ചിതാ സഞ്ചേത്യതേ ദേഹോ ന തു സഞ്ചാല്യതേ ക്വചിത് । പ്രഭുര് ദ്രഷ്ടൈവ ഭവതി കര്താ ഭവതി കര്മകൃത്
ചൈതന്യം ദേഹത്തെ കാണുന്നു, എങ്കിലും അത് ഒരിക്കലും ശരീരത്തെ നീക്കുന്നില്ല; യഥാർത്ഥത്തിൽ, അധിപൻ കാണുന്നവനാകുന്നു, പ്രവർത്തനക്കാരൻ പ്രവർത്തനം ചെയ്യുന്നവനാകുന്നു.
പ്രാണേനേദം ദേഹഗേഹം പരിസ്ഫുരതി യന്ത്രവത് । പ്രാണഹീനം പരിസ്പന്ദം ത്യക്ത്വാ തിഷ്ഠതി മൂകവത്
പ്രാണൻകൊണ്ടാണ് ഈ ദേഹരൂപം യന്ത്രംപോലെ ചലിക്കുന്നത്; പ്രാണൻ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ചലനം ഉപേക്ഷിച്ച്, അത് മിണ്ടാതിരിക്കുന്നു.
ചാലനീ പാവനീ ശക്തിശ് ശക്തിസ് സംവേദനീ ചിതേഃ । സാമൂര്താ ഖാദ് അപി സ്വച്ഛാ സ്വസത്തൈവാത്ര കാരണമ്
ചലിക്കുകയും ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശക്തിയാണ് ചിത്തത്തിന്റെ ശക്തി; അതാണ് ബോധത്തിന്റെ സ്വഭാവവും. ആ ശക്തി ആകാശത്തിലും രൂപരഹിതവും സുതാര്യവുമാണ്, അതിന്റെ സ്വന്തം സത്ത മാത്രമാണ് എല്ലാത്തിനും കാരണം.
വിനശ്യതഃ പ്രാണദേഹൌ വിയോഗാത്മക ഏവ ച । ചിദാത്മാ ഖാദ് അപി സ്വച്ഛോ ന വിനശ്യതി കിം ഭ്രമൈഃ
പ്രാണനും ശരീരവും നശിച്ചാൽ വേർപാട് സംഭവിക്കും; എന്നാൽ ചിദ്ത്വം ആകാശത്തിലും സുതാര്യമായതായാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്, അതു ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല—ഇതിൽ എന്തിനാണ് ആശങ്ക?
മനഃപ്രാണമയേ ദേഹേ ചിത്തത്ത്വം പരിരാജതേ । മകുരേ ചാമലാഭാസേ പ്രതിബിമ്ബം പ്രവര്തതേ
മനസ്സും പ്രാണനും ചേർന്ന ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ചിത്തത്തിന്റെ സാരം പ്രകാശിക്കുന്നു; അകമാലിന്യമില്ലാത്ത കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലനം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
സദ് അപ്യ് അഗ്രഗതം വസ്തു പ്രതിബിമ്ബക്രിയാം പ്രതി । യഥാ നാസ്തി മലോപേതേ മകുരേ മുനിനായക
മുനിനാഥാ, കണ്ണാടിക്ക് മുന്നിൽ വസ്തു ഉണ്ടായാലും, അതിൽ മാലിന്യമില്ലെങ്കിൽ പ്രതിഫലനം ഉണ്ടാകില്ല.
തഥാ നാസ്തി ഗതപ്രാണേ വിദ്യമാനേ ഽപി ദേഹകേ । സര്വഗാപി ചിദ് അന്യൂനാ ബോധസ്പന്ദാദികം പ്രതി
അതുപോലെ, ജീവൻ വിട്ടുപോയശേഷം ശരീരം ഉണ്ടെങ്കിലും, എല്ലാടും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ചൈതന്യത്തിന് ബോധത്തിന്റെ ഉണർവുകളെയും മറ്റും കുറിച്ച് ഒരു പ്രകടനവും ഉണ്ടാകില്ല.
ബോധാത് കലങ്കവികലാ ചിദ് ഏവ പരമാ ശിവമ് । വിദുര് ദേവം തദഭ്യാസം സര്വസത്താര്ഥദം തഥാ
കഴമ്പോ കുറവോ ഇല്ലാത്ത ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ് പരമമായ ശിവം; അതാണ് ദൈവം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു. അതിന്റെ അഭ്യാസം എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഉദ്ദേശം നൽകുന്നു.
