യഥാമലഃ പയഃകോശസ് തലവിശ്രാന്തഭാനുഭാഃ । സന്ന് ഏവാസന്ന് ഇവൈവം ചിന്നൈബിഡ്യം സദ് അസത് ത്വ് ഇവ
പാവം വെള്ളം നിറച്ച ഒരു പാത്രം കൈയിലിരുത്തിയാൽ അതിൽ സൂര്യന്റെ പ്രകാശം പ്രതിഫലിക്കും. ആ പാത്രം സത്യമാണെങ്കിലും, അത് ഇല്ലാത്തതുപോലെയും തോന്നാം. അതുപോലെ തന്നെ, ചൈതന്യം ഉണ്ട് എന്നും ഇല്ല എന്നും മനസ്സിലാക്കണം.
യഥാ സോമ്യപയോരാശികോടരം കലനോന്മുഖമ് । ദ്രവത്വാത് സ്പന്ദ്യ് അഥാസ്പന്ദം തഥേദം ചിദ്ഘനാന്തരമ്
നല്ല വെള്ളം നിറച്ച ഒരു കലശത്തിന്റെ ഉള്ള് ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കാൻ തയ്യാറായിരിക്കും; അതിന്റെ ദ്രവസ്വഭാവം മൂലം അതു ചിലപ്പോൾ ചലിക്കും, ചിലപ്പോൾ ശാന്തമായിരിക്കും. അതുപോലെ തന്നെ, ഈ ചൈതന്യത്തിന്റെ വിശാലതയും ചിലപ്പോൾ ചലനത്തോടെ, ചിലപ്പോൾ ശാന്തമായാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
ചിച്ഛിലാശങ്ഖപദ്മൌഘസ് തന്മയശ് ചാപ്യ് അതന്മയഃ । ജഗദ് വിദ്ധി സപദ്മാദിശബ്ദാര്ഥം ചിച്ഛിലാന്തരമ്
ചൈതന്യശിലയിൽ നിന്നുണ്ടായ ശംഖങ്ങളും താമരകളും അതിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളതും അല്ലാത്തതുമാണ്. 'താമര' എന്നപോലുള്ള എല്ലാ പേരുകളും അർത്ഥങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ ലോകം ചൈതന്യശിലയുടെ ഒരു രൂപാന്തരമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
മഹാശിലാഘനോ ഽപ്യ് ഏഷ ചിദ്ഘനസ് സുഷിരോദരഃ । അരന്ധ്രോ ഽന്തശ് ചാദ്വയോ ഽച്ഛോ ജലാന്തസ് സന്നിവേശവത്
ഈ വലിയ ശിലാസമൂഹം ദൃഢമായിരിക്കും; എന്നാൽ അതു ചൈതന്യമാണ്—കട്ടിയുള്ളതും ഉള്ളിൽ ശൂന്യവും. പുറത്തു തുറവില്ല, ഉള്ളിൽ ഏകതയും തെളിച്ചവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; വെള്ളത്തിനുള്ളിലെ ക്രമംപോലെയാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവം.
പതതീദം ജഗദ്ബ്രഹ്മ സോമ്യമ് അമ്ഭ ഇവ ദ്രുതേഃ
സൗമ്യാ, ഈ ലോകം ബ്രഹ്മത്തിലേക്ക് വീണു ചേരുന്നു, വെള്ളം വെള്ളത്തിലേക്ക് കലരുന്നതുപോലെ.
ബ്രഹ്മണീദം സുഷുപ്താഭമ് അസ്ത്യ് അനന്യച് ഛിലാബ്ജവത് । മജ്ജബില്വമ് ഇവ ബ്രഹ്മ ജഗദ് ബ്രഹ്മൈവ വാമലമ്
ഈ ലോകം ബ്രഹ്മനിൽ ഉണ്ട്, അതു ഗാഢനിദ്രയിലിരിക്കുന്നതുപോലെയാണ്, വേറൊന്നുമില്ല, കല്ല് താമരക്കുളത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ. ഒരു വിളമ്പഴം വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങുന്നതുപോലെ ഈ ലോകം ബ്രഹ്മനിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാം ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്.
