സമ്പദ്യതേ യഥാദ്യോ ഽസൌ പുരുഷസ് സര്ഗകാരകഃ । അനേനൈവ ക്രമേണേഹ കീടസ് സമ്പദ്യതേ ക്ഷണാത്
എങ്ങനെയോ ആദിമപുരുഷന്, സൃഷ്ടിയുടെ കര്ത്താവ്, ഉരുത്തിരിയുന്നുവോ, അതേ രീതിയിലാണ് ഇവിടെ ഒരു കീടം പോലും ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ഉരുത്തിരിയുന്നത്.
തസ്ഥുഷാമ് ഏവമ് ഏവേഹ ജാതയോ ഹി ചതുര്വിധാഃ । രുദ്രാദ്യാസ് തരുപര്യന്താസ് സമ്പദ്യന്തേ ക്ഷണം പ്രതി
ഇവിടെ നിലനില്ക്കുന്ന ജീവികളില്, നാലു തരത്തിലുള്ള ജനനങ്ങള് — രുദ്രനും മറ്റുള്ളവരും മുതല് വൃക്ഷങ്ങള് വരെ — ഓരോ നിമിഷവും അങ്ങനെ തന്നെ ഉരുത്തിരിയുന്നു.
പരമാപരമാസ് സന്തി തഥാ കേചിദ് അണൂപമാഃ । ഏഷ ഏവ ക്രമസ് തേഷാം സതി ചാസതി സര്ഗകേ
ഉയർന്നതും അത്ര ഉയർന്നല്ലാത്തതും, അതുപോലെ വളരെ ചെറുതായവയും ഉണ്ട്. സൃഷ്ടി ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നത് ബാധകമല്ലാതെ, ഇവയ്ക്ക് ഇങ്ങനെയുള്ള ക്രമം തന്നെയാണ്.
അസ്യാസ് സംസാരമായായാ ഏവമ്ഭൂതാര്ഥഭാവനാത് । ഭേദോപശാന്താവ് അഭ്യാസാദ് ഭവത്യ് ഉപശമശ് ശിവഃ
ഈ ലോകമോഹത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, വ്യത്യാസങ്ങൾ അപ്രധാനമാക്കാൻ അഭ്യാസം ചെയ്താൽ, ശാന്തിയും ക്ഷേമവും ഉള്ള അവസ്ഥ സ്വതേ ഉണ്ടാകുന്നു.
നിമേഷശതഭാഗാര്ധമാത്രമ് ഏവ പരാ ചിതിഃ । സ്വരൂപതശ് ചേല് ലുഠിതാ തദ് ഏഷോദേത്യ് അവസ്ഥിതിഃ
ശ്രേഷ്ഠമായ ചൈതന്യം ഒരു നിമിഷത്തിന്റെ നൂറിലൊന്ന് ഭാഗം പോലും അശാന്തമാകുമ്പോൾ, അതിന്റെ സ്വഭാവമായി ഈ അവസ്ഥ ഉദയിക്കുന്നു.
സാ ജ്ഞരൂപാ ശിലാകോശ ഇവ ചേത് സ്വാത്മനി സ്ഥിതാ । തദ് അനാദ്യവഭാസാത്മബ്രഹ്മശബ്ദേന ഗീയതേ
അറിയലിന്റെ സ്വഭാവമുള്ള ആ ചൈതന്യം, ഒരു കല്ലിനകത്തെ കല്ലുപോലെ തനിക്കുള്ളിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, അതാണ് ആദിയില്ലാത്തത്, സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നതായുള്ള ബ്രഹ്മം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
അസ്മിന് പ്രൌഢിം ഗതേ സര്ഗേ മഹാചിച് ചേതനം നവമ് । സങ്ഗമ് ആഗത്യ ദിഗ്ദേശകാലാംശപരമാണുനാ
ഈ സൃഷ്ടി പൂർണ്ണതയിലേക്കെത്തിയപ്പോൾ, അത്യുത്തമമായ പുതിയ ബോധം ദിശ, ദേശം, കാലം, അണു എന്നിവയുടെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മ ഭാഗങ്ങളുമായി ഒന്നായി ചേർന്നു.
ജീവതാമ് ആഗതാ ഭൂതതന്മാത്രവലനാക്രമാത് । ഭവത്യ് അഗമൃഗീവീരുത്കീടദേവാസുരാദികമ്
സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളിലേക്കുള്ള ലയത്തിന്റെ ക്രമത്തിൽ ജീവികൾ ഉദിച്ചു; അവ മൃഗങ്ങൾ, ചെടികൾ, കീടങ്ങൾ, ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ എന്നിവയായി പ്രകടമായി.
