ന കദാചന പാകേന പാതാന്തേന സമേതി യത് । സദൈവ പക്വമ് അപ്യ് അങ്ഗ ജരസാ യന് ന ബാധ്യതേ
അത് ഒരിക്കലും പാകം ചെയ്യുന്നതിലൂടെയോ നിലത്ത് വീണുപോകുന്നതിലൂടെയോ പാകമാകുന്നില്ല; എപ്പോഴും പാകമായതായിരുന്നാലും, പ്രായം കൊണ്ടുള്ള ക്ഷയം അതിനെ ബാധിക്കാറില്ല.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വിന്ദ്രരുദ്രാദ്യാ ജരഢാഃ കേചിദ് ഏവ നോ । യസ്യോത്പത്തിം വിജാനന്തി മൂലം വാ വൃക്ഷമ് ഏവ വാ
ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഇന്ദ്രൻ, രുദ്രൻ തുടങ്ങിയ ചിലർ മാത്രമേ അതിന്റെ ഉത്ഭവം, വേരുകൾ, അല്ലെങ്കിൽ വൃക്ഷം തന്നെയോ അറിയുന്നുള്ളൂ; മിക്കവരും പ്രായം ചെന്നവരാണ്, അതറിയുന്നില്ല.
അദൃഷ്ടാങ്കുരവൃക്ഷസ്യ ത്വ് അദൃഷ്ടകുസുമോദ്ഗതേഃ । അസ്തമ്ഭമൂലശാഖസ്യ ഫലമ് ഏവാവലോക്യതേ
അങ്കുരവും പൂവും ഒരിക്കലും കാണാത്ത, തണ്ടും വേരും ശാഖകളും കാണാനാകാത്ത ഈ വൃക്ഷത്തിന്റെ ഫലം മാത്രമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.
ഏകപിണ്ഡഘനാകാരവ്യാതതസ്ഥൌല്യശാലിനഃ । യസ്യോത്പത്തിവികാരാദിപരിണാമോ ന ദൃശ്യതേ
ഏകഘനമായ രൂപവും വ്യാപിച്ച വലിപ്പവും ഉള്ള അതിന്റെ ഉത്ഭവം, മാറ്റങ്ങൾ, മറ്റു പരിവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ ആരും കാണുന്നില്ല.
സമസ്തഫലസാരസ്യ ഫലസ്യാസ്യ മഹാകൃതേഃ । മജ്ജാന്തര് അസ്തി വിതതോ നിര്വികാരോ രസാന്തരഃ
സകലഫലങ്ങളുടെ സാരമായ ഈ മഹത്തായ ഫലത്തിന്റെ മജ്ജയിൽ, എല്ലാടും വ്യാപിച്ചിരിക്കുകയും ഒരിക്കലും മാറാത്തതുമായ ഒരു ആന്തരിക രസം നിലനിൽക്കുന്നു.
ശിലാന്തര് ഇവ നീരന്ധ്രസ് സ്യന്ദമാനേന്ദുബിമ്ബവത് । രസം സ്വസംവിദാസ്വാദ്യം സ്യന്ദമാന ഋതാമൃതമ്
ഒരു കല്ലിന്റെ ഉള്ള് പോലെ, ഒരു പൊക്കിളുമില്ലാതെ, അല്ലെങ്കിൽ ഒഴുകുന്ന ചന്ദ്രന്റെ പൂര്ണ്ണബിംബം പോലെ, സ്വയം അറിയാൻ ആസ്വദിക്കാവുന്ന അമൃതം അവിടെ ഒഴുകുന്നു.
സേകസ് സകലസൌഖ്യാനാം ശീതലാലോകകാരകഃ । ശൈലാഭോ ഽമൃതപിണ്ഡാഭോ മണ്ഡ ആത്മഫലസ്ഥിതേഃ
സകലസുഖങ്ങളുടെ ഉറവിടമായ ഈ ഒഴുക്ക് തണുത്ത പ്രകാശം പകരുന്നു; ഒരു പർവ്വതം പോലെയും അമൃതത്തിന്റെ ഒരു കട്ട പോലെയും, ആത്മഫലത്തിന്റെ സാരമായിത്തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
തസ്മാത് പരമമജ്ജാ തു യാസൌ സ്വാദ്വീ ചമത്കൃതിഃ । അന്തര് അക്ഷുഭിതാ നിത്യമ് അനന്യാ ശ്രീഫലാങ്ഗതഃ
അതിനാൽ, പരമമായ മജ്ജയെന്നത് അത്യന്തം മധുരവും അത്ഭുതകരവുമാണ്; അകത്തുനിന്ന് എപ്പോഴും അശാന്തമാകാതെ, അന്യമായില്ലാതെ, ആ പുണ്യഫലത്തിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദയിക്കുന്നത്.
