അഹങ്കലാ സമുദയസമനന്തരമ് ഏവ സാ । വലിതാകാശശബ്ദാങ്ഗത്രൈലോക്യപരമാണുഭിഃ
'ഞാന്' എന്ന ബോധം ഉദിക്കുന്നതിനു പിന്നാലെ, ആ ബോധത്തിന് ആകാശം, ശബ്ദം, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെ സൂക്ഷ്മകണങ്ങള് എന്നിവയൊക്കെയും കൂടെ ചേരുന്നു.
ഇത്യ് അനുക്രമതോ യാതാ സാ സംവിച്ഛക്തിരൂപതാമ് । മജ്ജാ പ്രാക്സന്നിവേശം സ്വം തമ് ഏവാപ്യ് അസമുജ്ഝതീ
ഇങ്ങനെ ക്രമമായി മുന്നോട്ട് പോവുമ്പോള്, ഈ ബോധശക്തി സ്വന്തം രൂപം പ്രാപിക്കുന്നു; അസ്ഥിമജ്ജ അതിന്റെ സ്വഭാവം പ്രാപിക്കുന്നതിനു മുന്പ് പോലും, അതിനെ വിട്ട് പോകുന്നില്ല.
സംവിച്ഛക്ത്യാ തയാ തത്ര തതസ് തരലരൂപയാ । നിജ ഏവ പരേ രൂപേ ദൃഗ് ഇത്ഥം സമ്പ്രസാരിതാ
അവിടെ അത്യന്തം സൂക്ഷ്മവും മാറിമാറുന്ന സ്വഭാവമുള്ള അവബോധശക്തിയാൽ, കാണുന്ന ബോധം താനായും മറ്റുള്ള രൂപങ്ങളിലേക്കും ഇങ്ങനെ വ്യാപിക്കുന്നു.
ഇദം വ്യോമമഹാനന്തമ് ഇയം കാലമഹാകലാ । ഇയം നിയതിര് ഉദ്യുക്താ ക്രിയേയം സ്പന്ദധര്മിണീ
ഇതാണ് അത്യന്തം വിശാലവും അനന്തവുമായ ആകാശം; ഇതാണ് മഹാസമയവും എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്ന കാലവും; ഇതാണ് നിർണയമായ വിധിയും, ഇതാണ് ചലനസ്വഭാവമുള്ള പ്രവർത്തിയും.
അയം സങ്കല്പവിസ്താരസ് ത്വ് അയമ് ആശാഭരഭ്രമഃ । രാഗദ്വേഷസ്ഥിതിര് ഇയം ഹേയോപാദേയധീര് ഇയമ്
ഇതാണ് മനസ്സിന്റെ വിസ്താരം, ഇതാണ് ആസയത്തിന്റെ ആശയഭ്രമം; ഇതാണ് ആകർഷണവും വിരോധവും ഉള്ള അവസ്ഥ, ഇതാണ് ഉപേക്ഷിക്കാനും സ്വീകരിക്കാനും ശ്രമിക്കുന്ന മനസ്സ്.
ഇയം ത്വത്താ ത്വ് ഇയം മത്താ തത്തേയം സംസ്ഥിതിസ് ത്വ് ഇയമ് । ബ്രഹ്മാണ്ഡൌഘോ ഽയമ് ഊര്ധ്വസ്ഥസ് ത്വ് അയമ് അഗ്രേ ഽയമ് അപ്യ് അധഃ
ഇത് നിന്നിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഭവം, ഇത് എന്നിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഭവം, ഇത് അതിൽ നിന്നുള്ളതും അതിൽ നിന്നുള്ള നിലയും; ഇതാണ് അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ, ഇത് മുകളിലെയും മുന്നിലെയും താഴെയെയും ഉള്ളതും.
അയം പുരഃ പാര്ശ്വതോ ഽയം പശ്ചാദ് ആരാദ് ദവീയസി । ഇദം ഭൂതം വര്തമാനം ഭവിഷ്യത് ത്വ് ഇദമ് ഇത്യ് അപി
ഇത് മുന്നിലാണ്, ഇത് പക്കലാണ്, ഇത് പിന്നിലാണു്, അത് ദൂരത്തും അതിനേക്കാളും അകലെ. ഇതു് കഴിഞ്ഞ കാലം, ഇതു് ഇപ്പോഴത്തെ കാലം, ഇതും വരാനിരിക്കുന്ന കാലം തന്നെയാണു്.
