്തിരിക്കുമ്പോള് എല്ലാം ആശയക്കുഴപ്പമായിരിക്കും; നൂറു വര്ഷങ്ങള് കഴിഞ്ഞാലും അതിന് ഉണര്വ് വരികയില്ല.
യുക്ത്യൈവ ബോധയിത്വൈഷ ജീവ ആത്മനി യോജ്യതേ । യദ് യുക്ത്യാ സാധ്യതേ കാര്യം ന തദ് യത്നശതൈര് അപി
യുക്തിയിലൂടെ മാത്രമേ ജീവന് ഉണര്വ് വരികയും ആത്മാവുമായി ഒന്നാകുകയും ചെയ്യൂ; യുക്തിയാല് സാധിക്കാവുന്നതു നൂറു ശ്രമങ്ങള് കൊണ്ടും സാധ്യമല്ല.
സര്വം ബ്രഹ്മേതി യോ ബ്രൂയാദ് അപ്രബുദ്ധസ്യ ദുര്മതിഃ । സ കരോതി സുഹൃദ്ഭ്രാന്ത്യാ സ്ഥാണൌ ദുഃഖനിവേദനമ്
ഉണരാത്ത മനസ്സും തെറ്റായ ബുദ്ധിയും ഉള്ളവന് 'എല്ലാം ബ്രഹ്മമാണ്' എന്നു പറഞ്ഞാല്, അവന് സുഹൃദ്ബോധത്തില് ഒരു തൂണിനോട് തന്നെ ദു:ഖം പറയുന്നതുപോലെയാകും.
യുക്ത്യാ പ്രബോധ്യതേ മൂഢഃ പ്രാജ്ഞസ് തത്ത്വേന ബോധ്യതേ । മൂഢഃ പ്രാജ്ഞത്വമ് ആയാതി ന യുക്ത്യാ ബോധനം വിനാ
യുക്തിയാല് അജ്ഞന് ഉണര്വ് വരും; ജ്ഞാനിക്ക് സത്യത്തിലൂടെ ഉണര്വ് വരും. അജ്ഞന് യുക്തിയില്ലാതെ ജ്ഞാനം ലഭിക്കില്ല.
ഏതാവന്തമ് അബുദ്ധസ് ത്വം കാലം യുക്ത്യാ പ്രബോധിതഃ । ഇദാനീം സമ്പ്രബുദ്ധോ ഽസി തത്ത്വേനൈവാവബോധ്യസേ
ഇത്രയും കാലം നീ അറിവില്ലാതെ കഴിഞ്ഞു. ഇപ്പോൾ നീ യുക്തിയാൽ ഉണർന്നു. ഇനി നീ സത്യമായ അറിവിലൂടെ ഉണർന്നവനാണ്.
ബ്രഹ്മാഹം ത്രിജഗദ് ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മ ത്വം ബ്രഹ്മ ദൃശ്യഭൂഃ । ദ്വിതീയാ കല്പനാ നാസ്തി യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
ഞാൻ ബ്രഹ്മമാണ്, മൂന്നു ലോകങ്ങളും ബ്രഹ്മമാണ്, നീയും ബ്രഹ്മമാണ്, കാണുന്ന എല്ലാം ബ്രഹ്മമാണ്. രണ്ടാമതൊന്നുമില്ല. നീ ഇഷ്ടമുള്ളതെന്തും ചെയ്യൂ.
അസംവേദ്യമഹാസംവിത്കോടിമാത്രം ജഗത്ത്രയം । ഏവം പ്രത്യയവാന് അന്തഃ കുര്വന്ന് അപി ന ലിപ്യസേ
മൂന്നു ലോകങ്ങളും അറിയപ്പെടാത്ത മഹത്തായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ഒരു അളവേയാണ്. ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ഉറപ്പുള്ളവനായി പ്രവർത്തിച്ചാലും, നിന്നിൽ അഴുക്കൊന്നുമുണ്ടാകില്ല.
ഭാരൂപശ് ചേതനോ വ്യാപീ പരമാത്മാഹമ് ഇത്യ് അലമ് । രാഘവാനുഭവാന്തസ് ത്വം തിഷ്ഠന് ഗച്ഛന് സ്വപഞ് ശ്വസന്
ഞാൻ ഭാരംപോലെയുള്ള, ചൈതന്യമുള്ള, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ച പരമാത്മാവാണ്. രാഘവ, നിന്റെ അനുഭവത്തിനുള്ളിൽ നിന്നു, നീ നിൽക്കൂ, നടക്കൂ, ഉറങ്ങൂ, ശ്വസിക്കൂ, ഇഷ്ടമുള്ളതെന്തും ചെയ്യൂ.
നിര്മമോ നിരഹങ്കാരോ ബുദ്ധിമാന് അസി രാമ ചേത് । തദ് ബ്രഹ്മവേദനം ശാന്തം സര്വഭൂതസ്ഥിതം ഭവ
രാമാ, നിന്നിൽ സ്വന്തമെന്ന ഭാവമോ അഹങ്കാരമോ ഇല്ല, നീ ബുദ്ധിമാനുമാണ്. അതുകൊണ്ട്, എല്ലാ ജീവികളിലും നിലനിൽക്കുന്ന ആ ശാന്തമായ ബ്രഹ്മജ്ഞാനമായി നീ മാറണം.
തദ് അനാദ്യന്തമ് ആഭാസി സത്ത്വമ് ഏവ പരം പദമ് । സ്ഥിതോ ഽസി സര്വഗൈകാത്മാ ശുദ്ധസംവിന്മയാത്മകഃ
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാതെ തെളിഞ്ഞ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന സത്ത്വം തന്നെയാണ് പരമാവസ്ഥ. നീ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഏകാത്മാവായി, ശുദ്ധമായ ബോധസ്വഭാവത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.