ചിദ്രൂപം സൂര്യലക്ഷാഭം സമസ്താഭാസഭാസനമ് । അന്തസ്സ്ഥചിത്പ്രകാശം സ്വമ് അഹന്താസാരമ് ആശ്രയേത്
സ്വന്തം 'ഞാൻ' എന്ന ബോധത്തിന്റെ സാരത്തിൽ ആശ്രയിക്കണം; അത് ചിതിന്റെ സ്വരൂപം, ലക്ഷക്കണക്കിന് സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളത്, എല്ലാം തെളിയിക്കുന്ന പ്രകാശം, ഉള്ളിൽ തെളിയുന്ന ബോധത്തിന്റെ വെളിച്ചം.
അപാരപരമാകാശവിപുലാഭോഗകന്ധരമ് । അനന്താധസ്പദാകാശകോശപാദസരോരുഹമ്
അത് അപ്പാരമായ പരമാകാശത്തിൽ വ്യാപിച്ച വലിയ കഴുത്താണ്; അതിന്റെ പാദങ്ങൾ അനന്തമായ താഴെയുള്ള ആകാശത്തിന്റെ അടിത്തറയിൽ വിരിയുന്ന കമലപൂവുപോലെയാണ്.
അനന്തദിക്തടാഭോഗഭുജമണ്ഡലമണ്ഡിതമ് । നാനാവിധമഹാലോകഗൃഹീതപരമായുധമ്
അനന്തമായും അളവറ്റതുമായ കൈകളുടെ വലയത്തോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനും, അനേകം മഹത്തായ ലോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പരമായായ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമാക്കിയവനും ആയിരിക്കുന്നു.
ഹൃത്കോശകോണവിശ്രാന്തബ്രഹ്മാണ്ഡൌഘപരമ്പരമ് । പ്രകാശപരമാകാശപാരഗാപാരവിഗ്രഹമ്
ഹൃദയത്തിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള ഗുഹയുടെ ഒരു കോണിൽ വിശ്രമിച്ച്, ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ അനന്ത ശ്രേണികളിലൂടെ വ്യാപിച്ചുപിടിച്ച്, പ്രകാശത്തിന്റെ അന്ത്യവും പരമാകാശത്തിന്റെ അതിരുകളും താണ്ടിയ രൂപം അതിന് ഉണ്ട്.
ബ്രഹ്മേന്ദ്രഹരിരുദ്രേശപ്രമുഖാമ് അമരാദികാമ് । ഇമാം ഭൂതശ്രിയം തസ്യ രോമാലീം പരിചിന്തയേത്
ബ്രഹ്മാവും ഇന്ദ്രനും ഹരിയും രുദ്രനും മറ്റ് പ്രധാന അമരന്മാരും പോലും ഈ സകലഭൂതങ്ങളുടെ മഹിമയെ, അവന്റെ ശരീരത്തിലെ ഒരു രോമം മാത്രമായി കരുതേണ്ടതാണ്.
വിവിധാരമ്ഭകാരിണ്യസ് ത്രിജഗദ്യന്ത്രരജ്ജവഃ । ഇച്ഛാദ്യാശ് ശക്തയസ് സര്വാശ് ചിന്തനീയാശ് ശരീരഗാഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ യന്ത്രത്തിന്റെ തണ്ടുകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇച്ഛാദി എല്ലാ ശക്തികളും ശരീരത്തിനുള്ളിലാണെന്ന് മനസ്സിൽ ആലോചിക്കണം.
