രാഗദ്വേഷാദിശബ്ദാര്ഥാ നാത്മന്യ് അന്യതമാശ് ശിവേ । സമ്ഭവന്തി പൃഥഗ്രൂപാ വഹ്നൌ ഹിമകണാ ഇവ
ആസക്തിയും വൈരാഗ്യവും പോലുള്ള വാക്കുകളും അതിന്റെ അർത്ഥങ്ങളും ശുദ്ധമായ ആത്മാവിൽ ഉണ്ടാകുന്നില്ല; അവ വേറിട്ടതായാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്, തീയിൽ ഹിമബിന്ദുക്കളെപ്പോലെ.
യദ് യദ് രാജത്വദീനത്വസുഖദുഃഖാദിവേദനമ് । ആത്മീയം പരകീയം ച തത് തദ് അര്ചനമ് ആത്മനഃ
പ്രകാശം, മന്ദത, സന്തോഷം, ദു:ഖം എന്നിവയിലൊന്നും സ്വത്തിനോ മറ്റുള്ളവർക്കോ അനുഭവം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അതെല്ലാം ആത്മാവിനെ ആരാധിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
വിദ്ധി സംവിത്തിമ് ഏവാര്ചാം വേത്ത്യ് ആത്മാത്മാനമ് ഏവ ച । ഘടാദ്യാത്മതയാ ബ്രഹ്മന് സ്വയമ് ആത്മതയൈവ വാ
ചൈതന്യമാണ് ആരാധനയെന്നു മനസ്സിലാക്കണം; ആത്മാവ് തന്നെ അറിയുന്നു, പാത്രത്തിന്റേതായോ യഥാർത്ഥ ആത്മാവായോ സ്വയം അറിയുന്നു, ബ്രഹ്മനേ.
ശിവം ശാന്തമ് അനാഭാസമ് ഏകം ഭാസുരമ് ആതതമ് । ജഗത്പ്രത്യയവത് സര്വമ് ആത്മരൂപമ് ഇദം സ്ഥിതമ്
മംഗളവും ശാന്തവും രൂപമില്ലാത്തതും ഏകതയും പ്രകാശമുള്ളതും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുമായ ആത്മാവ്, ഈ ലോകം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന പോലെ, എല്ലാറ്റിന്റെയും രൂപമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
അഹോ നു ചിത്രമ് ആത്മൈവ ഘടാദ്യ് അന്യദ് അവസ്ഥിതമ് । ജീവാദിസ് സ്വസ്ഥ ഏവാന്തര് നൂനം വിസ്മൃതവാന് ഇവ
അയ്യോ, അത്ഭുതം! ആത്മാവാണ് ഈ കുപ്പിയും മറ്റും രൂപംകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. അതേ സമയം, ജീവിയായി ഉള്ള ആത്മാവ് അകത്തൊക്കെ അശാന്തമില്ലാതെ ഇരിക്കുമ്പോഴും, താൻ ആരാണെന്ന് മറന്നുപോയതുപോലെയാണ്.
സര്വാത്മകസ്യാനന്തസ്യ ശിവസ്യാന്തഃ കിലാത്മനഃ । പൂജ്യപൂജകപൂജാഖ്യോ വിഭ്രമഃ പ്രോദിതോ വൃഥാ
അകത്തുള്ള അനന്തവും എല്ലാം നിറഞ്ഞും ശിവസ്വഭാവമുള്ള ആത്മാവിനായി, പൂജ്യം, പൂജകൻ, പൂജ എന്നിങ്ങനെ വേർതിരിവുകൾ എല്ലാം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്, യാഥാർത്ഥ്യമായില്ലാത്തത്.
നിയതാകാരശാന്തത്വം ന ച സമ്ഭവതീശ്വരേ । യതസ് സങ്കല്പ്യതേ ബ്രഹ്മന് പൂജ്യപൂജാമയഃ ക്രമഃ
നിശ്ചിതമായ രൂപവും ശാന്തതയും ഈശ്വരനിൽ ഉണ്ടാകില്ല. കാരണം, പൂജ്യം, പൂജകൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ക്രമം മനസ്സിൽ സങ്കല്പിച്ചതാണല്ലാതെ യാഥാർത്ഥ്യമല്ല, ബ്രാഹ്മണാ.
പൂജ്യപൂജാവ്യവച്ഛിന്നോ ദേവോ ഽനിത്യോ ഽമലാത്മനഃ । സര്വശക്തേര് അനന്തസ്യ നേശ്വരത്വസ്യ ഭാജനമ്
പൂജയും പൂജകനുമൊക്കെ വേർതിരിക്കപ്പെടാതെ നിലകൊള്ളുന്ന ദൈവം ശുദ്ധമായ ആത്മാവിനായി സ്ഥിരമായതല്ല; അതു അനന്തവും സർവ്വശക്തനും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈശ്വരത്വമില്ലാത്ത സ്വഭാവത്തിനുള്ള പാത്രം അല്ല.