സ്വസന്നിവേശവൈചിത്ര്യമ് അനന്യത്വഫലാങ്ഗകമ് । അത്യജന്ത്യാ തയാ തന്വ്യാ സ്ഥൂലയാപ്യ് അതിബാലയാ
സ്വന്തം സ്വഭാവത്തിലുള്ള വ്യത്യസ്തമായ ഘടനയോടുകൂടി, അതിന്റെ പ്രത്യേകതയെന്ന അടയാളം ചുമന്നുകൊണ്ട്, അത്ര സൂക്ഷ്മമായോ അത്യന്തം നിസ്സാരമായോ അത്ര ഭാരംകുറഞ്ഞ രൂപമായാലും പോലും, അതിനെ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കാറില്ല.
ഇയമ് അസ്മീതി കലനാദ് അസത്സദന്യതാമലമ് । ഭേദാദ്യ് അസമ്ഭവദ് ഇദം സ്വയമ് ഉത്പാദ്യ ഭാവിതമ്
'ഇതാണ് ഞാന്' എന്ന ധാരണയിലൂടെ, യാഥാര്ത്ഥ്യവും അസത്യവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഉരുത്തിരിയുന്നു; ഈ ഭേദം മൂലം, ഇതെല്ലാം സ്വയം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും മനസ്സില് രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
അഹങ്കലാ സമുദയസമനന്തരമ് ഏവ സാ । വലിതാകാശശബ്ദാങ്ഗത്രൈലോക്യപരമാണുഭിഃ
'ഞാന്' എന്ന ബോധം ഉദിക്കുന്നതിനു പിന്നാലെ, ആ ബോധത്തിന് ആകാശം, ശബ്ദം, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലെ സൂക്ഷ്മകണങ്ങള് എന്നിവയൊക്കെയും കൂടെ ചേരുന്നു.
ഇത്യ് അനുക്രമതോ യാതാ സാ സംവിച്ഛക്തിരൂപതാമ് । മജ്ജാ പ്രാക്സന്നിവേശം സ്വം തമ് ഏവാപ്യ് അസമുജ്ഝതീ
ഇങ്ങനെ ക്രമമായി മുന്നോട്ട് പോവുമ്പോള്, ഈ ബോധശക്തി സ്വന്തം രൂപം പ്രാപിക്കുന്നു; അസ്ഥിമജ്ജ അതിന്റെ സ്വഭാവം പ്രാപിക്കുന്നതിനു മുന്പ് പോലും, അതിനെ വിട്ട് പോകുന്നില്ല.
സംവിച്ഛക്ത്യാ തയാ തത്ര തതസ് തരലരൂപയാ । നിജ ഏവ പരേ രൂപേ ദൃഗ് ഇത്ഥം സമ്പ്രസാരിതാ
അവിടെ അത്യന്തം സൂക്ഷ്മവും മാറിമാറുന്ന സ്വഭാവമുള്ള അവബോധശക്തിയാൽ, കാണുന്ന ബോധം താനായും മറ്റുള്ള രൂപങ്ങളിലേക്കും ഇങ്ങനെ വ്യാപിക്കുന്നു.
ഇദം വ്യോമമഹാനന്തമ് ഇയം കാലമഹാകലാ । ഇയം നിയതിര് ഉദ്യുക്താ ക്രിയേയം സ്പന്ദധര്മിണീ
ഇതാണ് അത്യന്തം വിശാലവും അനന്തവുമായ ആകാശം; ഇതാണ് മഹാസമയവും എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്ന കാലവും; ഇതാണ് നിർണയമായ വിധിയും, ഇതാണ് ചലനസ്വഭാവമുള്ള പ്രവർത്തിയും.
അയം സങ്കല്പവിസ്താരസ് ത്വ് അയമ് ആശാഭരഭ്രമഃ । രാഗദ്വേഷസ്ഥിതിര് ഇയം ഹേയോപാദേയധീര് ഇയമ്
ഇതാണ് മനസ്സിന്റെ വിസ്താരം, ഇതാണ് ആസയത്തിന്റെ ആശയഭ്രമം; ഇതാണ് ആകർഷണവും വിരോധവും ഉള്ള അവസ്ഥ, ഇതാണ് ഉപേക്ഷിക്കാനും സ്വീകരിക്കാനും ശ്രമിക്കുന്ന മനസ്സ്.
