ആതിവാഹികദേഹാ ചിജ് ജീവതാം സമുപാഗതാ । ഭാവനാത് പഞ്ചകീഭൂതാ ദ്രവ്യമ് അസ്മീതി വേത്ത്യ് അലമ്
ചൈതന്യമായ അതിവാഹികശരീരം ജീവികളിൽ എത്തുന്നു; ഭാവനയിലൂടെ അത് അഞ്ചു ഭൗതികങ്ങളായിത്തീരുന്നു, പിന്നെ 'ഞാൻ ഈ ദ്രവ്യമാണു' എന്നു മനസ്സിലാക്കുന്നു.
തദ് ദ്രവ്യം പ്രാണിനാ ഭുക്തമ് ആശു ഗച്ഛതി വീര്യതാമ് । തതോ ഽഹം പ്രാണവാഞ് ജാതോ വേത്തീത്യ് അനുഭവാത്മകമ്
ആ ദ്രവ്യം ജീവി ആസ്വദിച്ചാൽ അതു ഉടൻ ശക്തിയാകുന്നു; അതിൽ നിന്ന് 'ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു' എന്ന ബോധം അനുഭവമായി ഉദിക്കുന്നു.
അഹന്താദിക്രമേണാശു പഞ്ചകാനുഭവക്രമാത് । സ്ഥാവരം ജങ്ഗമം യദ് യദ് വേത്തി തത് തദ് ഭവത്യ് അലമ്
അഹംഭാവം മുതലായവയുടെ ക്രമത്തിലൂടെ, അഞ്ചു ഭൗതികങ്ങളുടെ അനുഭവക്രമത്തിൽ, നിലനിൽക്കുന്നതോ ചലിക്കുന്നതോ ആയ എന്തെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നുവോ അതൊക്കെയും അതാവുന്നു.
കാകതാലീയയോഗേന ദൃഢാഭ്യാസക്ഷയേണ ച । വാസനാന്തരസംശ്ലേഷാത് പൂര്വമ് ആകാരമ് ഉജ്ഝതി
യാദൃശ്ചികസംബന്ധം കൊണ്ടോ, ദൃഢമായ ശീലങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചാലോ, മറ്റൊരു വാസനയുമായി ചേർന്നാലോ, പഴയ രൂപം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ദ്വിത്വസ്വസംവിദാ ദ്വിത്വമ് ഏകസ്യൈവ പ്രവര്തതേ । പുംസോ വേതാലസമ്പര്കാദ് വേതാല ഇവ ഭാസുരഃ
രണ്ടായുള്ളതെന്ന ബോധം ഉണ്ടാകുമ്പോള് ഒരുവന് രണ്ടായി കാണപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ, ഒരു മനുഷ്യന് വേതാളം സ്പര്ശിച്ചാല് അവന് വേതാളംപോലെയായി തോന്നുന്നതുപോലെയാണ്.
അദ്വിത്വവേദനാദ് ദ്വിത്വമ് ആത്മനോ വിനിവര്തതേ । ന കരോമീതി സങ്കല്പാത് പുരുഷസ്യേവ കര്തൃതാ
ഒന്നായുള്ളതിന്റെ ജ്ഞാനം ലഭിക്കുമ്പോള് രണ്ടായുള്ളതെന്ന ഭാവം അകറ്റപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ, 'ഞാന് ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല' എന്ന ചിന്തയുണ്ടാകുമ്പോള് മനുഷ്യന്റെ കര്ത്തൃത്വബോധം ഇല്ലാതാകുന്നു.
പരമാര്ഥതയാ ദ്വിത്വം ന കിലാത്മനി വിദ്യതേ । അവികാരാദിമത്ത്വേന സര്വഗത്വേന സര്വദാ
യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് ആത്മാവില് രണ്ടായുള്ളതെന്നത് ഇല്ല; കാരണം ആത്മാവ് എപ്പോഴും മാറ്റമില്ലാത്തതും എല്ലാം ഉള്ക്കൊള്ളുന്നതും എല്ലായ്പ്പോഴും സവിശേഷതകളുടെ ആധാരവുമാണ്.
