മേര്വാദേസ് തൃണഗുല്മാദേശ് ചിത്താദേര് ജഗതോ ഽപി ച । പരമാണുവിഭാഗേന യദ് രൂപം തത് പരം വിദുഃ
മേരു പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് പുല്ലും കുറ്റിച്ചെടികളും, മനസ്സിൽ നിന്ന് ഈ ലോകം വരെ, അണുക്കളായി വിഭജിച്ചിട്ടുള്ള ഏത് രൂപവും അതാണ് പരമമായത് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
തത്സമൂഹസ് തദ് ഏവോച്ചൈശ് ചിത്തമേരുതൃണാദികമ് । യത് സൌക്ഷ്മ്യേ ഽപി ഹി സാരാത്മ സ്ഥൌല്യേ സാരതരം ഹി തത്
അവയുടെ കൂട്ടം തന്നെ അതിന്റെ ഉന്നതരൂപത്തിൽ മനസ്സും മേറും പുല്ലും മുതലായവയും ആണ്. സൂക്ഷ്മതയിൽ അതാണ് സാരം, സ്ഥൂലതയിൽ അതിന്റെ സാരത്വം കൂടുതൽ ആകുന്നു.
യഥാ രസാത്മികാ ശക്തിഃ പരമാണുതയാ തയാ । സ്ഥിതാ ജഗത്പദാര്ഥേഷു പായസീ ബ്രഹ്മതാ തഥാ
എങ്ങിനെ സാരമായ രസം അതിന്റെ സൂക്ഷ്മരൂപത്തില് എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ അവസ്ഥയും എല്ലായിടത്തും നിലനില്ക്കുന്നു.
രസശക്തിര് യഥോദേതി തൃണഗുല്മതയാമ്ഭസഃ । തഥാ നാനാതയോദേതി സൈവാസേവേഹ ബ്രഹ്മതാ
ജലത്തില് നിന്നു രസശക്തി പുല്ലായും കുറ്റിച്ചെടിയായും ഉദിക്കുന്നതുപോലെ, ഒരേ ബ്രഹ്മവും അതിന്റെ കളിയിലൂടെ ഇവിടെ പല രൂപങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
യൈഷാ രൂപവിലാസാനാമ് ആലോകപരമാണുതാ । ഗുണഗുണ്യര്ഥസത്ത്വാത്മരൂപിണീ സാ പരാത്മതാ
എല്ലാ രൂപങ്ങളുടെയും പ്രകാശത്തിന്റെയും അതിസൂക്ഷ്മമായ സാരവും, ഗുണങ്ങളുടെയും അവയുടെ വസ്തുക്കളുടെയും സ്വഭാവവുമാണ് പരമാത്മാവ്.
ചിതിതത്ത്വേ ഽസ്തി ശൈലാദി തദഭിവ്യഞ്ജനാത്മനി । പിഞ്ഛപക്ഷൌഘകാഠിന്യം മയൂരാണ്ഡരസേ യഥാ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സാരത്തില് പര്വ്വതാദികളുടെ കഠിനത്വം അവയുടെ പ്രകടനമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ മയിലിന്റെ മുട്ടയിലെ സാരത്തില് നിന്ന് മയിലിന്റെ ഇലയുടെയും ചിറകിന്റെയും കഠിനത്വം ഉണ്ടാകുന്നു.
ചിതിതത്ത്വേ ഽസ്തി നാനാതാ തദഭിവ്യഞ്ജനാത്മനി । വിചിത്രപിഞ്ഛികാപുഞ്ജോ മയൂരാണ്ഡരസേ യഥാ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സാരത്തില് ഭിന്നത അതിന്റെ പ്രകടനമായി നിലകൊള്ളുന്നു — അതുപോലെ തന്നെ, ഒരു മയിലിന്റെ മുട്ടയുടെ ഉള്ളിലുണ്ടാകുന്ന നിറമുള്ള പറകളുടെ കൂട്ടം പോലെ.
നാനാനാനാത്മികേ ഹ്യ് ഏവം യഥാണ്ഡരസബര്ഹിതേ । വിവേകദൃഷ്ട്യാ ദൃശ്യേതേ തഥാ ബ്രഹ്മജഗത്സ്ഥിതീ
അങ്ങനെ, ഒരേ സമയം ഭിന്നവും അഭിന്നവുമായതില്, മുട്ടയുടെ സാരത്തിലും പറകളിലും കാണുന്നതുപോലെ, വിവേകമുള്ളവന് ബ്രഹ്മവും ലോകവും ഉണ്ടെന്നു കാണാം.
സനാനാതോ ഽപ്യ് അനാനാതോ യഥാണ്ഡരസബര്ഹിണഃ । അദ്വൈതദ്വൈതസത്താത്മാ തഥാ ബ്രഹ്മജഗദ്ഭ്രമഃ
ഭിന്നതയും അഭിന്നതയും ഒരുമിച്ചുള്ളതില്, മുട്ടയുടെ സാരത്തിലും പറകളിലും കാണുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മവും ലോകവും എന്നുള്ള ഭ്രമം അദ്വൈതവും ദ്വൈതവും ഒരുമിച്ചുള്ള സ്വഭാവമാണ്.
യതസ് സദസതോസ് സത്താ സത്ത്വതായാ യതസ് സ്ഥിതിഃ । യതസ് തദതദോ രൂപം ഭാവം സ്വം വിദ്ധി തത് പരമ്
യാതില് നിന്നാണ് സത്തും അസത്തും ഉണരുന്നത്, യാതില് നിന്നാണ് സത്ത്വത്തിന്റെ നില, യാതില് നിന്നാണ് ഇതും അതുമല്ലാത്തതുമായ രൂപങ്ങള് ഉണ്ടാകുന്നത് — അതാണ് പരമമായത് എന്നു നീ അറിയണം.
നാനാനാനാത്വമ് അവിദന് നനു നൂനമ് അസമ്ഭവമ് । ചിജ്ജഗജ്ജ്വലനം പശ്യ ബര്ഹ്യണ്ഡരസബര്ഹിവത്
നാനാത്വം സത്യത്തിൽ അസാധ്യമാണ് എന്നത് അറിയാതെ, അതിന്റെ അസാധ്യത മനസ്സിലാക്കാതെ, ബാഹ്യവും ആന്തരികവും ചേർന്ന് മയില്മുട്ടയുടെ ഉള്ളിലെയും പുറത്തെയും പോലെ, ചൈതന്യവും ലോകവും ഒരുമിച്ച് ജ്വലിക്കുന്നതിനെ കാണുക.
യഥാ ജഗതി ചിത്തത്ത്വം ചിത്തത്ത്വേ ച ജഗത് തഥാ । നാനാനാനാത്മ ചൈകം ച മയൂരാണ്ഡരസോ യഥാ
ലോകം ചൈതന്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയും, ചൈതന്യം ലോകത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയും, ഏകതയും നാനാത്വവും ഒരുപോലെയാണ്—ഇത് മയില്മുട്ടയുടെ സാരമായുള്ളതുപോലെ തന്നെ.
നാനാപദാര്ഥഭ്രമപിഞ്ഛപൂര്ണോ ജഗന്മയൂരാണ്ഡരസശ് ചിദാത്മാ । മയൂരരൂപം ത്വ് അമയൂരമ് അത്ര സത്താപദം വിദ്ധി കുതോ ഽസ്തി ഭേദഃ
നാനാത്വത്തിന്റെ ഭ്രമം നിറഞ്ഞ മയില്മുട്ടയുടെ സാരം, അതായത് ചൈതന്യം, ലോകം ആകുന്നു; എന്നാൽ ഇവിടെ കാണുന്ന മയിലിന്റെ രൂപം, മയിലായതുപോലെ തോന്നുന്നുവെങ്കിലും, സത്യത്തിൽ അങ്ങനെ അല്ല—ഇവിടെയുള്ള സത്ത്വാവസ്ഥ ഒരൊറ്റതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുക, എങ്കിൽ എവിടെ വേർതിരിവുണ്ടാകും?
യത്രാനുദിതരൂപാത്മ സര്വമ് അസ്തീദമ് ആതതമ് । മയൂര ഇവ ബീജാന്തസ് തദ് അഹന്ത്വമ് അഗാദി ച
എല്ലാം അവ്യക്തമായ രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നിടത്ത്, മയിലിന് വിത്തിനുള്ളിൽ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, അഹംഭാവവും അവിടെ ഉദിച്ചു.
തത്ര നാഭ്യുദിതം കിഞ്ചിത് തത്ര സര്വം ച വിദ്യതേ । തദ് അവാച്യം ഗിരാം സ്വര്ഗസുഖസാരേ ന വിദ്യതേ
അവിടെ ഒന്നും ഉദിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും എല്ലാം അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു. അതൊരു വാക്കുകൾക്കപ്പുറമുള്ളതും, സ്വർഗ്ഗാനന്ദത്തിന്റെ സാരത്തിൽ പോലും ഇല്ലാത്തതുമാണ്.
തഥാ ച മുനയോ ദേവാ ഗണാസ് സിദ്ധാ മഹര്ഷയഃ । ആസ്വാദയന്തസ് സ്വം രൂപം സദാ തൂര്യപദേ സ്ഥിതാഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, മുനികൾ, ദേവന്മാർ, ഗണങ്ങൾ, സിദ്ധന്മാർ, മഹർഷികൾ ഇവർ എല്ലാം എപ്പോഴും അതീതാവസ്ഥയിൽ നിലകൊണ്ട്, തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ആസ്വദിക്കുന്നു.
ഏതേ യേ സ്തബ്ധനയനദൃഷ്ടയോ നിര്നിമേഷിണഃ । തേ ദൃശ്യദര്ശനാസങ്ഗസ്പന്ദത്യാഗേ വ്യവസ്ഥിതാഃ
സ്ഥിരമായ കണ്ണോടും മിനുക്കില്ലാത്ത ദൃഷ്ടിയോടും കൂടിയവർ, കാണുന്നതിലും കാണപ്പെടുന്നതിലും ആസക്തി വിട്ട്, ചലനം ഉപേക്ഷിച്ച നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ന സ്ഥിതാ ഭാവനാ യേഷാം സ്ഥിതാനാമ് അപി കര്മസു । സംവിത്സംവേദ്യസമ്ബന്ധസ്പന്ദത്യാഗേ ച യേ സ്ഥിതാഃ
ആലോചനകൾ നിലനിൽക്കാത്തവരും, പ്രവർത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴും, ബോധവും അറിയപ്പെടുന്നതുമായ ബന്ധം വിട്ട്, ചലനം ഉപേക്ഷിച്ചവരുമായവർ ശാന്തതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
പ്രാണോ ന സ്പന്ദതേ തേഷാം ചിത്രസ്ഥവപുഷാമ് ഇവ । ചിത്തചൈത്തസമാസങ്ഗത്യാഗേ തേ സ്വപദേ സ്ഥിതാഃ
ചിത്രം പോലെ അചഞ്ചലമായ ശരീരമുള്ളവരിൽ പ്രാണൻ ചലിക്കുന്നില്ല; മനസ്സിനെയും അതിന്റെ വികാരങ്ങളെയും വിട്ട്, അവർ തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്പന്ദാത് സംസാധയന്ത്യ് അര്ഥം സേനാസ് സേനേശ്വരം യഥാ । തഥൈവ ചിത്തചൈത്താനി സ്പന്ദാത് കുര്വന്തി സംസൃതിമ്
സൈനികർ അവരുടെ കമാന്ററുടെ ഉദ്ദേശം പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ സാധിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, മനസ്സും അതിന്റെ വികാരങ്ങളും ചലനത്തിലൂടെ ലോകജീവിതം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
യഥാഹ്ലാദയതി സ്വച്ഛഃ പല്ലവം രശ്മിര് ഐന്ദവഃ । തഥാത്മാഹ്ലാദയത്യ് അന്തര് ദൃശ്യദര്ശനസങ്ഗമേ
വെളിച്ചമുള്ള ചന്ദ്രകിരണം ഒരു ഇളം ഇലയിൽ ആനന്ദം പകരുന്നതുപോലെ, കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നതും ഒന്നാകുമ്പോൾ ആത്മാവ് ഉള്ളിൽ ആനന്ദം പകരുന്നു.
ബിമ്ബാദ് ദൂരം പ്രയാതസ്യ ഭിത്താവ് അപതിതസ്യ ച । യദ് ഇന്ദോസ് തേജസോ രൂപം തദ് രൂപം ശുദ്ധസംവിദഃ
ചന്ദ്രന്റെ വട്ടത്തിൽ നിന്ന് ദൂരെയ്ക്ക് പോയ് ഒരു മതിലിൽ വീഴുന്ന പ്രകാശത്തിന്റെ രൂപം എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ തന്നെ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപം.
ന ദൃശ്യം നോപദേശാര്ഹം നാഭ്യാശേ ന ച ദൂരതഃ । കേവലാനുഭവപ്രാപ്യം തദ് രൂപം ശുദ്ധമ് ആത്മനഃ
ആ ആത്മാവിന്റെ ശുദ്ധമായ രൂപം കാണാവുന്നതോ പഠിപ്പിക്കാവുന്നതോ അല്ല; അതു സമീപത്തോ ദൂരത്തോ ഇല്ല. അതു നേരിട്ടുള്ള അനുഭവത്തിലൂടെ മാത്രമേ ലഭിക്കൂ.
ന ദേഹോ നേന്ദ്രിയഗണോ ന ചിത്തം ന ച വാസനാ । ന ജീവോ നാപി ച സ്പന്ദോ ന സംവിത്തിര് ന ചൈവ ഖമ്
അത് ശരീരമോ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കുള്ള കൂട്ടമോ മനസ്സോ വാസനകളോ അല്ല; അതു ജീവനും അല്ല, ചലനവും അല്ല, ബോധവും അല്ല, ആകാശവും അല്ല.
ന സന് നാസന് ന മധ്യസ്ഥം ശൂന്യാശൂന്യേ ന ചൈവ ഹ । ന ദേശകാലവസ്ത്വാദി സ ഏവാസ്തി ന ചേതരത്
അത് സത്തോ അസത്തോ ഇടയിലോ അല്ല; ശൂന്യവും അശൂന്യവും അല്ല; ദേശം, കാലം, വസ്തു എന്നിവയൊന്നും അല്ല—അവിടെ അതു മാത്രമേയുള്ളൂ, മറ്റൊന്നുമില്ല.
ഏതൈസ് സര്വൈര് വിനിര്മുക്തം ഹൃദി കോശഗതേ ഽപി ച । യത്രൈതത് സ്പന്ദതേ ഽദൃശ്യം തത് തദ് ആത്മപദം ഭവേത്
ഇവയൊക്കെയും വിട്ട്, ഹൃദയകമലത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോഴും, അവിടെയൊരു അദൃശ്യചലനം ഉണ്ടാകുന്നിടത്ത്, അതാണ് ആത്മാവിന്റെ സ്ഥിതി.
തച് ച നാദ്യ ന കല്പാന്തേ ന ശസ്ത്രാഗ്ന്യനിലാദിഭിഃ । നേഹ നാമുത്ര സദ്രൂപാദ് അന്യഥാ ഭവതി ക്വചിത്
അത് ഇപ്പോൾ മാറുന്നില്ല, കാലാവസാനത്തും മാറ്റമില്ല, ആയുധം, അഗ്നി, കാറ്റ് മുതലായവകൊണ്ടും അതിനെ മാറ്റാൻ കഴിയില്ല. ഇവിടെയോ മറ്റിടങ്ങളിലോ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഒരിക്കലും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നില്ല.
ജായന്തേ ച മ്രിയന്തേ ച ദേഹകുമ്ഭാസ് സഹസ്രശഃ । സബാഹ്യാഭ്യന്തരസ്യാസ്യ നാത്മാകാശസ്യ ഖണ്ഡനാ
ശരീരം മടക്കങ്ങൾ പോലെ ആയിരക്കണക്കിന് ജനിച്ച് മരിച്ചാലും, ഈ ആത്മാവിന്റെ അകത്തും പുറത്തും ഉള്ള ആകാശം ഒരിക്കലും തകർന്നുപോകുന്നില്ല.
തച് ച ദേഹാദി സകലമ് ആത്മൈവാത്മവിദാം വര । കേവലം ബോധവൈരൂപ്യാദ് ഈഷത് പൃഥഗ് അവസ്ഥിതമ്
ശരീരം മുതലായ എല്ലാം ആത്മാവാണ് എന്ന് ആത്മജ്ഞാനികൾക്ക് അറിയാം; ബോധത്തിന്റെ തെറ്റായ ദൃശ്യത്തിൽ മാത്രം അത് അല്പം വേറിട്ടതുപോലെ തോന്നുന്നു.
വിഷ്വഗ് ആത്മമയം ശുദ്ധം ബുദ്ധ്വാ ബുദ്ധ്യാ സ്വസിദ്ധയാ । പ്രജ്വലന്ന് അപി കാര്യേഷു നിര്വാണോ നിര്മമോ ഭവ
സകലവും ആത്മാവിൽ നിന്നാണ്, ശുദ്ധമാണെന്ന് നിന്റെ ബുദ്ധിയാൽ മനസ്സിലാക്കി, പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പ്രകാശമാർന്നവനായി, എന്നാൽ അകത്തുനിന്ന് മോചിതനും സ്വാർത്ഥതയില്ലാത്തവനായി ഇരിക്ക.