ഇദമ് അന്തസ്സ്ഥിതാനല്പകല്പനാമ്ഭോരുഹാലയമ് । ബ്രഹ്മാണ്ഡമണ്ഡപാപിണ്ഡക്രീഡാമണ്ഡപമണ്ഡലമ്
ഇത് അകത്തുള്ള വാസസ്ഥലമാണ്, അനേകം ഭാവനകളുടെ താമരകളാൽ നിറഞ്ഞത്. ഇതാണ് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ഗോപുരം, ലോകങ്ങളുടെ കളി നടക്കുന്ന വട്ടം.
അനന്തകലനാതത്ത്വപരിപല്ലവിതാ ഹരേഃ । ഹൃദബ്ജകര്ണികാ ചേയം ലോകപദ്മാക്ഷമാലികാ
അനന്തമായ സൃഷ്ടിതത്ത്വങ്ങൾ കൊണ്ടു പോഷിതമായ, ഹരിയുടെ ഹൃദയത്തിലെ താമരയുടെ നടുവാണ് ഇത്; ലോകതാമരകളുടെ കണ്ണുപോലുള്ള മാലയാണ്.
ഇയം കീര്ണമഹാരുദ്രകണാങ്കുരിതകോടരാ । ദീര്ഘാധ്വപദവീ ധ്വാന്തധ്വംസനേഹാപ്രഭാവിനീ
ഇത് മഹാരുദ്രന്മാരുടെ വിത്തുകൾ ചിതറുന്ന വഴിയാണ്; ഇരുണ്ടതിനെ അകറ്റുന്ന വെളിച്ചത്തിന്റെ എണ്ണകൊണ്ട് പ്രകാശിക്കുന്ന നീണ്ട യാത്രാമാർഗം.
അയം മേരുഃ കകുപ്പത്ത്രജഗത്പങ്കജകര്ണികാ । സ്ഫുരദിന്ദുമധൂല്ലാസലമ്പടാമരഷട്പദാ
ഈ മേരുപർവ്വതം ലോകം ഒരു വലിയ താമരപൂവിന്റെ നടുവിലത്തെ കർണ്ണികപോലെയാണ്. അതിൽ, പ്രകാശമുള്ള ചന്ദ്രന്റെ അമൃതം ആസ്വദിച്ച് ആറ് ചിറകുള്ള മോഹമധുപ്പങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നു.
ഇയമ് ഉദ്ദാമസൌഗന്ധ്യാ സ്വര്ഗശ്രീപുഷ്പമഞ്ജരീ । ജഗജ്ജരഢവൃക്ഷസ്യ രജോനരകമൂലിനഃ
ഇത് അത്യന്തം സുഗന്ധമുള്ള സ്വർഗ്ഗപുഷ്പങ്ങളുടെ ഒരു കൂട്ടമാണ്. ഈ പൂക്കൾ, ഇരുണ്ട അഗ്നിയുടെ അടിത്തട്ടിൽ വേരുകളുള്ള ലോകവൃക്ഷത്തെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
ഇയം ച താരാകിഞ്ജല്കാ ബ്രഹ്മാണ്ഡകതടസ്ഥിതാ । അപാരാപാരപര്യന്താ വ്യോമനീലസരോജിനീ
ഇത് നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പൊടി, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ അതിരിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു. അതിന്റെ അറ്റം കാണാനാവാത്ത നീലാകാശത്തിലെ താമരപൂവിന്റെ അറ്റത്തേക്കു വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇയം ക്രിയാസരിദ് വാതതരങ്ഗതരണാവലീ । സര്ഗാവര്തവിവര്തസ്ഥാ ഭൂരിഭൂതപരമ്പരാ
ഇത് പ്രവർത്തികളുടെ നദിയാണ്, കാറ്റ് ഉണർത്തുന്ന തിരമാലകളായി ഒഴുകുന്നു. സൃഷ്ടിയുടെ ചുഴികളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന അനേകം ജീവികളുടെ വലിയ ഒരു പാരമ്പര്യമാണ് ഇത്.
ഇയം തമോഭ്രമരിണീ ക്ഷണകല്പാദിപല്ലവാ । തേജഃകേസരിണീ കാലനലിനീ വ്യോമപങ്കജാ
ഇത് അന്ധകാരത്തിന്റെ തേനീച്ചയാണ്, നിമിഷങ്ങളും യുക്തികളും അതിന്റെ കൊമ്പുകളാണ്; അഗ്നിയുടെ സിംഹം, സമയത്തിന്റെ താമര, ആകാശത്തിൽ ജനിച്ച താമര.