യത് സ്വസങ്കല്പരചിതമ് അസങ്കല്പക്ഷയം ഹി തത് । യഥാ മുനേ മനോരാജ്യം ഗന്ധര്വനഗരം യഥാ
സ്വന്തം മനസ്സില് സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നതൊക്കെയും ആ സങ്കല്പം അവസാനിക്കുമ്പോള് ഇല്ലാതാകുന്നു, മഹര്ഷേ, മനസ്സില് സൃഷ്ടിച്ച രാജ്യം അല്ലെങ്കില് ഗന്ധര്വനഗരം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെയാണ്.
സങ്കല്പരചനം ക്ലേശോ ന സങ്കല്പവിനാശനമ് । സങ്കല്പയത്നോ ഗന്ധര്വപുര്യാസ് സൃഷ്ടൌ ന തു ക്ഷയേ
ചിന്തകളുടെ സൃഷ്ടിയാണ് കഷ്ടം, അവയുടെ നാശം അല്ല. ചിന്തകൾ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള പരിശ്രമം ഗന്ധർവനഗരം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നു, അതിന്റെ നാശത്തിൽ അല്ല.
പുഷ്ടസങ്കല്പമാത്രേണ യദ് ഇദം ദുഃഖമ് ആഗതമ് । തദ് അസങ്കല്പമാത്രേണ ക്ഷയി കാത്ര കദര്ഥനാ
ചിന്തകൾ ശക്തിപ്പെടുത്തിയതുകൊണ്ടു വന്ന ഈ ദു:ഖം, ചിന്തകളില്ലാതായാൽ തന്നെ അകന്നു പോകുന്നു. പിന്നെ ഇതിൽ കൂടുതൽ എന്തിന് ഉറപ്പു പറയണം?
യത് കിഞ്ചിദ് അപി സങ്കല്പ്യ നരോ ദുഃഖേ നിമജ്ജതി । ന കിഞ്ചിദ് അപി സങ്കല്പ്യ സുഖമ് അക്ഷയമ് അശ്നുതേ
മനുഷ്യൻ എന്തെങ്കിലും ചിന്തിച്ചാൽ തന്നെ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങുന്നു; ഒന്നും ചിന്തിക്കാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ അവൻ അവസാനമില്ലാത്ത സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
സങ്കല്പവ്യാലനിര്മുക്തം സ്ഥിതം ചേത് തവ ചേതനമ് । തദാനന്ദവനോദ്യാനേ ത്വമ് ഉച്ചൈഃ പരിരാജസേ
നിന്റെ മനസ്സ് ചിന്ത എന്ന പാമ്പിൽ നിന്ന് മോചിതമായാൽ, നീ ആനന്ദത്തിന്റെ തോട്ടത്തിൽ അതിപ്രഭയായി പ്രകാശിക്കും.
സ്വവിവേകാനിലൈഃ കൃത്വാ സങ്കല്പജലദക്ഷയമ് । പരാം നിര്മലതാമ് ഏഹി ശരദീവ നഭോഽന്തരമ്
സ്വന്തം വിവേകത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ആലോചനയുടെ മേഘം നീക്കി, ശരദ്കാലത്തെ ആകാശംപോലെ ഉന്നതമായ ശുദ്ധി നേടുക.
സങ്കല്പസരിതം മത്താം മതിയന്ത്രേണ ശോഷയന് । തത്രോഹ്യമാനമ് ആത്മാനം സമാശ്വാസ്യ ഭവാമനാഃ
ചിന്തയുടെ മദം നിറഞ്ഞ നദിയെ മനസ്സിന്റെ ഉപകരണത്തോടെ ഉണക്കി, അവിടെ ആത്മാവിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് മനസ്സിലൊരു സമാധാനം നേടുക.
സങ്കല്പാനിലനിര്ധൂതം ഭ്രാന്തം പര്ണതൃണാംശവത് । ഭൂതാകാശേ ത്വമ് ആത്മാനമ് അവലമ്ബ്യാവലോകയ
ചിന്തയുടെ കാറ്റിൽ ഇളകുന്ന ഇലകളും പുല്ലുംപോലെ അലയുന്ന മനസ്സിനെ, ഭാവത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ ആത്മാവിൽ ആശ്രയിച്ച് നിരീക്ഷിക്കുക.
സ്വസങ്കല്പകകാലുഷ്യം വിനിവാര്യാത്മനാത്മനഃ । പരം പ്രസാദമ് ആസാദ്യ പരമാനന്ദവാന് ഭവ
സ്വന്തം ചിന്തകളുടെ മലിനത്വം സ്വയം മാറ്റി, പരമമായ സ്വച്ഛതയിലേക്കെത്തി, പരമാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നവനാകുക.