അനന്തൈകപദാധാരസ് സത്താമാത്രൈകവിഗ്രഹഃ । വിവര്തിതജഗജ്ജാലഃ കാലോ ഽസ്യ ദ്വാരപാലകഃ
അനന്തമായ ഏകത്വം അടിസ്ഥാനമാക്കി, അതിന്റെ രൂപം വെറും സത്തയാണ്; ഈ വിശാലമായ ലോകജാലം അതിന്റെ മാറ്റമാണ്, കാലം അതിന്റെ വാതില്പാലകനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സശൈലഭുവനാഭോഗമ് ഇദം ബ്രഹ്മാണ്ഡമണ്ഡലമ് । ദേഹകോണേ ഽസ്യ കസ്മിംശ്ചിത് സ്വാങ്ഗാവയവതാം ഗതമ്
പർവ്വതങ്ങളോടും ലോകങ്ങളോടും കൂടിയ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം, അവന്റെ ശരീരത്തിലെ ഏതോ ഒരു കോണിൽ, അവന്റെ തന്നെ ഒരു അവയവമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
വിചിന്തയേന് മഹാദേവം സഹസ്രചരണേക്ഷണമ് । സഹസ്രശിരസം ശാന്തം സഹസ്രഭുജഭൂഷണമ്
നാം മഹാദേവനെ ധ്യാനിക്കണം; ആയിരം കാലുകളും കണ്ണുകളും ഉള്ളവനായി, ആയിരം തലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനായി, സമാധാനമായി, ആയിരം കൈകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനായി.
സര്വത്രേക്ഷണശക്ത്യാഢ്യം സര്വതോ ഘ്രാണശക്തിഗമ് । സര്വത്ര സ്പര്ശനമയം സര്വതോ രസനാന്വിതമ്
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും കാണാനുള്ള ശക്തിയുള്ളവനായി, എല്ലായിടത്തും ഘ്രാണശക്തി നിറഞ്ഞവനായി, എല്ലായിടത്തും സ്പർശം നിറഞ്ഞവനായി, എല്ലായിടത്തും രുചിയുള്ളവനായി.
സര്വത്ര ശ്രവണാകീര്ണം സര്വത്ര മനസാന്വിതമ് । സര്വതോ മനനാതീതം സര്വത്ര പരമം ശിവമ്
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും അതിന്റെ മഹത്വം കേൾക്കാം, എല്ലായിടത്തും മനസ്സോടെ അനുഭവിക്കാം; എല്ലായിടത്തും അതു ചിന്തയ്ക്ക് അതീതമാണ്, എല്ലായിടത്തും അതു പരമമായ ശുഭത്വമാണ്.
സര്വദാ സര്വകര്താരം സര്വസങ്കല്പിതാര്ഥദമ് । സര്വഭൂതാന്തരാലസ്ഥം സര്വം സര്വൈകസാധനമ്
എപ്പോഴും അതാണ് എല്ലാം ചെയ്യുന്നവൻ; മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊക്കെയും അതു നൽകുന്നു; എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉള്ളിൽ അതു നിലകൊള്ളുന്നു; എല്ലാം അതാണ്, എല്ലാറ്റിനും അതു ഏകമാർഗ്ഗമാണ്.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ ദേവേശമ് അര്ചയേദ് വിധിവത് തതഃ । വിധാനമ് അര്ചനസ്യേദം ശൃണു ബ്രഹ്മവിദാം വര
ഇങ്ങനെ ദേവാദിദേവനേ ചിന്തിച്ചശേഷം, നിർദ്ദേശിച്ച വിധത്തിൽ ആരാധിക്കണം; ആരാധനയുടെ വിധി ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
ദേവം സ്വസംവിദാത്മാനം നോപഹാരേണ പൂജയേത് । ന ദീപേന ന ധൂപേന ന പുഷ്പവിഭവാര്പണൈഃ
സ്വന്തം ബോധമാണ് ദേവൻ എന്നറിഞ്ഞാൽ, ഭക്തിക്ക് ഭോജനങ്ങൾ കൊണ്ടോ, വിളക്കുകൊണ്ടോ, ധൂപംകൊണ്ടോ, പുഷ്പസമൃദ്ധി അർപ്പിച്ചോ ആരാധിക്കേണ്ടതല്ല.
നാന്നദാനാദിദാനേന ന ചന്ദനവിലേപനൈഃ । ന ച കുങ്കുമകര്പൂരൈര് ഭോഗൈശ് ചിത്രൈര് ന ചേതരൈഃ
ഭക്ഷ്യദാനങ്ങളാലോ മറ്റേതെങ്കിലും ദാനങ്ങളാലോ, ചന്ദനവും, കുങ്കുമം, കർപ്പൂരം പോലുള്ള സുഗന്ധവസ്തുക്കളാലോ, വിവിധ ഭോഗങ്ങളാലോ, മറ്റേതെങ്കിലും വസ്തുക്കളാലോ ഇതിനെ ആരാധിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നിത്യമ് അക്ലേശലഭ്യേന ശീതലേനാവിനാശിനാ । ഏകേനൈവാമൃതേനൈഷ ബോധേന സ്വേന പൂജ്യതേ
എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന, ശീതളവും നശിക്കാത്തതുമായ അമൃതംപോലുള്ള സ്വന്തം ജ്ഞാനത്താൽ മാത്രം ഇതിനെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധിക്കാം.
