സന്ദൃഷ്ടാദൃഷ്ടസന്ധ്യാഭ്രവിലോലകരപല്ലവമ് । അനാരതരണല്ലോലലോകാലങ്കാരകോമലമ്
പ്രഭാതവും സന്ധ്യാസമയവും കാണപ്പെടുന്നും കാണപ്പെടാത്തും ആയ മേഘങ്ങളുടെ ഇളം കൊമ്പുകൾ, സദാ ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും ലോകത്തെ മനോഹരമായി അലങ്കരിക്കുന്നതുമാണ്.
ഭൂരിഭൂതലപാതാലനഭസ്തലപദക്രമമ് । മഗ്നോന്മഗ്നഘനാനീകതാരാഘര്മകണോത്കരമ്
അത് അനവധി പടികളിലൂടെ ഭൂമി, പാതാളം, ആകാശം എന്നിവയിലേക്കു വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഉയരുന്നും താഴുന്നും കനിഞ്ഞ മേഘക്കൂട്ടങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ചൂടുള്ള മഴത്തുള്ളികളും അതിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ചന്ദ്രാര്കമണ്ഡലസ്പന്ദസ്മിതസ്ഫുടനഭോമുഖമ് । കമ്പിതാനേകബ്രഹ്മാണ്ഡകവാടകവിതാനകമ്
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ചലിക്കുന്ന വലയങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂമിയുടെ മുഖം പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പൊട്ടിത്തെറുന്നു; അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ വാതിലുകൾ തുറക്കുകയും അടയ്ക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ആകാശത്തിൻ്റെ ഗഗനം വിറയുന്നു.
ലുഠല്ലോകാന്തരവ്യൂഹധ്വനന്മുക്താങ്കപല്ലവമ് । സുഖദുഃഖദശാദോഷഭാവാഭാവരസാന്തരമ്
ലോകങ്ങളുടെ ഇളം കൊമ്പുകൾ ചിതറി നിരന്നതും ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുമാണ്; അതിനുള്ളിൽ സന്തോഷവും ദുഃഖവും എന്നിങ്ങനെയുള്ള അവസ്ഥകൾ കൊണ്ടുള്ള സത്തയും അസത്തും എന്നതിന്റെ രസം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അസ്മിന് വികാരവലിതേ നിയതേര് വിലാസേ സംസാരനാമ്നി ചിരനാടകനാട്യസാരേ । സാക്ഷീ സദോദിതവപുഃ പരമേശ്വരോ ഽയമ് ഏകസ് സ്ഥിതോ ന ച തയാ ന ച തേന ഭിന്നഃ
ഈ മാറ്റം നിറഞ്ഞ വിധിയുടെ കളിയിൽ, സാംസാരിക ജീവിതം എന്ന വലിയ നാടകനടനത്തിൽ, എല്ലായ്പ്പോഴും ദൃക്സാക്ഷിയായി നിലകൊള്ളുന്ന പരമേശ്വരൻ ഒരുവൻ മാത്രമാണ്. അവന്റെ സാന്നിധ്യം എപ്പോഴും തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ആ കളിയിലും അവനിലും വേർപാട് ഇല്ല.
ഏഷ ദേവസ് സ പരമഃ പൂജ്യ ഏഷ സദാ സതാമ് । ചിന്മാത്രമ് അനുഭൂതാത്മാ സര്വഗസ് സര്വസംശ്രയഃ
ഇവൻ തന്നെയാണ് ദൈവം, പരമൻ, സദാചാരികൾക്ക് എപ്പോഴും ആരാധ്യൻ; ശുദ്ധമായ ചൈതന്യവും, അനുഭവിക്കുന്ന ആത്മാവും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, എല്ലാറ്റിനും ആധാരവുമാണ്.
ഘടേ പടേ വടേ കുഡ്യേ ശകടേ വാനരേ സ്ഥിതഃ । ശിവോ ഹരോ ഹരിര് ബ്രഹ്മാ ശക്രോ വൈശ്രവണോ യമഃ
കുടം, തുണി, ആൽമരം, മതിൽ, കാറ്, കുരങ്ങൻ—ഇവയൊക്കെയിലും ശിവൻ, ഹരൻ, ഹരി, ബ്രഹ്മാവ്, ഇന്ദ്രൻ, കുബേരൻ, യമൻ എന്നിവരുണ്ട്.