ഇമാ ഭാവവികാരാഢ്യാ ജരാമൃതിവിഷൂചികാഃ । വിദ്യാവിദ്യാവികാരാഢ്യാ ഇമാശ് ശാസ്ത്രാര്ഥദൃഷ്ടയഃ
ഇവയാണ് ഭാവങ്ങളുടെ മാറ്റങ്ങളിൽ സമ്പന്നമായ വയസ്സും മരണവും രോഗവും എന്ന പിതം; അറിവിന്റെയും അറിവില്ലായ്മയുടെയും മാറ്റങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞ്, ശാസ്ത്രാർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവിധ ദർശനങ്ങൾ ഇവയാണ്.
ഇതി സാ തസ്യ ബില്വസ്യ നിജാ മജ്ജാചമത്കൃതിഃ । സ്വകല്പസന്നിവേശാന്തര് ഏവൈവംകൃതസംസ്ഥിതിഃ
അങ്ങനെ, ആ ബില്വവൃക്ഷത്തിന്റെ സ്വന്തം ഉള്ളിലെ അത്ഭുതം അതിന്റെ സ്വയം സങ്കല്പത്തിന്റെ ക്രമീകരണങ്ങളിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു.
ശാന്താ സ്വസ്ഥാ നിരാബാധാ സോമ്യേതരതയോജ്ഝിതാ । കര്തൃത്വമ് അപ്യ് അകര്തൃത്വം കൃത്വാ കൃത്വൈവ സംസ്ഥിതാ
ശാന്തവും, സ്വസ്ഥവും, ഉപദ്രവമില്ലാത്തതും, ദ്വന്ദ്വം തൊടാത്തതുമായത്, കര്ത്തൃത്വവും അകര്ത്തൃത്വവും സ്വന്തമാക്കി, അതിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏകൈകികൈവ വിവിധേവ വിഭാവ്യമാനാ നൈകാത്മികാ ന വിവിധാ നനു സൈവ സൈവ । സത്യാസ്ഥിതാ സകലശാന്തിസമൈകരൂപാ സര്വാത്മികാതിമഹതീ ചിതിര് ഏവ ശക്തിഃ
ഇത് പലവിധങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ പലതും അല്ല, പല സ്വഭാവങ്ങളുമില്ല. ഇതേ അതേ ഒന്നാണ്. സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന, സമാധാനത്തിലും ഐക്യത്തിലും അകമ്പടിയുള്ള ഈ ചൈതന്യമാണ് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അതിമഹത്തായ ശക്തി.
ഭഗവന് സര്വധര്മജ്ഞ ത്വയൈഷാ ബില്വരൂപിണീ । മഹാചിദ്ഘനസത്തേതി കഥിതേതി മതിര് മമ
ഭഗവൻ, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അറിയുന്നവനേ, നീ ഈ ചൈതന്യത്തെ ബില്വഫലമായി, പരമമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ഘനത്വമായി വിവരിച്ചുവെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു.
ചിന്മജ്ജരൂപമ് അഖിലമ് അഹന്താദീദമ് ആതതമ് । ന മനാഗ് അപി ഭേദോ ഽസ്തി ദ്വൈതൈക്യകലനാത്മകഃ
‘ഞാൻ’ എന്ന ഭാവം മുതൽ എല്ലാം ചൈതന്യത്തിന്റെ സാരത്താൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതിൽ രണ്ടായ്മയോ ഏകത്വമോ എന്നിങ്ങനെയുള്ള യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല.
യഥാ ബ്രഹ്മാണ്ഡകൂഷ്മാണ്ഡമജ്ജാ മേര്വാദിസംസ്ഥിതിഃ । തഥാ ചിദ്ബില്വമജ്ജേയം ബ്രഹ്മാണ്ഡാദ്യാ ജഗത്സ്ഥിതിഃ
ഏതുപോലെ ഒരു മുട്ടയുടെ പുറംചട്ടയിൽ മഞ്ഞളിരിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ മേരുപർവ്വതം ലോകത്തിനുള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ ചൈതന്യത്തിന്റെ ബില്വഫലത്തിനുള്ളിൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡം മുതലായ ഈ ലോകത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
സൃഷ്ടിശ് ചിദ്ബില്വമജ്ജസ്യ ജഗദാഖ്യാ ചമത്കൃതിഃ । സ്ഥിതാ സുഷുപ്തസോമ്യാന്തസ് ശിലാന്തസ് സന്നിവേശവത്
ചൈതന്യത്തിന്റെ ഉള്ളിലുണ്ടാകുന്ന സൃഷ്ടിയാണ് ലോകം എന്നു പറയുന്നത്, അതൊരു അത്ഭുതം തന്നെയാണ്. ആ സൃഷ്ടി, ഗഹനമായ ഉറക്കംപോലെയോ കല്ലിന്റെ ഉള്ളിലോ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, അപ്രത്യക്ഷമായിരിക്കുന്നു.