യസ്മിന് നിത്യേ തതേ തന്തൌ ദൃഢേ സ്രഗ് ഇവ തിഷ്ഠതി । സദസദ്ഗ്രഥിതം വിശ്വം വിശ്വാങ്ഗേ വിശ്വകര്മണി
ശാശ്വതവും ദൃഢവുമായ ആ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ഒരു പൂവ് തണ്ടിൽ കിടക്കുന്നതുപോലെ, സതും അസതും ചേർന്ന ഈ ലോകം സർവ്വശരീരത്തിലും സർവ്വസൃഷ്ടികർത്താവിലും നിലകൊള്ളുന്നു.
ന തദ് ദൂരേ ന നികടേ നോര്ധ്വേ നാധോ ന തേ ന മേ । ന പൂര്വം നാദ്യ ന പ്രാതര് ന സന് നാസന് ന മധ്യഗമ്
അത് ദൂരത്തുമല്ല, അടുത്തുമല്ല, മുകളിൽ അല്ല, താഴെ അല്ല, നിനക്കുമല്ല, എനിക്കുമല്ല; അതു മുമ്പുമല്ല, ഇപ്പോഴും അല്ല, പ്രഭാതത്തിലും അല്ല; അതു സത്വമല്ല, അസത്വമല്ല, നടുവിലുമല്ല.
അനുഭവകലനാദ് ഋതേ ഽസ്യ മാതാ ഭവതി ന സര്വവികല്പനേഷു സത്സു । ഫലദുരുവിഭവാ പ്രമാണമാലാ സ്ഥിതിമ് ഉപയാതി ന വാരിണീവ വഹ്നിഃ
നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചറിയുന്നതല്ലാതെ, അതിന്റെ ഉത്ഭവം എത്രയോ വിധത്തിലുള്ള ചിന്തകളിലൂടെയും കണ്ടെത്താനാവില്ല. വെള്ളത്തിൽ തീ നിലനിൽക്കാത്തതുപോലെ, തെളിവുകളുടെ ശൃംഖലയും, വലിയ ഫലപ്രാപ്തിയും അതിന്റെ സത്തയെ ഉറപ്പാക്കുന്നില്ല.
യഥാപൃഷ്ടം മുനേ പ്രോക്തം ത്വയി കല്യാണമ് അസ്തു തേ । ദേശം പ്രയാമോ ഽഭിമതമ് ആഗച്ഛോത്തിഷ്ഠ പാര്വതി
നീ ചോദിച്ചതു പോലെ ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മഹർഷേ, നിനക്കു എല്ലാ മംഗളവും ഉണ്ടാകട്ടെ. നമുക്ക് ഇഷ്ടമായ സ്ഥലത്തേക്ക് പോകാം—വരിക, എഴുന്നേൽക്കു, പാർവതി.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ നീലകണ്ഠോ ഽസൌ ത്യക്തപുഷ്പാഞ്ജലൌ മയി । തതാര പരിവാരേണ സമമ് അമ്ബരകോടരമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് നീലകണ്ഠൻ, എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പൂജാർപ്പണം വിട്ട്, തന്റെ അനുചിതരോടൊപ്പം ആകാശവിസ്തൃതിയിൽ യാത്ര ചെയ്തു.
തസ്മിന് ഗതേ ത്രിഭുവനാധിപതാവ് ഉമേശേ സ്ഥിത്വാ ക്ഷണം തദനു സംസ്മൃതിപൂര്വമ് ഏവ । അങ്ഗീകൃതം നവപവിത്രതയാ മയാത്മദര്ഭാസനം ശ്രമവതേവ മഹാശ്രുതം തത്
ത്രിലോകനാഥനും ഉമാദേവിയുടെയും ഭർത്താവും അവിടെ നിന്ന് പോയപ്പോൾ, ഞാൻ ഒരു നിമിഷം അവിടെ നിന്നു. പിന്നെ, അദ്ദേഹത്തെ ഓർത്ത്, പുതുതായി ശുദ്ധീകരിച്ച ദർഭാസനം വലിയ പഠനത്തിനു ശേഷം വിശ്രമിക്കാൻ ഇരിക്കുമ്പോലെയായി സ്വീകരിച്ചു.