ബഹിര് അന്തശ് ച സര്വാത്മാ സദാ സ്വാത്മാ സുബുദ്ധിഭിഃ । ദ്വിവിധേന ക്രമേണൈഷ ഭഗവാന് പരിപൂജ്യതേ
അകത്തും പുറത്തും എല്ലായിടത്തും ആത്മാവായിരിക്കുന്നവൻ, ഉണർന്ന മനസ്സുള്ളവർക്ക് എപ്പോഴും തങ്ങളുടെ ആത്മാവാണ്. ഈ ഭഗവാനെ രണ്ടുതരത്തിൽ ക്രമമായി ആരാധിക്കണം.
ബഹിസ് താവന് മഹാബുദ്ധേ ക്രമേണ പരിപൂജ്യതേ । യേന തം ശൃണു തത്ത്വജ്ഞ ശ്രോഷ്യസ്യ് അന്തഃക്രമം തതഃ । പൂജാക്രമേഷു സര്വേഷു നേഹ ദാര്ഭം പവിത്രകമ്
മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ആദ്യം പുറത്തു ക്രമമായി അവനെ ആരാധിക്കണം. സത്യം അറിയുന്നവനേ, അതിനുശേഷം ഉള്ളിൽ എങ്ങനെ ആരാധിക്കാമെന്നത് കേൾക്കൂ. ഈ ആരാധനാക്രമങ്ങളിൽ ദർഭയും ശുദ്ധീകരണ വസ്തുക്കളും ഇവിടെയില്ല.
പൂജനം ധ്യാനമ് ഏവാത്ര ധ്യാനമ് ഏവാത്ര പൂജനമ് । തസ്മാത് ത്രിഭുവനാധാരേ നിത്യം ധ്യാനേന പൂജയേത്
ഇവിടെ ആരാധനയും ധ്യാനവും ഒന്നുതന്നെ; ധ്യാനമാണ് ആരാധനയും ആരാധനയാണ് ധ്യാനവും. അതുകൊണ്ട് മൂന്നു ലോകത്തിനും അടിസ്ഥാനമായവനെ എല്ലായ്പ്പോഴും ധ്യാനത്തിലൂടെ ആരാധിക്കണം.
ചിദ്രൂപം സൂര്യലക്ഷാഭം സമസ്താഭാസഭാസനമ് । അന്തസ്സ്ഥചിത്പ്രകാശം സ്വമ് അഹന്താസാരമ് ആശ്രയേത്
സ്വന്തം 'ഞാൻ' എന്ന ബോധത്തിന്റെ സാരത്തിൽ ആശ്രയിക്കണം; അത് ചിതിന്റെ സ്വരൂപം, ലക്ഷക്കണക്കിന് സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളത്, എല്ലാം തെളിയിക്കുന്ന പ്രകാശം, ഉള്ളിൽ തെളിയുന്ന ബോധത്തിന്റെ വെളിച്ചം.
അപാരപരമാകാശവിപുലാഭോഗകന്ധരമ് । അനന്താധസ്പദാകാശകോശപാദസരോരുഹമ്
അത് അപ്പാരമായ പരമാകാശത്തിൽ വ്യാപിച്ച വലിയ കഴുത്താണ്; അതിന്റെ പാദങ്ങൾ അനന്തമായ താഴെയുള്ള ആകാശത്തിന്റെ അടിത്തറയിൽ വിരിയുന്ന കമലപൂവുപോലെയാണ്.
അനന്തദിക്തടാഭോഗഭുജമണ്ഡലമണ്ഡിതമ് । നാനാവിധമഹാലോകഗൃഹീതപരമായുധമ്
അനന്തമായും അളവറ്റതുമായ കൈകളുടെ വലയത്തോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനും, അനേകം മഹത്തായ ലോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പരമായായ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമാക്കിയവനും ആയിരിക്കുന്നു.
ഹൃത്കോശകോണവിശ്രാന്തബ്രഹ്മാണ്ഡൌഘപരമ്പരമ് । പ്രകാശപരമാകാശപാരഗാപാരവിഗ്രഹമ്
ഹൃദയത്തിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള ഗുഹയുടെ ഒരു കോണിൽ വിശ്രമിച്ച്, ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ അനന്ത ശ്രേണികളിലൂടെ വ്യാപിച്ചുപിടിച്ച്, പ്രകാശത്തിന്റെ അന്ത്യവും പരമാകാശത്തിന്റെ അതിരുകളും താണ്ടിയ രൂപം അതിന് ഉണ്ട്.