സര്വശക്തിതയേഹാത്മാ യദ് യഥാ ഭാവയത്യ് അലമ് । തത് തഥാ പശ്യതി തദാ സ്വസങ്കല്പവിജൃമ്ഭിതമ്
സകലശക്തികളും ഉള്ള ആത്മാവ് ഇവിടെ എന്ത് ചിന്തിച്ചാലും അതു തന്നെയാണ് കാണുന്നത്; മനസ്സിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഭാവനകൾ തന്നെ അതിന് മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
സങ്കല്പമാത്രമ് ഏവേദം ജഗന് മിഥ്യാ സമുത്ഥിതമ് । അസങ്കല്പനമാത്രേണ ബ്രഹ്മന് ക്വാപി വിലീയതേ
ഈ ലോകം ഭാവന മാത്രമാണ്, യാഥാർത്ഥ്യമല്ല; ഭാവന നിർത്തുമ്പോൾ, മഹാനേ, അത് എവിടെയോ അപ്രത്യക്ഷമാകും.
സങ്കല്പവാതവലിതം ജന്മജ്വാലാകദമ്ബകമ് । അസങ്കല്പാനിലസ്പര്ശാദ് ദീപവത് പരിശാമ്യതി
ഭാവനയുടെ കാറ്റ് വീശുമ്പോൾ ജന്മങ്ങളുടെ കൂട്ടം തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്നു; ഭാവന ഇല്ലാത്ത കാറ്റ് തൊട്ടാൽ അതു ദീപം പോലെ ശമിക്കും.
തൃഷ്ണാകരഞ്ജലതികാമ് ഇമാം രൂഢിമ് ഉപാഗതാമ് । സങ്കല്പമൂലോദ്ധരണാത് പരിശോഷവതീം കുരു
തീവ്രമായ ഈ തൃഷ്ണാവള്ളിയെ, അതിന്റെ മൂലമായ ഭാവന പൂർണ്ണമായി പിഴുതെറിഞ്ഞാൽ, ഉണക്കിക്കളയാം.
പ്രതിഭാസസമുത്ഥാനം പ്രതിഭാസപരിക്ഷയമ് । യഥാ ഗന്ധര്വനഗരം തഥാ സംസൃതിവിഭ്രമഃ
കാണപ്പെടലുകളും അപ്രത്യക്ഷമാകലുകളും ആകാശനഗരത്തെപ്പോലെ തന്നെയാണ്; അതുപോലെ തന്നെ ജനനമരണങ്ങളുടെ ഭ്രമവും വെറും ഭ്രമമാണ്.
പ്രാകൃതോ ഽസ്മീതി വിസ്മൃത്യാ താവച് ഛോചതി ഭൂമിപഃ । ഭൂമിപോ ഽസ്മീതി സഞ്ജാതാ യാവന് നാസ്യ ഹൃദി സ്മൃതിഃ
ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യന് 'ഞാന് രാജാവാണ്' എന്ന ഓര്മ്മ മറന്നാല് ദുഃഖിക്കുന്നു; പക്ഷേ 'ഞാന് രാജാവാണ്' എന്ന ഓര്മ്മ മനസ്സില് വന്നാലുടന് ആ ദുഃഖം അവന്റെ ഹൃദയത്തില് നിലനില്ക്കുന്നില്ല.
നശ്യതേ ജാതയാ ബ്രഹ്മന് പ്രാക്സ്മൃതിര് വര്തമാനയാ । ശരദേവോപഗതയാ പ്രാവൃഡ് ജാഡ്യവികാരിണീ
ബ്രഹ്മന്, പുതിയ ഓര്മ്മ വന്നാല് പഴയതെല്ലാം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; മഴക്കാലം ഭൂമിയില് എത്തുമ്പോള് അവള് മന്ദതയിലേക്കും മാറ്റങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
ഘനപ്രവാഹാ യൈവ സ്യാച് ചിത്തേഹാ സൈവ വര്ധതേ । യ ഏവോച്ചൈസ് സ്വരസ് തന്ത്ര്യാസ് സ ഏവാക്രാമതി ശ്രുതിമ്
മനസ്സില് ശക്തമായ പ്രവാഹം ഏതാണ് അതാണ് വളരുന്നത്; വയലില് ഉച്ചത്തില് തട്ടുന്ന സ്വരം മാത്രമാണ് ചെവിയില് എത്തുന്നത്.
