സതി ദ്വിത്വേ കിലൈകം സ്യാത് സത്യ് ഏകത്വേ ദ്വിരൂപതാ । കലേ ദ്വേ ഏവ ചിദ്രൂപം ചിദ്രൂപത്വാത് തദ് അപ്യ് അസത്
രണ്ടായിരിക്കുമ്പോള് ഒറ്റതായിരിക്കും; ഒറ്റതായിരിക്കുമ്പോള് രണ്ടായിരിക്കും. ചിലപ്പോള് ബോധം രണ്ടായി തോന്നാം, പക്ഷേ അതിന്റെ സ്വഭാവം ബോധം തന്നെയായതിനാല് അതും യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ല.
ഏകാഭാവാദ് അഭാവോ ഽത്ര ചൈകത്വദ്വിത്വയോര് ദ്വയോഃ । ഏകം വിനാ ദ്വിതീയം ന ന ദ്വിതീയം വിനൈകതാ
ഇവിടെ ഒറ്റതിന്റെ അഭാവം ഒന്നായും രണ്ടായും ഇരുവരുടെയും അഭാവമാണ്. ഒറ്റതില്ലാതെ രണ്ടാമത്തേത് ഉണ്ടാകില്ല; രണ്ടാമത്തേത് ഇല്ലാതെ ഒറ്റതയും ഇല്ല.
കാര്യകാരണയോര് ഏകസാരത്വാദ് ഏകരൂപതാ । ഫലാന്തസ്യാപി ബീജാദേര് വികാരാദി ഹി കല്പനാ
കാരണത്തിലും ഫലത്തിലും ഒരേ സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് അവ ഒരുപോലെയാകുന്നത്. വിത്ത് ഫലമാകുന്നതും മറ്റുള്ള മാറ്റങ്ങളും എല്ലാം മനസ്സില് ഉണ്ടാക്കുന്ന ഭാവന മാത്രമാണ്.
ചിത്ത്വം ചേത്യവികല്പേന സ്വയം സ്ഫുരതി തന്മയമ് । വികാരാദി തദ് ഏവാതസ് തത്സാരത്വാന് ന ഭിദ്യതേ
ചിന്തയും ചിന്ത്യവസ്തുവും എന്ന വ്യത്യാസമില്ലാതെ ബോധം സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നു. മാറ്റങ്ങള് ഉണ്ടായാലും അതെ ബോധം തന്നെയാണ്; അതിന്റെ സ്വഭാവം അതു തന്നെയായതിനാല് വ്യത്യാസമൊന്നുമില്ല.
വികാരാദിവികല്പോ ഽയം തത ഉത്ഥായ വസ്തുഷു । യാതി സാര്ഥകതാമ് നാനാകാര്യകാരണകാദിഭിഃ
വസ്തുക്കളിൽ വ്യത്യാസവും മാറ്റവും എന്ന ധാരണ ഉയർന്ന്, പലവിധ കാരണഫലങ്ങളിലൂടെ അതിന് അർത്ഥം ലഭിക്കുന്നു.
തരങ്ഗസ് സലിലേ ഽതോയമ് അതോ ഽയം യസ്യ തേ സ നഃ । ശശശൃങ്ഗസമസ് സോ ഽപി യസ്യ സത്യം സ ഖാങ്കുരഃ
തരംഗം വെള്ളത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ ഈ ലോകവും അതിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. എന്നാൽ ഇത് ആരുടേതാണ്? കുരുവിന്റെ കൊമ്പുപോലെയാണ് അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം; ആരെങ്കിലും അതിന് ആകാശത്തിൽ തൈ കാണിച്ചാൽ മാത്രം അതിന് യാഥാർത്ഥ്യം ഉണ്ടാകും.
വസ്തുബോധേ ഽത്ര സമ്പന്നേ തവാലം വാഗ്വികല്പിതൈഃ । വ്യവച്ഛേദാദി ദുശ്ഛേദം വചോ വാക്ത്വാത് കില ദ്വിജ
ഇവിടെ വസ്തുവിന്റെ യഥാർത്ഥം മനസ്സിലായാൽ, നിന്റെ വാക്കുകളും ഭാവനാപരമായ വ്യത്യാസങ്ങളും വേണ്ടതല്ല; വാക്കിലൂടെ വിഭജിക്കുകയും വേർതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് അർത്ഥശൂന്യമാണ്, ദ്വിജന്.