ത്രിജഗത്പ്രസൃതാച്ഛാച്ഛസംവിദ്രൂപസ്യ ചാത്മനഃ । നേശ്വരത്വാദ് ഋതേ ബ്രഹ്മന് വ്യപദേശോ ഽപി യുജ്യതേ
മൂന്നു ലോകത്തെയും വ്യാപിച്ച ശുദ്ധമായ ബോധസ്വഭാവമായ ആത്മാവിന്, 'ഇശ്വരൻ' എന്ന നിലയൊഴികെ മറ്റേതെങ്കിലും പേരോ വിശേഷണമോ യോജിക്കില്ല, മഹാത്മാവേ.
ദേശകാലപരിച്ഛിന്നോ യേഷാം സ്യാത് പരമേശ്വരഃ । അസ്മാകമ് ഉപദേശ്യാസ് തേ ന വിപശ്ചിദ് വിപശ്ചിതഃ
പരമേശ്വരൻ ദേശത്തിലും കാലത്തിലും പരിച്ഛേദിക്കപ്പെടുന്നവർക്കാണ് നമ്മൾ ഉപദേശിക്കേണ്ടത്; ജ്ഞാനികൾക്ക് ജ്ഞാനികൾ ഉപദേശം നൽകാറില്ല.
തദീയാം ദൃഷ്ടിമ് ഉത്സൃജ്യ തഥേമാമ് അവലമ്ബ്യ ച । സമസ് സ്വസ്ഥമനാശ് ശാന്തോ വീതരാഗോ നിരാമയഃ
അവരുടെ കാഴ്ചപ്പാട് ഉപേക്ഷിച്ച് ഇതു സ്വീകരിച്ച്, മനസ്സിൽ സമതയും ശാന്തിയും വെറുമൊരു നിരാസവും രോഗമില്ലായ്മയും നിലനിർത്തി, സമചിതനായി നിലകൊൾക.
കാര്യോപഹാരൈര് അഭിതോ യഥാപ്രാപ്തൈര് അഖിന്നധീഃ । ആത്മാനമ് അര്ചയംസ് തിഷ്ഠ സുഖദുഃഖശുഭാശുഭൈഃ
ലഭ്യമായ ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, മനസ്സിൽ ക്ഷീണം ഇല്ലാതെ, സുഖദു:ഖങ്ങൾക്കും ശുഭാശുഭങ്ങൾക്കും നടുവിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, സ്വന്തമായ ആത്മാവിനെ ആരാധിച്ചു നിലകൊൾക.
അധിഗതവതി സാധാവ് ഏവമ് ഏവാശു നൂനം ത്വയി തരലിതജീവം ജന്മദുഃഖാദി കിഞ്ചിത് । ന ലഗതി പരിശുദ്ധേ സര്വതസ് സ്ഫാടികാങ്ഗേ നവസദന ഇവാന്തര് നിഷ്കലങ്കേ കലങ്കഃ
നന്മയിലേക്ക് ഈ ശുദ്ധി കൈവരിച്ചാൽ, മനസ്സ് സമാധാനമായവർക്കു ജനനവും ദു:ഖവും പോലെയുള്ളതൊന്നും ഇനി ചേർക്കാറില്ല. പുതിയതും പാളിയതുമില്ലാത്ത സ്ഫടികം പോലെ ഉള്ളിൽ ഒരു കളങ്കം പോലും പതിയാറില്ലല്ലോ, അതുപോലെയാണ്.
ശിവഃ കിമ് ഉച്യതേ ദേവ പരം ബ്രഹ്മ കിമ് ഉച്യതേ । ആത്മാ കിമ് ഉച്യതേ വാപി പരമാത്മാ കിമ് ഉച്യതേ
ശിവൻ എന്നത് എന്താണ്, പരബ്രഹ്മം എന്നത് എന്താണ്, ആത്മാവ് എന്നത് എന്താണ്, പരമാത്മാവ് എന്നത് എന്താണ്?
തത് സത് കിഞ്ചിന് നകിഞ്ചിച് ച ശൂന്യം വിജ്ഞാനമ് ഏവ ച । ഇത്യാദിഭേദോ ഭഗവംസ് ത്രിലോകേശ കിമ് ഉച്യതേ
അത്, സത്, എന്തോ, ഒന്നുമില്ല, ശൂന്യം, ബോധം എന്നിങ്ങനെ പലതരം പേരുകൾ പറയപ്പെടുന്നത്, ഭഗവൻ, മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും നാഥാ, ഇതെല്ലാം എന്താണ് അർത്ഥം?