ബ്രഹ്മേന്ദ്രഹരിരുദ്രേശപ്രമുഖാമ് അമരാദികാമ് । ഇമാം ഭൂതശ്രിയം തസ്യ രോമാലീം പരിചിന്തയേത്
ബ്രഹ്മാവും ഇന്ദ്രനും ഹരിയും രുദ്രനും മറ്റ് പ്രധാന അമരന്മാരും പോലും ഈ സകലഭൂതങ്ങളുടെ മഹിമയെ, അവന്റെ ശരീരത്തിലെ ഒരു രോമം മാത്രമായി കരുതേണ്ടതാണ്.
വിവിധാരമ്ഭകാരിണ്യസ് ത്രിജഗദ്യന്ത്രരജ്ജവഃ । ഇച്ഛാദ്യാശ് ശക്തയസ് സര്വാശ് ചിന്തനീയാശ് ശരീരഗാഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ യന്ത്രത്തിന്റെ തണ്ടുകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇച്ഛാദി എല്ലാ ശക്തികളും ശരീരത്തിനുള്ളിലാണെന്ന് മനസ്സിൽ ആലോചിക്കണം.
അനന്തൈകപദാധാരസ് സത്താമാത്രൈകവിഗ്രഹഃ । വിവര്തിതജഗജ്ജാലഃ കാലോ ഽസ്യ ദ്വാരപാലകഃ
അനന്തമായ ഏകത്വം അടിസ്ഥാനമാക്കി, അതിന്റെ രൂപം വെറും സത്തയാണ്; ഈ വിശാലമായ ലോകജാലം അതിന്റെ മാറ്റമാണ്, കാലം അതിന്റെ വാതില്പാലകനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സശൈലഭുവനാഭോഗമ് ഇദം ബ്രഹ്മാണ്ഡമണ്ഡലമ് । ദേഹകോണേ ഽസ്യ കസ്മിംശ്ചിത് സ്വാങ്ഗാവയവതാം ഗതമ്
പർവ്വതങ്ങളോടും ലോകങ്ങളോടും കൂടിയ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം, അവന്റെ ശരീരത്തിലെ ഏതോ ഒരു കോണിൽ, അവന്റെ തന്നെ ഒരു അവയവമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
വിചിന്തയേന് മഹാദേവം സഹസ്രചരണേക്ഷണമ് । സഹസ്രശിരസം ശാന്തം സഹസ്രഭുജഭൂഷണമ്
നാം മഹാദേവനെ ധ്യാനിക്കണം; ആയിരം കാലുകളും കണ്ണുകളും ഉള്ളവനായി, ആയിരം തലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനായി, സമാധാനമായി, ആയിരം കൈകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനായി.
സര്വത്രേക്ഷണശക്ത്യാഢ്യം സര്വതോ ഘ്രാണശക്തിഗമ് । സര്വത്ര സ്പര്ശനമയം സര്വതോ രസനാന്വിതമ്
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും കാണാനുള്ള ശക്തിയുള്ളവനായി, എല്ലായിടത്തും ഘ്രാണശക്തി നിറഞ്ഞവനായി, എല്ലായിടത്തും സ്പർശം നിറഞ്ഞവനായി, എല്ലായിടത്തും രുചിയുള്ളവനായി.
സര്വത്ര ശ്രവണാകീര്ണം സര്വത്ര മനസാന്വിതമ് । സര്വതോ മനനാതീതം സര്വത്ര പരമം ശിവമ്
എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും അതിന്റെ മഹത്വം കേൾക്കാം, എല്ലായിടത്തും മനസ്സോടെ അനുഭവിക്കാം; എല്ലായിടത്തും അതു ചിന്തയ്ക്ക് അതീതമാണ്, എല്ലായിടത്തും അതു പരമമായ ശുഭത്വമാണ്.
സര്വദാ സര്വകര്താരം സര്വസങ്കല്പിതാര്ഥദമ് । സര്വഭൂതാന്തരാലസ്ഥം സര്വം സര്വൈകസാധനമ്
എപ്പോഴും അതാണ് എല്ലാം ചെയ്യുന്നവൻ; മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊക്കെയും അതു നൽകുന്നു; എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉള്ളിൽ അതു നിലകൊള്ളുന്നു; എല്ലാം അതാണ്, എല്ലാറ്റിനും അതു ഏകമാർഗ്ഗമാണ്.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ ദേവേശമ് അര്ചയേദ് വിധിവത് തതഃ । വിധാനമ് അര്ചനസ്യേദം ശൃണു ബ്രഹ്മവിദാം വര
ഇങ്ങനെ ദേവാദിദേവനേ ചിന്തിച്ചശേഷം, നിർദ്ദേശിച്ച വിധത്തിൽ ആരാധിക്കണം; ആരാധനയുടെ വിധി ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
ദേവം സ്വസംവിദാത്മാനം നോപഹാരേണ പൂജയേത് । ന ദീപേന ന ധൂപേന ന പുഷ്പവിഭവാര്പണൈഃ
സ്വന്തം ബോധമാണ് ദേവൻ എന്നറിഞ്ഞാൽ, ഭക്തിക്ക് ഭോജനങ്ങൾ കൊണ്ടോ, വിളക്കുകൊണ്ടോ, ധൂപംകൊണ്ടോ, പുഷ്പസമൃദ്ധി അർപ്പിച്ചോ ആരാധിക്കേണ്ടതല്ല.