ബ്രഹ്മണസ് സര്വശക്തിത്വം തത്ത്വതോ ന വിഭിദ്യതേ । സ്വമ് അങ്ഗ കണകല്ലോലജാലാദ്യ് അമ്ബുധിവാരിണഃ
ബ്രഹ്മന്റെ സർവശക്തി യഥാർത്ഥത്തിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നില്ല; സമുദ്രജലത്തിൽ നിന്നുള്ള നുരയും തുള്ളികളും തരംഗങ്ങളും വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടതല്ലാത്തതുപോലെയാണ്.
പുഷ്പപല്ലവപത്ത്രാദി ലതായാ നേതരദ് യഥാ । ദ്വിത്വൈകത്വേ ജഗത്ത്വാദി ത്വത്താഹന്ത്വം തഥാ ചിതേഃ
പൂക്കൾ, കുരുക്കൾ, ഇലകൾ എന്നിവ വള്ളിയിൽ നിന്ന് വേറെയല്ലാത്തതുപോലെ, ഇരട്ടത്വവും ഏകത്വവും ലോകവും സ്വഭാവവും അഹങ്കാരവും എല്ലാം ചൈതന്യത്തിൽ നിന്ന് വേറെയല്ല.
ദേശകാലവികാരാദിഭേദശ് ചിദ്രചിതസ് തു യത് । തച് ചിദ് ഏവേതി തേ പ്രോക്തം ന പ്രശ്നോ ഽത്ര തവോചിതഃ
ദേശം, കാലം, മാറ്റങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ ചൈതന്യം സൃഷ്ടിച്ചതാണ്. അതെല്ലാം ചൈതന്യമാണ്. അതുകൊണ്ടു നിന്റെ ചോദ്യം ഇവിടെ അനുയോജ്യമല്ല.
ദേശകാലക്രിയാസത്താനിയത്യാദ്യാശ് ച ശക്തയഃ । ചിദാത്മികാ ഏവ ചിതേസ് സത്ത്വാത് സമ്പതിതാസ് സ്വതഃ
സ്ഥിതിയും ക്രമവും ദേശവും കാലവും പ്രവർത്തിയും തുടങ്ങിയ ശക്തികൾ എല്ലാം ചൈതന്യസ്വഭാവമുള്ളവയാണ്. അവ ചൈതന്യത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്, അതിനാൽ സ്വതന്ത്രമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ചിച് ച ചര്ചിതചേത്യേഹ ചിദ് ബ്രഹ്മാദ്യഭിധാ സ്മൃതാ । യഥാ വീച്യഭിധാര്ഹത്വേ സ്ഥിതമ് അമ്ബു തരങ്ഗിതമ്
ഇവിടെ ചൈതന്യവും അറിവുള്ളതും അറിയപ്പെടുന്നതും ബ്രഹ്മം എന്ന പേരിൽ ഓർക്കപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, വെള്ളം തരംഗമായി നിലകൊള്ളുമ്പോഴും അതിനെ തരംഗം എന്നു വിളിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
അഹമ്ഭാവതരങ്ഗസ്യ ചിദ്വിലാസമഹാമ്ബുധേഃ । തരങ്ഗിതത്വമ് ഇവ യന് ന താവച് ചേത്യതാം ഗതമ്
എങ്ങനെയോ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ചൈതന്യത്തിന്റെ മഹാസമുദ്രത്തിൽ ഒരു തിരമാലപോലെ ഉയർന്നുവരുമ്പോൾ, അതു ഇപ്പോഴും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു വസ്തുവായിട്ടില്ല.
തദ് ഏതത് പരമം ബ്രഹ്മ സത്യേശ്വരശിവാദിഭിഃ । ശൂന്യൈകപരമാത്മാദിനാമഭിഃ പരിഗീയതേ
അത് തന്നെയാണ് പരമബ്രഹ്മം എന്നു ജ്ഞാനികൾ സത്യൻ, ഈശ്വരൻ, ശിവൻ, ശൂന്യം, ഏകാത്മാവ് എന്നിങ്ങനെ വിവിധ പേരുകളിൽ പാടുന്നത്.
ഏവംരൂപപദാതീതം യദ് രൂപം പരമാത്മനഃ । തന് ന നാമാര്ഹമ് അമലം വിഷയോ ന ഗിരാം ച തത്
അങ്ങനെയുള്ള എല്ലാ രൂപങ്ങൾക്കും അതീതമായ പരമാത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം പേരിടാൻ കഴിയാത്തതും, മായ്ച്ചുപോകാത്തതും, വാക്കുകൾക്കപ്പുറത്തുമാണ്.