അനാദ്യന്തമ് അനാഭാസം സത് കിഞ്ചിദ് ഇഹ വിദ്യതേ । ഇന്ദ്രിയാണാമ് അനാഭാസാദ് യന് നകിഞ്ചിദ് ഇവ സ്ഥിതമ്
ഇവിടെ ആരംഭവും അവസാനവും ഇല്ലാത്തതും, രൂപമില്ലാത്തതും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കു കാണാനാവാത്തതും, അതിനാൽ ഒന്നുമില്ലെന്നതുപോലെയായി നിലകൊള്ളുന്നതും ഒന്നുണ്ട്.
യദ് ഇന്ദ്രിയാണാം ബുദ്ധ്യാദിയുക്താനാമ് അപ്യ് അദൃശ്യതാമ് । ഗതം തത് കഥമ് ഈശാന വദ കേനാവഗമ്യതേ
പ്രഭോ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും ബുദ്ധിയും മറ്റൊക്കെയും കാണാനാവാത്തതായിപ്പോയാൽ, അപ്പോഴെങ്ങനെ അതിനെ അറിയാൻ കഴിയും? ഏത് മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ അതിനെ ഗ്രഹിക്കാമെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
യോ മുമുക്ഷുര് അവിദ്യാംശഃ കേവലം നാമ സാത്ത്വികഃ । സാത്ത്വികൈര് ഏവ സോ ഽവിദ്യാഭാഗൈശ് ശാസ്ത്രാദിനാമഭിഃ
മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, അൽപം അജ്ഞാനം മാത്രമേ അവനിൽ ശേഷിക്കൂ, ഭൂരിപക്ഷം ശുദ്ധിയുള്ളവനാണ്. അജ്ഞാനമില്ലാത്ത ശാസ്ത്രാദികൾ പോലുള്ള ശുദ്ധമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അവൻ ആ ശേഷിച്ച അജ്ഞാനഭാഗം നീക്കം ചെയ്യുന്നു.
അവിദ്യാം ശ്രേഷ്ഠയാശ്രേഷ്ഠാം ക്ഷാലയന്ന് ഇഹ തിഷ്ഠതി । മലം മലേനാപഹരന് യുക്തിജ്ഞോ രജകോ യഥാ
അവൻ ഇവിടെ ഇരുന്നു, ഉത്തമവും അധമവുമായ അജ്ഞാനം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; പരിചയമുള്ള ഒരു വസ്ത്രധോവുകാരൻ മറ്റൊരു മല ഉപയോഗിച്ച് മല നീക്കുന്നതുപോലെ.
കാകതാലീയവത് പശ്ചാദ് അവിദ്യാക്ഷയ ആഗതേ । പ്രപശ്യത്യ് ആത്മനൈവാത്മാ സ്വഭാവസ്യൈഷ നിശ്ചയഃ
കാക്കയും താളപ്പഴവും യാദൃശ്ചികമായി കൂടിവരുന്നതുപോലെ, അജ്ഞാനത്തിന്റെ നാശം സംഭവിച്ചാൽ, ആത്മാവ് സ്വയം തന്നെ കാണുന്നു; അതാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം.
യഥാ കഥഞ്ചിദ് അങ്ഗാരം നിഘൃഷ്യ ക്ഷാലയഞ് ശിശുഃ । കരനൈര്മല്യമ് ആപ്നോതി കാര്ഷ്ണ്യാങ്ഗാരക്ഷയേ യഥാ
ഒരു കുഞ്ഞ് എങ്ങനെയെങ്കിലും ഒരു കറുത്ത കല്ല് ഉരിച്ച് കഴുകുമ്പോൾ, ആ കല്ലിന്റെ കറുപ്പ് മാറിയാൽ അവന്റെ കൈകൾ ശുദ്ധമാകുന്നതുപോലെ,
യഥാ കഥഞ്ചിച് ഛാസ്ത്രാഢ്യൈര് ഭാഗൈര് ഭാഗം വിചാരയന് । സാത്ത്വികൈസ് താമസം നാശാദ് ദ്വയോര് ആത്മോദയസ് തഥാ
അങ്ങനെ തന്നെ, ശുദ്ധമായ ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ കൊണ്ടു അശുദ്ധമായ ഭാഗങ്ങളെ എങ്ങനെയെങ്കിലും ആലോചിച്ചാൽ, ശുദ്ധിയും അശുദ്ധിയും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ആത്മാവിന്റെ പ്രകാശം ഉദിക്കുന്നു.