ഇയം ത്വത്താ ത്വ് ഇയം മത്താ തത്തേയം സംസ്ഥിതിസ് ത്വ് ഇയമ് । ബ്രഹ്മാണ്ഡൌഘോ ഽയമ് ഊര്ധ്വസ്ഥസ് ത്വ് അയമ് അഗ്രേ ഽയമ് അപ്യ് അധഃ
ഇത് നിന്നിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഭവം, ഇത് എന്നിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഭവം, ഇത് അതിൽ നിന്നുള്ളതും അതിൽ നിന്നുള്ള നിലയും; ഇതാണ് അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ, ഇത് മുകളിലെയും മുന്നിലെയും താഴെയെയും ഉള്ളതും.
അയം പുരഃ പാര്ശ്വതോ ഽയം പശ്ചാദ് ആരാദ് ദവീയസി । ഇദം ഭൂതം വര്തമാനം ഭവിഷ്യത് ത്വ് ഇദമ് ഇത്യ് അപി
ഇത് മുന്നിലാണ്, ഇത് പക്കലാണ്, ഇത് പിന്നിലാണു്, അത് ദൂരത്തും അതിനേക്കാളും അകലെ. ഇതു് കഴിഞ്ഞ കാലം, ഇതു് ഇപ്പോഴത്തെ കാലം, ഇതും വരാനിരിക്കുന്ന കാലം തന്നെയാണു്.
ഇദമ് അന്തസ്സ്ഥിതാനല്പകല്പനാമ്ഭോരുഹാലയമ് । ബ്രഹ്മാണ്ഡമണ്ഡപാപിണ്ഡക്രീഡാമണ്ഡപമണ്ഡലമ്
ഇത് അകത്തുള്ള വാസസ്ഥലമാണ്, അനേകം ഭാവനകളുടെ താമരകളാൽ നിറഞ്ഞത്. ഇതാണ് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ഗോപുരം, ലോകങ്ങളുടെ കളി നടക്കുന്ന വട്ടം.
അനന്തകലനാതത്ത്വപരിപല്ലവിതാ ഹരേഃ । ഹൃദബ്ജകര്ണികാ ചേയം ലോകപദ്മാക്ഷമാലികാ
അനന്തമായ സൃഷ്ടിതത്ത്വങ്ങൾ കൊണ്ടു പോഷിതമായ, ഹരിയുടെ ഹൃദയത്തിലെ താമരയുടെ നടുവാണ് ഇത്; ലോകതാമരകളുടെ കണ്ണുപോലുള്ള മാലയാണ്.
ഇയം കീര്ണമഹാരുദ്രകണാങ്കുരിതകോടരാ । ദീര്ഘാധ്വപദവീ ധ്വാന്തധ്വംസനേഹാപ്രഭാവിനീ
ഇത് മഹാരുദ്രന്മാരുടെ വിത്തുകൾ ചിതറുന്ന വഴിയാണ്; ഇരുണ്ടതിനെ അകറ്റുന്ന വെളിച്ചത്തിന്റെ എണ്ണകൊണ്ട് പ്രകാശിക്കുന്ന നീണ്ട യാത്രാമാർഗം.
അയം മേരുഃ കകുപ്പത്ത്രജഗത്പങ്കജകര്ണികാ । സ്ഫുരദിന്ദുമധൂല്ലാസലമ്പടാമരഷട്പദാ
ഈ മേരുപർവ്വതം ലോകം ഒരു വലിയ താമരപൂവിന്റെ നടുവിലത്തെ കർണ്ണികപോലെയാണ്. അതിൽ, പ്രകാശമുള്ള ചന്ദ്രന്റെ അമൃതം ആസ്വദിച്ച് ആറ് ചിറകുള്ള മോഹമധുപ്പങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നു.