ഏതദ് ഏവ പരം ധ്യാനം പൂജൈഷൈവ പരാ സ്മൃതാ । യദ് അനാരതമ് അന്തസ്സ്ഥശുദ്ധചിന്മാത്രവേദനമ്
ഇതുതന്നെയാണ് പരമമായ ധ്യാനം; ഈ ആരാധനയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായത് എന്ന് പറയുന്നു: അകത്തുള്ള ശുദ്ധമായ ചൈതന്യബോധം നിരന്തരം അറിയുന്നത്.
പശ്യഞ് ശൃണ്വന് സ്പൃശഞ് ജിഘ്രന്ന് അശ്നന് ഗച്ഛന് സ്വപഞ് ശ്വസന് । പ്രലപന് വിസൃജന് ഗൃഹ്ണഞ് ശുദ്ധസംവിന്മയോ ഭവേത്
കാണുമ്പോഴും, കേൾക്കുമ്പോഴും, തൊടുമ്പോഴും, നക്കുമ്പോഴും, ഭക്ഷിക്കുമ്പോഴും, നടക്കുമ്പോഴും, ഉറങ്ങുമ്പോഴും, ശ്വസിക്കുമ്പോഴും, സംസാരിക്കുമ്പോഴും, വിട്ടുവിടുമ്പോഴും, പിടിക്കുമ്പോഴും, ഒരാൾ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കും.
ധ്യാനാമൃതേന സമ്പൂജ്യസ് സ്വയമ് ആത്മായമ് ഈശ്വരഃ । പരമാസ്വാദയുക്തേന മുക്തേന കുസുമേഹിതൈഃ
സ്വയം ആത്മാവായ ഈ ഈശ്വരനെ ധ്യാനത്തിന്റെ അമൃതം കൊണ്ട്, പരമാനന്ദത്തോടെ, മോക്ഷസുഖത്തോടെ, ഇഷ്ടമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ആരാധിക്കണം.
ധ്യാനോപഹാര ഏവാത്മധ്യാനം ഹ്യ് അസ്യ സമീഹിതമ് । ധ്യാനമ് അര്ഘ്യം ച പാദ്യം ച ശുദ്ധസംവേദനാത്മകമ്
ആത്മധ്യാനമേ യഥാർത്ഥ അർപ്പണമാണ്; അതിനായി ധ്യാനമാണ് ചെയ്യേണ്ടത്, ധ്യാനമെന്നതുതന്നെ ശുദ്ധമായ ബോധംകൊണ്ടുള്ള പാദ്യവും അർഘ്യവും ആകുന്നു.
ധ്യാനസംവേദനം പുഷ്പം ധൂപം ദീപം പരം വിദുഃ । വിനാ തേനേതരേണായമ് ആത്മാ ലഭ്യത ഏവ നോ
ധ്യാനവും ബോധവും തന്നെയാണ് പരമമായ പുഷ്പവും ധൂപവും ദീപവും എന്നു ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു; ഇതില്ലാതെ മറ്റൊന്നുകൊണ്ടും ഈ ആത്മാവിനെ ലഭിക്കാനാവില്ല.
ധ്യാനാത് പ്രസാദമ് ആയാതസ് സര്വലോകസുഖശ്രിയമ് । അയമ് ആത്മാ മുനേ ഭുങ്ക്തേ ദേഹേ ഭൂപോ ഗൃഹേ യഥാ
ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് ദയയും എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും സന്തോഷസമ്പത്തും ഉണ്ടാകുന്നു; ഈ ആത്മാവ്, മഹർഷേ, ശരീരത്തിൽ രാജാവിന്റെ വീട്ടിൽപോലെ ആസ്വദിക്കുന്നു.