സ ഹരിസ് സ ശിവസ് സോ ഽജസ് സ ബ്രഹ്മാ സ സുരേശ്വരഃ । അനിലാനലചന്ദ്രാര്കവപുസ് സ പരമേശ്വരഃ
അവനാണ് ഹരി, അവനാണ് ശിവൻ, അവനാണ് അജൻ, അവനാണ് ബ്രഹ്മാവ്, ദേവന്മാരുടെ നാഥൻ; കാറ്റും അഗ്നിയും ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അവന്റെ രൂപമാണ്, അവനാണ് പരമേശ്വരൻ.
സ ഏവ സര്വഗാത്മാത്മാ ചിത് സംവിച് ചേതനസ് സ്മൃതഃ । ദേവേശോ ദേഹഭൃദ് ധാതാ ദേവദേവോ ദിവസ്പതിഃ
അവനാണ് എല്ലാറ്റിന്റെയും ആത്മാവായ ആത്മാവ്, അവനാണ് ചൈതന്യവും ബോധവും ഓർമ്മയും; ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരൻ, ശരീരങ്ങൾക്കു ജീവൻ നൽകുന്നവൻ, സ്രഷ്ടാവ്, ദേവദേവൻ, സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ നാഥൻ.
മഹാചിതസ് സമുല്ലാസാത് സമുദ്യന്തീവ കേചന । യേ നാമ തേ ജഗത്യ് ഏതേ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുഹരാദയഃ । കണാസ് തപ്തായസ ഇവ വാരിധേര് ഇവ ബിന്ദവഃ
മഹത്തായ മനസ്സിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ നിന്നു തന്നെ, ചിലർ ഉദയം ചെയ്യുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു—ഈ ലോകത്ത് ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ശിവൻ തുടങ്ങിയവരെ വിളിക്കുന്നവരാണവർ. ചുവന്ന ഇരുമ്പിൽ നിന്നുള്ള ചിന്നങ്ങൾ പോലെ, സമുദ്രത്തിൽ നിന്നുള്ള തുള്ളികൾ പോലെ, ഇവയും അങ്ങനെ തന്നെ.
തേഷ്വ് ഈഷദ്ഭ്രമഭൂതേഷു ജാതേഷ്വ് ഇവ പരാത് പദാത് । സ്ഥിതേഷു ഭ്രമബീജേഷു കല്പനാജാലകര്തൃഷു
ഈവരെ, പരമാത്മാവിൽ നിന്നു ഉദിച്ചുവന്നതുപോലെ തോന്നുന്ന, ചെറിയ ഭ്രമങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ, ഭ്രമത്തിന്റെ വിത്തുകളായി, കற்பനയുടെ വലയൊരുക്കുന്നവരായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സഹസ്രശതശാഖേയമ് അവിദ്യോദേതി പീവരീ । വേദവേദാര്ഥദേവാദിജീവജാലജടാവതീ
അവയിൽ നിന്നു, നൂറുകണക്കിനു ശാഖകളോടെ, വേദങ്ങളും അതിന്റെ അർത്ഥങ്ങളും ദേവതകളും ജീവജാലങ്ങളുമൊക്കെയും ചേർത്ത് കുരുങ്ങിയ, വലിയയും കനത്തതുമായ അജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു.
തതസ് ത്വ് അസ്യാ അനന്തായാഃ പ്രസൃതായാഃ പുനഃ പുനഃ । സമ്പന്നദേശകാലായാഃ ക്ഷമസ് സ്യാദ് വര്ണനാസു കഃ
ഇങ്ങനെ അനന്തമായി വീണ്ടും വീണ്ടും വ്യാപിച്ചു, എല്ലായിടത്തും എല്ലാകാലത്തും പ്രകടമാകുന്ന ഈ അജ്ഞാനത്തെ വിശദമായി വിവരിക്കാൻ ആര്ക്ക് കഴിയുമെന്നു പറയാൻ?
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുഹരാദീനാം മതോ യഃ പരമഃ പിതാ । മൂലബീജം മഹാദേവഃ പല്ലവാനാമ് ഇവ ദ്രുമഃ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും മറ്റു ദേവന്മാരും പരമപിതാവെന്ന് കരുതുന്നവൻ, എല്ലാറ്റിനും അടിസ്ഥാനം, മഹാദേവൻ, ഒരു വൃക്ഷം അതിന്റെ കൊമ്പുകൾക്ക് പോലെ എല്ലാ സൃഷ്ടിക്കും മൂലമായവനാണ്.