ഏതദ് ഉക്തം പരേശേന സ്വയമ് ഏവ ച വേദ്മ്യ് അഹമ് । രാമ ത്വമ് അപി ജാനീഷേ യഥേദം സമവസ്ഥിതമ്
ഇത് പരമേശ്വരൻ തന്നെ പറഞ്ഞതും, ഞാനും അതെല്ലാം അറിയുന്നതുമാണ്. രാമാ, നീയും ഈ കാര്യങ്ങൾ എങ്ങനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
യത്രാലീകമ് അലീകേന കിലാലീകം വിലോക്യതേ । തസ്യാം സംസാരമായായാം കിം സത്യം കിമ് അസന്മയമ്
അവിടെയാണല്ലോ അസത്യം മറ്റൊരു അസത്യത്തെ സത്യമെന്നു കാണുന്നത്. ഈ ലോകമോഹത്തിന്റെ മായയിൽ എന്താണ് സത്യം, എന്താണ് അസത്യം എന്നു പറയാൻ കഴിയുമോ?
യഥാ യേന വികല്പേന യദ്വികല്പേന കല്പ്യതേ । തഥാ തേനാത്മകല്പേന ന സതാപ്യ് അനുഭൂയതേ
ഏത് ഭാവനയിലൂടെയും എന്ത് ഇമാജിനേഷൻകൊണ്ടുമാണ് ഏതെങ്കിലും കാര്യം മനസ്സിൽ വരുത്തപ്പെടുന്നത്, അതുപോലെയാണ് അതു സ്വയം സങ്കല്പിച്ച രൂപത്തിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ അനുഭവപ്പെടാറില്ല.
യഥാ ദ്രവത്വം പയസി യഥാ സ്പന്ദോ നഭസ്വതി । യഥാ നഭസി ശൂന്യത്വം തഥാ സര്ഗത്വമ് ആത്മനി
ജലത്തിൽ ദ്രാവകത്വം ഉണ്ടെന്നതുപോലെയും, വായുവിൽ ചലനം ഉണ്ടെന്നതുപോലെയും, ആകാശത്തിൽ ശൂന്യതയുണ്ടെന്നതുപോലെയും, സൃഷ്ടിയുടെ സ്വഭാവം ആത്മാവിലുമാണ്.
തതഃ പ്രഭൃതി തേനൈവ ക്രമേണാര്ചനമ് ആത്മനഃ । അദ്യ യാവദ് ഗതവ്യഗ്രഃ കുര്വന്ന് അഹമ് അവസ്ഥിതഃ
അന്ന് മുതൽ അതേ ക്രമത്തിൽ ആത്മാവിനെ ആരാധിക്കാൻ ഞാൻ തുടർന്നു. ഇന്നുവരെ മനസ്സിൽ ഒരു ചിതലുമില്ലാതെ ഈ ആരാധനയിൽ സ്ഥിരമായി ഞാൻ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
അനേനാര്ചാവിധാനേന മയേമാ രാമ വാസനാഃ । അഖിന്നേനാതിവാഹ്യന്തേ വ്യവഹാരപരാ അപി
രാമാ, ഈ ആരാധനാവിധിയിലൂടെ ലോകകാര്യങ്ങളിൽ ആകെയുള്ള വാസനകളും എനിക്ക് യാതൊരു ക്ഷീണവുമില്ലാതെ എളുപ്പത്തിൽ കടന്നുപോകാൻ കഴിഞ്ഞു.
യഥാപ്രാപ്തൈഃ ക്രിയാചാരകുസുമൈര് ആത്മനോ ഽര്ചനമ് । വ്യുച്ഛിന്നമ് അപ്യ് ഉച്ഛിന്നം മേ ന കദാചിദ് അഹര്നിശമ്
എനിക്ക് ലഭ്യമായ പ്രവർത്തികളും പെരുമാറ്റങ്ങളും പൂക്കളായി ഉപയോഗിച്ച് ആത്മാവിനെ ആരാധിച്ചപ്പോൾ, ഇടയ്ക്കിടെ തടസ്സം വന്നാലും, പകലും രാത്രിയും ആ ആരാധന ഒരിക്കലും പൂർണ്ണമായി നിലച്ചു പോയിട്ടില്ല.
ഗ്രാഹ്യഗ്രാഹകസമ്ബന്ധേ സാമാന്യേ സര്വദേഹിനാമ് । യോഗിനസ് സാവധാനത്വം യത് തദ് അര്ചനമ് ആത്മനഃ
എല്ലാ ജീവികളിലും ഉള്ള ഗ്രാഹ്യ-ഗ്രാഹക ബന്ധത്തിൽ യോഗിക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന ജാഗ്രത തന്നെയാണ് ആത്മാരാധന.