ധ്യാനേനാനേന സുമുനേ നിമേഷാംസ് തു ത്രയോദശ । പൂര്ണോ ഽപി പൂജയത്വ് ഈശം ഗോപ്രദാനം ലഭേത വൈ
മഹാനുഭാവനായ മഹർഷേ, ഈ ധ്യാനത്തിലൂടെ, ഒരാൾ പതിമൂന്ന് നിമിഷം മാത്രം ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചാലും, ഒരു പശുവിനെ ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ഉറപ്പായി ലഭിക്കും.
പൂജയിത്വാ നിമേഷാണാം ശതമ് ഏകമ് ഇതി പ്രഭുമ് । അശ്വമേധസ്യ യജ്ഞസ്യ ഫലമ് ആപ്നോതി മാനവഃ
ഒരു മനുഷ്യൻ നൂറ് നിമിഷം ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചാൽ, അശ്വമേധയാഗം നടത്തിയതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
ധ്യാനബല്യുപഹാരേണ സ്വയമ് ആത്മാനമ് ആത്മനാ । ഘടികാം പൂജയേദ് യസ് തു രാജസൂയം ലഭേത സഃ
ആത്മാവിനെ ആത്മാവിനാൽ തന്നെ ധ്യാനബലി അർപ്പിച്ച്, ഒരാൾ ഒരു ഘടിക സമയം ആരാധിച്ചാൽ, രാജസൂയയാഗത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
മധ്യാഹ്നപൂജനാദ് ഇത്ഥം രാജസൂയൈകലക്ഷഭാക് । ദിവസം പൂജയിത്വൈവം പരേ ധാമ്നി വസേന് നരഃ
ഇങ്ങനെ ഉച്ചയ്ക്ക് ആരാധിച്ചാൽ, രാജസൂയയാഗത്തിന്റെ പൂർണ്ണഫലം ലഭിക്കും; ഈ രീതിയിൽ ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ ആരാധിച്ചാൽ, ഒരാൾ പരമധാമത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു.
ഏഷോ ഽസൌ പരമോ യോഗ ഏഷാ സാ പരമാ ക്രിയാ । ബാഹ്യസമ്പൂജനം പ്രോക്തമ് ഏതദ് ഉത്തമമ് ആത്മനഃ
ഇതാണ് പരമമായ യോഗം, ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പ്രവർത്തി. പുറത്തു കാണിക്കുന്ന ആരാധനയാണിത്, ആത്മാവിനായി ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായതും.
ഏതത് പവിത്രമ് അഖിലാഘവിനാശഹേതും യസ് ത്വ് ആചരിഷ്യതി നരഃ ക്ഷണമ് അപ്യ് അഖിന്നഃ । തം വന്ദയിഷ്യതി സുരാസുരലോകപൂഗഃ പ്രാപ്താസ്പദം ജഗതി മാമ് ഇവ ലോകസാരമ്
ആ ശുദ്ധവും എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്ന ഈ ആചരണം ഒരു നിമിഷം പോലും ക്ഷീണം കൂടാതെ ആചരിക്കുന്നവനെ, ലോകത്തിലെ എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും, ഞാൻ പോലെ തന്നെ, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തിച്ചവനെന്നു ആദരിക്കും.
പാവനം പാവനാനാം യദ് യത് സര്വതമസാം ക്ഷയഃ । തദ് ഇദാനീം പ്രവക്ഷ്യേ ഽഹമ് അന്തഃപൂജനമ് ആത്മനഃ
എല്ലാ ശുദ്ധീകരണങ്ങളിൽ നിന്നും ഏറ്റവും വിശുദ്ധവും, എല്ലാ അഗ്നികൾക്കും അവസാനം വരുത്തുന്നതുമായ ആത്മാവിന്റെ ആന്തരികാരാധനയെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കാം.
ഗച്ഛതസ് തിഷ്ഠതശ് ചൈവ ജാഗ്രതസ് സ്വപതോ ഽപി വാ । സര്വാചാരവതഃ പൂജാ നിത്യധ്യാനാത്മികാ ത്വ് ഇയമ്
നടക്കുമ്പോഴും, നിൽക്കുമ്പോഴും, ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും, ഉറങ്ങുമ്പോഴും, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളിലും ഈ ആരാധന, എന്നേക്കും ധ്യാനമായിട്ടുള്ളതാകുന്നു.