യഥാ ശൂന്യത്വമ് ആകാശേ ദ്രവത്വം ചാമ്ഭസി സ്ഥിതമ് । സ്പന്ദത്വം ച യഥാ വായൌ ബ്രഹ്മണീദം തഥാ ജഗത്
ശൂന്യത ആകാശത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെയും, ദ്രാവകത്വം വെള്ളത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെയും, ചലനം വായുവിൽ നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെയും, ഈ ലോകം ബ്രഹ്മനിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മത്വം ബ്രഹ്മണി യഥാ തഥൈവേദം ജഗത് സ്ഥിതമ് । നാനയോര് വിദ്യതേ ഭേദസ് തരുപാദപയോര് ഇവ
ബ്രഹ്മത്വം ബ്രഹ്മനിൽ നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ ഈ ലോകവും അതിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. മരത്തോടും അതിന്റെ ശാഖകളോടും വ്യത്യാസമില്ലാത്തതുപോലെ ഇവർക്കും വ്യത്യാസമില്ല.
യാന്യ് ഏതാനി ജഗന്തീഹ താന്യ് അന്ത്രാണി ചിദാകൃതേഃ । ഭാവാഭാവാദി നാസ്ത്യ് ഏഷാം തസ്യാ ഇവ കദാചന
ഇവിടെ കാണുന്ന ഈ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം ചൈതന്യത്തിന്റെ ഉള്ളംഗങ്ങൾ മാത്രമാണ്. അവയ്ക്ക് ഉണ്ട് എന്നോ ഇല്ല എന്നോ പറയാൻ കഴിയില്ല, അതുപോലെ തന്നെ അതു ചൈതന്യത്തിനും ബാധകമല്ല.
ബ്രഹ്മൈവ ജഗദാഭാസം മരുതാപോ യഥാ ജലമ് । ബ്രഹ്മൈവാലോകനാച് ഛുദ്ധം ഭവത്യ് അമ്ബു യഥാതപഃ
ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ് ഈ ലോകം എന്ന രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്, കാറ്റും ചൂടും വെള്ളമായി കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ. ബ്രഹ്മത്തെ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അതു ശുദ്ധമാകുന്നു, സൂര്യപ്രകാശം വെള്ളം ശുദ്ധമാക്കുന്നതുപോലെ.
മേര്വാദേസ് തൃണഗുല്മാദേശ് ചിത്താദേര് ജഗതോ ഽപി ച । പരമാണുവിഭാഗേന യദ് രൂപം തത് പരം വിദുഃ
മേരു പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് പുല്ലും കുറ്റിച്ചെടികളും, മനസ്സിൽ നിന്ന് ഈ ലോകം വരെ, അണുക്കളായി വിഭജിച്ചിട്ടുള്ള ഏത് രൂപവും അതാണ് പരമമായത് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
തത്സമൂഹസ് തദ് ഏവോച്ചൈശ് ചിത്തമേരുതൃണാദികമ് । യത് സൌക്ഷ്മ്യേ ഽപി ഹി സാരാത്മ സ്ഥൌല്യേ സാരതരം ഹി തത്
അവയുടെ കൂട്ടം തന്നെ അതിന്റെ ഉന്നതരൂപത്തിൽ മനസ്സും മേറും പുല്ലും മുതലായവയും ആണ്. സൂക്ഷ്മതയിൽ അതാണ് സാരം, സ്ഥൂലതയിൽ അതിന്റെ സാരത്വം കൂടുതൽ ആകുന്നു.
യഥാ രസാത്മികാ ശക്തിഃ പരമാണുതയാ തയാ । സ്ഥിതാ ജഗത്പദാര്ഥേഷു പായസീ ബ്രഹ്മതാ തഥാ
എങ്ങിനെ സാരമായ രസം അതിന്റെ സൂക്ഷ്മരൂപത്തില് എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ അവസ്ഥയും എല്ലായിടത്തും നിലനില്ക്കുന്നു.
രസശക്തിര് യഥോദേതി തൃണഗുല്മതയാമ്ഭസഃ । തഥാ നാനാതയോദേതി സൈവാസേവേഹ ബ്രഹ്മതാ
ജലത്തില് നിന്നു രസശക്തി പുല്ലായും കുറ്റിച്ചെടിയായും ഉദിക്കുന്നതുപോലെ, ഒരേ ബ്രഹ്മവും അതിന്റെ കളിയിലൂടെ ഇവിടെ പല രൂപങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
യൈഷാ രൂപവിലാസാനാമ് ആലോകപരമാണുതാ । ഗുണഗുണ്യര്ഥസത്ത്വാത്മരൂപിണീ സാ പരാത്മതാ
എല്ലാ രൂപങ്ങളുടെയും പ്രകാശത്തിന്റെയും അതിസൂക്ഷ്മമായ സാരവും, ഗുണങ്ങളുടെയും അവയുടെ വസ്തുക്കളുടെയും സ്വഭാവവുമാണ് പരമാത്മാവ്.