അഹമ് ഏകോ ഽഹമ് ആത്മാ ത്വ് ഇത്യ് ഏകാം ഭാവയ ഭാവനാമ് । തയാ ഭാവനയാ യുക്തസ് സ ഏവ ത്വം ഭവസ്യ് അലമ്
ഞാൻ ഒരൊറ്റ ആത്മാവാണ്, ഞാൻ മാത്രമാണ് എന്നൊരു ചിന്ത മാത്രം മനസ്സിൽ ഉറപ്പിക്കുക. ഈ ചിന്തയിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുമ്പോൾ നീ അതേ ആത്മാവായിത്തീരുന്നു — ഇതു മതി.
ഏവം ഹ്യ് അസമ്ഭവദ് ഇദം ത്വ് അവിഭാഗഭാസ്വദ് ബ്രഹ്മത്വമ് ഉത്തമപദം പരമ് ഏവ ദേവഃ । പൂജാംശപൂജനസുപൂജകപൂജ്യരൂപം കിഞ്ചിന് നകിഞ്ചിദ് ഇവ ചിത്തപനൈകമൂര്തിഃ
ഇങ്ങനെ, വിഭജിക്കാനാവാത്ത പ്രകാശമുള്ള പരമാവധി ബ്രഹ്മാവസ്ഥ ഉദിക്കുന്നു. അതാണ് ദൈവം, പൂജയും, അർപ്പണവും, ഉത്തമനായ പൂജാരിയും, പൂജിക്കപ്പെടുന്നവനും ആകുന്നു; അതെന്തോ ഒന്നും ഒന്നുമല്ലാത്തതും പോലെ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ഏകരൂപമാണ്.
ഇത്ഥം സ്ഥിതമ് ഇദം വിശ്വം സദസദ് ദേവരൂപി ച । ദ്വൈതൈക്യപദനിര്മുക്തം മുക്തദ്വൈതൈക്യമ് അപ്യ് ഉത
ഇങ്ങനെ ഈ ലോകം സത്യമാണെന്നും അസത്യമാണെന്നും ദൈവസ്വരൂപമായും നിലകൊള്ളുന്നു; ഇരട്ടത്വവും ഏകത്വവും എന്ന ധാരണകളിൽ നിന്ന് അതു മുക്തമാണ്, മോക്ഷം നേടിയ ഇരട്ടത്വവും ഏകത്വവും അതു കടന്നുപോകുന്നു.
ചിതേഃ കലങ്കവദ് രൂപമ് ഇതി സംസാരിതാം ഗതമ് । അകലങ്കമ് അസംസാരി തച് ചാഭിന്നം ദ്വയാത്മകമ്
ചൈതന്യത്തിന് അഴുക്കു പിടിച്ചാൽ അതു സംസാരത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു; അഴുക്കില്ലാതെ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തമായാൽ അതു വിഭജിക്കാനാവാത്തതും, എന്നാൽ ഇരട്ടത്വം പോലെ തോന്നുന്നതുമായിരിക്കുന്നു.
ഇയമ് അസ്മീതി സമ്പ്രാപ്തകലങ്കാ ചിന് നിബധ്യതേ । ഏതാമ് ഏവ കലാം ബുദ്ധ്വാ സ്വത്വാഭിന്നാം വിമുച്യതേ
ചൈതന്യം 'ഞാൻ ഇതാണ്' എന്ന ഭാവം സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ അതിന് മങ്ങലേറും; ഈ അതിരുകൾ തന്നെ സ്വയം വേറല്ലെന്ന് തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.
ചിദ് അര്ഥാകാരതാഭാവാദ് ദ്വിത്വാത് സത്ത്വം സമുജ്ഝതീ । സുഖദുഃഖാദിതാം ധത്തേ നസത്യാം സദ് ഇതി ക്ഷണാത്
ചൈതന്യത്തിന് വസ്തുവിന്റെ രൂപം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ഇരട്ടത്വം അവസാനിക്കുന്നു, ശുദ്ധമായ സത്തയും വിട്ടുപോകുന്നു; അപ്പോൾ, ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് തന്നെ, അതിന് സുഖം, ദുഃഖം മുതലായ അവസ്ഥകൾ കാണപ്പെടുന്നു, ഇവ യഥാർത്ഥത്തിൽ സത്യമല്ല.