ഇയമ് ഉദ്ദാമസൌഗന്ധ്യാ സ്വര്ഗശ്രീപുഷ്പമഞ്ജരീ । ജഗജ്ജരഢവൃക്ഷസ്യ രജോനരകമൂലിനഃ
ഇത് അത്യന്തം സുഗന്ധമുള്ള സ്വർഗ്ഗപുഷ്പങ്ങളുടെ ഒരു കൂട്ടമാണ്. ഈ പൂക്കൾ, ഇരുണ്ട അഗ്നിയുടെ അടിത്തട്ടിൽ വേരുകളുള്ള ലോകവൃക്ഷത്തെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
ഇയം ച താരാകിഞ്ജല്കാ ബ്രഹ്മാണ്ഡകതടസ്ഥിതാ । അപാരാപാരപര്യന്താ വ്യോമനീലസരോജിനീ
ഇത് നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പൊടി, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ അതിരിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു. അതിന്റെ അറ്റം കാണാനാവാത്ത നീലാകാശത്തിലെ താമരപൂവിന്റെ അറ്റത്തേക്കു വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇയം ക്രിയാസരിദ് വാതതരങ്ഗതരണാവലീ । സര്ഗാവര്തവിവര്തസ്ഥാ ഭൂരിഭൂതപരമ്പരാ
ഇത് പ്രവർത്തികളുടെ നദിയാണ്, കാറ്റ് ഉണർത്തുന്ന തിരമാലകളായി ഒഴുകുന്നു. സൃഷ്ടിയുടെ ചുഴികളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന അനേകം ജീവികളുടെ വലിയ ഒരു പാരമ്പര്യമാണ് ഇത്.
ഇയം തമോഭ്രമരിണീ ക്ഷണകല്പാദിപല്ലവാ । തേജഃകേസരിണീ കാലനലിനീ വ്യോമപങ്കജാ
ഇത് അന്ധകാരത്തിന്റെ തേനീച്ചയാണ്, നിമിഷങ്ങളും യുക്തികളും അതിന്റെ കൊമ്പുകളാണ്; അഗ്നിയുടെ സിംഹം, സമയത്തിന്റെ താമര, ആകാശത്തിൽ ജനിച്ച താമര.
ഇമാ ഭാവവികാരാഢ്യാ ജരാമൃതിവിഷൂചികാഃ । വിദ്യാവിദ്യാവികാരാഢ്യാ ഇമാശ് ശാസ്ത്രാര്ഥദൃഷ്ടയഃ
ഇവയാണ് ഭാവങ്ങളുടെ മാറ്റങ്ങളിൽ സമ്പന്നമായ വയസ്സും മരണവും രോഗവും എന്ന പിതം; അറിവിന്റെയും അറിവില്ലായ്മയുടെയും മാറ്റങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞ്, ശാസ്ത്രാർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവിധ ദർശനങ്ങൾ ഇവയാണ്.
ഇതി സാ തസ്യ ബില്വസ്യ നിജാ മജ്ജാചമത്കൃതിഃ । സ്വകല്പസന്നിവേശാന്തര് ഏവൈവംകൃതസംസ്ഥിതിഃ
അങ്ങനെ, ആ ബില്വവൃക്ഷത്തിന്റെ സ്വന്തം ഉള്ളിലെ അത്ഭുതം അതിന്റെ സ്വയം സങ്കല്പത്തിന്റെ ക്രമീകരണങ്ങളിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു.
ശാന്താ സ്വസ്ഥാ നിരാബാധാ സോമ്യേതരതയോജ്ഝിതാ । കര്തൃത്വമ് അപ്യ് അകര്തൃത്വം കൃത്വാ കൃത്വൈവ സംസ്ഥിതാ
ശാന്തവും, സ്വസ്ഥവും, ഉപദ്രവമില്ലാത്തതും, ദ്വന്ദ്വം തൊടാത്തതുമായത്, കര്ത്തൃത്വവും അകര്ത്തൃത്വവും സ്വന്തമാക്കി, അതിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏകൈകികൈവ വിവിധേവ വിഭാവ്യമാനാ നൈകാത്മികാ ന വിവിധാ നനു സൈവ സൈവ । സത്യാസ്ഥിതാ സകലശാന്തിസമൈകരൂപാ സര്വാത്മികാതിമഹതീ ചിതിര് ഏവ ശക്തിഃ
ഇത് പലവിധങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ പലതും അല്ല, പല സ്വഭാവങ്ങളുമില്ല. ഇതേ അതേ ഒന്നാണ്. സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന, സമാധാനത്തിലും ഐക്യത്തിലും അകമ്പടിയുള്ള ഈ ചൈതന്യമാണ് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അതിമഹത്തായ ശക്തി.
ഭഗവന് സര്വധര്മജ്ഞ ത്വയൈഷാ ബില്വരൂപിണീ । മഹാചിദ്ഘനസത്തേതി കഥിതേതി മതിര് മമ
ഭഗവൻ, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അറിയുന്നവനേ, നീ ഈ ചൈതന്യത്തെ ബില്വഫലമായി, പരമമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ ഘനത്വമായി വിവരിച്ചുവെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു.