സര്വത്ര ശ്രവണാകീര്ണം സര്വത്ര മനസാന്വിതമ് । സര്വതോ മനനാതീതം സര്വത്ര പരമം ശിവമ്
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും അതിന്റെ മഹത്വം കേൾക്കാം, എല്ലായിടത്തും മനസ്സോടെ അനുഭവിക്കാം; എല്ലായിടത്തും അതു ചിന്തയ്ക്ക് അതീതമാണ്, എല്ലായിടത്തും അതു പരമമായ ശുഭത്വമാണ്.
സര്വദാ സര്വകര്താരം സര്വസങ്കല്പിതാര്ഥദമ് । സര്വഭൂതാന്തരാലസ്ഥം സര്വം സര്വൈകസാധനമ്
എപ്പോഴും അതാണ് എല്ലാം ചെയ്യുന്നവൻ; മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊക്കെയും അതു നൽകുന്നു; എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉള്ളിൽ അതു നിലകൊള്ളുന്നു; എല്ലാം അതാണ്, എല്ലാറ്റിനും അതു ഏകമാർഗ്ഗമാണ്.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ ദേവേശമ് അര്ചയേദ് വിധിവത് തതഃ । വിധാനമ് അര്ചനസ്യേദം ശൃണു ബ്രഹ്മവിദാം വര
ഇങ്ങനെ ദേവാദിദേവനേ ചിന്തിച്ചശേഷം, നിർദ്ദേശിച്ച വിധത്തിൽ ആരാധിക്കണം; ആരാധനയുടെ വിധി ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
ദേവം സ്വസംവിദാത്മാനം നോപഹാരേണ പൂജയേത് । ന ദീപേന ന ധൂപേന ന പുഷ്പവിഭവാര്പണൈഃ
സ്വന്തം ബോധമാണ് ദേവൻ എന്നറിഞ്ഞാൽ, ഭക്തിക്ക് ഭോജനങ്ങൾ കൊണ്ടോ, വിളക്കുകൊണ്ടോ, ധൂപംകൊണ്ടോ, പുഷ്പസമൃദ്ധി അർപ്പിച്ചോ ആരാധിക്കേണ്ടതല്ല.
നാന്നദാനാദിദാനേന ന ചന്ദനവിലേപനൈഃ । ന ച കുങ്കുമകര്പൂരൈര് ഭോഗൈശ് ചിത്രൈര് ന ചേതരൈഃ
ഭക്ഷ്യദാനങ്ങളാലോ മറ്റേതെങ്കിലും ദാനങ്ങളാലോ, ചന്ദനവും, കുങ്കുമം, കർപ്പൂരം പോലുള്ള സുഗന്ധവസ്തുക്കളാലോ, വിവിധ ഭോഗങ്ങളാലോ, മറ്റേതെങ്കിലും വസ്തുക്കളാലോ ഇതിനെ ആരാധിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നിത്യമ് അക്ലേശലഭ്യേന ശീതലേനാവിനാശിനാ । ഏകേനൈവാമൃതേനൈഷ ബോധേന സ്വേന പൂജ്യതേ
എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന, ശീതളവും നശിക്കാത്തതുമായ അമൃതംപോലുള്ള സ്വന്തം ജ്ഞാനത്താൽ മാത്രം ഇതിനെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധിക്കാം.
ഏതദ് ഏവ പരം ധ്യാനം പൂജൈഷൈവ പരാ സ്മൃതാ । യദ് അനാരതമ് അന്തസ്സ്ഥശുദ്ധചിന്മാത്രവേദനമ്
ഇതുതന്നെയാണ് പരമമായ ധ്യാനം; ഈ ആരാധനയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായത് എന്ന് പറയുന്നു: അകത്തുള്ള ശുദ്ധമായ ചൈതന്യബോധം നിരന്തരം അറിയുന്നത്.
പശ്യഞ് ശൃണ്വന് സ്പൃശഞ് ജിഘ്രന്ന് അശ്നന് ഗച്ഛന് സ്വപഞ് ശ്വസന് । പ്രലപന് വിസൃജന് ഗൃഹ്ണഞ് ശുദ്ധസംവിന്മയോ ഭവേത്
കാണുമ്പോഴും, കേൾക്കുമ്പോഴും, തൊടുമ്പോഴും, നക്കുമ്പോഴും, ഭക്ഷിക്കുമ്പോഴും, നടക്കുമ്പോഴും, ഉറങ്ങുമ്പോഴും, ശ്വസിക്കുമ്പോഴും, സംസാരിക്കുമ്പോഴും, വിട്ടുവിടുമ്പോഴും, പിടിക്കുമ്പോഴും, ഒരാൾ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കും.
ധ്യാനാമൃതേന സമ്പൂജ്യസ് സ്വയമ് ആത്മായമ് ഈശ്വരഃ । പരമാസ്വാദയുക്തേന മുക്തേന കുസുമേഹിതൈഃ
സ്വയം ആത്മാവായ ഈ ഈശ്വരനെ ധ്യാനത്തിന്റെ അമൃതം കൊണ്ട്, പരമാനന്ദത്തോടെ, മോക്ഷസുഖത്തോടെ, ഇഷ്ടമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ആരാധിക്കണം.
ധ്യാനോപഹാര ഏവാത്മധ്യാനം ഹ്യ് അസ്യ സമീഹിതമ് । ധ്യാനമ് അര്ഘ്യം ച പാദ്യം ച ശുദ്ധസംവേദനാത്മകമ്
ആത്മധ്യാനമേ യഥാർത്ഥ അർപ്പണമാണ്; അതിനായി ധ്യാനമാണ് ചെയ്യേണ്ടത്, ധ്യാനമെന്നതുതന്നെ ശുദ്ധമായ ബോധംകൊണ്ടുള്ള പാദ്യവും അർഘ്യവും ആകുന്നു.
ധ്യാനസംവേദനം പുഷ്പം ധൂപം ദീപം പരം വിദുഃ । വിനാ തേനേതരേണായമ് ആത്മാ ലഭ്യത ഏവ നോ
ധ്യാനവും ബോധവും തന്നെയാണ് പരമമായ പുഷ്പവും ധൂപവും ദീപവും എന്നു ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു; ഇതില്ലാതെ മറ്റൊന്നുകൊണ്ടും ഈ ആത്മാവിനെ ലഭിക്കാനാവില്ല.
ധ്യാനാത് പ്രസാദമ് ആയാതസ് സര്വലോകസുഖശ്രിയമ് । അയമ് ആത്മാ മുനേ ഭുങ്ക്തേ ദേഹേ ഭൂപോ ഗൃഹേ യഥാ
ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് ദയയും എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും സന്തോഷസമ്പത്തും ഉണ്ടാകുന്നു; ഈ ആത്മാവ്, മഹർഷേ, ശരീരത്തിൽ രാജാവിന്റെ വീട്ടിൽപോലെ ആസ്വദിക്കുന്നു.
ധ്യാനേനാനേന സുമുനേ നിമേഷാംസ് തു ത്രയോദശ । പൂര്ണോ ഽപി പൂജയത്വ് ഈശം ഗോപ്രദാനം ലഭേത വൈ
മഹാനുഭാവനായ മഹർഷേ, ഈ ധ്യാനത്തിലൂടെ, ഒരാൾ പതിമൂന്ന് നിമിഷം മാത്രം ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചാലും, ഒരു പശുവിനെ ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ഉറപ്പായി ലഭിക്കും.
പൂജയിത്വാ നിമേഷാണാം ശതമ് ഏകമ് ഇതി പ്രഭുമ് । അശ്വമേധസ്യ യജ്ഞസ്യ ഫലമ് ആപ്നോതി മാനവഃ
ഒരു മനുഷ്യൻ നൂറ് നിമിഷം ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചാൽ, അശ്വമേധയാഗം നടത്തിയതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
ധ്യാനബല്യുപഹാരേണ സ്വയമ് ആത്മാനമ് ആത്മനാ । ഘടികാം പൂജയേദ് യസ് തു രാജസൂയം ലഭേത സഃ
ആത്മാവിനെ ആത്മാവിനാൽ തന്നെ ധ്യാനബലി അർപ്പിച്ച്, ഒരാൾ ഒരു ഘടിക സമയം ആരാധിച്ചാൽ, രാജസൂയയാഗത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
മധ്യാഹ്നപൂജനാദ് ഇത്ഥം രാജസൂയൈകലക്ഷഭാക് । ദിവസം പൂജയിത്വൈവം പരേ ധാമ്നി വസേന് നരഃ
ഇങ്ങനെ ഉച്ചയ്ക്ക് ആരാധിച്ചാൽ, രാജസൂയയാഗത്തിന്റെ പൂർണ്ണഫലം ലഭിക്കും; ഈ രീതിയിൽ ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ ആരാധിച്ചാൽ, ഒരാൾ പരമധാമത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു.
ഏഷോ ഽസൌ പരമോ യോഗ ഏഷാ സാ പരമാ ക്രിയാ । ബാഹ്യസമ്പൂജനം പ്രോക്തമ് ഏതദ് ഉത്തമമ് ആത്മനഃ
ഇതാണ് പരമമായ യോഗം, ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പ്രവർത്തി. പുറത്തു കാണിക്കുന്ന ആരാധനയാണിത്, ആത്മാവിനായി ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായതും.
ഏതത് പവിത്രമ് അഖിലാഘവിനാശഹേതും യസ് ത്വ് ആചരിഷ്യതി നരഃ ക്ഷണമ് അപ്യ് അഖിന്നഃ । തം വന്ദയിഷ്യതി സുരാസുരലോകപൂഗഃ പ്രാപ്താസ്പദം ജഗതി മാമ് ഇവ ലോകസാരമ്
ആ ശുദ്ധവും എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്ന ഈ ആചരണം ഒരു നിമിഷം പോലും ക്ഷീണം കൂടാതെ ആചരിക്കുന്നവനെ, ലോകത്തിലെ എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും, ഞാൻ പോലെ തന്നെ, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തിച്ചവനെന്നു ആദരിക്കും.
പാവനം പാവനാനാം യദ് യത് സര്വതമസാം ക്ഷയഃ । തദ് ഇദാനീം പ്രവക്ഷ്യേ ഽഹമ് അന്തഃപൂജനമ് ആത്മനഃ
എല്ലാ ശുദ്ധീകരണങ്ങളിൽ നിന്നും ഏറ്റവും വിശുദ്ധവും, എല്ലാ അഗ്നികൾക്കും അവസാനം വരുത്തുന്നതുമായ ആത്മാവിന്റെ ആന്തരികാരാധനയെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കാം.
ഗച്ഛതസ് തിഷ്ഠതശ് ചൈവ ജാഗ്രതസ് സ്വപതോ ഽപി വാ । സര്വാചാരവതഃ പൂജാ നിത്യധ്യാനാത്മികാ ത്വ് ഇയമ്
നടക്കുമ്പോഴും, നിൽക്കുമ്പോഴും, ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും, ഉറങ്ങുമ്പോഴും, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളിലും ഈ ആരാധന, എന്നേക്കും ധ്യാനമായിട്ടുള്ളതാകുന്നു.
നിത്യമ് ഏവ ശരീരസ്ഥമ് ഇദം ധ്യായേത് പരം ശിവമ് । സര്വപ്രത്യയകര്താരം സ്വയമ് ആത്മാനമ് ആത്മനാ
എപ്പോഴും ശരീരത്തിനുള്ളിൽ അതിയായ മംഗളമായ ആത്മാവിനെ, സ്വയം തന്നെ, എല്ലാ അനുഭവങ്ങൾക്കും കാരണം ആകുന്ന ആത്മാവിനെ, മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം.
ശയാനമ് ഉത്ഥിതം ചൈവ വ്രജന്തമ് അഥ വാ സ്ഥിതമ് । സ്പൃശന്തമ് അഭിതസ് സ്പര്ശാംസ് ത്യജന്തമ് അഥ വാഭിതഃ
കിടക്കുമ്പോഴും എഴുന്നേൽക്കുമ്പോഴും നടക്കുമ്പോഴും നിൽക്കുമ്പോഴും, ചുറ്റും വസ്തുക്കളെ സ്പർശിക്കുമ്പോഴും അവയെ വിട്ടുവിടുമ്പോഴും, മനസ്സിൽ ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കണം.
ഭുഞ്ജാനം സന്ത്യജന്തം ച ഭോഗാന് ആഭോഗപീവരാന് । ബാഹ്യാര്ഥഗണകര്താരം സര്വകാര്യസ്വരൂപദമ്
സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുമ്പോഴും ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോഴും, പുറത്തുള്ള വസ്തുക്കളിൽ ലയിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും രൂപമായ ആത്മാവിനെ തിരിച്ചറിയണം.