ദൃഷ്ട്യാനയാ രഘുപതേ സങ്ഗമുക്തേന ചേതസാ । സംസാരേ വിപുലാരണ്യേ വിഹരാസ്മിന് ന ഖിദ്യസേ
രഘുപതേ, ഈ ദൃഷ്ടിയോടെയും ആശക്തിയില്ലാത്ത മനസ്സോടെയും നീ ഈ വിശാലമായ ലോകവനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഒരിക്കലും ക്ഷീണിക്കുന്നില്ല.
ദുഃഖേ മഹതി സമ്പ്രാപ്തേ ധനബന്ധുവിയോഗജേ । ഏതാം ദൃഷ്ടിമ് അവഷ്ടഭ്യ വിചാരം കുരു സുവ്രത
ധനംകൂടാതെ സുഹൃത്തുക്കളെ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന വലിയ ദുഃഖത്തിൽ, സദാ ഈ ദൃഷ്ടി ഉറപ്പോടെ പിടിച്ചു കൊണ്ട് നീ ആലോചിക്കണം, മഹാനുഭാവാ.
സുഖദുഃഖേ ന കര്തവ്യേ ധനബന്ധൂദയക്ഷയൈഃ । ഏവമ്പ്രായാ ഏവ സര്വാ നിത്യം സംസാരദൃഷ്ടയഃ
സുഖത്തിലും ദുഃഖത്തിലും, ധനത്തിന്റെയും സുഹൃത്തുക്കളുടെയും വരവ് പോകലിലും, ഒരിക്കലും മനസ്സാകുലരാകേണ്ടതില്ല. ലോകദൃഷ്ടികൾ എല്ലാം ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് എന്നും ഓർക്കണം.
ജാനാസീവ ഗതീശ് ചിത്രാ വിഷയാണാം പ്രമാഥിനീഃ । യഥാ യാന്തി യഥായാന്തി യഥാ പരിഭവന്തി ച
വിഷയങ്ങൾ എങ്ങനെ വരുന്നു, എങ്ങനെ പോകുന്നു, എങ്ങനെ ദു:ഖം ഉണ്ടാക്കുന്നു എന്നതെല്ലാം നീ വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കണം.
ഏവമ് ഏവ പ്രവര്തന്തേ പ്രേമാണി ച ധനാനി ച । ഏവമ് ഏവാവഹീയന്തേ നിമിത്തൈര് അവിചാരിതൈഃ
അങ്ങനെ തന്നെ സ്നേഹവും സമ്പത്തും ഉദയം ചെയ്യുന്നു, അപ്രതീക്ഷിതമായ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടു അവ കുറയുകയും നശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ന താസ് തവ ന താസാം ത്വം നിര്മലസ് ത്വം ജഗത്ക്രിയാഃ । ഇദമ് ഇത്ഥം ജഗത് കിഞ്ചിത് കിം മുധാ പരിതപ്യസേ
അവ നിന്റെതല്ല, നീയും അവയുടെതല്ല; നീ നിർമലൻ, ഇവ ലോകത്തിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മാത്രം. ഈ ലോകം ഇങ്ങനെയാണ്—നിസ്സാരമായി എന്തിന് ദുഃഖിക്കുന്നു?
ത്വമ് ഏവാസി ജഗദ്രൂപം ചിന്മാത്രം വിതതാകൃതിഃ । നിജാവയവകാവൃത്തൌ കഃ ക്രമോ ഹര്ഷശോകയോഃ
നീ തന്നെയാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ രൂപം, അനന്തമായ ചൈതന്യസ്വരൂപം; എല്ലാം നിന്റെതായപ്പോൾ സന്തോഷത്തിനോ ദുഃഖത്തിനോ എന്ത് സ്ഥലം ഉണ്ട്?
ചിദേകതാനതാമ് ഏത്യ സൌഷുപ്തീമ് ആഗതസ് സ്ഥിതിമ് । അദ്യപ്രഭൃതി രാമ ത്വം തുര്യാവസ്ഥാത്മകോ ഭവ
അഖണ്ഡമായ ചൈതന്യാവസ്ഥയെ പ്രാപിച്ച്, ആഴമുള്ള ഉറക്കത്തെപ്പോലെയുള്ള നിലയിൽ എത്തി, ഇന്നുമുതൽ നീ, രാമാ, നാലാമത്തെ അവസ്ഥയായതിൽ നിലകൊൾക.