ചിതിതത്ത്വേ ഽസ്തി ശൈലാദി തദഭിവ്യഞ്ജനാത്മനി । പിഞ്ഛപക്ഷൌഘകാഠിന്യം മയൂരാണ്ഡരസേ യഥാ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സാരത്തില് പര്വ്വതാദികളുടെ കഠിനത്വം അവയുടെ പ്രകടനമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ മയിലിന്റെ മുട്ടയിലെ സാരത്തില് നിന്ന് മയിലിന്റെ ഇലയുടെയും ചിറകിന്റെയും കഠിനത്വം ഉണ്ടാകുന്നു.
ചിതിതത്ത്വേ ഽസ്തി നാനാതാ തദഭിവ്യഞ്ജനാത്മനി । വിചിത്രപിഞ്ഛികാപുഞ്ജോ മയൂരാണ്ഡരസേ യഥാ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സാരത്തില് ഭിന്നത അതിന്റെ പ്രകടനമായി നിലകൊള്ളുന്നു — അതുപോലെ തന്നെ, ഒരു മയിലിന്റെ മുട്ടയുടെ ഉള്ളിലുണ്ടാകുന്ന നിറമുള്ള പറകളുടെ കൂട്ടം പോലെ.
നാനാനാനാത്മികേ ഹ്യ് ഏവം യഥാണ്ഡരസബര്ഹിതേ । വിവേകദൃഷ്ട്യാ ദൃശ്യേതേ തഥാ ബ്രഹ്മജഗത്സ്ഥിതീ
അങ്ങനെ, ഒരേ സമയം ഭിന്നവും അഭിന്നവുമായതില്, മുട്ടയുടെ സാരത്തിലും പറകളിലും കാണുന്നതുപോലെ, വിവേകമുള്ളവന് ബ്രഹ്മവും ലോകവും ഉണ്ടെന്നു കാണാം.
സനാനാതോ ഽപ്യ് അനാനാതോ യഥാണ്ഡരസബര്ഹിണഃ । അദ്വൈതദ്വൈതസത്താത്മാ തഥാ ബ്രഹ്മജഗദ്ഭ്രമഃ
ഭിന്നതയും അഭിന്നതയും ഒരുമിച്ചുള്ളതില്, മുട്ടയുടെ സാരത്തിലും പറകളിലും കാണുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മവും ലോകവും എന്നുള്ള ഭ്രമം അദ്വൈതവും ദ്വൈതവും ഒരുമിച്ചുള്ള സ്വഭാവമാണ്.
യതസ് സദസതോസ് സത്താ സത്ത്വതായാ യതസ് സ്ഥിതിഃ । യതസ് തദതദോ രൂപം ഭാവം സ്വം വിദ്ധി തത് പരമ്
യാതില് നിന്നാണ് സത്തും അസത്തും ഉണരുന്നത്, യാതില് നിന്നാണ് സത്ത്വത്തിന്റെ നില, യാതില് നിന്നാണ് ഇതും അതുമല്ലാത്തതുമായ രൂപങ്ങള് ഉണ്ടാകുന്നത് — അതാണ് പരമമായത് എന്നു നീ അറിയണം.
നാനാനാനാത്വമ് അവിദന് നനു നൂനമ് അസമ്ഭവമ് । ചിജ്ജഗജ്ജ്വലനം പശ്യ ബര്ഹ്യണ്ഡരസബര്ഹിവത്
നാനാത്വം സത്യത്തിൽ അസാധ്യമാണ് എന്നത് അറിയാതെ, അതിന്റെ അസാധ്യത മനസ്സിലാക്കാതെ, ബാഹ്യവും ആന്തരികവും ചേർന്ന് മയില്മുട്ടയുടെ ഉള്ളിലെയും പുറത്തെയും പോലെ, ചൈതന്യവും ലോകവും ഒരുമിച്ച് ജ്വലിക്കുന്നതിനെ കാണുക.
യഥാ ജഗതി ചിത്തത്ത്വം ചിത്തത്ത്വേ ച ജഗത് തഥാ । നാനാനാനാത്മ ചൈകം ച മയൂരാണ്ഡരസോ യഥാ
ലോകം ചൈതന്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയും, ചൈതന്യം ലോകത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെയും, ഏകതയും നാനാത്വവും ഒരുപോലെയാണ്—ഇത് മയില്മുട്ടയുടെ സാരമായുള്ളതുപോലെ തന്നെ.
