നിഷ്കലം സകലം ചൈവ ദേഹസ്ഥം വ്യോമചാരിണമ് । അരഞ്ജിതം രഞ്ജിതം ച നിത്യമ് അങ്ഗാങ്ഗസംവിദാ
ഭാഗങ്ങളില്ലാത്തവനായി, ഭാഗങ്ങളോടുകൂടിയവനായി, ശരീരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനായി, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനായി, വർണ്ണമില്ലാത്തവനായി, വർണ്ണമുള്ളവനായി, എല്ലായ്പ്പോഴും ബോധത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും വസിക്കുന്നവനായി ശിവനെ ധ്യാനിക്കണം.
മനോമനനശക്തിസ്ഥം പ്രാണാപാനാന്തരോദിതമ് । ഹൃത്കണ്ഠതാലുമധ്യസ്ഥം ഭ്രൂനാസാപുടപീഠഗമ്
ചിന്തയും നിരീക്ഷണശക്തിയും ഉള്ളതിൽ വസിക്കുന്നതെയും, ശ്വാസോച്ച്വാസങ്ങൾക്കിടയിൽ വെളിപ്പെടുന്നതെയും, ഹൃദയം, കണ്ഠം, താലു എന്നിവയുടെ നടുവിൽ ഇരിക്കുന്നതെയും, കണ്മുനയും മൂക്കിന്റെ തുളയുമിടയിലെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്കെത്തുന്നതെയും ധ്യാനിക്കണം.
ഷട്ത്രിംശത്പദകോടിസ്ഥമ് ഉന്മനാന്തദശാതിഗമ് । കുര്വന്തമ് അന്തശ് ശബ്ദാദീംശ് ചോദയന്തം മനഃഖഗമ്
മുപ്പത്താറു തത്ത്വങ്ങളുടെ മുകളിലിരുന്ന്, പത്തു മനോനിശ്ചലാവസ്ഥകളെ അതിക്രമിച്ച്, അകത്തുള്ള ശബ്ദാദികളെ ഉണർത്തുകയും, മനസ്സെന്ന പക്ഷിയെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണത്.
വികല്പിന്യ് അവികല്പേ ച ത്രിവിധേ വാക്പഥേ സ്ഥിതമ് । തിലേ തൈലമ് ഇവാങ്ഗേഷു സര്വേഷ്വ് ഏവാന്തര് ആശ്രിതമ്
വിചാരമുള്ളതിലും, വിചാരമില്ലാത്തതിലും, ഇരു സ്വഭാവം കലർന്നതിലും ഉള്ള വാക്കിന്റെ മൂന്നു വഴികളിലും നിലകൊള്ളുന്നു; എള്ളിനുള്ളിലെ എണ്ണപോലെ എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും അതിനകം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
കലാകലങ്കരഹിതം കലിതം കലനാഗണൈഃ । ഏകദേശേ സ്വഹൃത്പദ്മേ സര്വദേഹേ ച സംസ്ഥിതമ്
കാലത്തിന്റെ അളക്കലും കലയുടെ മായയും ഇല്ലാത്തതും, അനേകം ഭേദങ്ങളുമായി ബന്ധമുള്ളതുമായത്, സ്വന്തം ഹൃദയത്തിലെ കമലത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുകയും, മുഴുവൻ ശരീരത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ചിന്മാത്രമ് അമലാഭാസം കലാകലനകല്പനമ് । പ്രത്യക്ഷദൃശ്യം സര്വത്ര സ്വാനുഭൂതിമയാത്മകമ്
നിർമലമായ ബോധം, കറയില്ലാത്ത പ്രകാശം, എല്ലാ കണക്കുകളും ഭാവനകളും അതിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്; എല്ലായിടത്തും നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാവുന്നതും, സ്വാനുഭവം തന്നെയാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവം.
പ്രത്യക്ചേതനമ് ആത്മീയമ് ആത്മത്വേന പുരസ്സ്ഥിതമ് । പദാര്ഥതാമ് ഉപേത്യാശു ക്ഷണാദ് ദ്വിത്വമ് ഇവാഗതമ്
എന്റെ ഉള്ളിലെ ബോധം, അതായത് എന്റെ ആത്മാവ്, എന്റെ മുന്നിൽ തന്നെ ആത്മാവായി നിലകൊള്ളുന്നു. അതു വേഗത്തിൽ ഒരു വസ്തുവിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് രണ്ടായി തോന്നുന്നു.