ദേഹലിങ്ഗേശ്വരാന്തസ്സ്ഥം ത്യക്തലിങ്ഗാന്തരാദികഃ । യഥാപ്രാപ്താര്ഥസംവിത്ത്യാ ബോധലിങ്ഗം പ്രപൂജയേത്
ശരീരത്തിലെ അന്തര്യാമിയായിരിക്കുന്നതിനെ, മറ്റ് ആന്തരിക ലക്ഷണങ്ങൾ എല്ലാം വിട്ട്, ലഭിക്കുന്നതെല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, ജ്ഞാനത്തിന്റെ ചിഹ്നത്തെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം.
പ്രവാഹാപതിതാര്ഥസ് തു സമ്ബോധസ്നാനശുദ്ധിമാന് । നിത്യാവബോധാര്ഹണയാ ബോധലിങ്ഗം പ്രപൂജയേത്
വിഷയങ്ങളുടെ ഒഴുക്കിൽ ഒഴുകിപ്പോയ മനസ്സുള്ളവൻ, ഉണർവിന്റെ സ്നാനത്തിൽ ശുദ്ധനായവൻ, എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ബോധത്തിന്റെ ചിഹ്നത്തെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.
ആദിത്യഭാവനാഭോഗഭാവിതാമ്ബരഭാസ്കരമ് । ശശാങ്കഭാവനാഭോഗഭാവിതേന്ദും സദോദിതമ്
സൂര്യനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടുള്ള അഭ്യാസത്തിൽ ആകാശത്ത് പ്രകാശിക്കുന്ന സൂര്യനെയും, ചന്ദ്രനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടുള്ള അഭ്യാസത്തിൽ എപ്പോഴും ഉദിച്ചിരിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെയും, അവൻ മനസ്സിൽ നിരന്തരം ചിന്തിക്കണം.
പ്രതിഭാതപദാര്ഥൌഘനിത്യാവഗതസംവിദമ് । ദ്വാരൈര് വഹന്തം ശാരീരൈര് മുഖേ പ്രാണസ്വരൂപിണമ്
മനസ്സിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന അനേകം വസ്തുക്കളെ എല്ലായ്പ്പോഴും അറിയുന്ന ബോധത്തെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെന്ന വാതിലുകൾ വഴി വായിലൂടെ ശ്വാസരൂപത്തിൽ ജീവശക്തിയെ കൊണ്ടുപോകുന്നതായി അവൻ ധ്യാനിക്കണം.
രസീകൃതരസം പ്രാണസ്വാന്തോദാത്തതുരങ്ഗമമ് । പ്രാണാപാനരഥാരൂഢം ഗൂഢമ് അന്തര്ഗുഹാശയമ്
രസത്തെ ആസ്വദിക്കുന്നതും, ഹൃദയത്തിനുള്ളിൽ ഉന്നതമായ കുതിരപോലെ ശ്വാസോച്ഛ്വാസങ്ങളെന്ന രഥത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നതും, അകത്തുള്ള ഗുഹയിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുമായ ജീവശക്തിയെ അവൻ മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം.
ജ്ഞാതാരം ജ്ഞേയദൃഷ്ടീനാം കര്താരം സര്വകര്മണാമ് । ഭോക്താരം സര്വഭോജ്യാനാം സ്മര്താരം സര്വസംവിദാമ്
അവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനെയും, എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും കാരണനായവനെയും, എല്ലാ അനുഭവങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവനെയും, എല്ലാ ബോധങ്ങൾ ഓർക്കുന്നവനെയും മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം.
സമ്യക്സംവിദിതാങ്ഗൌഘം ഭവഭാവനഭാവിതമ് । ആഭാസഭാസനം ഭൂരി സര്വഗം ചിന്തയേച് ഛിവമ്
അവന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ എല്ലാം ബോധത്തിന്റെ രൂപങ്ങളാണെന്ന് വ്യക്തമായി അറിയപ്പെടുന്നവനെയും, സത്വത്തിന്റെ ധ്യാനത്തിലൂടെ രൂപം കൊണ്ടവനെയും, എല്ലാ ഭാസങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവനെയും, സമൃദ്ധിയുള്ളവനെയും എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവനെയും ശിവനെ മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കണം.