സ ബ്രഹ്മതത്ത്വാദ്യഭിധസ് സര്വസംവേദനൈകകൃത് । സര്വസത്താപ്രദോ ഭാസ്വാന് വന്ദ്യോ ഽഭ്യര്ച്യശ് ച തദ്വിദാമ്
ബ്രഹ്മതത്വം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, എല്ലാ ബോധത്തിന്റെയും ഏകകാരണവും, എല്ലാ സത്തയ്ക്കും ദാനിയും, പ്രകാശസ്വരൂപനും, ജ്ഞാനികൾക്ക് വന്ദനയും ആരാധനയും അർഹിക്കുന്നവനാണ്.
പ്രത്യക്ഷവസ്തുവിഷയസ് സര്വത്രൈവ സദോദിതഃ । സംവേദനാത്മകതയാ ഗതയാ സര്വഗോചരമ്
സ്വഭാവത്തിൽ നേരിട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്നവൻ, എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും വ്യക്തമായിരിക്കുന്നു; ബോധത്തിന്റെ സ്വരൂപമായി എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ന തസ്യാഹ്വാനമന്ത്രാദി കിഞ്ചിദ് ഏവോപയുജ്യതേ । നിത്യാഹൂതസ് സ സര്വസ്ഥോ ലഭ്യതേ സര്വതസ് സ്വചിത്
അവനെ വിളിക്കാൻ മന്ത്രമോ മറ്റു ആചാരങ്ങളോ ഒന്നും ആവശ്യമില്ല; എല്ലായിടത്തും സന്നിഹിതനായവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും വിളിക്കപ്പെട്ടവൻ, സ്വന്തം ബോധത്തിലൂടെ എല്ലായിടത്തും പ്രാപ്യനാണ്.
യാം യാം വസ്തുദശാം യാസി തത ഏവ മുനേ ശിവമ് । സ്വരൂപം സമവാപ്നോഷി രൂപാലോകമനോദൃശാ
മഹർഷേ, നീ ഏത് അവസ്ഥയിലേക്കും കടന്നാലും, അതിൽ നിന്നുതന്നെ നിനക്ക് ശുഭത്വം ലഭിക്കും; മനസ്സിന്റെ ദൃഷ്ടിയിലും പ്രകാശത്തിലും രൂപങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ നീ നിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം തിരിച്ചറിയും.
ആദ്യം പൂജ്യം നമസ്കാര്യം സ്തുത്യമ് അര്ഘ്യം സുരേശ്വരമ് । ഏനം തം വിദ്ധി വേദ്യാനാം സീമാന്തം മഹതാമ് അപി
ആദ്യനും, ആരാധ്യനും, വന്ദനയോഗ്യനും, പുകഴ്ചക്കു യോഗ്യനും, അർഘ്യം അർഹിക്കുന്നവനും, ദേവന്മാരുടെ അധിപനും ആയ ഈ മഹാത്മാവിനെ, അറിയാവുന്നവയുടെ അതിരായും മഹന്മാരുടെ പരമാവധിയായും നീ മനസ്സിലാക്കണം.
ഏവമ് ആത്മാനമ് ആലോക്യ ജരാശോകഭയാപഹമ് । സമ്ഭൃഷ്ടബീജവജ് ജന്തുര് ന ഭൂയഃ പരിരോഹതി
ഇങ്ങനെ, വൃദ്ധതയും ദുഃഖവും ഭയവും അകറ്റുന്ന ആത്മാവിനെ കണ്ടാൽ, ചുട്ടുപോയ വിത്തുപോലെ, ജീവി വീണ്ടും വളരുകയോ പിറവിയെടുക്കുകയോ ചെയ്യില്ല.
സകലജന്തുഷു ജന്തുപദപ്രദം വിദിതമ് ആദ്യമ് ഉപാസ്യ യതവ്രത । ത്വമ് അജമ് ആത്മമയം പരമം പദം ഭവസി കിം പരിമജ്ജസി ദൃഷ്ടിഷു
എല്ലാ ജീവികളിലും ജീവസ്വഭാവം നൽകുന്നവനായി അറിയപ്പെടുന്ന ആദ്യനും, ഭക്ത്യാലും വ്രതശുദ്ധിയാലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവനുമാണ് നീ. ജനനം ഇല്ലാത്തവനും ആത്മസ്വരൂപനുമായ പരമാവസ്ഥയായ നീ, എന്തിനാണ് ഇന്ദ്രിയദൃശ്യങ്ങളിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നത്?
തതം ചിദ്രൂപമ് ഏവൈകം സര്വസത്താന്തരസ്ഥിതമ് । സ്വാനുഭൂതിമയം ശുദ്ധം ദേവം രുദ്രേശ്വരാ വിദുഃ
അത് ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതും എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉള്ളിൽ വസിക്കുന്നതും സ്വാനുഭവം കൊണ്ടുള്ളതുമാണ്. ഈ ദൈവസ്വഭാവം രുദ്രനും ഈശ്വരനും അറിയുന്നതാണ്.