യദ് ഇദം ദൃശ്യതേ തസ്യാസ് തല് ലതായാ മഹാചിതേഃ । ഫലപല്ലവപുഷ്പാദി ന ഭിന്നം തന്മയം യതഃ
ഇവിടെ കാണുന്ന എല്ലാം ആ മഹാചൈതന്യത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗങ്ങളാണ്; ഒരു വള്ളിയുടെ കായ്കൾ, കൊമ്പുകൾ, പൂക്കൾ എന്നിവ അതിൽ നിന്ന് വേറല്ലാത്തതുപോലെ.
മഹാചിച്ചേത്യചയനാച് ചിദ് ഭവത്യ് അഭിധാവതീ । സാ ജീവത്വം സ ബാഹ്യത്വം തദ് അദ്വി ദ്വീവ പശ്യതി
വലിയ ചൈതന്യത്തിൽ പലവിധ വസ്തുക്കൾ കൂട്ടിച്ചേർന്നതുകൊണ്ട് അതേ ചൈതന്യം തന്നെ പുറത്തേക്ക് ഒഴുകിപ്പോകുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. അതാണ് ജീവത്വം, അതാണ് പുറത്തുള്ളതെന്ന ഭാവം, അതുകൊണ്ടാണ് ഇരട്ടത്വം ഉണ്ടെന്നു തോന്നുന്നത്.
സ്വയമ് അന്യേയമ് അസ്മീതി ഭാവയിത്വാ സ്വഭാവതഃ । അന്യതാമ് ഇവ സംയാതി സ്വസങ്കല്പാത്മികാം സ്വതാമ്
താനേ തന്നെ 'ഞാൻ ഇതാണ്, അതാണ്' എന്നിങ്ങനെ കരുതുന്നു; ഈ സ്വഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ, താനായ ചൈതന്യം തന്നെ വേറൊന്നായി കാണപ്പെടുന്നു.
അകലങ്കേന രൂപേണ രൂപം യത് സ്വകലങ്കവത് । സംസാരപതിതം പ്രാപ്യ ചേതനേനൈവ ചേതിതമ്
കുറവൊന്നുമില്ലാത്ത സ്വഭാവം, തനിക്കുള്ള കുറവുകൾ കൊണ്ടു തന്നെ മങ്ങിയതുപോലെ തോന്നുന്നു; അങ്ങനെ സംസാരത്തിൽ വീണുപോകുന്നു, അതിനെ തിരിച്ചറിയുന്നത് ചൈതന്യം കൊണ്ടുമാത്രമാണ്.
ചിദ്വപുസ് സ്വയമ് ഏവൈതദ് ഏകതോ യാതി ജീവതാമ് । ചിത്തത്ത്വസ്യാവഭാസേന ജീവോ ജീവതി തന്മയഃ
ചൈതന്യത്തിന്റെ ഈ രൂപം തന്നെയാണ് ഒരു ഭാഗത്ത് ജീവൻ ആകുന്നത്; മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവം പ്രതിഫലിച്ചുകൊണ്ട്, ജീവൻ അതിന്റെ തന്നെ സാരമായിത്തന്നെ ജീവിക്കുന്നു.
ആതിവാഹികദേഹാ ചിജ് ജീവതാം സമുപാഗതാ । ഭാവനാത് പഞ്ചകീഭൂതാ ദ്രവ്യമ് അസ്മീതി വേത്ത്യ് അലമ്
ചൈതന്യമായ അതിവാഹികശരീരം ജീവികളിൽ എത്തുന്നു; ഭാവനയിലൂടെ അത് അഞ്ചു ഭൗതികങ്ങളായിത്തീരുന്നു, പിന്നെ 'ഞാൻ ഈ ദ്രവ്യമാണു' എന്നു മനസ്സിലാക്കുന്നു.
തദ് ദ്രവ്യം പ്രാണിനാ ഭുക്തമ് ആശു ഗച്ഛതി വീര്യതാമ് । തതോ ഽഹം പ്രാണവാഞ് ജാതോ വേത്തീത്യ് അനുഭവാത്മകമ്
ആ ദ്രവ്യം ജീവി ആസ്വദിച്ചാൽ അതു ഉടൻ ശക്തിയാകുന്നു; അതിൽ നിന്ന് 'ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു' എന്ന ബോധം അനുഭവമായി ഉദിക്കുന്നു.