സഹസ്തപാദാവയവസ് സകേശനഖദന്തകഃ । സ്വദേഹോ ഽഹം ചിദാഭാസോ ദേവോ ഽയമ് ഇതി ഭാവയേത്
കൈകളും കാലുകളും അവയുടെ അവയവങ്ങളും, മുടിയും നഖവും പല്ലുകളും ഉള്ള ഈ ശരീരം, ബോധത്തിന്റെ പ്രതിഫലനം തന്നെയാണ്. ഈ ദേഹം തന്നെയാണ് ഞാൻ, ഈ ദൈവം തന്നെയാണ് ഞാൻ എന്ന് ഒരാൾ ആലോചിക്കണം.
വിചിത്രാശ് ശക്തയോ ബഹ്വ്യോ നാനാചാരാ മനോദൃശാമ് । ഉപാസതേ മാം മാനസ്യഃ പത്ന്യോ വരമ് ഇവോത്തമമ്
നാനാഭാവങ്ങളുള്ള, പലവിധ സ്വഭാവങ്ങളുള്ള, മനസ്സിൽ കാണപ്പെടുന്ന അനേകം ശക്തികൾ, മനസ്സിന്റെ ഉടമയായ എന്നെ, ഭാര്യമാർ ഉത്തമഭർത്താവിനെ ആദരിക്കുന്നതുപോലെ ആരാധിക്കുന്നു.
മനോ മേ ദ്വാരപാലോ ഽയമ് നിവേദിതജഗത്ത്രയഃ । ചിന്തേയം മേ പ്രതീഹാരീ പുരസ്സ്ഥാ ശുദ്ധരൂപിണീ
ഈ മനസ്സാണ് എന്റെ വാതിൽരക്ഷകൻ, ലോകത്രയവും സമർപ്പിച്ചവൻ. എന്റെ മുന്നിൽ ശുദ്ധരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഈ പ്രതിഫലനമാണ് എന്റെ മറ്റൊരു വാതിൽരക്ഷകയെന്ന് ഞാൻ ചിന്തിക്കണം.
ശക്തിര് മമാങ്ഗഗാ ബുദ്ധിഃ ക്രിയാ ചൈവാപരാങ്ഗഗാ । ജ്ഞാനാനി ച വിചിത്രാണി ഭൂഷണാന്യ് അങ്ഗഗാനി മേ
എന്റെ ശരീരത്തിൽ ശക്തി നിലകൊള്ളുന്നു, ബുദ്ധി എന്നിൽ ഉണ്ട്, പ്രവർത്തി എന്നത് എന്റെ മറ്റൊരു ഭാഗമാണ്;色色മായ അറിവുകൾ എന്റെ അലങ്കാരങ്ങൾ പോലെ ശരീരത്തെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
കര്മേന്ദ്രിയാണി ദ്വാരാണി ബുദ്ധീന്ദ്രിയഗണോ ഽങ്ഗനാഃ । അയം സോ ഽഹമ് അനന്താത്മാ വ്യവച്ഛേദോജ്ഝിതശ് ചിതി
പ്രവർത്തനേന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്റെ വാതിലുകളാണ്, ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്റെ സഹചാരികളാണ്; ഇതാണ് ഞാൻ—അവസാനമില്ലാത്ത ആത്മാവ്, എല്ലാ പരിധികളിൽ നിന്നും സ്വതന്ത്രമായ ചൈതന്യം.
തിഷ്ഠാമി ഭരിതൈകാത്മാ പൂര്ണസ് സര്വാവപൂരകഃ । ഇതി ദേവീമ് ഉപാശ്രിത്യ സ്വച്ഛാമ് ആത്മചമത്കൃതിമ്
ഞാൻ ഏകാത്മാവിൽ നിറഞ്ഞു, പൂർണ്ണനും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചവനായി നിലകൊള്ളുന്നു; ഇങ്ങനെ, ശുദ്ധമായ ആത്മാവിന്റെ അത്ഭുതത്തിൽ ആശ്രയിച്ച്.
ദേവവത് പരിപൂര്ണോ ഽന്തര് അദീനാത്മാ ച തിഷ്ഠതി । നാസ്തമ് ഏതി ന ചോദേതി ന തുഷ്യതി ന തപ്യതേ
ദേവനെപ്പോലെ, ഉള്ളിൽ പൂർണ്ണനായി, ക്ഷയമില്ലാതെ ഒരാൾ നിലകൊള്ളുന്നു; അവൻ അസ്തമിക്കുകയോ ഉദിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല, സന്തോഷിക്കുകയോ ദുഃഖിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല.