ബീജം സമസ്തബീജാനാം സാരം സംസാരസംസൃതേഃ । കര്മണാം പരമം കര്മ ചിദ്ധാതും വിദ്ധി നിര്മലമ്
എല്ലാ വിത്തുകളുടെ വിത്തും, ജന്മമരണചക്രത്തിന്റെ സാരവും, എല്ലാ പ്രവൃത്തികളിലും ഏറ്റവും ഉന്നതമായതും, അശുദ്ധിയില്ലാത്ത ചൈതന്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനവുമാണ് അതെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
കാരണം കാരണൌഘാനാമ് അകാരണമ് അനാബിലമ് । ഭാവനം ഭാവനാംശാനാമ് അഭാവ്യമ് അഭവാത്മകം
അത് എല്ലാ കാരണങ്ങളുടെയും കാരണം, എന്നാൽ അതിന് തന്നെ കാരണം ഇല്ല; എല്ലാ ഭാവനകളുടെയും ഭാവന, എന്നാൽ അതിനെ ഭാവന ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല, അതിന് രൂപമില്ലാത്തതും ഇല്ലായ്മയുടെ സ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്.
ചേതനം ചേതനൌഘാനാം ചേതനാത്മനി ചേതിതമ് । അചേത്യചേതനം ചേത്യം പരമം ഭൂരിഭാസനമ്
എല്ലാ ചൈതന്യപ്രവാഹങ്ങളുടെയും ചൈതന്യവും, സ്വയം അറിയുന്നവരുടെ ഉള്ളിലെ ബോധവുമാണ് അത്. അതാണ് അറിയാവുന്നതും അറിയാൻ കഴിയാത്തതും, പരമമായതും അനേകം രൂപത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നതും.
ആലോകാലോകമ് അമലമ് അനാലോക്യമ് അലോകജമ് । അബീജം ജീവബീജൌഘം ചിദ്ഘനം വിമലം വിദുഃ
അത് വെളിച്ചത്തിന്റെയും ഇരുണ്ടതിന്റെയും ആധാരമായ്, നിർമ്മലവും കാണാനാകാത്തതുമായ്, കണക്കില്ലാത്ത ജീവികളുടെ വിത്തുകളെക്കാൾ മുമ്പുണ്ടായതുമായ്, വിത്തില്ലാത്തതുമായ്, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ നിറയുമായ്, ഒരു കുഴപ്പവും ഇല്ലാത്തതുമായ്, മഹത്തായ സത്യമായി ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.
അസത്യം സന്മയം ശാന്തം സത്യാസത്യവിവര്ജിതമ് । മഹാസത്താദിസന്താനം ചിന്മാത്രം വിദ്ധി നേതരത്
അത് അസത്യംപോലെയും സത്യസമ്പന്നമായും, സമാധാനപൂർണ്ണമായും, സത്യം അഥവാ അസത്യം എന്ന ഭേദം ഇല്ലാത്തതുമായും, മഹത്തായ സത്തയുടെ ഒഴുക്കായും, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായും മാത്രം അറിഞ്ഞിരിക്കണം; അതല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമില്ല.
സ്വയം ഭവതി രാഗാത്മാ രഞ്ജകോ രഞ്ജനം രജഃ । സ്വയമ് ആകാശമ് അപ്യ് ആശു കുഡ്യം ഭവതി മണ്ഡിതമ്
അത് സ്വയം ആഗ്രഹത്തിന്റെ സ്വഭാവമായും, വർണ്ണം നൽകുന്നതായും, വർണ്ണമായും, നിറമായും മാറുന്നു; അതിന്റെ ശക്തിയാൽ അതിവേഗത്തിൽ ആകാശമോ അലങ്കരിച്ച മതിലോ ആകുന്നു.
അസ്മിംശ് ചിത്തേജസി സ്ഫാരേ ജഗന്മരുമരീചയഃ । സ്ഫുരിതാഃ പ്രസ്ഫുരിഷ്യന്തി പ്രസ്ഫുരന്തി ച കോടിശഃ
ഈ വിശാലമായ ചൈതന്യപ്രകാശത്തിൽ, ലോകങ്ങൾ മരുഭൂമിയിലെ മായാജലങ്ങൾപോലെ കോടിക്കണക്കിന് ഉദിക്കുന്നു, ഉദിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, ഉദിക്കും.