പശ്യത്യ് ആത്മാനമ് ആത്മൈവ വിചാരയതി ചാത്മനാ । ആത്മൈവാസ്തീഹ നാവിദ്യാവിദ്യാവിദ്യാക്ഷയം വിദുഃ
ആത്മാവു തന്നെ കാണുന്നു, ആത്മാവു തന്നെ അന്വേഷിക്കുന്നു; ഇവിടെ ആത്മാവു മാത്രമേയുള്ളൂ — അജ്ഞാനം ഇല്ല. ജ്ഞാനികൾക്ക് അജ്ഞാനത്തിന്റെ നാശം അജ്ഞാനമായതായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
യാവത് കിഞ്ചിദ് ഇദം വസ്തു നാനേവാത്മാവഗമ്യതേ । ക്രമാ ഗുരൂപദേശാദ്യാ നാത്മജ്ഞാനസ്യ കാരണമ്
ഇവിടെ ഏതെങ്കിലും ഒരു വസ്തു ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആത്മാവിനെ അദ്വൈതമായി തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല. ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശം പോലുള്ള ക്രമപദ്ധതികൾ ആത്മജ്ഞാനത്തിന് കാരണം അല്ല.
ഗുരുര് ഹീന്ദ്രിയവൃന്ദാത്മാ ബ്രഹ്മ സര്വേന്ദ്രിയക്ഷയാത് । യദ് വസ്തു യത്ക്ഷയപ്രാപ്യം തത് തസ്മിന് സതി നാപ്യതേ
ഗുരു എന്നത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ആന്തരികം, ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്. എല്ലായിനം ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ലയിച്ചാൽ, അവയുടെ ലയത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്നതെന്തെങ്കിലും, അതിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിലനിൽക്കാറില്ല.
അകാരണാ അപി പ്രാപ്താ ഭൃശം കാരണതാം ദ്വിജ । ക്രമാ ഗുരൂപദേശാദ്യാ ആത്മജ്ഞാനസ്യ സിദ്ധയേ
ഹേതുവില്ലാതെയും ലഭിച്ച ജ്ഞാനം, ദ്വിജൻ, ശക്തമായ ഒരു കാരണംപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശവും മറ്റു മാർഗ്ഗങ്ങളും ക്രമമായി അനുഭവിച്ചാൽ, ആത്മജ്ഞാനം സിദ്ധിയിലേക്കെത്തുന്നു.
ക്രമേ ഗുരൂപദേശാനാം പ്രവൃത്തേ ശിഷ്യബോധതഃ । അനിര്ദേശ്യോ ഽപ്യ് അദൃശ്യോ ഽപി സ്വയമ് ആത്മാ പ്രസീദതി
ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ ക്രമമായി മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ, ശിഷ്യൻ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, നിർവചിക്കാനോ കാണാനോ കഴിയാത്ത ആത്മാവ് തന്നെ സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
ശാസ്ത്രാര്ഥൈര് ബുധ്യതേ നാത്മാ ഗുരോര് വാചാ ന ചാനഘ । ബുധ്യതേ സ്വയമ് ഏവൈഷ സ്വബോധവശതസ് സ്വതഃ
ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥങ്ങൾ കൊണ്ടോ ഗുരുവിന്റെ വാക്കുകൾ കൊണ്ടോ ആത്മാവ് മനസ്സിലാകുന്നില്ല, പാപരഹിതനേ. അതു സ്വയം, സ്വന്തം ബോധത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ മാത്രം, മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നു.
ഗുരൂപദേശശാസ്ത്രാര്ഥൈര് വിനാ ചാത്മാ ന ബുധ്യതേ । ഏതത്സംയോഗസത്തൈവ സ്വാത്മജ്ഞാനപ്രകാശിനീ
ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശവും ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥവും ഇല്ലാതെ ആത്മാവിനെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല; ഈ രണ്ടിന്റെയും ഐക്യം ഉണ്ടാകുമ്പോഴാണ് സ്വാത്മജ്ഞാനം തെളിഞ്ഞ് കാണുന്നത്.
ഗുരുശാസ്ത്രാര്ഥശിഷ്യാണാം ചിരസംയോഗസത്തയാ । അഹനീവ ജനാചാര ആത്മജ്ഞാനം പ്രവര്തതേ
ഗുരു, ശാസ്ത്രം, ശിഷ്യൻ എന്നിവരുടെ ദീർഘകാല ഐക്യത്തിൽപോലെയാണ്, ദിവസവും മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിൽ ആത്മജ്ഞാനം ഉദയിക്കുന്നത്, പകലെത്തുന്നതുപോലെ.