ന തൃപ്തിം ന ക്ഷുധം യാതി നാഭിവാഞ്ഛതി നോജ്ഝതി । സമസ് സമസമാചാരസ് സമാഭാസസ് സമാകൃതിഃ
അവന് തൃപ്തിയും വിശപ്പും അനുഭവിക്കാറില്ല; ആഗ്രഹമോ വെറുപ്പോ ഇല്ല. എല്ലായിടത്തും സമഭാവം പുലര്ത്തുന്നു, പെരുമാറ്റം ഒരുപോലെയാണ്, മുഖഭാവവും രൂപവും ഒരുപോലെയാണ്.
സോമ്യതാമ് അലമ് ആയാതസ് സമന്താത് സുന്ദരാശയഃ । ആദേഹമ് ഏക ഏവാസാവ് അവ്യുച്ഛിന്നമഹാമതിഃ
അവന് പൂര്ണമായ സൌമ്യതയിലേക്കാണ് എത്തിയത്; എല്ലാ ദിശയിലും മനോഹരമായ മനസ്സാണ് അവനുള്ളത്. ഈ ശരീരത്തില് അവന് ഒരുത്തനായി മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു; അവന്റെ മഹത്തായ ബുദ്ധി ഒരിക്കലും മങ്ങുന്നില്ല.
ദേവാര്ചനം കരോത്യ് ഏവം ദീര്ഘദീര്ഘമ് അഹര്നിശമ് । ചിത്തത്ത്വാവലിതോ ദേഹോ ദേവോ ഽസ്യ പരികീര്തിതഃ
ഇങ്ങനെ, രാവും പകലും ദീര്ഘകാലം ദൈവാരാധന നടത്തുന്നു; മനസ്സിന്റെ സാരമായ ഈ ശരീരമാണ് അവന്റെ ദൈവം എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.
യഥാപ്രാപ്തേന സര്വേണ തമ് അര്ചയതി വസ്തുനാ । സമയാമലയാ ബുദ്ധ്യാ ചിന്മാത്രം ദേഹതത്പരമ്
ലഭ്യമായ എല്ലാം കൊണ്ടും അവന് ആ സത്യം ആരാധിക്കുന്നു; ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ശരീരത്തിലെ പരമമായ ചൈതന്യത്തെ ആദരിക്കുന്നു.
യഥാപ്രാപ്തക്രമോത്ഥേന സര്വാര്ഥേന സമര്ചയേത് । മനാഗ് അപി ന കര്തവ്യോ യത്നോ ഽത്രാപൂര്വവസ്തുനി
എന്ത് സംഭവിച്ചാലും അതത് ക്രമത്തിൽ സ്വാഭാവികമായി വരുന്നതിനെ ആദരിക്കണം; ഇതുവരെ ഉണ്ടായിട്ടില്ലാത്ത കാര്യങ്ങളിൽ ഒരു ചെറിയ ശ്രമം പോലും നടത്തേണ്ടതില്ല.
പ്രാതര് ധര്മേഹയാ നിത്യം തതോ ഽര്ഥക്രിയയാനഘ । കാമസംവേദനേനാഥ പൂജയേച് ചേതനം വിഭുമ്
പ്രതിദിനം പ്രഭാതത്തിൽ ധർമ്മം ആഗ്രഹിച്ച്, അതിന് ശേഷം ലോകകാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുകയും, അവസാനം ആഗ്രഹബോധത്തോടെ സർവ്വവ്യാപിയായ ചൈതന്യത്തെ ആരാധിക്കണം.
ഭക്ഷ്യഭോജ്യാന്നപാനേന നാനാവിഭവശാലിനാ । ശയനാസനയാനേന യഥാപ്തേനാര്ചയേച് ചിതിമ്
വിഭവസമൃദ്ധമായ ഭക്ഷ്യവും പാനീയവും, വിശ്രമം, ഇരിപ്പിടം, ലഭ്യമായ എല്ലാ സുഖസൗകര്യങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് മനസ്സിനെ ആദരിക്കണം.
കാന്താന്നപാനസമ്ഭോഗസംരമ്ഭാദിവിലാസിനാ । സുഖേന സര്വരൂപേണ സമ്ബുധ്യാത്മാനമ് അര്ചയേത്
സ്വാദിഷ്ടമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും, പ്രിയപ്പെട്ടവരോടുള്ള സുഖാനുഭവങ്ങളും, ഉല്ലാസകരമായ വിനോദങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ സുഖങ്ങളോടും ചേർന്ന് ഉണർന്നിരിക്കുന്ന ആത്മാവിനെ ആരാധിക്കണം.
ആധിവ്യാധിപരീതേന മോഹസംരമ്ഭശാലിനാ । സര്വോപദ്രവദുഃഖേന പ്രാപ്തേനാത്മാനമ് അര്ചയേത്
വ്യാധികളും രോഗങ്ങളും മനസ്സിലെ ഭ്രമവും ഉന്മാദവും, എല്ലാത്തരം ദുരിതങ്ങളും കഷ്ടപ്പാടുകളും വന്നാലും, അതിനിടയിൽ തന്നെ ആത്മാവിനെ ആദരിക്കണം.