അഹന്താദിക്രമേണാശു പഞ്ചകാനുഭവക്രമാത് । സ്ഥാവരം ജങ്ഗമം യദ് യദ് വേത്തി തത് തദ് ഭവത്യ് അലമ്
അഹംഭാവം മുതലായവയുടെ ക്രമത്തിലൂടെ, അഞ്ചു ഭൗതികങ്ങളുടെ അനുഭവക്രമത്തിൽ, നിലനിൽക്കുന്നതോ ചലിക്കുന്നതോ ആയ എന്തെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നുവോ അതൊക്കെയും അതാവുന്നു.
കാകതാലീയയോഗേന ദൃഢാഭ്യാസക്ഷയേണ ച । വാസനാന്തരസംശ്ലേഷാത് പൂര്വമ് ആകാരമ് ഉജ്ഝതി
യാദൃശ്ചികസംബന്ധം കൊണ്ടോ, ദൃഢമായ ശീലങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചാലോ, മറ്റൊരു വാസനയുമായി ചേർന്നാലോ, പഴയ രൂപം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ദ്വിത്വസ്വസംവിദാ ദ്വിത്വമ് ഏകസ്യൈവ പ്രവര്തതേ । പുംസോ വേതാലസമ്പര്കാദ് വേതാല ഇവ ഭാസുരഃ
രണ്ടായുള്ളതെന്ന ബോധം ഉണ്ടാകുമ്പോള് ഒരുവന് രണ്ടായി കാണപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ, ഒരു മനുഷ്യന് വേതാളം സ്പര്ശിച്ചാല് അവന് വേതാളംപോലെയായി തോന്നുന്നതുപോലെയാണ്.
അദ്വിത്വവേദനാദ് ദ്വിത്വമ് ആത്മനോ വിനിവര്തതേ । ന കരോമീതി സങ്കല്പാത് പുരുഷസ്യേവ കര്തൃതാ
ഒന്നായുള്ളതിന്റെ ജ്ഞാനം ലഭിക്കുമ്പോള് രണ്ടായുള്ളതെന്ന ഭാവം അകറ്റപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ, 'ഞാന് ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല' എന്ന ചിന്തയുണ്ടാകുമ്പോള് മനുഷ്യന്റെ കര്ത്തൃത്വബോധം ഇല്ലാതാകുന്നു.
പരമാര്ഥതയാ ദ്വിത്വം ന കിലാത്മനി വിദ്യതേ । അവികാരാദിമത്ത്വേന സര്വഗത്വേന സര്വദാ
യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് ആത്മാവില് രണ്ടായുള്ളതെന്നത് ഇല്ല; കാരണം ആത്മാവ് എപ്പോഴും മാറ്റമില്ലാത്തതും എല്ലാം ഉള്ക്കൊള്ളുന്നതും എല്ലായ്പ്പോഴും സവിശേഷതകളുടെ ആധാരവുമാണ്.
യത് സ്വസങ്കല്പരചിതമ് അസങ്കല്പക്ഷയം ഹി തത് । യഥാ മുനേ മനോരാജ്യം ഗന്ധര്വനഗരം യഥാ
സ്വന്തം മനസ്സില് സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നതൊക്കെയും ആ സങ്കല്പം അവസാനിക്കുമ്പോള് ഇല്ലാതാകുന്നു, മഹര്ഷേ, മനസ്സില് സൃഷ്ടിച്ച രാജ്യം അല്ലെങ്കില് ഗന്ധര്വനഗരം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെയാണ്.
സങ്കല്പരചനം ക്ലേശോ ന സങ്കല്പവിനാശനമ് । സങ്കല്പയത്നോ ഗന്ധര്വപുര്യാസ് സൃഷ്ടൌ ന തു ക്ഷയേ
ചിന്തകളുടെ സൃഷ്ടിയാണ് കഷ്ടം, അവയുടെ നാശം അല്ല. ചിന്തകൾ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള പരിശ്രമം ഗന്ധർവനഗരം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നു, അതിന്റെ നാശത്തിൽ അല്ല.
പുഷ്ടസങ്കല്പമാത്രേണ യദ് ഇദം ദുഃഖമ് ആഗതമ് । തദ് അസങ്കല്പമാത്രേണ ക്ഷയി കാത്ര കദര്ഥനാ
ചിന്തകൾ ശക്തിപ്പെടുത്തിയതുകൊണ്ടു വന്ന ഈ ദു:ഖം, ചിന്തകളില്ലാതായാൽ തന്നെ അകന്നു പോകുന്നു. പിന്നെ ഇതിൽ കൂടുതൽ എന്തിന് ഉറപ്പു പറയണം?