നാന്നദാനാദിദാനേന ന ചന്ദനവിലേപനൈഃ । ന ച കുങ്കുമകര്പൂരൈര് ഭോഗൈശ് ചിത്രൈര് ന ചേതരൈഃ
ഭക്ഷ്യദാനങ്ങളാലോ മറ്റേതെങ്കിലും ദാനങ്ങളാലോ, ചന്ദനവും, കുങ്കുമം, കർപ്പൂരം പോലുള്ള സുഗന്ധവസ്തുക്കളാലോ, വിവിധ ഭോഗങ്ങളാലോ, മറ്റേതെങ്കിലും വസ്തുക്കളാലോ ഇതിനെ ആരാധിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നിത്യമ് അക്ലേശലഭ്യേന ശീതലേനാവിനാശിനാ । ഏകേനൈവാമൃതേനൈഷ ബോധേന സ്വേന പൂജ്യതേ
എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന, ശീതളവും നശിക്കാത്തതുമായ അമൃതംപോലുള്ള സ്വന്തം ജ്ഞാനത്താൽ മാത്രം ഇതിനെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധിക്കാം.
ഏതദ് ഏവ പരം ധ്യാനം പൂജൈഷൈവ പരാ സ്മൃതാ । യദ് അനാരതമ് അന്തസ്സ്ഥശുദ്ധചിന്മാത്രവേദനമ്
ഇതുതന്നെയാണ് പരമമായ ധ്യാനം; ഈ ആരാധനയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായത് എന്ന് പറയുന്നു: അകത്തുള്ള ശുദ്ധമായ ചൈതന്യബോധം നിരന്തരം അറിയുന്നത്.
പശ്യഞ് ശൃണ്വന് സ്പൃശഞ് ജിഘ്രന്ന് അശ്നന് ഗച്ഛന് സ്വപഞ് ശ്വസന് । പ്രലപന് വിസൃജന് ഗൃഹ്ണഞ് ശുദ്ധസംവിന്മയോ ഭവേത്
കാണുമ്പോഴും, കേൾക്കുമ്പോഴും, തൊടുമ്പോഴും, നക്കുമ്പോഴും, ഭക്ഷിക്കുമ്പോഴും, നടക്കുമ്പോഴും, ഉറങ്ങുമ്പോഴും, ശ്വസിക്കുമ്പോഴും, സംസാരിക്കുമ്പോഴും, വിട്ടുവിടുമ്പോഴും, പിടിക്കുമ്പോഴും, ഒരാൾ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കും.
ധ്യാനാമൃതേന സമ്പൂജ്യസ് സ്വയമ് ആത്മായമ് ഈശ്വരഃ । പരമാസ്വാദയുക്തേന മുക്തേന കുസുമേഹിതൈഃ
സ്വയം ആത്മാവായ ഈ ഈശ്വരനെ ധ്യാനത്തിന്റെ അമൃതം കൊണ്ട്, പരമാനന്ദത്തോടെ, മോക്ഷസുഖത്തോടെ, ഇഷ്ടമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ആരാധിക്കണം.
ധ്യാനോപഹാര ഏവാത്മധ്യാനം ഹ്യ് അസ്യ സമീഹിതമ് । ധ്യാനമ് അര്ഘ്യം ച പാദ്യം ച ശുദ്ധസംവേദനാത്മകമ്
ആത്മധ്യാനമേ യഥാർത്ഥ അർപ്പണമാണ്; അതിനായി ധ്യാനമാണ് ചെയ്യേണ്ടത്, ധ്യാനമെന്നതുതന്നെ ശുദ്ധമായ ബോധംകൊണ്ടുള്ള പാദ്യവും അർഘ്യവും ആകുന്നു.