സീമാന്തൈസ് സമ്പദാം ചൈവ ചേഷ്ടാനാം ജഗതസ് സ്ഥിതേഃ । മൃതജീവിതസത്ത്വൈശ് ച പ്രാപ്തൈര് ആത്മാനമ് അര്ചയേത്
സമ്പത്തിന്റെ അതിരുകളും പ്രവർത്തികളുടെ പരിധികളും ലോകത്തിന്റെ നിലനില്പിന്റെയും, മരിച്ചവരും ജീവനുള്ളവരും ബോധമുള്ളവരും ഉൾപ്പെടെ ലഭിക്കുന്നതെല്ലാം കൊണ്ടും ആത്മാവിനെ ആദരിക്കണം.
ദാരിദ്ര്യേണാഥ രാജ്യേന വാ പ്രവാഹാഗതാത്മനാ । വിചിത്രചേഷ്ടാപുഷ്പേണ ബുദ്ധ്വാത്മാനം സമര്ചയേത്
ദാരിദ്ര്യത്തിലൂടെയോ രാജത്വത്തിലൂടെയോ ജീവിതം ഒഴുകിക്കൊണ്ടുപോകുമ്പോഴും, വിവിധമായ പ്രവർത്തികളുടെ പുഷ്പങ്ങളാൽ ആത്മാവിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിനെ ആരാധിക്കണം.
നാനാകലഹകല്ലോലവലനോല്ലാസശാലിനാ । രാഗദ്വേഷവിലാസേന സോമ്യമ് ആത്മാനമ് അര്ചയേത്
നാനാഭേദങ്ങളുടെയും കലഹങ്ങളുടെയും തിരമാലകളും, ആസക്തിയും വെറുപ്പും നിറഞ്ഞ കളികളും ഉള്ളപ്പോഴും, സ്നിഗ്ധമായ ആത്മാവിനെ ആരാധിക്കണം.
സതാം ഹൃദയഹാരിണ്യാ രൂഢയാ ശശിശീതയാ । മൈത്ര്യാ മാധുര്യധര്മിണ്യാ ഹൃത്സ്ഥമ് ആത്മാനമ് അര്ചയേത്
സത്യസന്ധരായവരുടെ ഹൃദയം ആകർഷിക്കുന്നതും, ചന്ദ്രന്റെ തണുപ്പുപോലെയുള്ള മധുരമായ സൗഹൃദം ഹൃദയത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചവൻ, ഹൃദയത്തിൽ പാർക്കുന്ന ആത്മാവിനെ ആരാധിക്കണം.
ഭോഗാനാമ് അവിരുദ്ധാനാം നിഷിദ്ധാനാം ച സര്വദാ । ത്യാഗേന വാഥ രാഗേണ സ്വാത്മാനം ബുദ്ധമ് അര്ചയേത്
അനുവദിച്ചതോ നിരോധിച്ചതോ ആയ എല്ലാ ഭോഗങ്ങളെയും ഉപേക്ഷിച്ചോ അതിനോട് ആസക്തിയോടെ ആയാലും, ബോധം ലഭിച്ച ആത്മാവിനെ ആരാധിക്കണം.
ഈഹിതാനീഹിതൌഘേന യുക്തായുക്തമയാത്മനാ । ത്യക്തേനാര്തേന വാര്ഥ്യേന പ്രാപ്തേനാത്മാനമ് അര്ചയേത്
ഉദ്ദേശ്യപൂർവമായോ അന്യഥാ സംഭവിച്ചോ, യോഗ്യമായോ അയോഗ്യമായോ പ്രവർത്തികളിലൂടെ, ഉപേക്ഷിച്ചതോ പ്രയത്നത്തോടെ നേടിയതോ ലഭിച്ചതോ കൊണ്ടും ആത്മാവിനെ ആരാധിക്കണം.
നഷ്ടം നഷ്ടമ് ഉപേക്ഷേത പ്രാപ്തം പ്രാപ്തമ് ഉപാഹരേത് । നിര്വികാരതയൈതദ് ധി പരമാര്ചനമ് ആത്മനഃ
നഷ്ടമായത് നഷ്ടമായതായിട്ടു ഉപേക്ഷിക്കണം, ലഭിച്ചത് ലഭിച്ചതായിട്ടു സ്വീകരിക്കണം; ഇങ്ങനെ മാറ്റമില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് ആത്മാവിന്റെ പരമമായ ആരാധന.