നാനാപദാര്ഥഭ്രമപിഞ്ഛപൂര്ണോ ജഗന്മയൂരാണ്ഡരസശ് ചിദാത്മാ । മയൂരരൂപം ത്വ് അമയൂരമ് അത്ര സത്താപദം വിദ്ധി കുതോ ഽസ്തി ഭേദഃ
നാനാത്വത്തിന്റെ ഭ്രമം നിറഞ്ഞ മയില്മുട്ടയുടെ സാരം, അതായത് ചൈതന്യം, ലോകം ആകുന്നു; എന്നാൽ ഇവിടെ കാണുന്ന മയിലിന്റെ രൂപം, മയിലായതുപോലെ തോന്നുന്നുവെങ്കിലും, സത്യത്തിൽ അങ്ങനെ അല്ല—ഇവിടെയുള്ള സത്ത്വാവസ്ഥ ഒരൊറ്റതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുക, എങ്കിൽ എവിടെ വേർതിരിവുണ്ടാകും?
യത്രാനുദിതരൂപാത്മ സര്വമ് അസ്തീദമ് ആതതമ് । മയൂര ഇവ ബീജാന്തസ് തദ് അഹന്ത്വമ് അഗാദി ച
എല്ലാം അവ്യക്തമായ രൂപത്തിൽ നിന്ന് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നിടത്ത്, മയിലിന് വിത്തിനുള്ളിൽ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, അഹംഭാവവും അവിടെ ഉദിച്ചു.
തത്ര നാഭ്യുദിതം കിഞ്ചിത് തത്ര സര്വം ച വിദ്യതേ । തദ് അവാച്യം ഗിരാം സ്വര്ഗസുഖസാരേ ന വിദ്യതേ
അവിടെ ഒന്നും ഉദിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും എല്ലാം അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു. അതൊരു വാക്കുകൾക്കപ്പുറമുള്ളതും, സ്വർഗ്ഗാനന്ദത്തിന്റെ സാരത്തിൽ പോലും ഇല്ലാത്തതുമാണ്.
തഥാ ച മുനയോ ദേവാ ഗണാസ് സിദ്ധാ മഹര്ഷയഃ । ആസ്വാദയന്തസ് സ്വം രൂപം സദാ തൂര്യപദേ സ്ഥിതാഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, മുനികൾ, ദേവന്മാർ, ഗണങ്ങൾ, സിദ്ധന്മാർ, മഹർഷികൾ ഇവർ എല്ലാം എപ്പോഴും അതീതാവസ്ഥയിൽ നിലകൊണ്ട്, തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ആസ്വദിക്കുന്നു.
ഏതേ യേ സ്തബ്ധനയനദൃഷ്ടയോ നിര്നിമേഷിണഃ । തേ ദൃശ്യദര്ശനാസങ്ഗസ്പന്ദത്യാഗേ വ്യവസ്ഥിതാഃ
സ്ഥിരമായ കണ്ണോടും മിനുക്കില്ലാത്ത ദൃഷ്ടിയോടും കൂടിയവർ, കാണുന്നതിലും കാണപ്പെടുന്നതിലും ആസക്തി വിട്ട്, ചലനം ഉപേക്ഷിച്ച നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ന സ്ഥിതാ ഭാവനാ യേഷാം സ്ഥിതാനാമ് അപി കര്മസു । സംവിത്സംവേദ്യസമ്ബന്ധസ്പന്ദത്യാഗേ ച യേ സ്ഥിതാഃ
ആലോചനകൾ നിലനിൽക്കാത്തവരും, പ്രവർത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോഴും, ബോധവും അറിയപ്പെടുന്നതുമായ ബന്ധം വിട്ട്, ചലനം ഉപേക്ഷിച്ചവരുമായവർ ശാന്തതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
പ്രാണോ ന സ്പന്ദതേ തേഷാം ചിത്രസ്ഥവപുഷാമ് ഇവ । ചിത്തചൈത്തസമാസങ്ഗത്യാഗേ തേ സ്വപദേ സ്ഥിതാഃ
ചിത്രം പോലെ അചഞ്ചലമായ ശരീരമുള്ളവരിൽ പ്രാണൻ ചലിക്കുന്നില്ല; മനസ്സിനെയും അതിന്റെ വികാരങ്ങളെയും വിട്ട്, അവർ തങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്പന്ദാത് സംസാധയന്ത്യ് അര്ഥം സേനാസ് സേനേശ്വരം യഥാ । തഥൈവ ചിത്തചൈത്താനി സ്പന്ദാത് കുര്വന്തി സംസൃതിമ്
സൈനികർ അവരുടെ കമാന്ററുടെ ഉദ്ദേശം പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ സാധിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, മനസ്സും അതിന്റെ വികാരങ്ങളും ചലനത്തിലൂടെ ലോകജീവിതം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.