അത്രേമാമ് ഇന്ദുവദന ചിത്രാം വിസ്മയകാരിണീമ് । വര്ണ്യമാനാം മയാ രമ്യാമ് അന്യാമ് ആഖ്യായികാം ശൃണു
ഇപ്പോള്, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖമുള്ളവളേ, ഞാന് നിന്നോട് മറ്റൊരു മനോഹരവും അത്ഭുതകരവുമായ കഥ പറയാം. അതു ശ്രദ്ധിച്ച് കേള്ക്കൂ.
സ്നിഗ്ധാ സ്പഷ്ടാ മൃദുസ്പര്ശാ മഹാവിസ്താരശാലിനീ । നിബിഡാ നിത്യനീരന്ധ്രാ ക്വചിദ് അസ്തി മഹാശിലാ
അവിടെ ഒരു വലിയ കല്ല് ഉണ്ട്, അതു മൃദുവും സുതാര്യവും സ്പര്ശിക്കാന് നന്നായതും വളരെ വലിയതുമായതാണ്. അതു കട്ടിയുള്ളതും എപ്പോഴും ഒറ്റതും ഒരിടത്തും പിളരാത്തതുമാണ്.
തസ്യാമ് അന്തഃ പ്രഫുല്താനി പദ്മാനി സുബഹൂന്യ് അപി । കര്ണികാജാതമൂലാനി മൂലാന്തഃകര്ണികാനി ച । ഊര്ധ്വമൂലാന്യ് അധോമൂലാന്യ് അമൂലാനീതരാണി ച
അതിനുള്ളില് അനേകം താമരകള് വിരിയുന്നു. അവയുടെ ദണ്ടും വേരും നടുവില് നിന്നാണ് വളരുന്നത്. ചിലതിന്റെ വേരുകള് മുകളിലേക്കും ചിലതിന്റെ താഴേക്കും, ചിലതിന് വേരുകളില്ലാതെയും മറ്റുവിധത്തിലും കാണാം.
തേഷാം ച നികടേ സന്തി ശങ്ഖാശ് ശതസഹസ്രശഃ । ചക്രൌഘാശ് ച മഹാകാരാഃ പദ്മവത് സന്നിവേശിനഃ
അവരുടെ അടുത്ത് അനവധി ശംഖുകളും, വലിയ വലിപ്പമുള്ള ചക്രങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളും, താമരപ്പൂവുപോലെ നിരത്തിയിരിക്കുന്നു.
സത്യമ് ഏതന് മയാ ദൃഷ്ടാ താദൃശീ സാ മഹാശിലാ । സാലിഗ്രാമേ ഹരേര് ധാമ്നി വിദ്യതേ പരിവാരിണീ
നിസ്സംശയം, അത്തരമൊരു വലിയ കല്ല് ഞാൻ ശാലിഗ്രാമത്തിൽ, ഹരിയുടെ വാസസ്ഥലത്തിൽ, ഇതൊക്കെയും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നതായി കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
ഏവമ് ഏതദ് വിജാനാസി ദൃഷ്ടവാന് അസി താശ് ശിലാഃ । യോ യശ് ച തത്ര പാഷാണസ് സ സര്വസ് താദൃഗന്തരഃ
ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് നീ അറിയുന്നത്; നീ ആ കല്ലുകൾ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. അവിടെയുള്ള ഏതു കല്ലും അകത്തുനിന്ന് ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളതാണു.
മയാ ത്വ് ഇയമ് അപൂര്വൈവ ശിലേയം വര്ണ്യതേ തവ । യസ്യാമ് അന്തര് മഹാകുക്ഷൌ സര്വമ് അസ്തി ച നാസ്തി ച
ഇപ്പോഴിതാ, ഞാൻ നിന്നോട് വിവരണചെയ്യുന്നത് ഇതുവരെ കാണാത്ത ഒരു പ്രത്യേക കല്ലാണ്. അതിന്റെ വലിയ ഉള്ളിലൊക്കെയും എല്ലാം ഉണ്ട്, അതുപോലെ ഇല്ലയും.